Kısa cevap
İslam'da Tanrı'yı (﷾) sevmek, O'nu herkesten ve her şeyden çok sevmek ve bunu O'na itaat ederek göstermek demektir. Bir insanın sahip olduğu her iyi şey O'ndan gelir; öyleyse en büyük sevgiyi O hak eder. Kur'an iman edenlerin Allah'ı (﷾) sevmede çok daha ileri olduğunu söyler. Peygamber'e (ﷺ) şöyle demesini emreder: Allah'ı (﷾) seviyorsanız bana uyun, Allah (﷾) da sizi sevsin. İsa da Yuhanna İncili'nde benzer bir kural öğretti: beni seviyorsanız buyruklarımı yerine getirin. Müslümanlar Peygamber'i (ﷺ) Tanrı'nın (﷾) yerine değil, onu Tanrı (﷾) gönderdiği için sever. Tanrı'yı (﷾) sevmek, O'nun sevdiği insanları O'nun rızası için sevmek demektir. Ve Tanrı (﷾) bir kulunu sevdiğinde, o kişinin sevgisini başkalarının kalbine koyar.
Ayrıntılı açıklama
Her şeyden çok sevgi
Kur'an, başkalarını Tanrı'yı (﷾) sevmeleri gerektiği gibi seven insanlardan söz eder. İman edenlerin Allah'ı (﷾) daha da çok sevdiğini söyler. Birini Tanrı'dan (﷾) çok sevmek, ona Tanrı'dan (﷾) çok güvenmek ya da ondan Tanrı'dan (﷾) çok korkmak günaha götürür. İnsanları başkalarını memnun etmek için Tanrı'ya (﷾) karşı gelmeye sürükler. Kur'an aileyi, malı ya da yurdu Allah'tan (﷾) ve Elçisi'nden (ﷺ) daha sevgili tutanları da uyarır. Sebebi basittir. Her nimet Tanrı'dan (﷾) gelir ve O'nun nimetleri sayılamayacak kadar çoktur. Öyleyse bize iyilik eden herkese verdiğimiz sevgiyi ve çok daha fazlasını O hak eder.
“İnsanların bir kısmı da, Allah'tan başkalarını O'na denk tutarak, onları, Allah'ı sever gibi severler. İman edenlerin Allah'a olan sevgileri ise (onlarınkinden) daha fazladır. Keşke o zalimler, azapla yüz yüze geldiklerinde anlayacakları gibi bütün gücün yalnızca Allah'ın olduğunu ve Allah'ın azabının çok çetin olduğunu bir bilselerdi.”
“De ki: Babalarınız, oğullarınız, kardeşleriniz, eşleriniz, akrabalarınız, elde ettiğiniz mallar, durgun gitmesinden korktuğunuz ticaret, hoşunuza giden konutlar size Allah’tan, Rasûlünden ve O’nun yolunda cihaddan daha sevimli ise Allah’ın (azap) emri gelene kadar bekleyin! Allah fasık toplumlara hidayet etmez.”
“O, size kendisinden istediğiniz şeylerin hepsini verdi. Eğer Allah’ın nimetlerini saymaya kalkışsanız sayamazsınız. Şüphesiz insan çok zalimdir, çok nankördür.”
İtaatle gösterilen sevgi
Tanrı (﷾) sevgisi yalnızca bir duygu değildir. Kur'an Peygamber'e (ﷺ), Allah'ı (﷾) sevenin kendisine uyması gerektiğini söylemesini emreder. O zaman Allah (﷾) o kişiyi sever ve günahlarını bağışlar. Bunu insan sevgisinden zaten biliriz: sevdiğimizin istediğini yapmaya çalışırız. Kutsal Kitap'taki Yuhanna İncili, İsa'nın sevginin itaatle gösterildiğini öğrettiğini kaydeder. Aynı bölümde işittikleri sözün “benim değil, beni gönderen Baba'nındır” der.
“De ki: Allah’ı seviyorsanız, bana tabi olun ki Allah da sizi sevsin ve günahlarınızı bağışlasın. Allah, çok bağışlayandır, çok merhamet edendir.”
“Beni seviyorsanız, buyruklarımı yerine getirin.”
“Beni sevmeyen sözlerimi tutmaz: ve işittiğiniz söz benim değil, beni gönderen Baba'nındır.”
İsa'nın andığı şekliyle ilk buyruk
İsa'ya hangi buyruğun ilk geldiği soruldu. Tanrı'nın (﷾) birliğini andı. Sonra Tanrı'yı (﷾) bütün yürekle, canla, akılla ve güçle sevme buyruğunu andı. Kur'an iman edenlerden aynı bütün yürekli sevgiyi ister.
“İsa ona şöyle cevap verdi: Bütün buyrukların ilki şudur: Dinle, ey İsrail; Tanrımız Rab tek Rab'dir:”
“Tanrın Rab'bi bütün yüreğinle, bütün canınla, bütün aklınla ve bütün gücünle seveceksin: ilk buyruk budur.”
“İnsanların bir kısmı da, Allah'tan başkalarını O'na denk tutarak, onları, Allah'ı sever gibi severler. İman edenlerin Allah'a olan sevgileri ise (onlarınkinden) daha fazladır. Keşke o zalimler, azapla yüz yüze geldiklerinde anlayacakları gibi bütün gücün yalnızca Allah'ın olduğunu ve Allah'ın azabının çok çetin olduğunu bir bilselerdi.”
İmanın tadı
Peygamber (ﷺ) üç şeyin imanın tadını, yani gerçek inancın sevincini verdiğini söyledi. Birincisi, Allah'ı (﷾) ve Elçisi'ni (ﷺ) her şeyden daha sevgili tutmak. İkincisi, başkalarını yalnızca Allah (﷾) için sevmek. Üçüncüsü, inkâra geri dönmekten ateşe atılmaktan nefret eder gibi nefret etmek. Öyleyse Tanrı'yı (﷾) sevmek O'nun sevdiği insanları sevmeyi de kapsar.
Enes'in rivayetine göre Peygamber (ﷺ), üç şeyin imanın tadını verdiğini söyledi: Allah'ın ve Resulü'nün kişiye her şeyden daha sevgili olması; bir başkasını yalnızca Allah için sevmesi; ateşe atılmaktan hoşlanmadığı gibi inkâra geri dönmekten de hoşlanmaması.
O'nu herkesten ve her şeyden çok sevmek
Her nimet O'ndan gelir.
Bunu itaatle göstermek
Peygamber'e (ﷺ) uyun ki Allah (﷾) da sizi sevsin.
O'nun sevdiği insanları O'nun rızası için sevmek
O, o kula karşı sevgiyi insanların kalbine koyar
Tanrı'nın (﷾) kullarına sevgisi
Kur'an Tanrı'nın (﷾) sevdiklerini adlarıyla sayar. Bunlar iyilik yapanlar, takva sahipleri, adaletli olanlar ve sabredenlerdir. Ayrıca O'na tevekkül edenler ve tövbeyle O'na dönüp temizlenenlerdir. Kur'an Tanrı'nın (﷾) salih müminlerin sevgisini insanların kalbine koyacağını da söyler. Peygamber (ﷺ) bunun nasıl olduğunu anlattı. Tanrı (﷾), vahyini getiren melek Cebrail'e bir kulunu sevdiğini bildirir. Melekler de o kulu sevmeye başlar ve yeryüzünde o kul için kabul konur. Peygamber (ﷺ) ayrıca Tanrı'nın (﷾) kullarına bir annenin çocuğuna olduğundan daha merhametli olduğunu söyledi. Ve Tanrı (﷾) kendisine doğru yürüyene koşarak gelir.
“Allah yolunda infak edin. Kendi ellerinizle kendinizi tehlikeye atmayın. İşlerinizi iyi yapın. Şüphesiz Allah ihsan sahiplerini sever.”
“Ancak Allah’a ortak koşanlardan, kendileriyle anlaşma yapmış olduğunuz, sonra da anlaşmalarında size karşı hiçbir eksiklik yapmamış ve sizin aleyhinize hiç kimseye yardım etmemiş olanlar, bu hükmün dışındadır. Onların anlaşmalarını, süreleri bitinceye kadar tamamlayın. Şüphesiz Allah, kendine karşı gelmekten sakınanları sever.”
“Onlar (Yahudiler), yalana kulak verenler, haram yiyenlerdir. Eğer sana gelirlerse aralarında hüküm ver veya onlardan yüz çevir. Onlardan yüz çevirirsen, sana hiçbir zarar veremezler. Eğer hüküm verirsen aralarında adaletle hükmet. Allah adil olanları sever.”
“Nice peygamberler vardır ki , onunla birlikte bir çok Allah dostları savaştılar . Allah yolunda başlarına gelenlerden dolayı gevşemediler , yılmadılar , boyun eğmediler. Allah sabredenleri sever.”
“Allah’ın rahmeti sayesinde sen onlara karşı yumuşak davrandın. Eğer kaba, katı yürekli olsaydın, onlar senin etrafından dağılıp giderlerdi. Artık sen onları affet. Onlar için Allah’tan bağışlama dile. İş konusunda onlarla istişare et. Bir kere de karar verip azmettin mi artık Allah’a tevekkül et! (Ona dayanıp güven). Şüphesiz Allah, tevekkül edenleri sever.”
“Sana, kadınların aybaşı halinden soruyorlar. De ki: “O bir rahatsızlıktır. Bu sebeple adet halindeyken kadınlardan uzak durun ve temizlenene kadar onlara yaklaşmayın. Temizlendikleri zaman da Allah’ın size buyurduğu yoldan yaklaşın.” Şüphesiz Allah, daima tövbe edenleri sever ve temizlenenleri de sever.”
“Muhakkak iman edip, salih amel işleyenlere Rahman bir sevgi verecektir.”
Ebu Hureyre'nin rivayetine göre Peygamber (ﷺ) şöyle dedi: Allah bir kulu sevdiğinde Cebrail'i çağırır ve ona o kişiyi sevdiğini, onu sevmesini söyler; Cebrail onu sever ve bunu gök ehline duyurur, onlar da onu sever; sonra yeryüzündekiler arasında ona kabul (sevgi) konur.
Ömer'in rivayetine göre Peygamber'e (ﷺ) esirler getirildi; aralarında göğüsleri sütle dolu bir kadın vardı; esirler arasında bir çocuk bulduğu her seferinde onu bağrına basıp emziriyordu. Peygamber, bu kadının çocuğunu ateşe atıp atamayacağını sordu. Hayır, dediler. Şöyle buyurdu: Allah kullarına, bu kadının çocuğuna olduğundan daha merhametlidir.
Ebu Zer'in rivayetine göre Peygamber (ﷺ), Allah'ın şöyle dediğini bildirdi: Kim bir iyilik getirirse ona bunun on katı ya da daha fazlası vardır; kim bana bir karış yaklaşırsa ben ona bir kulaç yaklaşırım; kim bana yürüyerek gelirse ben ona koşarak gelirim; kim bana, bana hiçbir şeyi ortak koşmadan, yeryüzünü dolduracak kadar günahla gelirse, ben de onu o kadar büyük bir bağışlamayla karşılarım.
| Ayet | Kimleri sever |
|---|---|
| 2:195 | İyilik yapanları. |
| 9:4 | Takva sahiplerini. |
| 5:42 | Adil olanları. |
| 3:146 | Sabredenleri. |
| 3:159 | O'na tevekkül edenleri. |
| 2:222 | Tövbe ederek O'na yönelenleri ve temizlenenleri. |
Koşan baba
İsa'nın kayıp oğul meseli, Peygamber'in (ﷺ) yukarıdaki sözüyle aynı tabloyu çizer. Tanrı (﷾) kendisine doğru yürüyene koşarak gelir. Baba oğlunu çok uzaktan görür ve ona koşar. Oğlunu günah için hiçbir kurban olmadan ve onun yerine hiç kimse cezalandırılmadan bağışlar. Yeni Ahit'in bir kitabı olan İbraniler, “kan dökülmeden bağışlama olmaz” der. Mesel ise kan dökülmeden bağışlar.
“Kalkıp babasının yanına gitti. Daha uzaktayken babası onu gördü, ona acıdı, koşup boynuna sarıldı ve onu öptü.”
“Kutsal Yasa'ya göre hemen her şey kanla temizlenir; kan dökülmeden bağışlama olmaz.”
Ebu Zer'in rivayetine göre Peygamber (ﷺ), Allah'ın şöyle dediğini bildirdi: Kim bir iyilik getirirse ona bunun on katı ya da daha fazlası vardır; kim bana bir karış yaklaşırsa ben ona bir kulaç yaklaşırım; kim bana yürüyerek gelirse ben ona koşarak gelirim; kim bana, bana hiçbir şeyi ortak koşmadan, yeryüzünü dolduracak kadar günahla gelirse, ben de onu o kadar büyük bir bağışlamayla karşılarım.
Bakış açıları
İslami bakış açısı
Tam bir sevgiyi yalnızca Tanrı (﷾) hak eder, çünkü her iyi şey O'ndan gelir. Bu sevgi O'nun Peygamberi'ne (ﷺ) uyarak ve O'nun sevdiklerini severek kanıtlanır ve Tanrı'nın (﷾) kullarına olan kendi sevgisiyle karşılanır.
Kur'an iman edenlerin Allah'ı (﷾), O'na ortak koşanların ortaklarını sevdiğinden daha çok sevdiğini bildirir.
Tam bir sevgiyi, güveni ve korkuyu yalnızca Tanrı (﷾) hak eder.
Tanrı (﷾) en büyük sevgiyi hak eder, çünkü bütün nimetler O'ndan gelir ve sayılamaz.
Kur'an Peygamber'e (ﷺ) uymayı Tanrı'yı (﷾) sevmenin kanıtı yapar. Karşılığında Tanrı'nın (﷾) sevgisini ve bağışlamasını vaat eder.
Elçi'yi (ﷺ) sevmek Tanrı'yı (﷾) sevmenin bir parçasıdır, çünkü ona uymak Tanrı'nın (﷾) istediği şeydir. O, Tanrı'nın (﷾) kulu olarak sevilir ve asla ona tapılmaz.
Yuhanna İncili'nde İsa sevgiyi buyruklarını yerine getirmeye bağlar. Markos'ta Tanrı'yı (﷾) bütün yürekle sevmeyi ilk buyruk olarak anar.
Peygamber (ﷺ) imanın tadını neyin verdiğini öğretti. Bu, Allah'ı (﷾) ve Elçisi'ni (ﷺ) en sevgili tutmak ve başkalarını Allah (﷾) için sevmektir.
Kur'an Tanrı'nın (﷾) sevdiklerini adlarıyla sayar ve bunlar O'nun peygamberlerinin öğrettiğini yapanlardır.
Tanrı (﷾) bir kulunu sevdiğinde, önce melekleri sonra insanları da onu sevdirir.
Tanrı'nın (﷾) sevgisi kullarına bir annenin merhametinden daha büyük bir merhamet olarak ulaşır. O'na yönelen herkese yakınlık olarak gelir.