Tama bang sambahin ang Diyos sa pamamagitan ng isang larawan?

“Walang sinumang nakahawak sa kanya sa itaas, o sa kabila, o sa gitna. Walang larawan niya na ang pangalan ay Dakilang Kaluwalhatian. Hindi makikita ang kanyang anyo, walang sinumang nakakikita sa kanya sa pamamagitan ng mata. Ang mga nakakikilala sa kanya sa pamamagitan ng puso at isip na ganitong naninirahan sa puso, ay nagiging walang kamatayan.”

“Hindi sa itaas, hindi sa kabila, Ni sa gitna ay may nakahawak sa Kanya. Walang kahawig Niya Na ang pangalan ay Dakilang Kaluwalhatian (mahad yaśas).”

“Walang katapat siya na ang kaluwalhatian ay tunay na dakila.”

“Ang Kanyang anyo ay hindi makikita. Walang sinumang makakikita sa Kanya sa pamamagitan ng mata. Nadarama Siya ng puso, ng talino at ng isip. Ang mga nakaaalam nito ay nagiging walang kamatayan.”

“Walang kilalang epekto at walang kilalang sanhi niya, walang nakikitang katulad niya o higit na mabuti; ang kanyang mataas na kapangyarihan ay nahahayag bilang sari-sari, bilang likas, na kumikilos bilang puwersa at kaalaman.”

“Ang yaong hindi pinaliliwanag ng pananalita, ngunit siyang nagpapaliwanag sa pananalita: kilalanin mo na iyon lamang ang Brahman (ang Kataas-taasang Nilalang), hindi ito na sinasamba ng mga tao rito. Ang yaong hindi maiisip ng isip, ngunit sa pamamagitan nito, sabi nila, ay nakapag-iisip ang isip: kilalanin mo na iyon lamang ang Brahman, hindi ito na sinasamba ng mga tao rito. Ang yaong hindi nakikita ng mata, ngunit sa pamamagitan nito ay nakakakita ang mata: kilalanin mo na iyon lamang ang Brahman, hindi ito na sinasamba ng mga tao rito. Ang yaong hindi naririnig ng tainga, ngunit sa pamamagitan nito ay nakaririnig ang tainga: kilalanin mo na iyon lamang ang Brahman, hindi ito na sinasamba ng mga tao rito. Ang yaong hindi nalalanghap ng sinuman sa pamamagitan ng hininga, ngunit sa pamamagitan nito ay nalalanghap ang hininga: kilalanin mo na iyon lamang ang Brahman, hindi ito na sinasamba ng mga tao rito.”

“Nang hindi pinapansin ang mga ito, kilalanin mo ang Atman mismo bilang ang walang kondisyong Brahman. Ito ang kahulugan. Ang Brahman ay hindi ang sinasamba ng mga tao rito, gaya ni Iswara, na hindi ang Atman, at may kondisyon at tinutukoy bilang ‘ito’.”

“Ang Brahman na iyon ay tinatawag na Tadvanam (layon ng pagsamba). Siya ay dapat sambahin sa pangalang Tadvanam. Ang nakakikilala sa Brahman nang ganito, ay minamahal ng lahat ng nilalang.”

“Mga kapatid ko, hindi tayo makapag-iisip ng anumang bagay nang walang larawan sa isip gaya ng hindi tayo mabubuhay nang hindi humihinga. Sa batas ng pag-uugnay, ang materyal na larawan ay nagpapagising sa ideya sa isip at gayundin naman ang kabaligtaran. Ito ang dahilan kung bakit gumagamit ang Hindu ng panlabas na simbolo kapag siya'y sumasamba. Sasabihin niya sa iyo na tumutulong ito upang manatiling nakatuon ang kanyang isip sa Nilalang na kanyang dinadasalan. Alam niya gaya ng pagkaalam mo na ang larawan ay hindi Diyos, at hindi nasa lahat ng dako.”

“Ngunit kung saan ang Brahman Mismo ang layon ng pagsamba, at ang Pratîkâ ay tumatayo lamang bilang kapalit o pahiwatig nito, ibig sabihin, kung saan sa pamamagitan ng Pratîkâ ay sinasamba ang Brahman na nasa lahat ng dako—ang Pratîkâ mismo ay itinataas bilang ang sanhi ng lahat, ang Brahman—ang pagsamba ay tiyak na kapaki-pakinabang; at higit pa, ito ay lubos na kailangan para sa buong sangkatauhan, hanggang sa malampasan nilang lahat ang pangunahin o panimulang kalagayan ng isip tungkol sa pagsamba.”

“Ang parehong mga ideya ay angkop sa pagsamba sa mga Pratimâ gaya ng sa mga Pratîkâ; ibig sabihin, kung ang larawan ay kumakatawan sa isang diyos o isang santo, ang pagsamba ay hindi bunga ng Bhakti, at hindi humahantong sa paglaya; ngunit kung kumakatawan ito sa iisang Diyos, ang pagsamba rito ay magdudulot kapwa ng Bhakti at Mukti.”

“Sa kaso ng Arcâ'vatāra, (o mga Larawang itinalaga sa mga Templo) ang espirituwal na katawan, sa pamamagitan ng biyaya ng Diyos na nakamit sa pagpapalugod, ay nagkakatawang-tao (sa mga Larawan) pagkatapos ng prosesong nagbibigay-buhay (Prāṇa-pratishṭhā).”

“Ang Larawang Pagkakatawang-tao ay ang uri ng mga Anyong iniharap (para sa pagsamba), sa mga tahanan, nayon, lungsod, piling burol atbp., na walang agwat na inilalagay ng espasyo at panahon; na nagpapakababang bumaba kasama ang Kanyang di-materyal (ibig sabihin, espirituwal) na Persona sa anumang materyal na sustansiyang mapagmahal na mapipili ng deboto; na ipinauubaya ang Kanyang Sarili sa matamis na kalooban ng Kanyang sumasamba sa lahat ng detalye (ng pagsamba gaya ng) paliligo, pagkain, lugar at pahinga; Nagpapatawad sa Lahat; ang Diyos na Sapat sa Lahat! Apat na uri ng (aspetong) ito ang umiiral, ibig sabihin, Kusang Nahayag (Svayam-Vyakta), Higit-sa-tao o Makalangit (Daiva), Ginawa ng Santo (Saiddha) at Ginawa ng Tao (Mānusha).”

“Sina Saṅkarshana, Pradyumna, at Aniruddha ay kung gayon ay mga anyong pangkatawan lamang na kusang tinatanggap ng kataas-taasang Brahman. Ipinapahayag na ng Kasulatan, ‘Hindi ipinanganak siya ay ipinanganganak sa maraming paraan,’ at ang kapanganakang ito—na binubuo ng kusang pagtanggap ng anyong pangkatawan, dahil sa paglingap sa mga deboto nito—ang itinuturo ng sistemang Bhâgavata; kaya walang matibay na pagtutol sa awtoridad ng sistemang iyon.”

“O kaya (kung ituturing na ang brahmapura ay nangangahulugang gîvapura) ay maaari nating unawain na itinuturo ng bahagi na ang Brahman ay, sa lungsod ng indibidwal na kaluluwa, malapit (sa debotong sumasamba), gaya ng pagiging malapit sa atin ni Vishnu sa batong Sâlagrâma.”

“O Rudra, ikaw na naninirahan sa mga bundok, tingnan mo kami sa pinakapinagpalang anyo mo na mapalad, hindi kakila-kilabot, at walang ipinapakitang kasamaan!”

“‘Ikaw ay hindi ipinanganak,’ sa mga salitang ito ay may lumalapit sa iyo, nanginginig. O Rudra, ingatan nawa ako ng iyong mapagpalang mukha magpakailanman!”

“Ang (Sarili) na iyon ay tunay na si Agni (apoy), ito ay si Âditya (araw), ito ay si Vâyu (hangin), ito ay si Kandramas (buwan); ito rin ang mabituing kalangitan, ito ay si Brahman (Hiranyagarbha), ito ay tubig, ito ay si Pragâpati (Virâg).”

“Walang katapat siya na ang kaluwalhatian ay tunay na dakila.”

“Ang mismong Diyos na ito ay lumalaganap sa lahat ng rehiyon; oo, ipinanganak noong una, sa sinapupunan siya ay naninirahan. Siya na tunay na ipinanganak at ipanganganak sa hinaharap ay sumasalubong sa kanyang mga supling, nakaharap sa lahat ng direksiyon.”

“Walang sinumang nakahawak sa kanya sa itaas, o sa kabila, o sa gitna. Walang larawan niya na ang pangalan ay Dakilang Kaluwalhatian. Hindi makikita ang kanyang anyo, walang sinumang nakakikita sa kanya sa pamamagitan ng mata. Ang mga nakakikilala sa kanya sa pamamagitan ng puso at isip na ganitong naninirahan sa puso, ay nagiging walang kamatayan.”

“Ang bawat sinumang nasa ibabaw ng [lupang] ito ay malilipol. Mamamalagi naman ang mukha ng Panginoon mo, ang ukol sa pagkapinagpipitaganan at pinagpaparangalan.”

“Nagsabi Siya: “O Satanas, ano ang pumigil sa iyo na magpatirapa ka sa nilikha Ko sa pamamagitan ng dalawang kamay Ko? Nagmalaki ka ba [sa pag-ayaw magpatirapa] o naging kabilang ka sa mga nagpakamataas?””

“[Si Allāh] ang Tagapaglalang ng mga langit at lupa, gumawa Siya para sa inyo mula sa mga sarili ninyo ng mga kabiyak at mula sa mga hayupan ng mga kabiyak, na nagpaparami Siya sa inyo dahil doon. Walang katulad sa Kanya na anuman [ni may anumang totoong diyos maliban sa Kanya], at Siya ay ang Madinigin, ang Nakakikita.”

“Kaya huwag kayong maglahad para kay Allāh ng mga paghahalintulad. Tunay na si Allāh ay nakaaalam samantalang kayo ay hindi nakaaalam.”

“Kabilang sa mga tanda Niya ang gabi at ang maghapon, at ang araw at ang buwan. Huwag kayong magpatirapa sa araw ni sa buwan. Magpatirapa kayo kay Allāh na lumikha ng mga ito, kung kayo ay sa Kanya sumasamba.”

“Sabihin mo: “Siyang si Allāh ay Kaisa-isa. Si Allāh ay ang Dulugan [sa pangangailangan]. Hindi Siya nagkaanak at hindi Siya ipinanganak. Hindi nagkaroon sa Kanya ng isang kapantay na isa man.””

“Magnilay ang tao sa isip bilang Brahman (n.), ito ay sinasabi kaugnay ng katawan. Magnilay ang tao sa eter bilang Brahman (n.), ito ay sinasabi kaugnay ng mga Deva. Kaya ang pagninilay na kaugnay ng katawan, at ang pagninilay na kaugnay ng mga Deva, ay kapwa naituro na.”

“Sumagot si Yama: Ang layuning iyon na niluluwalhati ng lahat ng Veda, na ipinapahayag ng lahat ng pagpapakasakit, na sa paghahangad nito ay isinasagawa (ng mga tao) ang Brahmacharya (isang buhay ng pagpipigil at paglilingkod), ang layuning iyon ay sasabihin ko sa iyo nang maikli--ito ay Aum. Ang Salitang ito ay tunay na ang Brahman. Ang Salitang ito ay tunay na ang Kataas-taasan. Ang nakaaalam ng Salitang ito ay nakakamit ang anumang kanyang hinahangad.”

“Hindi sa simbolo; sapagkat (ang simbolo) ay hindi iyon (ibig sabihin, ang Sarili ng Deboto).”

“Isinasantabi ng Sûtra ang pananaw na ito. Ang isang pratîka ay hindi maaaring pagnilayan bilang may kalikasan ng Sarili; sapagkat ang pratîka ay hindi ang Sarili ng nagninilay na Deboto. Ang dapat pagnilayan, sa mga pagninilay na iyon, ay ang pratîka lamang, hindi ang Brahman: ang huli ay pumapasok sa pagninilay bilang naglalarawan lamang sa aspeto nito. Sapagkat sa pagninilay sa isang pratîka ay nauunawaan natin ang isang pagninilay kung saan ang isang bagay na hindi Brahman ay tinitingnan sa ilalim ng aspeto ng Brahman, at yamang ang pratîka—ang layon ng pagninilay—ay hindi ang Sarili ng Deboto ay hindi ito maaaring tingnan sa ilalim ng anyong iyon.—Ngunit may pagtutol na iniharap din dito, ang Brahman ang tunay na layon ng pagninilay; sapagkat kung saan maaaring tingnan ang Brahman bilang layon ng pagninilay, hindi angkop na ipalagay bilang mga layon ang mga bagay na walang pakiramdam at maliit ang kapangyarihan gaya ng isip, at iba pa. Kaya ang layon ng pagninilay ay ang Brahman na tinitingnan sa ilalim ng aspeto ng isip, at iba pa.—Ang pagtutol na ito ay nilulutas ng susunod na Sûtra.”

“Ang pananaw tungkol sa Brahman ay maaaring angkop na ipatong sa isip at mga katulad nito; ngunit hindi ang pananaw tungkol sa isip, at iba pa, sa Brahman. Sapagkat ang Brahman ay isang bagay na nakahihigit sa isip, at iba pa; samantalang ang huli ay mas mababa kaysa sa Brahman. Ang pagtingin sa isang nakatataas na tao, halimbawa sa isang prinsipe, bilang isang alipin ay pagbababa; samantalang, sa kabilang dako, ang pagtingin sa isang alipin bilang isang prinsipe ay pagtataas.”

“Laban sa puna na sa lahat ng nabanggit na kaso ay ang Brahman lamang ang dapat pagnilayan upang magkaroon ng bunga ang pagninilay, itinuturo namin na mula sa paraan ng pagpapatunay na ginamit sa itaas ay hinihinuha namin na (hindi ang Brahman kundi) si Âditya lamang at iba pa ang dapat pagnilayan. Ngunit gaya sa kaso ng pagpapatuloy na ipinakikita sa mga panauhin, ang Brahman, na siyang kataas-taasang namamahala sa lahat, ay magbibigay rin ng bunga ng mga pagninilay kay Âditya at iba pa.”

“At, pagkatapos ng lahat, ang Brahman din ay pinagninilayan (sa mga kasong pinag-uusapan) hangga't ang pagninilay sa Brahman ay ipinapatong sa mga simbolo nito, gaya ng pagpapatong ng pagninilay kay Vishnu sa kanyang mga larawan.”

“Ang mga hindi umaasa sa mga simbolo ay kanyang inaakay, ganito ang palagay ni Bâdarâyana; yamang may kapintasan sa dalawang kaso; at siya na ang kaisipan ay iyon.”

“Sa kaso naman ng mga umaasa sa mga simbolo (kung saan pinagninilayan nila ang Brahman), simula sa pangalan at nagtatapos sa prâna (‘Siya na nagninilay sa pangalan bilang Brahman,’ Kh. Up. VII, 1 ff.), ang pagninilay ay hindi napatunayan ng mga teksto ng dalawang uring nabanggit na noon na humahantong sa Brahman; sa halip ay nahahaluan ito ng isang elementong walang kalikasan ng talino, at kaya—ayon sa prinsipyo na ang bunga ng isang pagninilay ay kapareho ng kalikasan ng mismong pagninilay—ang kaluluwa ng mababang deboto na nagsasagawa ng gayong pagninilay ay hindi tumatahak sa landas ng liwanag at hindi nakararating sa Brahman.”

“Ang ibig sabihin niyan ay: Maliban sa mga naninindigan sa mga simbolo (ibig sabihin, na nagninilay sa ilang bagay bilang simbolikong kumakatawan sa Brahman), ang personang hindi tao ay umaakay sa lahat ng iba pang naninindigan (ibig sabihin, na nagninilay) sa nilikhang Brahman, sa mundo ng Brahman; ito ang opinyon ng gurong si Bâdarâyana. Sapagkat sa pagkilala sa ganitong paraan sa isang dalawahang ugnayan ay walang kapintasan; yamang ang argumentasyon tungkol sa di-paghihigpit sa pagpunta (Sûtra III, 3, 31) ay maaaring unawain bilang tumutukoy sa lahat ng pagninilay maliban sa mga pagninilay sa mga simbolo. Ang mga salitang ‘at ang pagninilay doon,’ ay naglalahad ng dahilan para sa dalawahang ugnayang ito. Sapagkat ang isa na ang pagninilay ay nakatuon sa Brahman ay umaabot sa pagkapanginoon na tulad ng sa Brahman, ayon sa ugnayang pangkasulatan, ‘Sa anumang anyo nila siya pagnilayan, iyon ang kanilang nagiging sarili.’ Sa kaso naman ng mga simbolo, ang pagninilay ay hindi nakatuon sa Brahman, sapagkat ang simbolo ang pangunahing elemento sa pagninilay.”

“Ang salitang Pratîkâ ay nangangahulugang pagpunta patungo, at ang pagsamba sa isang Pratîkâ ay pagsamba sa isang bagay na bilang kapalit, ay, sa isa o higit pang aspeto, lalo't lalong katulad ng Brahman, ngunit hindi ang Brahman.”

“Ang parehong mga ideya ay angkop sa pagsamba sa mga Pratimâ gaya ng sa mga Pratîkâ; ibig sabihin, kung ang larawan ay kumakatawan sa isang diyos o isang santo, ang pagsamba ay hindi bunga ng Bhakti, at hindi humahantong sa paglaya; ngunit kung kumakatawan ito sa iisang Diyos, ang pagsamba rito ay magdudulot kapwa ng Bhakti at Mukti.”

“Ang Larawang Pagkakatawang-tao ay ang uri ng mga Anyong iniharap (para sa pagsamba), sa mga tahanan, nayon, lungsod, piling burol atbp., na walang agwat na inilalagay ng espasyo at panahon; na nagpapakababang bumaba kasama ang Kanyang di-materyal (ibig sabihin, espirituwal) na Persona sa anumang materyal na sustansiyang mapagmahal na mapipili ng deboto; na ipinauubaya ang Kanyang Sarili sa matamis na kalooban ng Kanyang sumasamba sa lahat ng detalye (ng pagsamba gaya ng) paliligo, pagkain, lugar at pahinga; Nagpapatawad sa Lahat; ang Diyos na Sapat sa Lahat! Apat na uri ng (aspetong) ito ang umiiral, ibig sabihin, Kusang Nahayag (Svayam-Vyakta), Higit-sa-tao o Makalangit (Daiva), Ginawa ng Santo (Saiddha) at Ginawa ng Tao (Mānusha).”

“Ang Kanyang anyo ay hindi makikita. Walang sinumang makakikita sa Kanya sa pamamagitan ng mata. Nadarama Siya ng puso, ng talino at ng isip. Ang mga nakaaalam nito ay nagiging walang kamatayan.”

“Walang sinumang nakahawak sa kanya sa itaas, o sa kabila, o sa gitna. Walang larawan niya na ang pangalan ay Dakilang Kaluwalhatian. Hindi makikita ang kanyang anyo, walang sinumang nakakikita sa kanya sa pamamagitan ng mata. Ang mga nakakikilala sa kanya sa pamamagitan ng puso at isip na ganitong naninirahan sa puso, ay nagiging walang kamatayan.”

“Talaga ngang lumikha Kami sa tao, habang nakaaalam Kami sa anumang isinusulsol sa kanya ng sarili niya at Kami ay higit na malapit sa kanya kaysa sa ugat ng leeg.”

“Siya ay ang lumikha ng mga langit at lupa sa anim na araw. Pagkatapos lumuklok Siya sa trono. Nakaaalam Siya sa anumang lumalagos sa lupa at anumang lumalabas mula rito, anumang bumababa mula sa langit, at anumang pumapanik doon. [Sa pamamagitan ng kaalaman Niya] Siya ay kasama sa inyo nasaan man kayo. Si Allāh sa anumang ginagawa ninyo ay Nakakikita.”

“Ang yaong hindi pinaliliwanag ng pananalita, ngunit siyang nagpapaliwanag sa pananalita: kilalanin mo na iyon lamang ang Brahman (ang Kataas-taasang Nilalang), hindi ito na sinasamba ng mga tao rito. Ang yaong hindi maiisip ng isip, ngunit sa pamamagitan nito, sabi nila, ay nakapag-iisip ang isip: kilalanin mo na iyon lamang ang Brahman, hindi ito na sinasamba ng mga tao rito. Ang yaong hindi nakikita ng mata, ngunit sa pamamagitan nito ay nakakakita ang mata: kilalanin mo na iyon lamang ang Brahman, hindi ito na sinasamba ng mga tao rito. Ang yaong hindi naririnig ng tainga, ngunit sa pamamagitan nito ay nakaririnig ang tainga: kilalanin mo na iyon lamang ang Brahman, hindi ito na sinasamba ng mga tao rito. Ang yaong hindi nalalanghap ng sinuman sa pamamagitan ng hininga, ngunit sa pamamagitan nito ay nalalanghap ang hininga: kilalanin mo na iyon lamang ang Brahman, hindi ito na sinasamba ng mga tao rito.”

Si Dayananda Saraswati, tagapagtatag ng Arya Samaj, ay nangangatwiran sa binagong ikalawang edisyon ng kanyang Satyarth Prakash, isang aklat na naglalaan din ng isang kabanata sa pag-atake sa Qur'an, na walang taludtod ng mga Veda ang nagsasalita tungkol sa pagtawag sa Diyos sa isang larawan, pagbibigay-buhay dito, o pagsamba dito; ang mga taludtod na binibigkas para sa mga ritwal na ito, sabi niya, ay nagmula sa mga Tantra, hindi sa mga Veda. Sa pananaw na pumapasok ang isang diyos sa larawan kapag tinawag sa pamamagitan ng mga mantra at umaalis kapag natapos ang ritwal, sumasagot siya na ang Diyos, na pumupuno sa lahat ng bagay, ay hindi dumarating ni umaalis. Binabasa niya ang Yajur Veda 32.3 (na tasya pratima asti) at ang paulit-ulit na linya ng Kena Upanishad bilang pagbabawal sa pagsamba sa larawan, tinatawag na salungat sa mga Veda ang mga Tantra at Purana na nag-uutos nito, at itinatanggi na ang pagsamba sa larawan ay unang hakbang patungo sa Diyos.

“[Si Allāh] ang Tagapaglalang ng mga langit at lupa, gumawa Siya para sa inyo mula sa mga sarili ninyo ng mga kabiyak at mula sa mga hayupan ng mga kabiyak, na nagpaparami Siya sa inyo dahil doon. Walang katulad sa Kanya na anuman [ni may anumang totoong diyos maliban sa Kanya], at Siya ay ang Madinigin, ang Nakakikita.”

Itinatala ng panimula ng patnugot na itinatag ni Ram Mohan Roy ang Brahmo Samaj noong 1828. Ito ay isang simbahan kung saan ang Kataas-taasang Nilalang lamang ang sasambahin. Sasambahin Siya sa ilalim ng walang pangalan o titulong ibinibigay ng sinumang tao o pangkat sa isang partikular na nilalang.

“at na walang inukit na larawan, estatwa o eskultura, ukit, pinta, larawan, retrato o kawangis ng anumang bagay ang papapasukin sa loob ng nasabing mga lote, gusali, lupa, tirahan, minanang ari-arian at bakuran at na walang handog, alay o pag-aalay ng anumang uri o bagay ang kailanman ay pahihintulutan doon”

“Magiging maliwanag din na ang mga Veda, bagaman pinahihintulutan ang idolatriya bilang huling probisyon para sa mga lubos na walang kakayahang itaas ang kanilang isip sa pagninilay sa di-nakikitang Diyos ng kalikasan, ay paulit-ulit na humihimok sa pagtalikod sa mga ritwal ng pagsamba sa diyus-diyosan, at sa pagtanggap ng isang higit na dalisay na sistema ng relihiyon”

Kalaunan ay pinamunuan ni Debendranath Tagore ang Brahmo Samaj ni Ram Mohan Roy bilang espirituwal na pinuno nito. Isinulat niya na itinatag niya ang pananampalataya nito sa labing-isang Upanishad na kanyang nalalaman. Tinanggihan niya ang komentaryo ni Shankara sa Vedanta, sapagkat sinasalungat ng konklusyon nito ang ugnayan ng sumasamba at ng sinasamba. Tinatawag niya ang ugnayang iyon na mismong diwa ng pananampalataya. Nang matagpuan niya ang ‘Ako ay Siya’ at ‘Ikaw ay Iyon’ sa mismong mga Upanishad, nabigo rin siya sa mga ito. Ang pananampalataya, naghinuha siya, ay hindi maitatatag sa mga Veda ni sa mga Upanishad, kundi sa dalisay na puso. Ang mga teksto lamang ng mga Upanishad na sumasang-ayon dito ang maaaring tanggapin. Idinadagdag ng panimula ng kanyang anak na nagdaos noon ang mga Brahmo ng isang pangkalahatang pulong. Nagkasundo sila na ang mga Veda, ang mga Upanishad at iba pang sinaunang kasulatan ay hindi dapat tanggapin bilang mga gabay na walang kamalian.

Si Dayananda Saraswati, tagapagtatag ng Arya Samaj, ay nangangatwiran sa binagong ikalawang edisyon ng kanyang Satyarth Prakash, isang aklat na naglalaan din ng isang kabanata sa pag-atake sa Qur'an, na walang taludtod ng mga Veda ang nagsasalita tungkol sa pagtawag sa Diyos sa isang larawan, pagbibigay-buhay dito, o pagsamba dito; ang mga taludtod na binibigkas para sa mga ritwal na ito, sabi niya, ay nagmula sa mga Tantra, hindi sa mga Veda. Sa pananaw na pumapasok ang isang diyos sa larawan kapag tinawag sa pamamagitan ng mga mantra at umaalis kapag natapos ang ritwal, sumasagot siya na ang Diyos, na pumupuno sa lahat ng bagay, ay hindi dumarating ni umaalis. Binabasa niya ang Yajur Veda 32.3 (na tasya pratima asti) at ang paulit-ulit na linya ng Kena Upanishad bilang pagbabawal sa pagsamba sa larawan, tinatawag na salungat sa mga Veda ang mga Tantra at Purana na nag-uutos nito, at itinatanggi na ang pagsamba sa larawan ay unang hakbang patungo sa Diyos.

“Walang katapat siya na ang kaluwalhatian ay tunay na dakila.”

“Ang mismong Diyos na ito ay lumalaganap sa lahat ng rehiyon; oo, ipinanganak noong una, sa sinapupunan siya ay naninirahan. Siya na tunay na ipinanganak at ipanganganak sa hinaharap ay sumasalubong sa kanyang mga supling, nakaharap sa lahat ng direksiyon.”

“Sa Iyo [lamang] kami sumasamba at sa Iyo [lamang] kami nagpapatulong.”

“Sabihin mo: “Siyang si Allāh ay Kaisa-isa. Si Allāh ay ang Dulugan [sa pangangailangan]. Hindi Siya nagkaanak at hindi Siya ipinanganak. Hindi nagkaroon sa Kanya ng isang kapantay na isa man.””

“[Si Allāh] ang Tagapaglalang ng mga langit at lupa, gumawa Siya para sa inyo mula sa mga sarili ninyo ng mga kabiyak at mula sa mga hayupan ng mga kabiyak, na nagpaparami Siya sa inyo dahil doon. Walang katulad sa Kanya na anuman [ni may anumang totoong diyos maliban sa Kanya], at Siya ay ang Madinigin, ang Nakakikita.”

“Nagsabi [si Abraham]: “Nakaririnig kaya sila sa inyo kapag dumadalangin kayo? O nakapagpapakinabang sila sa inyo o nakapipinsala sila?””

“Kaya noong tumakip sa kanya ang gabi ay nakakita siya ng isang tala. Nagsabi siya: “Ito ay Panginoon ko;” ngunit noong lumubog ito ay nagsabi siya: “Hindi ko naiibigan ang mga lumulubog.” Kaya noong nakita niya ang buwan na sumisikat ay nagsabi siya: “Ito ay Panginoon ko;” ngunit noong lumubog ito ay nagsabi siya: “Talagang kung hindi nagpatnubay sa akin ang Panginoon ko, talagang ako nga ay magiging kabilang sa mga taong ligaw.” Kaya noong nakita niya ang araw na sumisikat ay nagsabi siya: “Ito ay Panginoon ko; ito ay higit na malaki;” ngunit noong lumubog ito ay nagsabi siya: “O mga kalipi ko, tunay na ako ay walang-kaugnayan sa anumang itinatambal ninyo. Tunay na ako ay nagbaling ng mukha ko sa naglalang ng mga langit at lupa bilang makatotoo, at ako ay hindi kabilang sa mga tagapagtambal.””

“Ang mga dinadalanginan nila bukod pa kay Allāh ay hindi lumilikha ng anuman samantalang ang mga ito ay nililikha.”

“Tunay na ang mga dinadalanginan ninyo bukod pa kay Allāh ay mga lingkod na mga tulad ninyo. Kaya dumalangin kayo saka tumugon sila sa inyo, kung kayo ay mga tapat.”

“Pansinin, ukol kay Allāh ang relihiyong wagas. Ang mga gumagawa sa bukod pa sa Kanya bilang mga katangkilik [ay nagsasabi]: “Hindi kami sumasamba sa kanila kundi upang magpalapit sila sa amin kay Allāh sa kadikitan.” Tunay na si Allāh ay maghahatol sa pagitan nila hinggil sa anumang sila hinggil doon ay nagkakaiba-iba. Tunay na si Allāh ay hindi nagpapatnubay sa sinumang sinungaling [nag-uugnay sa Kanya ng katambal,] na palatangging sumampalataya.”

“Sa simula pa lamang, masasabi ko sa inyo na walang politeismo sa India. Sa bawat templo, kung may tatayo sa tabi at makikinig, matatagpuan niya ang mga sumasamba na ikinakapit ang lahat ng katangian ng Diyos, kasama ang pagiging nasa lahat ng dako, sa mga larawan.”

“Hindi sa itaas, hindi sa kabila, Ni sa gitna ay may nakahawak sa Kanya. Walang kahawig Niya Na ang pangalan ay Dakilang Kaluwalhatian (mahad yaśas).”

“At kung madaig ka ng pagkamakakalimutin ng tao, gumawa ka para sa iyong sarili ng isang larawang katulad ng anyo kung saan mo ako nakikita; alayan mo ito ng mga pabango at bulaklak, at gawin mo itong alaala ko, upang hindi mo ako makalimutan. Kung ikaw ay nasa kalungkutan, isipin mo ako; kung ikaw ay nagsasalita, magsalita ka sa aking pangalan; kung ikaw ay kumikilos, kumilos ka para sa akin.”

“Sapagkat ang mga nagmamartsa sa landas tungo sa paglaya, o ang mga nag-aaral ng pilosopiya at teolohiya, at nagnanais ng abstraktong katotohanan na tinatawag nilang sâra, ay lubos na malaya sa pagsamba sa anumang bagay maliban sa Diyos lamang, at hindi kailanman mangangarap na sumamba sa isang larawang ginawa upang kumatawan sa kanya.”

“na mga sumampalataya at napapanatag ang mga puso nila sa pag-aalaala kay Allāh. Pansinin, sa pag-aalaala kay Allāh napapanatag ang mga puso.”

“Ang mga hindi umaasa sa mga simbolo ay kanyang inaakay, ganito ang palagay ni Bâdarâyana; yamang may kapintasan sa dalawang kaso; at siya na ang kaisipan ay iyon.”

“Sa kaso naman ng mga umaasa sa mga simbolo (kung saan pinagninilayan nila ang Brahman), simula sa pangalan at nagtatapos sa prâna (‘Siya na nagninilay sa pangalan bilang Brahman,’ Kh. Up. VII, 1 ff.), ang pagninilay ay hindi napatunayan ng mga teksto ng dalawang uring nabanggit na noon na humahantong sa Brahman; sa halip ay nahahaluan ito ng isang elementong walang kalikasan ng talino, at kaya—ayon sa prinsipyo na ang bunga ng isang pagninilay ay kapareho ng kalikasan ng mismong pagninilay—ang kaluluwa ng mababang deboto na nagsasagawa ng gayong pagninilay ay hindi tumatahak sa landas ng liwanag at hindi nakararating sa Brahman.”

Isinalaysay ni Abis ibn Rabi'a na lumapit si Umar sa Itim na Bato at hinalikan ito. Sinabi ni Umar na alam niyang ito ay isang batong hindi makapipinsala ni makapagdudulot ng pakinabang, at na kung hindi niya nakita ang Propeta (ﷺ) na humalik dito, ay hindi niya ito hahalikan.

Isinalaysay ni al-Bara ibn Azib na pagdating sa Madinah, nagdasal ang Propeta (ﷺ) nang nakaharap sa Jerusalem sa loob ng labing-anim o labimpitong buwan, hanggang sa ibinaling ang direksiyon ng pagdarasal sa Ka'bah.

“Nakakikita nga Kami sa pagtuon ng mukha mo sa langit, kaya magbabaling nga Kami sa iyo [O Propeta Muḥammad] sa isang qiblah na kalulugdan mo iyon. Kaya magbaling ka ng mukha mo sa dako ng Masjid na Pinakababanal [sa Makkah]. Saan man kayo ay magbaling kayo ng mga mukha ninyo sa dako niyon. Tunay na ang mga binigyan ng Kasulatan ay talagang nakaaalam na iyon ay ang totoo mula sa Panginoon nila. Si Allāh ay hindi nalilingat sa anumang ginagawa nila.”

“Nagsabi Siya: “O Satanas, ano ang pumigil sa iyo na magpatirapa ka sa nilikha Ko sa pamamagitan ng dalawang kamay Ko? Nagmalaki ka ba [sa pag-ayaw magpatirapa] o naging kabilang ka sa mga nagpakamataas?””

“Ang bawat sinumang nasa ibabaw ng [lupang] ito ay malilipol. Mamamalagi naman ang mukha ng Panginoon mo, ang ukol sa pagkapinagpipitaganan at pinagpaparangalan.”

“[Si Allāh] ang Tagapaglalang ng mga langit at lupa, gumawa Siya para sa inyo mula sa mga sarili ninyo ng mga kabiyak at mula sa mga hayupan ng mga kabiyak, na nagpaparami Siya sa inyo dahil doon. Walang katulad sa Kanya na anuman [ni may anumang totoong diyos maliban sa Kanya], at Siya ay ang Madinigin, ang Nakakikita.”

“[Si Allāh] ang Tagapaglalang ng mga langit at lupa, gumawa Siya para sa inyo mula sa mga sarili ninyo ng mga kabiyak at mula sa mga hayupan ng mga kabiyak, na nagpaparami Siya sa inyo dahil doon. Walang katulad sa Kanya na anuman [ni may anumang totoong diyos maliban sa Kanya], at Siya ay ang Madinigin, ang Nakakikita.”

“Sabihin mo: “Siyang si Allāh ay Kaisa-isa. Si Allāh ay ang Dulugan [sa pangangailangan]. Hindi Siya nagkaanak at hindi Siya ipinanganak. Hindi nagkaroon sa Kanya ng isang kapantay na isa man.””

“Hindi nakaaabot sa Kanya ang mga paningin samantalang Siya ay nakaaabot sa mga paningin. Siya ay ang Mapagtalos, ang Mapagbatid.”

“Kapag nagtanong sa iyo ang mga lingkod Ko tungkol sa Akin, tunay na Ako ay malapit: sumasagot Ako sa panalangin ng dumadalangin kapag dumalangin siya sa Akin kaya tumugon sila sa Akin at sumampalataya sila sa Akin, nang sa gayon sila ay magagabayan.”

“Talaga ngang lumikha Kami sa tao, habang nakaaalam Kami sa anumang isinusulsol sa kanya ng sarili niya at Kami ay higit na malapit sa kanya kaysa sa ugat ng leeg.”

“Siya ay ang lumikha ng mga langit at lupa sa anim na araw. Pagkatapos lumuklok Siya sa trono. Nakaaalam Siya sa anumang lumalagos sa lupa at anumang lumalabas mula rito, anumang bumababa mula sa langit, at anumang pumapanik doon. [Sa pamamagitan ng kaalaman Niya] Siya ay kasama sa inyo nasaan man kayo. Si Allāh sa anumang ginagawa ninyo ay Nakakikita.”

“Nagsabi ang Panginoon ninyo: “Dumalangin kayo sa Akin, tutugon Ako sa inyo.” Tunay na ang mga nagmamalaki sa palayo [pagbukod-tangi sa Akin sa] pagsamba sa Akin ay papasok sa Impiyerno na mga nagpapakaaba.”

Isinalaysay ni Abu Musa al-Ash'ari na sa isang paglalakbay kasama ng Propeta (ﷺ) ay isinisigaw ng mga Kasamahan ang Allahu Akbar tuwing umaakyat sila sa mataas na lugar. Sinabihan sila ng Propeta (ﷺ) na huwag pahirapan ang kanilang sarili. Hindi sila tumatawag sa isang bingi o wala, sabi niya, kundi sa Isang nakaririnig, nakakikita at malapit. Sa parehong ulat sa Sahih al-Bukhari 2992 ay idinadagdag niya na Siya ay kasama nila.

“Sa kay Allāh ang silangan at ang kanluran kaya saanman kayo humarap ay naroon ang Mukha ni Allāh. Tunay na si Allāh ay Malawak, Maalam.”

“Sa Iyo [lamang] kami sumasamba at sa Iyo [lamang] kami nagpapatulong.”