Maikling sagot
Itinuturo ng Islam na hindi ang kamatayan ang wakas ng pagtutuos. Habang dumarating ang kamatayan, kinukuha ng mga anghel ang kaluluwa: ang mabubuti nang may pagbati ng kapayapaan, ang mga tagalabag sa katarungan nang nakaunat ang mga kamay. Una ay ang barzakh, isang harang sa pagitan ng buhay na ito at ng Araw ng Pagbangon (ang Araw na bubuhayin ang lahat). Sa libingan ay itinatanong ng dalawang anghel sa bawat tao: sino ang iyong Panginoon, ano ang iyong relihiyon, at sino ang lalaking ito na isinugo sa inyo? Ipinapakita sa bawat isa ang lugar na naghihintay sa kanila, sa Paraiso o sa Apoy (Impiyerno). Kaya nagsisimula agad ang gantimpala at parusa. Pagkatapos, sa Araw ng Paghuhukom, hinahatulan ng Diyos (﷾) ang bawat tao mula kay Adan pataas. Walang sinumang lalabagin sa katarungan kahit sa bigat ng isang katiting. Magpakailanman ang Paraiso, at walang sinuman doon ang pinaaalis kailanman. Magpakailanman ang Impiyerno para sa mga namatay na tumatanggi sa pananampalataya. Ang mga mananampalatayang pumasok doon dahil sa kanilang mga kasalanan ay inilalabas ng awa ng Diyos (﷾).
Buong paliwanag
Kapag dumating ang kamatayan
Inilalarawan ng Qur'an ang mga huling sandali. Umaabot ang kaluluwa sa lalamunan habang nakaupong nakatingin ang pamilya. Mas malapit si Allah (﷾) sa naghihingalo kaysa sa kanila, at walang sinumang makapagpapabalik sa kaluluwa. Inilalantad ng hapdi ng kamatayan ang katotohanan sa harap ng kanyang mga mata. Kinukuha ng mga anghel ang buhay ng mabubuti na nagsasabing: “Kapayapaan ay sumainyo. Magsipasok kayo sa Paraiso” (16:32). Sasabihin sa kaluluwang napapanatag: “bumalik ka sa Panginoon mo” (89:28). Sa mga tagalabag sa katarungan, iniaabot ng mga anghel ang kanilang mga kamay. Sinabi ng Propeta (ﷺ) na habang dumarating ang kamatayan, binibigyan ang mananampalataya ng magandang balita ng pagkalugod ni Allah (﷾), kaya iniibig niyang makatagpo Siya. Binibigyan ang di-sumasampalataya ng balita ng parusa, kaya kinasusuklaman niya ito. Naramdaman din ng Propeta (ﷺ) ang kamatayan. Sa sarili niyang kamatayan ay pinunasan niya ng tubig ang kanyang mukha at sinabing may mga hapdi ang kamatayan.
“Kaya bakit hindi [kayo magpabalik ng kaluluwa] kapag umabot ito sa lalamunan habang kayo sa sandaling iyon ay nakatingin? Kami ay higit na malapit sa kanya kaysa sa inyo subalit hindi ninyo nakikita. Kaya bakit hindi – kung kayo ay hindi mga pananagutin – kayo nagpapabalik [ng kaluluwa sa katawan] nito kung kayo ay mga tapat.”
“Maghahatid ang hapdi ng kamatayan ng katotohanan; iyon ay ang dati mong tinatakasan.”
“na mga nagpapapanaw sa kanila ang mga anghel habang mga kaaya-aya, na nagsasabi: “Kapayapaan ay sumainyo. Magsipasok kayo sa Paraiso dahil sa dati ninyong ginagawa [na pagsampalataya].””
“[Sasabihan sa mabuti:] “O kaluluwang napapanatag, bumalik ka sa Panginoon mo nang nalulugod na kinalulugdan, saka pumasok ka sa mga lingkod Ko, at pumasok ka sa Paraiso Ko.””
“Sino pa ang higit na tagalabag sa katarungan kaysa sa sinumang gumawa-gawa laban kay Allāh ng isang kasinungalingan o nagsabi: “Nagkasi sa akin” samantalang hindi nagkasi sa kanya ng anuman, at sinumang nagsabi: “Magpapababa ako ng tulad sa pinababa ni Allāh.” Kung sakaling nakikita mo kapag ang mga tagalabag sa katarungan ay nasa mga hapdi ng kamatayan samantalang ang mga anghel ay nag-aabot ng mga kamay nila [na nagsasabi]: “Magpalabas kayo ng mga kaluluwa ninyo! Sa araw na ito ay gagantihan kayo ng pagdurusa ng pagkahamak dahil kayo noon ay nagsasabi hinggil kay Allāh ng hindi totoo at kayo noon sa mga talata Niya [sa Qur’ān] ay nagmamalaki.””
Iniulat ni Ubada ibn al-Samit na sinabi ng Propeta (ﷺ): ang sinumang umiibig na makipagkita kay Allah, iniibig ni Allah na makipagkita sa kanya, at ang sinumang ayaw makipagkita kay Allah, ayaw ni Allah na makipagkita sa kanya. Sinabi ni Aisha, o ng isa pa niyang asawa: ngunit ayaw namin sa kamatayan. Sinabi niya na hindi iyon ang ibig sabihin. Kapag dumating ang kamatayan sa mananampalataya, binibigyan siya ng mabuting balita ng kasiyahan ni Allah at ng Kanyang pagpapala, kaya walang mas mahal sa kanya kaysa sa naghihintay sa kanya. Kapag dumating ang kamatayan sa tumangging sumampalataya, binibigyan siya ng balita ng parusa ni Allah, kaya walang mas kinasusuklaman niya kaysa sa naghihintay sa kanya.
Iniulat ni Aisha na sa oras ng kanyang kamatayan, may isang lalagyan ng tubig sa harap ng Sugo ni Allah (ﷺ). Inilagay niya ang kanyang kamay sa tubig, pinunasan ang kanyang mukha at sinabi: walang diyos kundi si Allah; tunay na ang kamatayan ay may mga pagkahilo. Pagkatapos ay itinaas niya ang kanyang kamay at patuloy na nagsabi: kasama ng pinakamataas na mga kasama, hanggang sa siya ay mamatay at bumagsak ang kanyang kamay.
Ang barzakh: ang paghihintay sa pagitan ng kamatayan at pagbangon
Inilalarawan ng Qur'an ang naghihingalong taong nagmamakaawang ibalik siya upang ituwid ang kanyang pinabayaan. Hindi ang sagot, at sa likuran niya ay may isang barzakh (isang harang) hanggang sa Araw na bubuhayin sila. Isinasalin ng Rowwad ang salita bilang “isang harang” (23:100).
“[Gayon nga] hanggang sa nang dumating sa isa sa kanila ang kamatayan ay nagsabi siya: “Panginoon ko, magpabalik Kayo sa akin [sa Mundo], nang sa gayon ako ay gagawa ng maayos sa naiwan ko!” Aba’y hindi! Tunay na ito ay isang salitang siya ay tagapagsabi nito. Mula sa likuran nila ay may isang harang hanggang sa araw na bubuhayin sila.”
Ang libingan: tinatanong, at ipinapakita ang sariling lugar
Sinabi ng Propeta (ﷺ) na dumarating ang dalawang anghel sa patay sa libingan at itinatanong kung ano ang dati niyang sinasabi tungkol kay Muhammad (ﷺ). Kayang sumagot ng tunay na sumampalataya at sumunod sa kanya. Hindi makasasagot ang umulit lamang ng sinasabi ng iba, at nagsisimula ang kanyang parusa. Ipinapakita sa bawat patay ang kanyang huling lugar sa umaga at gabi hanggang sa Pagbangon.
Isinalaysay ni Anas na sinabi ng Propeta (ﷺ): kapag inilagay ang isang tao sa libingan at umalis na ang kanyang mga kasama, naririnig niya ang kanilang mga yabag. Dalawang anghel ang magpapaupo sa kanya at magtatanong kung ano ang sinasabi niya noon tungkol kay Muhammad. Sumasaksi ang mananampalataya na siya ang alipin at Sugo ni Allah, at ipinakikita sa kanya ang lugar sa Impiyerno na iniligtas sa kanya at ang kanyang lugar sa Paraiso. Sinasabi ng hindi mananampalataya o ng mapagpaimbabaw na hindi niya alam, na inuulit lamang niya ang sinasabi ng mga tao, at siya ay pinarurusahan.
Isinalaysay ni Ibn Umar na sinabi ng Propeta (ﷺ): kapag namatay ang isa sa inyo, ipinakikita sa kanya ang kanyang lugar umaga at gabi, sa Paraiso kung siya ay kabilang sa mga tao nito at sa Apoy kung siya ay kabilang sa mga tao nito, at sinasabi sa kanya na ito ang kanyang lugar hanggang sa ibangon siya ni Allah sa Araw ng Pagkabuhay.
Tatlong tanong sa libingan
Nagbigay ang Propeta (ﷺ) ng higit na detalye sa paglilibing sa isang lalaki ng Ansar. Pinauupo ng dalawang anghel ang patay at nagtatanong ng tatlong tanong. Sino ang iyong Panginoon? Ano ang iyong relihiyon? Sino ang lalaking ito na isinugo sa inyo? Sumasagot ang mananampalataya: ang aking Panginoon ay si Allah (﷾), ang aking relihiyon ay Islam, at siya ang Sugo ni Allah (ﷺ). Nang tanungin kung paano niya ito nalalaman, sinasabi niyang binasa niya ang Aklat ni Allah (﷾) at pinaniwalaan ito. Sinabi ng Propeta (ﷺ) na ito ang kahulugan ng talata: “Nagpapatatag si Allāh sa mga sumampalataya sa pamamagitan ng sinasabing matatag sa buhay sa Mundo at sa Kabilang-buhay.” (14:27). Ang tumanggi sa pananampalataya ay masasabi lamang: naku, hindi ko alam. Nagmumula ang sagot sa kung paano sumampalataya at namuhay ang isang tao. Sa isa pang ulat, sinasabi ng mananampalataya na tinanggap nila ang patnubay ng Propeta (ﷺ) at sinunod siya.
Iniulat ni al-Bara' ibn Azib na sa libing ng isang lalaki ng mga Ansar, sinabihan sila ng Propeta (ﷺ) na magpakupkop kay Allah laban sa parusa ng libingan. Sinabi niya na dalawang anghel ang dumarating sa patay, pinauupo siya at tinatanong: Sino ang iyong Panginoon? Ano ang iyong relihiyon? Sino ang lalaking ito na isinugo sa inyo? Sumasagot ang mananampalataya: ang aking Panginoon ay si Allah, ang aking relihiyon ay Islam, at siya ang Sugo ni Allah. Nang tanungin kung paano niya nalaman, sinasabi niya: binasa ko ang Aklat ni Allah, sinampalatayanan ko ito at pinaniwalaang totoo. Isang tagapanawagan mula sa langit ang nagsasabing nagsalita siya ng katotohanan: ilatag para sa kanya ang isang higaan mula sa Paraiso, damitan siya mula sa Paraiso at buksan para sa kanya ang isang pinto sa Paraiso. Umaabot sa kanya ang simoy at halimuyak nito, at lumalawak ang kanyang libingan hanggang sa abot-tanaw. Sinasagot ng tumangging sumampalataya ang bawat tanong: aba, aba, hindi ko alam. Sinasabi ng isang tagapanawagan na nagsinungaling siya: isang higaan at damit mula sa Apoy, at isang pinto patungo rito. Umaabot sa kanya ang init nito, at sumisikip sa kanya ang kanyang libingan.
Iniulat ni al-Bara' ibn Azib na sinabi ng Propeta (ﷺ): kapag pinaupo ang mananampalataya sa kanyang libingan, dumarating sa kanya ang mga anghel at sumasaksi siya na walang diyos kundi si Allah at na si Muhammad ang Sugo ni Allah. Iyan ang kahulugan ng mga salita ni Allah: “Nagpapatatag si Allāh sa mga sumampalataya sa pamamagitan ng sinasabing matatag” (14:27). Idinagdag ni Shu'ba na ang talata ay ibinaba tungkol sa parusa ng libingan.
Iniulat ni al-Bara' ibn Azib na sinabi ng Sugo ni Allah (ﷺ) na ang talatang “Nagpapatatag si Allāh sa mga sumampalataya sa pamamagitan ng sinasabing matatag” ay ibinaba tungkol sa parusa ng libingan. Tinatanong ang mananampalataya: sino ang iyong Panginoon? Sinasabi niya: si Allah ang aking Panginoon, at si Muhammad (ﷺ) ang aking Propeta.
“Nagpapatatag si Allāh sa mga sumampalataya sa pamamagitan ng sinasabing matatag sa buhay sa Mundo at sa Kabilang-buhay. Nagliligaw si Allāh sa mga tagalabag sa katarungan. Gumagawa si Allāh ng anumang niloloob Niya.”
Iniulat ni Asma' na matapos ang pagdarasal sa eklipse, sinabi ng Propeta (ﷺ) na susubukin ang mga tao sa kanilang mga libingan at tatanungin kung ano ang alam nila tungkol sa lalaking ito. Sinasabi ng mananampalataya na siya si Muhammad, ang Sugo ni Allah, na dumating na may malilinaw na tanda at patnubay, at na tinanggap nila ito at sinunod siya. Sinasabi ng mapagkunwari o ng nag-aalinlangan na hindi niya alam: narinig niya ang mga taong nagsasabi ng isang bagay at sinabi rin niya ito.
| Tanong | Ang mananampalataya | Ang tumanggi sa pananampalataya |
|---|---|---|
| Sino ang iyong Panginoon? | Si Allah (﷾) | Naku, hindi ko alam |
| Ano ang iyong relihiyon? | Islam | Naku, hindi ko alam |
| Sino ang lalaking ito na isinugo sa inyo? | Ang Sugo ni Allah (ﷺ) | Naku, hindi ko alam |
Ang nagiging libingan
Pagkatapos ay may isang tinig na nananawagan mula sa langit. Para sa mananampalataya ay sinasabi nito na nagsabi siya ng totoo. Inilalatag para sa kanya ang isang higaan mula sa Paraiso, dinadamitan siya mula sa Paraiso, at binubuksan ang isang pinto tungo sa Paraiso. Umaabot sa kanya ang simoy at halimuyak nito, at pinalalawak ang kanyang libingan hanggang sa abot ng tanaw. Para sa nagkaila, binubuksan ang isang pinto tungo sa Apoy. Umaabot sa kanya ang init nito, at ginigipit siya ng kanyang libingan. Sinasabi ng Qur'an na isinasalang sa Apoy ang mga kampon ni Paraon sa umaga at gabi, bago ang Araw ng Paghuhukom. Kaya itinuro ng Propeta (ﷺ) sa mga Muslim na magpakupkop kay Allah (﷾) laban sa parusa ng libingan sa bawat pagdarasal. Hindi pinoprotektahan ng pananampalataya ang isang tao mula sa bawat parusa para sa kasalanan. Narinig ng Propeta (ﷺ) ang dalawang taong pinarurusahan sa kanilang mga libingan dahil sa mga kasalanang binabalewala ng mga tao. Papasok din sa Apoy ang ilang may pananampalataya dahil sa kanilang mga kasalanan. Kalaunan ay inilalabas ni Allah (﷾) ang bawat isang may pananampalatayang kasimbigat ng isang buto ng mustasa.
Iniulat ni al-Bara' ibn Azib na sa libing ng isang lalaki ng mga Ansar, sinabihan sila ng Propeta (ﷺ) na magpakupkop kay Allah laban sa parusa ng libingan. Sinabi niya na dalawang anghel ang dumarating sa patay, pinauupo siya at tinatanong: Sino ang iyong Panginoon? Ano ang iyong relihiyon? Sino ang lalaking ito na isinugo sa inyo? Sumasagot ang mananampalataya: ang aking Panginoon ay si Allah, ang aking relihiyon ay Islam, at siya ang Sugo ni Allah. Nang tanungin kung paano niya nalaman, sinasabi niya: binasa ko ang Aklat ni Allah, sinampalatayanan ko ito at pinaniwalaang totoo. Isang tagapanawagan mula sa langit ang nagsasabing nagsalita siya ng katotohanan: ilatag para sa kanya ang isang higaan mula sa Paraiso, damitan siya mula sa Paraiso at buksan para sa kanya ang isang pinto sa Paraiso. Umaabot sa kanya ang simoy at halimuyak nito, at lumalawak ang kanyang libingan hanggang sa abot-tanaw. Sinasagot ng tumangging sumampalataya ang bawat tanong: aba, aba, hindi ko alam. Sinasabi ng isang tagapanawagan na nagsinungaling siya: isang higaan at damit mula sa Apoy, at isang pinto patungo rito. Umaabot sa kanya ang init nito, at sumisikip sa kanya ang kanyang libingan.
“Ang Apoy, isasalang sila roon sa umaga at gabi. Sa Araw na sasapit ang Huling Sandali [ay sasabihin]: “Magpapasok kayo sa mga kampon ni Paraon sa pinakamatindi sa pagdurusa.””
Iniulat ni Abu Hurayra na sinabi ng Sugo ni Allah (ﷺ): kapag sinabi ng sinuman sa inyo ang tashahhud, magpakupkop siya kay Allah laban sa apat na bagay: ang parusa ng Impiyerno, ang parusa ng libingan, ang mga pagsubok ng buhay at kamatayan, at ang kasamaan ng huwad na Mesiyas.
Iniulat ni Ibn Abbas na narinig ng Propeta (ﷺ) ang dalawang taong pinarurusahan sa kanilang mga libingan. Sinabi niya na hindi sila pinarurusahan dahil sa isang bagay na inakala nilang mahirap iwasan, gayunma'y isa itong malaking kasalanan: ang isa ay hindi nag-iingat ng kanyang sarili mula sa kanyang ihi, at ang isa ay palaging nagkakalat ng tsismis.
Iniulat ni Abu Sa'id al-Khudri na sinabi ng Propeta (ﷺ): kapag nakapasok na ang mga tao ng Paraiso sa Paraiso at ang mga tao ng Apoy sa Apoy, iuutos ni Allah na ilabas mula sa Apoy ang sinumang may pananampalataya sa kanyang puso na kasimbigat ng isang buto ng mustasa.
Kamatayan
Kinukuha ng mga anghel ang kaluluwa.
Ang libingan
Nagtatanong ang dalawang anghel ng tatlong tanong.
Ang sagot
Nagbubukas ang isang pinto tungo sa Paraiso o tungo sa Apoy.
Ang barzakh
Ipinakikita sa bawat isa ang kanyang lugar, umaga at gabi.
Ang Pagbangon
Tinitimbang ang bawat gawa.
Ang umaabot pa rin sa mga patay
Natatapos sa kamatayan ang mga gawa ng isang tao, maliban sa tatlo. Pinangalanan ng Propeta (ﷺ) ang kawanggawang patuloy na nagbibigay, ang kaalamang pinakikinabangan pa rin ng mga tao, at ang isang mabuting anak na nananalangin para sa kanya. Kaya patuloy na makapagtatamo ng gantimpala ang isang mabuting buhay matapos itong magwakas, at umaabot sa isang magulang sa libingan ang mga panalangin ng isang anak.
Iniulat ni Abu Huraira na sinabi ng Propeta (ﷺ) na kapag namatay ang isang tao, natatapos ang kanyang mga gawa maliban sa tatlo: ang pangmatagalang kawanggawa, ang kaalamang pinakikinabangan ng mga tao, at ang isang matuwid na anak na nananalangin para sa kanya.
Ang Araw ng Paghuhukom
Sa Araw na iyon ay naglalagay ang Diyos (﷾) ng mga timbangang pangmakatarungan. Walang nawawala, kahit ang bigat ng isang buto ng mustasa o ng isang katiting, mabuti man o masama. Walang sinumang maaaring mamagitan para sa iba maliban kung may pahintulot ng Diyos (﷾).
“Maglalagay Kami ng mga timbangang pangmakatarungan para sa Araw ng Pagbangon, kaya hindi lalabagin sa katarungan ang isang kaluluwa sa anuman. Kung ito man ay kasimbigat ng buto ng mustasa ay magtatanghal Kami nito. Nakasapat na Kami bilang Tagapagtuos.”
“Kaya ang sinumang gumawa ng kasimbigat ng isang katiting na kabutihan ay makikita niya iyon, at ang sinumang gumawa ng kasimbigat ng isang katiting na kasamaan ay makikita niya iyon.”
“Sa Araw na iyon ay hindi magpapakinabang ang pamamagitan maliban sa sinumang nagpahintulot doon ang Napakamaawain at nalugod Siya roon sa sinasabi.”
Magpakailanman ang Paraiso; gayundin ang Impiyerno para sa mga namatay na tumatanggi sa pananampalataya
Sinasabi ng Qur'an na hindi kailanman paaalisin ang mga nasa Paraiso. Sinasabi nito na mananatili magpakailanman sa Impiyerno ang mga namatay na tumatanggi sa pananampalataya. Ipinapangako rin nito na ang sinumang gumagawa ng mabuti at may pananampalataya, lalaki man o babae, ay papasok sa Paraiso nang hindi nilalabag sa katarungan kahit kaunti.
“Walang sumasaling sa kanila roon na isang pagkapagal at hindi sila mula roon mga palalabasin.”
“Ang sinumang gumagawa ng mga maayos, na lalaki man o babae, habang siya ay isang mananampalataya, ang mga iyon ay papasok sa Paraiso at hindi lalabagin sa katarungan nang isang kapiranggot.”
“Tunay na ang mga tumangging sumampalataya at lumabag sa katarungan, hindi nangyaring si Allāh ay ukol magpatawad sa kanila ni ukol magpatnubay sa kanila sa isang daan, maliban sa daan ng Impiyerno bilang mga mananatili roon magpakailanman. Laging iyon, kay Allāh, ay madali.”
“Tunay na si Allāh ay sumumpa ng mga tagatangging sumasampalataya at naghanda para sa kanila ng isang liyab. Bilang mga mananatili roon magpakailanman, hindi sila makatatagpo ng isang katangkilik ni isang mapag-adya.”
“ngunit [makapagdudulot ako] ng isang pagpapaabot [ng katotohanan] mula kay Allāh at mga pasugo Niya. Ang mga sumusuway kay Allāh at sa Sugo Niya [na si Muḥammad] ay tunay na ukol sa kanila ang Apoy ng Impiyerno bilang mga mananatili roon magpakailanman;”
Awa para sa mananampalatayang nagkasala
Pinatatawad ng Diyos (﷾) ang anumang kasalanang loobin Niya maliban sa pagsamba sa iba bukod sa Kanya. Nagsalita ang Propeta (ﷺ) tungkol sa sinumang nagpahayag na walang diyos kundi si Allah (﷾). Kung mayroon siya kahit kasimbigat ng isang katiting na mabuti sa kanyang puso, ilalabas siya mula sa Impiyerno.
“Tunay na si Allāh ay hindi nagpapatawad na tambalan Siya at magpapatawad naman Siya sa anumang mababa pa roon sa sinumang loloobin Niya. Ang sinumang nagtatambal kay Allāh ay gumawa-gawa nga ng isang kasalanang sukdulan.”
“Tunay na si Allāh ay hindi magpapatawad na tambalan Siya at magpapatawad sa anumang bukod pa roon sa sinumang loloobin Niya. Ang sinumang nagtatambal kay Allāh ay naligaw nga nang isang pagkaligaw na malayo.”
Isinalaysay ni Anas na sinabi ng Propeta (ﷺ): ang sinumang nagsasabing walang diyos kundi si Allah at may kabutihan sa kanyang puso na kasimbigat ng isang butil ng sebada ay ilalabas mula sa Impiyerno; gayundin ang sinumang may kasimbigat ng isang butil ng trigo, at ang sinumang may kasimbigat ng isang atomo.
Ang pinaniniwalaan ng mga Kristiyano na nangyayari
Sinasabi ng Bagong Tipan na minsang namamatay ang mga tao, at pagkatapos ay hinahatulan sila. Nagsasalita rin ito tungkol sa walang hanggang parusa at buhay na walang hanggan. Naniniwala ang karamihan ng mga Kristiyano na hinahatulan ang bawat tao sa sandaling mamatay sila, na may huling Araw ng Paghuhukom kapag bumalik si Kristo. Naniniwala rin ang mga Katoliko na may mga kaluluwang dumaraan sa Purgatoryo, isang panahon ng paglilinis bago ang Langit. Hindi naniniwala rito ang mga Protestante.
“At kung paanong itinakda sa mga tao na mamatay nang minsan, at pagkatapos nito ay ang paghuhukom:”
“At ang mga ito'y pupunta sa kaparusahang walang hanggan: ngunit ang mga matuwid ay sa buhay na walang hanggan.”
Itinuturo nito na ang mga namamatay sa biyaya at pakikipagkaibigan ng Diyos ngunit hindi pa lubos na nalilinis ay tiyak na maliligtas, ngunit dumaraan sa paglilinis pagkatapos ng kamatayan upang makamit ang kabanalang kailangan para sa langit. Tinatawag ng Simbahan ang huling paglilinis na ito na Purgatoryo, at sinasabing lubos itong naiiba sa parusa ng mga napahamak.
| Yugto | Islam | Kristiyanismo |
|---|---|---|
| Kaagad pagkatapos ng kamatayan | Pumapasok ang kaluluwa sa barzakh, isang harang hanggang sa Araw ng Pagbangon. Walang ibinabalik. | Minsan namamatay ang mga tao at pagkatapos ay haharap sa paghuhukom. Naniniwala ang karamihan ng mga Kristiyano na dumarating ito kaagad. |
| Hanggang sa Huling Araw | Tinatanong ng dalawang anghel ang patay sa libingan. Ipinakikita sa bawat isa ang kanyang lugar sa Paraiso o sa Apoy, kaya nagsisimula kaagad ang gantimpala o parusa. | Pinaniniwalaan ng mga Katoliko na dumaraan ang ilang kaluluwa sa Purgatoryo, isang pansamantalang paglilinis. Hindi naniniwala rito ang mga Protestante. |
| Ang Araw ng Paghuhukom | Hinahatulan ng Diyos (﷾) ang bawat tao mula kay Adan. Walang nawawala, kahit ang bigat ng isang katiting. | Darating ang isang huling Araw ng Paghuhukom sa pagbabalik ni Kristo. |
| Paraiso | Tumatagal ito magpakailanman, at walang sinuman doon ang kailanman palalabasin. | Buhay na walang hanggan para sa mga matuwid. |
| Impiyerno | Tumatagal ito magpakailanman para sa mga namamatay na tumatanggi sa pananampalataya, at walang pinarurusahan ang Diyos (﷾) hanggang hindi dumarating sa kanila ang isang sugo. Inilalabas sa pamamagitan ng awa ng Diyos (﷾) ang mga mananampalatayang pumapasok dito dahil sa kanilang mga kasalanan. | Walang hanggang parusa. |
Mga pananaw
Pangunahing Kristiyano
Pagkatapos ng kamatayan ay dumarating ang paghuhukom. Pumupunta sa buhay na walang hanggan ang mabubuti at sa walang hanggang parusa ang masasama. May huling paghuhukom kapag bumalik si Kristo. Idinaragdag ng mga Katoliko ang Purgatoryo, isang panahon ng paglilinis na hindi nagtatagal magpakailanman.
Itinuturo ng Hebreo na minsang namamatay ang mga tao at pagkatapos niyon ay haharap sa paghuhukom.
Pagtutol
Sang-ayon ang Islam na sumusunod sa kamatayan ang paghuhukom at na darating ang isang huling Araw. Idinaragdag ng Islam ang itinuro ng Propeta (ﷺ) tungkol sa libingan. Tinatanong ng dalawang anghel ang patay, na pagkatapos ay ipinapakita ang kanyang huling lugar sa umaga at gabi hanggang sa Pagbangon.
Nagsasalita si Jesus tungkol sa walang hanggang parusa para sa ilan at buhay na walang hanggan para sa mga matuwid.
Pagtutol
Sang-ayon ang Islam na may buhay na walang hanggan ang mabubuti, at na magpakailanman ang Impiyerno para sa mga namatay na tumatanggi sa pananampalataya. Idinaragdag ng Islam na inilalabas ng awa ng Diyos (﷾) ang mga mananampalatayang pumunta sa Impiyerno dahil sa kanilang mga kasalanan.
Itinuturo ng Simbahang Katoliko ang Purgatoryo, isang panahon ng paglilinis pagkatapos ng kamatayan. Para ito sa mga namatay sa biyaya ng Diyos ngunit hindi pa ganap na malinis sa kasalanan.
Pagtutol
Walang itinuturong Purgatoryo ang Islam, isang hiwalay na lugar kung saan nililinis ang mga ligtas na kaluluwa. Ang Diyos (﷾) lamang ang magpapasya kung patatawarin o parurusahan ang mga kasalanan ng isang mananampalataya. Pinatatawad Niya ang anumang kasalanang loobin Niya, maliban sa pagsamba sa iba bukod sa Kanya. At walang sinumang maaaring mamagitan para sa iba maliban kung may pahintulot Niya.
Sikh: maraming pagsilang, hanggang palayain ng biyaya ang kaluluwa
Naniniwala ang turong Sikh na ang mga taong sumusunod sa sarili nilang kalooban ay naglalagalag sa maraming pagsilang, inaani ang kanilang itinanim. Ang pagkapanganak bilang tao ang pambihirang pagkakataong makatagpo ang Diyos. Sa Kanyang kabutihang-loob, naaabot ng kaluluwa ang pintuan ng kaligtasan.
Naglalagalag sa maraming pagsilang ang mga sumusunod sa sariling kalooban; kung ano ang itinanim, iyon ang kakainin.
Pagtutol
Sinasagot ng Qur'an kung bumabalik ang isang tao. Kapag dumating ang kamatayan, tinatanggihan ang pagsusumamong “Panginoon ko, magpabalik Kayo sa akin”, at may harang sa likuran ng mga patay hanggang sa Araw na bubuhayin sila. May iisang buhay ang bawat tao, at pagkatapos ay ang pagtutuos.
Ang buhay sa isang katawan ng tao ang panahon upang makatagpo ang Diyos. Sa Kanyang kabutihang-loob, naaabot ng kaluluwa ang pintuan ng kaligtasan.
Pagtutol
Sang-ayon ang Islam na ang buhay na ito ang panahon upang bumaling sa Diyos (﷾), at na dumarating ang kaligtasan sa pamamagitan ng Kanyang kabutihang-loob. Idinaragdag nito na ang buhay na ito ang tanging ganoong panahon. Nilikha ng Diyos (﷾) ang kamatayan at buhay upang subukin kung sino ang pinakamaganda sa gawa.
Jain: ang bilog ng mga pagsilang, hanggang palayain ng kaluluwa ang sarili
Itinuturo ng Jainismo na nakatali ang kaluluwa sa walong uri ng karma, at umiikot nang paulit-ulit sa bilog ng mga pagsilang. Pinalalaya ito ng tamang kaalaman, pananampalataya, asal at mahigpit na pagtitimpi sa sarili. Hindi na bumabalik ang isang kaluluwang napalaya.
Nakatali sa karma, umiikot ang kaluluwa sa bilog ng mga pagsilang. Sa wakas ay pinalalaya ito ng tamang kaalaman, pananampalataya, asal at mahigpit na pagtitimpi sa sarili.
Pagtutol
Walang sinumang nakaaalala ng isang nakaraang pagsilang. Kaya walang sinumang makaaalam kung ano ang binabayaran nila, o maitutuwid ito. Sinasabi ng Qur'an na minsang namamatay ang bawat tao. May harang sa likuran nila hanggang sa Araw ng Pagbangon. Pagkatapos ay titimbangin ang bawat gawa, hanggang sa bigat ng isang katiting.
Shinto: nananatiling malapit sa pamilya ang mga ninuno
Kaunti ang sinasabi ng Shinto tungkol sa darating pagkatapos ng kamatayan. Budista ang karamihan ng mga libing sa Hapon. Maraming pamilya ang nagpaparangal sa mga espiritu ng kanilang mga ninuno sa isang maliit na dambana sa tahanan.
Nananatiling malapit sa pamilya ang mga espiritu ng mga ninuno at pinararangalan sila sa isang dambana sa bahay.
Pagtutol
Sinasabi ng Qur'an na may harang sa likuran ng mga patay hanggang sa Araw na bubuhayin sila, at walang sinumang ibinabalik. Ang umaabot sa kanila mula sa mga buhay ay hindi mga alay na ibinibigay sa kanila, kundi panalangin para sa kanila. Sinabi ng Propeta (ﷺ) na natatapos sa kamatayan ang mga gawa ng isang tao maliban sa tatlong bagay. Isa sa mga ito ang isang mabuting anak na nananalangin para sa kanya.
Daoista: isa pang pagbabago ang kamatayan
Itinuro ni Zhuangzi na isa pang pagbabago sa daloy ng mga bagay ang kamatayan, gaya ng pag-ikot ng mga panahon. Kaya dapat itong salubungin nang walang dalamhati. Nagsasalita ang Tao Te Ching tungkol sa isang namamatay ngunit hindi naglalaho.
Isang pagbabago mula sa isang yugto tungo sa isa pa ang kamatayan, gaya ng tagsibol, tag-init, taglagas at taglamig. Kaya walang dahilan upang umiyak.
Pagtutol
Isang pagbabago ang kamatayan, ngunit hindi tungo sa ikot ng kalikasan. Sinasabi ng Qur'an na lalasap ng kamatayan ang bawat kaluluwa, at sa Araw ng Paghuhukom lamang babayaran nang buo ang bawat tao. Bumabalik ang isang panahon; minsang binubuhay ang isang tao, upang magbigay-sulit.
Ang isang namamatay ngunit hindi naglalaho ay may tunay na mahabang buhay.
Pagtutol
Sang-ayon ang Islam na may isang buhay na hindi winawakasan ng kamatayan, at sinasabi sa atin ng Qur'an kung ano ito. Ang Siyang gumawa sa isang tao sa unang pagkakataon ang magbibigay-buhay muli sa mga buto. At ang sinumang iniligtas mula sa Apoy at pinapasok sa Hardin ay nakarating sa layunin ng buhay.
Confuciano: asikasuhin muna ang buhay na ito
Nang tanungin tungkol sa kamatayan, sumagot si Confucius na kung hindi mo pa alam ang buhay, hindi mo malalaman ang kamatayan. Nakatuon sa buhay na ito ang maraming Confuciano. Naniniwala sila na patuloy na nabubuhay ang isang tao sa kanyang kabutihan, mga gawa at mga salita, at sa alaala ng pamilya.
Habang hindi mo alam ang buhay, paano mo malalaman ang tungkol sa kamatayan?
Pagtutol
Tapat si Confucius na hindi niya alam, at iniiwan niyong bukas ang tanong. Sinasagot ito ng Qur'an. Lalasap ng kamatayan ang bawat kaluluwa, at sa Araw ng Paghuhukom lamang babayaran nang buo ang bawat isa.
Ang hindi naglalaho ay ang kabutihan, ang merito at ang mga salita.
Pagtutol
Nagtatagal nang ilang panahon ang isang mabuting pangalan sa gitna ng mga buhay, ngunit hindi patuloy na nabubuhay roon ang tao. Sinasabi ng Qur'an na ang Siyang gumawa sa isang tao sa unang pagkakataon ang magbibigay-buhay muli sa mga buto. Kaya ang tao ang binubuhay, hindi lamang isang alaala.
Tradisyong Tsino: kailangan ng mga patay ang ipinapadala ng mga buhay
Sa popular na relihiyong Tsino, patuloy na nabubuhay ang mga espiritu ng mga ninuno sa isang mundo sa ilalim. Nagsusunog ang mga pamilya ng perang papel at damit na papel para sa kanila, lalo na sa ikapitong buwan, upang tustusan sila.
Nabubuhay ang mga espiritu ng mga ninuno, at tinutustusan sila ng sinusunog ng pamilya para sa kanila.
Pagtutol
Itinuturo ng Islam na hindi umaabot sa mga patay ang sinusunog para sa kanila. Sinasabi ng Qur'an na may harang sa likuran nila hanggang sa Araw na bubuhayin sila. Ang umaabot sa kanila ay panalangin. Sinabi ng Propeta (ﷺ) na natatapos sa kamatayan ang mga gawa ng isang tao maliban sa tatlong bagay. Isa sa mga ito ang isang mabuting anak na nananalangin para sa kanya.
Walang anuman pagkatapos ng kamatayan (ateismo)
Maraming taong walang relihiyon ang naniniwalang ang kamatayan ang wakas. Ikinatwiran ni Bertrand Russell na nakasalalay sa utak ang pag-iisip, kaya hindi makaliligtas ang pag-iisip ng isang tao sa kamatayang sumisira rito. Isinulat niya na naniniwala siyang mabubulok siya kapag namatay siya.
Ikinatwiran ni Russell na nakasalalay ang pag-iisip sa pagkakabuo ng utak. Kaya, sabi niya, hindi natin maipapalagay na nakaliligtas ito sa kamatayan ng katawan.
Pagtutol
Tinawag mismo ni Russell na isang argumento lamang ng posibilidad ito. Ang paggana ng isip sa pamamagitan ng utak sa buhay na ito ay hindi nagpapakitang walang maaaring sumunod dito. Ang Siyang gumawa sa isang tao mula sa wala sa unang pagkakataon ay kayang gawin siyang muli. Sinasagot ng Qur'an ang taong nagtatanong kung sino ang makapagbibigay-buhay sa mga tuyong buto: “Magbibigay-buhay sa mga ito ang nagpaluwal sa mga ito sa unang pagkakataon” (36:79).
Muling pagsilang hanggang sa paglaya (Hindu)
Naniniwala ang turong Hindu na hindi namamatay ang kaluluwa kasama ng katawan. Dahil sa mga gawa nito, ipinanganganak ito nang paulit-ulit, sa mga bagong katawan, hanggang ito ay palayain (moksha). Inihahambing ito ng Gita sa isang lalaking naghuhubad ng lumang damit at nagsusuot ng bago.
Sinasabi ng Gita na hinuhubad ng sarili sa katawan ang mga lumang katawan at pumupunta sa mga bago. Tulad ito ng taong nagsusuot ng bagong damit.
Pagtutol
Tanggapin na itinuturo ito ng Gita. Ngunit ginagawa nito ang “walang kamatayan at di-nabubulok na mundong iyon” ng mga himno na isang pananatiling nagtatapos “kapag naubos na ang (kanilang) karapatan”. Binabago niyon ang pag-asa ng mga himno; hindi nito ipinakikitang nagturo sila ng muling pagsilang. Sinasagot ng Qur'an kung totoo ang muling pagsilang: hindi pinababalik ang mga patay (23:99-100).
Muling pagsilang hanggang sa nirvana (Budista)
Itinuro ng Buddha na humahantong ang pagnanasa sa mga buhay sa hinaharap, kaya ipinanganganak muli ang mga nilalang nang paulit-ulit. Kapag natapos ang pagnanasa, natatapos ang muling pagsilang: iyon ang nirvana. Nang tanungin kung saan pumupunta ang isang napalaya pagkatapos ng kamatayan, sinabi niya na wala sa ‘ipinanganak muli’, ‘hindi ipinanganak muli’, ‘pareho’ o ‘wala sa dalawa’ ang angkop.
Pinangangalanan ng unang sermon ang pagnanasa bilang ‘ang pagnanasang humahantong sa mga buhay sa hinaharap’.
Pagtutol
Sinasagot ng Qur'an kung bumabalik ang isang tao: kapag dumating ang kamatayan, tinatanggihan ang pagsusumamong “Panginoon ko, magpabalik Kayo sa akin” (23:99-100). May iisang buhay ang bawat tao, at pagkatapos ay ang pagtutuos.
Hindi sasabihin ng Buddha kung ang isang napalaya ay ipinanganak muli, hindi ipinanganak muli, pareho o wala sa dalawa pagkatapos ng kamatayan.
Pagtutol
Tinatanggap, at hindi kawalan ang nirvana. Ngunit naiiwan ang mambabasa nang walang pinangalanang patutunguhan. Pinangangalanan ng Qur'an ang isa: sinasabihan ang kaluluwa na bumalik sa Panginoon nito.
Ang pananaw ng Islam
Pagkatapos ng kamatayan ay naghihintay ang kaluluwa sa barzakh, kung saan nagsisimula na ang gantimpala o parusa. Sa Araw ng Paghuhukom ay hinahatulan ng Diyos (﷾) ang lahat ng tao nang may ganap na katarungan. Magpakailanman ang Paraiso, magpakailanman ang Impiyerno para sa mga namatay sa kawalang-paniniwala, at inilalabas ang mga mananampalatayang pumasok sa Impiyerno dahil sa kanilang mga kasalanan. Inilarawan ng Propeta (ﷺ) ang pagtatanong sa libingan.
Itinuturo ng Qur'an na pagkatapos ng kamatayan ay may isang harang, ang barzakh, hanggang sa Araw ng Pagbangon. Walang sinumang ibinabalik.
Itinuro ng Propeta (ﷺ) na tinatanong ang mga patay sa libingan. Pagkatapos ay ipinapakita sa kanila ang kanilang huling lugar, sa umaga at gabi, hanggang sa Pagbangon.
Sa Araw ng Paghuhukom ay titimbangin ang bawat gawa, hanggang sa bigat ng isang katiting, at walang kaluluwang lalabagin sa katarungan.
Hindi kailanman paaalisin ang mga nasa Paraiso. Mananatili magpakailanman sa Impiyerno ang mga namatay na tumatanggi sa pananampalataya.
Pinatatawad ng Diyos (﷾) ang anumang kasalanang loobin Niya, maliban sa pagsamba sa iba bukod sa Kanya. At inilalabas mula roon ang mga mananampalatayang pumasok sa Impiyerno dahil sa kanilang mga kasalanan.