Maikling sagot
Ayon mismo sa salaysay ng mga Ebanghelyo, ito ang daing ng isang taong hindi nakaaalam kung bakit siya iniwan. Sinasabi ng mga Ebanghelyo na sumigaw si Jesus ng “Diyos ko, Diyos ko, bakit mo ako pinabayaan?” (Mateo 27:46). Iyan ay tanong ng isang taong hindi makita ang dahilan, hindi ng Isang nakaaalam ng lahat ng bagay. Sinasabi ng mga Kristiyano na tumalikod ang Ama dahil pinasan ni Jesus ang mga kasalanan ng sanlibutan. Kung gayon, alam na ni Jesus ang dahilan mula pa sa simula, at hindi siya magtatanong kung bakit. Sinasabi rin ng daing na iniwan ng Ama ang nasa krus. Gayunman, sinasabi ng Trinidad na ang Ama at ang Anak ay iisang Diyos (﷾) na hindi kailanman maaaring paghiwalayin. Noong gabi bago iyon, hiniling niyang maligtas. Sinasabi ng Qur'an na pinalitaw lamang na siya ay ipinako sa krus, at iniangat siya ni Allah (﷾) tungo sa Kanya.
Buong paliwanag
Ang daing at kung paano ito binabasa ng mga Kristiyano
Itinatala nina Mateo at Marcos ang daing sa mga salitang binigkas ni Jesus, na may salin. Binabasa ito ng mga Kristiyano bilang sandali ng pagtalikod ng Ama sa Anak, dahil pinapasan ng Anak ang kasalanan ng sanlibutan. Sinasabi ni Pablo, isang Kristiyanong misyonero ng unang siglo, na ginawa siya ng Diyos (﷾) na kasalanan para sa atin. Sinasabi ng Mga Awit at ng mga propeta na itinatago ng kasalanan ang mukha ng Diyos (﷾) at pinipigilan Siyang makinig.
“At nang mag-iikasiyam na oras ay sumigaw si Jesus ng malakas na tinig, na nagsasabi, Eli, Eli, lama sabachthani? sa makatuwid baga'y, Diyos ko, Diyos ko, bakit mo ako pinabayaan?”
“At nang ikasiyam na oras ay sumigaw si Jesus ng malakas na tinig, na nagsasabi, Eloi, Eloi, lama sabachthani? na kung liliwanagin ay, Diyos ko, Diyos ko, bakit mo ako pinabayaan?”
“Sapagkat siya na hindi nakakilala ng kasalanan ay ginawa niyang kasalanan dahil sa atin; upang tayo'y maging katuwiran ng Diyos sa kanya.”
“Ngunit ang inyong mga kasamaan ang naghiwalay sa inyo at sa inyong Diyos, at ang inyong mga kasalanan ang nagtago ng kanyang mukha sa inyo, upang hindi siya makinig.”
“Kung pinakundanganan ko ang kasamaan sa aking puso, hindi ako didinggin ng Panginoon:”
“Kung magkagayo'y dadaing sila sa PANGINOON, ngunit hindi niya sila didinggin: itatago pa niya ang kanyang mukha sa kanila sa panahong iyon, ayon sa kanilang masamang pag-uugali sa kanilang mga gawa.”
Bakit itatanong ang isang bagay na alam mo na ang sagot?
Humihingi ng dahilan ang ‘bakit’. Ayon sa pagbasang Kristiyano, alam na ang dahilan. Nasa Bibliyang binasa ni Jesus ang mga talata tungkol sa kasalanang nagtatago sa mukha ng Diyos (﷾). Ang plano na pasanin ang kasalanan ay, ayon sa pagbasang iyon, kanya mismo mula pa sa simula. Ang isang kahati sa lahat ng kaalaman ng Diyos (﷾) ay hindi sisigaw sa krus na nagtatanong kung bakit. Itinatala mismo ng mga Ebanghelyo ang mga bagay na hindi alam ng Anak, gaya ng araw at oras ng wakas.
“At nang mag-iikasiyam na oras ay sumigaw si Jesus ng malakas na tinig, na nagsasabi, Eli, Eli, lama sabachthani? sa makatuwid baga'y, Diyos ko, Diyos ko, bakit mo ako pinabayaan?”
“Ngunit tungkol sa araw na yaon o sa oras na yaon ay walang taong nakaaalam, wala, kahit ang mga anghel na nasa langit, ni ang Anak, kundi ang Ama.”
Magkahiwalay ang Ama at ang Anak
Ang Trinidad ay ang Kristiyanong turo ng iisang Diyos sa tatlong persona. Pinaniniwalaan nito na ang Ama at ang Anak ay iisang di-nahahating Diyos (﷾) na hindi kailanman maaaring paghiwalayin. Kabaligtaran ang sinasabi ng daing. Tumatawag ang isa sa isa pa, “Diyos ko”, at sinasabing siya ay iniwan. Ayon sa pagbasang Kristiyano, pinabayaan ng Diyos (﷾) ang Diyos (﷾). Sa Lucas ay ipinagkakatiwala niya ang kanyang espiritu sa mga kamay ng Ama: ibinibigay ng isa ang kanyang sarili sa isa pa.
“At nang mag-iikasiyam na oras ay sumigaw si Jesus ng malakas na tinig, na nagsasabi, Eli, Eli, lama sabachthani? sa makatuwid baga'y, Diyos ko, Diyos ko, bakit mo ako pinabayaan?”
“At nang sumigaw si Jesus ng malakas na tinig, ay sinabi niya, Ama, sa iyong mga kamay ay ipinagtatagubilin ko ang aking espiritu: at pagkasabi nito, ay nalagot ang kanyang hininga.”
Hindi nagkakasundo ang mga Ebanghelyo sa mga huling salita
Sina Mateo at Marcos lamang ang may daing. Walang daing ng pagkapabaya si Lucas. Ang kanyang mga huling salita ay isang panalanging nagkakatiwala ng espiritu sa mga kamay ng Ama. Ang mga huling salita ni Juan ay “Naganap na”. Hindi iisang mga huling salita ang itinatala ng apat na salaysay.
“At nang mag-iikasiyam na oras ay sumigaw si Jesus ng malakas na tinig, na nagsasabi, Eli, Eli, lama sabachthani? sa makatuwid baga'y, Diyos ko, Diyos ko, bakit mo ako pinabayaan?”
“At nang sumigaw si Jesus ng malakas na tinig, ay sinabi niya, Ama, sa iyong mga kamay ay ipinagtatagubilin ko ang aking espiritu: at pagkasabi nito, ay nalagot ang kanyang hininga.”
“Nang matanggap nga ni Jesus ang suka, ay sinabi niya, Naganap na: at iniyuko niya ang kanyang ulo, at nalagot ang kanyang hininga.”
| Ebanghelyo | Ang mga huling salita |
|---|---|
| Mateo | “Diyos ko, Diyos ko, bakit mo ako pinabayaan?” |
| Marcos | Ang parehong sigaw |
| Lucas | ‘Ama, sa iyong mga kamay ay ipinagtatagubilin ko ang aking espiritu’ |
| Juan | “Naganap na” |
Isang taong nanalanging maligtas, at dininig
Sa Mateo, noong gabi bago iyon, nagpatirapa si Jesus sa isang halamanang tinatawag na Getsemani at hiniling na lumampas sa kanya ang saro. Sinasabi rin ni Lucas na may isang anghel mula sa langit na nagpakita sa kanya, na nagpapalakas sa kanya. Sinabi niya sa libingan ni Lazaro na laging dinirinig siya ng Diyos (﷾). Sinasabi ng liham sa Mga Hebreo na nanalangin siya nang may mga luha sa may kakayahang iligtas siya sa kamatayan, at siya ay dininig.
“At lumakad siya nang kaunti sa unahan, at nagpatirapa, at nanalangin, na nagsasabi, Ama ko, kung maaari, ay lumampas sa akin ang sarong ito: gayunma'y huwag ang ayon sa ibig ko, kundi ang ayon sa ibig mo.”
“At napakita sa kanya ang isang anghel mula sa langit, na nagpapalakas sa kanya.”
“At nalalaman kong ako'y lagi mong dinirinig: ngunit dahil sa mga taong nakatayo sa paligid ay sinabi ko ito, upang sila'y sumampalatayang ako'y iyong sinugo.”
“Na siya, sa mga araw ng kanyang laman, nang maghandog siya ng mga panalangin at mga daing na may malakas na pagsigaw at mga luha doon sa may kapangyarihang magligtas sa kanya mula sa kamatayan, ay pinakinggan dahil sa kanyang banal na takot;”
Nagtatapos sa pagliligtas ang awit na sinipi niya
Ang daing ay ang unang linya ng Awit 22. Nagpapatuloy ang parehong awit sa pagsasabing hindi itinago ng Diyos (﷾) ang Kanyang mukha sa nagdurusa. Sinasabi nito na nang dumaing siya, nakinig ang Diyos (﷾). Kung babasahin nang buo, ang awit ay tungkol sa isang taong matuwid na dinirinig at inililigtas ng Diyos (﷾).
“Diyos ko, Diyos ko, bakit mo ako pinabayaan? bakit ka napakalayo sa pagtulong sa akin, at sa mga salita ng aking pagdaing?”
“Sapagkat hindi niya hinamak ni kinasuklaman man ang kadalamhatian ng nagdadalamhati; ni ikinubli man niya ang kanyang mukha sa kanya; kundi nang siya'y dumaing sa kanya, ay dininig niya.”
Ang sinasabi ng Qur'an na nangyari
Ipinahahayag ng Qur'an na hindi nila pinatay si Jesus ni ipinako sa krus. Pinalitaw lamang na gayon, at ang mga nagtatalo tungkol dito ay sumusunod sa hula. Iniangat siya ni Allah (﷾) tungo sa Kanya. Gumawa ng kanilang pakana ang kanyang mga kaaway, at ang pakana ni Allah (﷾) ang mas mabuti. Ipinapaliwanag ng maraming klasikong iskolar na may ibang taong pinahawig sa kanya. Dalawa sa kanila ay si al-Tabari, ng ikasiyam at ikasampung siglo, at si Ibn Kathir, ng ikalabing-apat.
“at sa pagsabi nila: “Tunay na kami ay pumatay sa Kristo Jesus na anak ni Maria, na Sugo ni Allāh.” Hindi sila nakapatay sa kanya at hindi sila nagpako sa kanya sa krus subalit may pinahawig sa kanya para sa kanila. Tunay na ang mga nagkaiba-iba hinggil sa kanya ay talagang nasa isang pagdududa hinggil sa kanya. Walang ukol sa kanila hinggil sa kanya na anumang kaalaman maliban sa pagsunod sa palagay. Hindi sila nakapatay sa kanya sa katiyakan,”
“bagkus nag-angat sa kanya [ng katawan at kaluluwa] si Allāh tungo sa Kanya. Laging si Allāh ay Makapangyarihan, Marunong.”
“Nagpakana sila [laban kay Jesus] at nagpakana si Allāh [laban sa kanila], at Si Allāh ay ang pinakamabuti sa mga tagapagpakana.”
Talata por talata
Isaias 59:2 — Mga Propeta (Nevi'im), kabanata 59, talata 2
“Ngunit ang inyong mga kasamaan ang naghiwalay sa inyo at sa inyong Diyos, at ang inyong mga kasalanan ang nagtago ng kanyang mukha sa inyo, upang hindi siya makinig.”
Sinipi para sa
Inihihiwalay ng kasalanan ang tao sa Diyos. Pinasan ni Jesus ang kasalanan ng sanlibutan, kaya tumalikod sa kanya ang Ama, at sumigaw siya.
Ang tugon
Kung gayon ay alam na ni Jesus ang dahilan matagal pa bago ang krus na sinasabi ng mga Kristiyano. Nasa sarili niyang kasulatan ang mga talatang ito, at ang plano, ayon sa pagbasang ito, ay kanya mismo. Ang taong nakaaalam ng dahilan ay hindi nagtatanong kung bakit. At sinasabi ni Ezekiel, isang Hebreong propeta ng ikaanim na siglo BCE, na walang sinumang nagpapasan ng kasalanan ng iba. Hindi pinapasan ng anak ang kasamaan ng ama.
Kung saan ito humahantong — Ipinapaliwanag ng pagbasang ito ang isang paghihiwalay, ngunit hindi ang tanong. Ayon dito, hindi na sana kailangang magtanong ni Jesus.
Mga Awit 22:1 — Mga Kasulatan (Ketuvim), kabanata 22, talata 1
“Diyos ko, Diyos ko, bakit mo ako pinabayaan? bakit ka napakalayo sa pagtulong sa akin, at sa mga salita ng aking pagdaing?”
Sinipi para sa
Sinisipi ni Jesus ang Awit 22, na nagsisimula sa dalamhati at nagtatapos sa tagumpay. Kaya ang daing ay hindi kawalan ng pag-asa kundi isang pagtuturo sa buong awit.
Ang tugon
Kung gayon ay basahin ang buong awit. Sinasabi nito na hindi itinago ng Diyos (﷾) ang Kanyang mukha sa nagdurusa, at nang dumaing siya, nakinig ang Diyos (﷾). Ganoon din ang sinasabi ng Mga Hebreo tungkol kay Jesus: nanalangin siya sa may kakayahang iligtas siya sa kamatayan, at siya ay dininig.
Kung saan ito humahantong — Kung ang awit ang susi, sinasabi nito na hindi itinago ng Diyos (﷾) ang Kanyang mukha sa nagdurusa. Iyan ang kabaligtaran ng pagbasang tumalikod ang Ama.
Mateo 27:46 — kabanata 27, talata 46
“At nang mag-iikasiyam na oras ay sumigaw si Jesus ng malakas na tinig, na nagsasabi, Eli, Eli, lama sabachthani? sa makatuwid baga'y, Diyos ko, Diyos ko, bakit mo ako pinabayaan?”
Sinipi para sa
Binigkas ni Jesus ang mga salitang ito sa kanyang kalikasang tao. Bilang tao ay tunay niyang nadamang iniwan siya, samantalang bilang Diyos ay alam pa rin niya ang lahat ng bagay.
Ang tugon
Kung gayon, ang mga salita sa krus ay mga salita ng isang taong hindi nakaaalam kung bakit siya naroon. Ang sumigaw ay siya ring nagdusa, at ipinapakita siyang nagtatanong, hindi nakaaalam.
Kung saan ito humahantong — Inaamin ng sagot na ito ang punto: ang daing ay sa isang tao, at walang anuman dito na nagpapakita ng Diyos (﷾) sa krus.
Genesis 3:9 — Torah (Batas), kabanata 3, talata 9
“At tinawag ng PANGINOONG Diyos si Adan, at sinabi sa kanya, Saan ka naroon?”
Sinipi para sa
Nagtatanong ang Diyos ng mga tanong na alam Niya ang sagot, kaya hindi ipinapakita ng ‘bakit’ ang kawalan ng kaalaman.
Ang tugon
Ang tanong ng Diyos (﷾) kay Adan ay tumatawag sa isang tao upang managot. Hindi ito daing ng sakit. Ang daing mula sa krus ay isang reklamo ng pagkaiwan, mula sa isang nagsasabing siya ay pinabayaan. Ang isang nilalang na Diyos (﷾) ay hindi maaaring pabayaan ng Diyos (﷾).
Kung saan ito humahantong — Alam man niya o hindi ang dahilan, ang sumigaw ay iniwan ng kanyang Diyos (﷾). Iyan ay isang tao, hindi Diyos.
Mga pananaw
Pangunahing Kristiyano
Sinasabi ng mga Kristiyano na sa krus ay pinasan ni Jesus ang kasalanan ng sanlibutan, at itinalikod ng Ama ang Kanyang mukha mula sa kanya. Sa kanyang kalikasang tao ay tunay niyang nadama ang pagkapabayang iyon. Sa pagsipi sa simula ng Awit 22, itinuro rin niya ang pagtatapos ng awit sa tagumpay.
Sinasabi ni Pablo na ginawa ng Diyos si Jesus na kasalanan para sa atin. Sinasabi ng mga propeta na itinatago ng kasalanan ang mukha ng Diyos. Kaya sa krus ay tumalikod ang Ama sa Anak.
Pagtutol
Ipagpalagay na itinatago ng kasalanan ang mukha ng Diyos (﷾). Kung gayon ay alam ni Jesus ang dahilan mula sa sarili niyang kasulatan, at ang taong nakaaalam ng dahilan ay hindi nagtatanong kung bakit. At sinasabi ng propetang si Ezekiel na walang sinumang nagpapasan ng kasalanan ng iba.
Sa pagsipi sa unang linya ng Awit 22, itinuro ni Jesus ang buong awit, na nagtatapos sa papuri at tagumpay.
Pagtutol
Kung gayon ay basahin ang buong awit. Sinasabi nito na hindi itinago ng Diyos (﷾) ang Kanyang mukha sa nagdurusa, at dininig siya nang siya ay dumaing. Ganoon din ang sinasabi ng Mga Hebreo tungkol kay Jesus: nanalangin siya sa may kakayahang iligtas siya sa kamatayan, at siya ay dininig.
Ang pananaw ng Islam
Kung babasahin ayon sa sariling salita ng mga Ebanghelyo, ang daing ay ang tanong ng isang taong hindi nakaaalam kung bakit siya naroon. Nanalangin siyang maligtas. Hindi ito maaaring maging tinig ng Isang nakaaalam ng lahat ng bagay. Sinasabi ng Qur'an na si Jesus ay hindi pinatay ni ipinako sa krus, at na iniangat siya ni Allah (﷾) tungo sa Kanya.
Sa Mateo at Marcos, tinatanong ni Jesus ang Diyos (﷾) kung bakit siya pinabayaan.
Itinatanong ang ‘bakit’ ng isang hindi nakaaalam ng dahilan. Malalaman sana ito ng isang kahati sa lahat ng kaalaman ng Diyos (﷾).
Sinasabi mismo ng mga Ebanghelyo na hindi alam ng Anak ang araw at oras ng wakas.
Ayon sa pagbasang Kristiyano, nagkahiwalay ang Ama at ang Anak sa krus. Sinasabi ng doktrina ng Trinidad na hindi iyon maaaring mangyari.
Nanalangin si Jesus na maligtas. Sinasabi ng Mga Hebreo na dininig ang kanyang panalangin sa may kakayahang iligtas siya sa kamatayan.
Sinisipi ng daing ang Awit 22. Sinasabi ng awit na iyon na hindi itinago ng Diyos (﷾) ang Kanyang mukha sa nagdurusa, at dininig siya nang siya ay dumaing.
Sina Mateo at Marcos lamang ang nagtatala ng daing. Ibang mga huling salita ang ibinibigay nina Lucas at Juan.
Itinuturo ng Qur'an na si Jesus ay hindi pinatay ni ipinako sa krus, at na iniangat siya ni Allah (﷾) tungo sa Kanya.