Maikling sagot
Pinahihintulutan ng Diyos (﷾) ang pagdurusa dahil isang pagsubok ang buhay na ito, hindi ang gantimpala. Walang sakit na pinapasan ng isang mananampalataya ang nasasayang. Sinasabi ng Qur'an na nilikha ng Diyos (﷾) ang kamatayan at buhay upang subukin kung alin sa atin ang pinakamaganda sa gawa. Sinusubok ng hirap ang ating pagtitiis, at sinusubok ng ginhawa ang ating pasasalamat. Maliit na bahagi lamang ng larawan ang nakikita natin, gaya ng ipinapakita ng kuwento nina Moises at al-Khidr. Malaking bahagi ng pagdurusa ay ginagawa ng mga tao sa mga tao, dahil binigyan tayo ng Diyos (﷾) ng tunay na pagpili. Hindi rin nalilimutan ang mga hayop: sinasabi ng Qur'an na kakalapin din sila tungo sa kanilang Panginoon. Sinabi ng Propeta (ﷺ) na kahit ang tusok ng isang tinik ay bumubura ng ilan sa mga kasalanan ng isang mananampalataya. At hindi isinasara ng kamatayan ang talaan. Sa Araw ng Paghuhukom, kapag binuhay ng Diyos (﷾) ang lahat ng tao, titimbangin ang bawat mali, hanggang sa bigat ng isang katiting.
Buong paliwanag
Ang ipinapalagay ng tanong
Ganito ang pagtutol. Nanaisin ng isang mabuting Diyos (﷾) na wakasan ang pagdurusa. Kaya itong wakasan ng isang Diyos na makapangyarihan sa lahat. May pagdurusa. Kaya ang Diyos (﷾) ay hindi mabuti, hindi makapangyarihan sa lahat, o wala. Nakasalalay ito sa isang hakbang na hindi nito kailanman sinasabi. Ipinapalagay nito na hindi maaaring magkaroon ang Diyos (﷾) ng mabuting dahilan upang pahintulutan ang pagdurusa nang ilang panahon. Kung maaari Siyang magkaroon ng gayong mga dahilan, kahit mga hindi natin nakikita, babagsak ang argumento. Kahit ang Bibliya ay nagsasabi, sa aklat ng propetang si Isaias, na ang mga pag-iisip ng Diyos (﷾) ay hindi ating mga pag-iisip. Pagkatapos ay ibinibigay ng Islam ang mga dahilan, mula sa Qur'an at mula sa Propeta (ﷺ).
“Sapagkat ang aking mga pag-iisip ay hindi ninyo mga pag-iisip, ni ang inyong mga lakad ay aking mga lakad, sabi ng PANGINOON. Sapagkat kung paanong ang mga langit ay higit na mataas kaysa lupa, gayon ang aking mga lakad ay higit na mataas kaysa inyong mga lakad, at ang aking mga pag-iisip kaysa inyong mga pag-iisip.”
“Isinatungkulin sa inyo ang pakikipaglaban [sa landas ni Allāh] samantalang ito ay kasuklam-suklam para sa inyo. Marahil masuklam kayo sa isang bagay samantalang ito ay mabuti para sa inyo at marahil umibig kayo sa isang bagay samantalang ito ay masama para sa inyo. Si Allāh ay nakaaalam samantalang kayo ay hindi nakaaalam.”
Nanaisin ng isang mabuting Diyos (﷾) na wakasan ang pagdurusa, kayang wakasan ito ng isang makapangyarihan sa lahat na Diyos (﷾), at umiiral ang pagdurusa.
Kaya hindi ba mabuti ang Diyos (﷾), hindi ba makapangyarihan sa lahat, o wala ba Siya?
Susunod lamang iyon kung wala Siyang maaaring mabuting dahilan upang pahintulutan ang pagdurusa nang ilang panahon.
Nagbigay ba Siya ng dahilan?
Oo. Nilikha Niya ang kamatayan at ang buhay upang subukin kung sino sa atin ang pinakamabuti sa gawa. Sinusubok ng hirap ang pagtitiis, at ng ginhawa ang pasasalamat.
Bakit nananakit ng tao ang mga tao?
Binigyan ng Diyos (﷾) ang mga tao ng tunay na pagpili. Hindi pagsubok ang isang pagsubok na walang sinumang makabibigo.
Paano ang mga walang-salang nagdusa?
Hindi isinasara ng kamatayan ang pagtutuos. Tinitimbang ang bawat mali, hanggang sa bigat ng isang katiting.
Isang pagsubok na may layunin ang pagdurusa, at itutuwid ang bawat mali.
Ang mga anghel ang unang nagtanong nito
Nang sabihin ng Diyos (﷾) sa mga anghel na maglalagay Siya ng isang bagong nilalang sa lupa, nagtanong sila: “Maglalagay Ka ba roon ng manggugulo roon at magpapadanak ng mga dugo” (2:30)? Sumagot Siya na nakaaalam Siya ng hindi nila nalalaman. Kaya hindi itinatago ng Qur'an ang tanong. Itinatala nito ito, kasama ang sagot ng Diyos (﷾). Alam Niya ang pinsalang gagawin ng mga tao, at alam Niya ang hindi alam ng mga anghel. Ibinibigay ng natitirang bahagi ng pahinang ito ang sinabi Niya sa atin tungkol sa Kanyang mga dahilan.
“[Banggitin] noong nagsabi ang Panginoon mo sa mga anghel: “Tunay na Ako ay maglalagay sa lupa ng isang kahalili.” Nagsabi sila: “Maglalagay Ka ba roon ng manggugulo roon at magpapadanak ng mga dugo samantalang kami ay nagluluwalhati sa kapurihan Mo at nagpapabanal sa Iyo?” Nagsabi Siya: “Tunay na Ako ay nakaaalam ng hindi ninyo nalalaman.””
Isang pagsubok ang buhay na ito
Sinasabi ng Qur'an na nilikha ng Diyos (﷾) ang kamatayan at buhay upang subukin kung sino ang pinakamaganda sa gawa. Binabalaan nito ang mga mananampalataya na susubukin sila ng pangamba, gutom at pagkawala. Pinupuri nito ang mga humaharap sa pagsubok sa pagsasabing “Tunay na kami ay kay Allāh at tunay na kami ay tungo sa Kanya mga babalik.” (2:156). Sinasabi nito na walang iniiwan dahil lamang nagsabi ng “Sumampalataya kami,” (29:2). Sinasabi nito na dumarating ang pagsubok sa pamamagitan ng mabuti at ng masama. Sinusubok ng ginhawa ang pasasalamat, gaya ng pagsubok ng sakit sa pagtitiis. Sa buhay na ito, naipapakita ang pagtitiis at tapang sa harap ng hirap. Naipapakita ang awa at pagkabukas-palad sa mga taong nangangailangan. Ang isang buhay na walang hirap ay hindi magbibigay ng pagkakataong ipakita ang mga ito. Ang nagdurusa ay hindi kasangkapan para sa iba: ibinibilang para sa kanya ang sarili niyang pagtitiis.
“na lumikha ng kamatayan at buhay upang sumubok Siya sa inyo kung alin sa inyo ang pinakamaganda sa gawa. Siya ay ang Makapangyarihan, ang Mapagpatawad,”
“Talagang susubok nga Kami sa inyo sa pamamagitan ng isang anuman kabilang sa pangamba at gutom, at ng isang kabawasan mula sa mga ari-arian, mga buhay, at mga bunga. Magbalita ka ng nakagagalak sa mga nagtitiis, na mga kapag tinamaan sila ng isang kasawian ay nagsasabi sila: Tunay na kami ay kay Allāh at tunay na kami ay tungo sa Kanya mga babalik. Ang mga iyon ay may ukol sa kanila na mga pagbubunyi mula sa Panginoon nila at awa. Ang mga iyon ay ang mga napapatnubayan.”
“Nag-akala ba ang mga tao na iiwan sila na magsabi: “Sumampalataya kami,” habang sila ay hindi sinusubok [sa sinabi nila]?”
“Bawat kaluluwa ay lalasap ng kamatayan. Susubok Kami sa inyo sa pamamagitan ng kasamaan at kabutihan bilang tukso. Tungo sa Amin pababalikin kayo.”
Hindi natin nakikita ang buong larawan
Sinasabi ng Qur'an na maaaring masuklam ang isang tao sa isang bagay na mabuti para sa kanya at umibig sa isang bagay na masama para sa kanya. Ang dahilan ay alam ng Diyos (﷾) at hindi natin alam. Ibinaba ang talatang iyon tungkol sa pakikipaglaban. Ngunit totoo ang huling mga salita nito para sa bawat hirap. Sumasagot ang ilan na kung hindi natin nakikita ang mga dahilan ng Diyos (﷾), hindi natin matatawag na mali ang anumang bagay o susubukang pigilan ito. Hindi iyon sumusunod. Nagmumula ang ating tungkulin sa utos ng Diyos (﷾), hindi sa panghuhula sa Kanyang mga plano. Inuutusan Niya tayong ibsan ang pagdurusa, at sinabi ng Propeta (ﷺ) na may gantimpala ang kabaitan sa bawat may buhay. Nagtatanong ang iba kung bakit hindi sinasabi ng Diyos (﷾) sa bawat nagdurusa ang Kanyang dahilan. Sinabi na Niya sa atin ang mga dahilang pinakamahalaga: isang pagsubok ang buhay na ito, at itinutuwid ang bawat mali.
“Isinatungkulin sa inyo ang pakikipaglaban [sa landas ni Allāh] samantalang ito ay kasuklam-suklam para sa inyo. Marahil masuklam kayo sa isang bagay samantalang ito ay mabuti para sa inyo at marahil umibig kayo sa isang bagay samantalang ito ay masama para sa inyo. Si Allāh ay nakaaalam samantalang kayo ay hindi nakaaalam.”
Isinalaysay ni Abu Huraira na nagkuwento ang Propeta (ﷺ) tungkol sa isang nauuhaw na lalaking uminom mula sa isang balon, at pagkatapos ay nakakita ng isang asong dumidila ng putik dahil sa uhaw. Muli siyang bumaba, pinuno ng tubig ang kanyang sapatos at pinainom ang aso, at pinasalamatan siya ni Allah at pinatawad. Nang tanungin kung may gantimpala ba sa kabaitan sa mga hayop, sinabi ng Propeta na may gantimpala sa kabaitan sa bawat buhay na nilalang.
Si Moises at si al-Khidr
Nagsasalaysay ang Qur'an ng isang kuwento. Si Moises, isang propeta ng Diyos (﷾), ay naglakbay kasama ng isang lingkod ng Diyos (﷾). Pinangangalanan ng isang hadith, isang naitalang pananalita ng Propeta (ﷺ), ang lingkod na ito na si al-Khidr. Binutas niya ang bangka ng isang mahirap na tripulante, pinatay ang isang batang lalaki, at itinayong muli ang isang pader para sa isang bayang tumangging bigyan sila ng pagkain. Tumutol si Moises sa bawat pagkakataon, at ayon sa lahat ng nakikita niya ay tama siya. Pagkatapos ay ibinigay ang mga dahilan. May isang haring sapilitang kumukuha ng bawat bangka. Pinagdalamhati sana ng bata ang kanyang mga magulang na mananampalataya sa pamamagitan ng paghihimagsik at kawalan ng utang na loob. May isang kayamanan para sa dalawang ulila sa ilalim ng pader. Ang mukhang kalupitan ay nagtago ng isang awang hindi makita ni Moises. Sinabi ni al-Khidr na wala siyang ginawa sa mga ito ayon sa sarili niyang kagustuhan. Kumilos siya ayon sa utos ng Diyos (﷾). Kaya hindi pinahihintulutan ng kuwento ang sinuman na saktan ang iba, at ipinagbawal ng Propeta (ﷺ) ang pagpatay sa mga bata, kahit sa digmaan. Itinuturo nito sa mananampalataya na magtiwala sa karunungan ng Diyos (﷾) kapag hindi niya ito nakikita. Ngunit ibinibigay nito ang dahilan para sa iisang batang ito lamang. Hindi nito sinasabi sa sinumang magulang kung bakit namatay ang sarili niyang anak, at wala itong sinasabing laban sa sinumang bata. Sa isang panaginip na ipinakita sa kanya, nakita ng Propeta (ﷺ) ang mga batang namatay nang bata pa sa isang hardin, sa pangangalaga ni Abraham.
“Kaya humayo silang dalawa; hanggang sa nang nakasakay silang dalawa sa daong ay binutas niyon ito. Nagsabi si Moises: “Binutas mo ba ito upang lumunod ka sa may-ari nito? Talaga ngang gumawa ka ng isang bagay na minamasama.” Nagsabi [si Khiḍr]: “Hindi ba nagsabi ako tunay na ikaw ay hindi makakakaya sa pagtitiis sa akin?” Nagsabi [si Moises]: “Huwag kang magpanagot sa akin sa nakalimutan ko at huwag kang magpabigat sa akin sa nauukol sa akin ng isang pahirap.” Kaya humayo silang dalawa; hanggang sa nang nakasalubong silang dalawa ng isang batang lalaki ay pinatay niya iyon. Nagsabi [si Moises]: “Pumatay ka ba ng isang kaluluwang busilak nang hindi dahil [sa pagpatay nito] sa isang kaluluwa? Talaga ngang gumawa ka ng isang bagay na pagkasama-sama.” Nagsabi [si Khiḍr]: “Hindi ba nagsabi ako tunay na ikaw ay hindi makakakaya sa akin sa pagtitiis?” Nagsabi [si Moises]: “Kung magtatanong ako sa iyo tungkol sa isang bagay matapos nito ay huwag kang makisama sa akin. Nagtamo ka nga mula sa nasa akin ng isang paumanhin.” Kaya humayo silang dalawa; hanggang sa nang nakapunta silang dalawa sa mga naninirahan sa isang pamayanan ay humingi silang dalawa ng makakain sa mga naninirahan doon ngunit tumanggi ang mga iyon na tumanggap sa kanilang dalawa bilang panauhin, saka nakatagpo silang dalawa roon ng isang pader na napipintong gumuho kaya itinayo niya iyon. Nagsabi [si Moises]: “Kung sakaling niloob mo ay talagang nakakuha ka para roon ng isang upa.””
“Hinggil sa daong, iyon ay pag-aari ng mga dukhang nagtatrabaho sa dagat. Kaya nagnais akong puminsala niyon, sa hulihan nila ay may haring nangunguha ng bawat daong bilang pangingikil. Hinggil sa batang lalaki, ang mga magulang niya ay mga mananampalataya kaya natakot kami na magpabigat siya sa kanilang dalawa ng isang pagmamalabis at isang kawalang-pananampalataya. Kaya nagnais kami na magpalit sa kanilang dalawa ang Panginoon nilang dalawa ng isang higit na mabuti kaysa sa kanya sa kadalisayan at higit na malapit sa pagkaawa [sa mga magulang]. Hinggil sa pader, iyon ay pag-aari ng dalawang batang lalaking ulila sa lungsod. Sa ilalim nito ay may kayaman para sa kanilang dalawa. Ang ama nilang dalawa ay matuwid. Kaya nagnais ang Panginoon mo na umabot silang dalawa sa katindihan nilang dalawa at magpalabas silang dalawa ng kayamanan nilang dalawa bilang awa mula sa Panginoon mo. Hindi ako gumawa niyon dala ng pagkukusa ko. Iyon ay ang pagpapakahulugan ng hindi ka nakakaya roon ng isang pagtitiis.”
Isinalaysay ni Ubayy ibn Ka'b ang salaysay ng Propeta (ﷺ) tungkol sa paglalakbay ni Moises kasama si al-Khidr upang matuto mula sa kanya.
Isinalaysay ni Samura ibn Jundub ang isang mahabang panaginip na ikinuwento ng Propeta (ﷺ) sa kanyang mga Kasamahan. Ipinakita sa kanya ng dalawang anghel, kasama ng iba pang bagay, ang isang napakataas na lalaki sa isang halamanan na may napakaraming bata sa palibot niya. Sinabi nila sa kanya na ang lalaki ay si Abraham, at ang mga bata ay ang bawat batang namatay sa fitra, ang likas na disposisyon na ibinigay ni Allah sa sangkatauhan. Nagtanong ang ilang Muslim: at ang mga anak ng mga sumasamba sa diyus-diyosan? Sinabi niya: at ang mga anak ng mga sumasamba sa diyus-diyosan.
Isinalaysay ni Ibn Umar na may isang babaeng natagpuang patay sa isa sa mga kampanya ng Propeta (ﷺ), at ipinagbawal ng Propeta ang pagpatay sa mga babae at mga bata.
Gaya ng isang bata malapit sa apoy
Gumagapang ang isang maliit na bata papunta sa isang bukas na apoy. Nakita ng kanyang ama ang panganib at mabilis siyang itinulak palayo gamit ang kanyang paa. Hindi niya alam ang ginagawa ng apoy. Ang tulak lamang ang nararamdaman niya, kaya umiiyak siya at nagagalit sa kanya. Nakita ng ama ang buong larawan, at hindi niya ito nakita. Madalas ay gaya tayo ng batang iyon. Nararamdaman natin ang sakit, ngunit maaaring hindi natin nakikita ang mas malaking pinsalang inilayo nito. Ganoon din ang bangka sa kuwento ni al-Khidr: binutas ito upang hindi ito kunin ng hari. Sinabi ng Propeta (ﷺ) na kung minsan ay sinasagot ang isang taos-pusong dua sa pamamagitan ng paglalayo ng isang kasinlaking pinsala, na hindi natin kailanman nakikita. Minsan ay tinanong niya kung itatapon ba ng isang mapagmahal na ina ang kanyang anak sa apoy. Hindi, sabi nila. Sinabi niya na si Allah (﷾) ay mas maawain sa Kanyang mga lingkod kaysa sa inang iyon sa kanyang anak.
“Hinggil sa daong, iyon ay pag-aari ng mga dukhang nagtatrabaho sa dagat. Kaya nagnais akong puminsala niyon, sa hulihan nila ay may haring nangunguha ng bawat daong bilang pangingikil. Hinggil sa batang lalaki, ang mga magulang niya ay mga mananampalataya kaya natakot kami na magpabigat siya sa kanilang dalawa ng isang pagmamalabis at isang kawalang-pananampalataya. Kaya nagnais kami na magpalit sa kanilang dalawa ang Panginoon nilang dalawa ng isang higit na mabuti kaysa sa kanya sa kadalisayan at higit na malapit sa pagkaawa [sa mga magulang]. Hinggil sa pader, iyon ay pag-aari ng dalawang batang lalaking ulila sa lungsod. Sa ilalim nito ay may kayaman para sa kanilang dalawa. Ang ama nilang dalawa ay matuwid. Kaya nagnais ang Panginoon mo na umabot silang dalawa sa katindihan nilang dalawa at magpalabas silang dalawa ng kayamanan nilang dalawa bilang awa mula sa Panginoon mo. Hindi ako gumawa niyon dala ng pagkukusa ko. Iyon ay ang pagpapakahulugan ng hindi ka nakakaya roon ng isang pagtitiis.”
Iniulat ni Abu Sa'id al-Khudri na sinabi ng Propeta (ﷺ) na walang Muslim na nananalangin ng isang panalanging walang hinihinging makasalanan at hindi pumuputol sa ugnayan ng kamag-anakan nang hindi siya binibigyan ng isa sa tatlong bagay: tinutugon agad ang kanyang panalangin, o iniimbak ito para sa kanya sa Kabilang-buhay, o inilalayo sa kanya ang isang katumbas na kapahamakan. Sinabi nilang mananalangin pa sila nang mas marami kung gayon, at sinabi niyang may higit pang ibibigay si Allah.
Isinalaysay ni Umar na may mga bihag na dinala sa Propeta (ﷺ), at kabilang sa kanila ang isang babaeng puno ng gatas ang mga suso; tuwing nakakakita siya ng bata sa mga bihag, niyayakap niya ito sa kanyang dibdib at pinasususo. Tinanong ng Propeta kung maihahagis kaya niya ang kanyang anak sa apoy. Sinabi nila na hindi. Sinabi niya: si Allah ay higit na maawain sa Kanyang mga alipin kaysa sa babaeng ito sa kanyang anak.
‘Bakit kinailangang magdusa nang ganoon ang aking ina?’
Maaaring may magsabi: nagkaroon ng kanser ang aking ina, at nagdusa siya nang labis bago siya namatay. Bakit kinailangan niyang magdusa nang ganoon? Ang Diyos (﷾) lamang ang nakaaalam ng buong sagot. Ngunit kung minsan ay nakikita natin ang isang bahagi nito. Isipin ang isang inang ang mahabang sakit ay nagbalik sa kanyang magkakahiwalay na mga anak sa tabi ng kanyang higaan. Ang mga anak na ilang taon nang hindi nag-uusap ay magkakasamang naupo sa tabi ng kanyang higaan. Nagkasundo sila at nanalangin para sa kanya. Kung wala ang kanyang sakit, maaaring hindi iyon kailanman nangyari. Isang mabigat na kasalanan sa Islam ang pagputol sa sarili mong pamilya. Sinabi ng Propeta (ﷺ) na hindi papasok sa Paraiso ang gumagawa nito. Kaya maaaring iniligtas sila ng kapayapaang iyon mula sa isang bagay na mas malala, sa buhay na ito at sa susunod. Hindi hinihiling ng Islam sa sinuman na magkunwaring maliit ang sakit. Nang naghihingalo ang sanggol na anak ng Propeta (ﷺ), napuno ng luha ang kanyang mga mata. Minsan ay nagkaroon mismo ang Propeta (ﷺ) ng lagnat na doble ang bigat kaysa sa lagnat ng ibang tao. Tinanong siya ng kanyang Kasamahang si Ibn Mas'ud kung nangangahulugan ba iyon ng dobleng gantimpala, at sinabi niyang oo. Sinabi niya na ang bawat sakit na dumarating sa isang Muslim, kahit ang tusok ng isang tinik, ay nagpapalaglag ng kanyang mga kasalanan gaya ng paglalaglag ng isang puno ng mga dahon nito. Para sa isang mananampalataya, walang sakit na nasasayang. Ang sakit sa buhay na ito na bumubura ng mga kasalanan ay maaaring magligtas sa isang tao mula sa mas malaking sakit sa susunod. Ang taong may pinakamahirap na buhay sa lupa, sabi niya, ay ilulubog nang minsan sa Paraiso at susumpang hindi siya kailanman nakaranas ng anumang hirap. At hindi winawakasan ng kamatayan ang pamilya. Sinasabi ng Qur'an tungkol sa mga mananampalatayang sinundan sa pananampalataya ng kanilang mga pamilya: “mag-uugnay Kami sa kanila sa mga supling nila” (52:21).
Narinig ni Jubayr ibn Mut'im ang Propeta (ﷺ) na nagsabi na ang pumuputol sa ugnayan ng kamag-anakan ay hindi papasok sa Paraiso. Nasa Sahih Muslim 2556 din.
Dinalaw ni Abdullah ibn Mas'ud ang Propeta (ﷺ) habang may mataas siyang lagnat. Sinabi ng Propeta na ang kanyang lagnat ay kasing-tindi ng sa dalawang lalaki. Itinanong ni Ibn Mas'ud kung iyon ba ay dahil magkakaroon siya ng dobleng gantimpala, at sinabi niyang oo. Sinabi niya na walang Muslim na tinatamaan ng anumang pinsala, kahit ang tusok ng isang tinik, nang hindi tinutubos ni Allah ang kanyang mga kasalanan sa pamamagitan nito, kung paanong naglalagas ng mga dahon ang isang puno.
Isinalaysay ni Anas ibn Malik na sinabi ng Propeta (ﷺ) na ang taong may pinakamaginhawang buhay sa lupa, kung siya ay kabilang sa mga tao ng Apoy, ay ilulubog dito nang minsan at sasabihin niyang hindi siya nakaranas kailanman ng anumang ginhawa. At ang taong may pinakamiserableng buhay sa lupa, kung siya ay kabilang sa mga tao ng Paraiso, ay ilulubog dito nang minsan at manunumpa sa kanyang Panginoon na hindi siya nakaranas kailanman ng anumang hirap o pighati.
Isinalaysay ni Anas na ang sanggol na anak ng Propeta (ﷺ) na si Ibrahim ay nasa kanyang mga huling hininga, at napuno ng luha ang mga mata ng Propeta. Nagtanong si Abd al-Rahman ibn Awf nang may pagtataka kung siya man ay umiiyak. Sumagot siya na ito ay awa. Pagkatapos ay lalo siyang umiyak at sinabing lumuluha ang mga mata at nagdadalamhati ang puso, ngunit ang sinasabi lamang natin ay ang nakalulugod sa ating Panginoon, at na nalulungkot sila sa paghihiwalay kay Ibrahim.
“Ang mga sumampalataya at sumunod sa kanila sa pananampalataya ang mga supling nila ay mag-uugnay Kami sa kanila sa mga supling nila at hindi Kami babawas sa kanila mula sa [magandang] gawa nila ng anuman. Ang bawat tao, sa nakamit niya, ay mananagot.”
Ginagawang posible ng malayang pagpili ang maling ginagawa ng mga tao
Malaking bahagi ng pinakamalalang pagdurusa sa mundo ay ginagawa ng mga tao sa mga tao. Isang halimbawa ang digmaan, at isa pa ang kalupitan sa tahanan. Sinasabi ng Qur'an na ipinakita ng Diyos (﷾) sa tao ang daan, maging siya man ay mapagpasalamat o walang utang na loob. Sinasabi nito na ang sinumang lumuob ay maaaring sumampalataya, at ang sinumang lumuob ay maaaring tumanggi. Maaaring gumawa ang Diyos (﷾) ng mga taong hindi kailanman makagagawa ng mali. Ngunit isang pagsubok ang buhay na ito kung sino ang pinakamaganda sa gawa. Ang isang pagsubok na walang sinumang maaaring bumagsak ay hindi talaga pagsubok. Nagtatanong ang ilan kung bakit hindi gumawa ang Diyos (﷾) ng mga taong laging malayang pumipili ng mabuti, gaya ng magiging mga tao ng Paraiso. Dumarating ang Paraiso pagkatapos ng pagsubok, hindi kapalit nito. Pinili ng mga tao nito ang Diyos (﷾) noong kaya sana nilang tumalikod.
“Tunay na Kami ay nagpatnubay sa kanya sa landas, na maaaring maging isang tagapagpasalamat at maaaring maging isang mapagtangging magpasalamat.”
“Sabihin mo: “Ang katotohanan ay mula sa Panginoon ninyo. Kaya ang sinumang lumuob ay sumampalataya siya, at ang sinumang lumuob ay tumanggi siyang sumampalataya.” Tunay na Kami ay naglaan para sa mga tagalabag sa katarungan ng isang apoy na papaligid sa kanila ang mga pader nito. Kung magpapasaklolo sila ay sasakloluhan sila ng isang tubig na gaya ng kumukulong langis, na iihaw sa mga mukha nila. Kay saklap ang inumin at kay sagwa ito bilang pahingahan!”
“na lumikha ng kamatayan at buhay upang sumubok Siya sa inyo kung alin sa inyo ang pinakamaganda sa gawa. Siya ay ang Makapangyarihan, ang Mapagpatawad,”
Paano naman ang mga hayop?
Nagdurusa rin ang mga hayop, at nagdusa sila matagal pa bago nabuhay ang sinumang tao. Hindi sinasabi ng Islam na isang pagsubok ang sakit ng isang hayop. Iba ang sinasabi nito. Sinasabi ng Qur'an na ang bawat nilalang na lumalakad o lumilipad ay namumuhay sa mga kalipunang gaya natin, at na kakalapin silang lahat tungo sa kanilang Panginoon. Sinabi ng Propeta (ﷺ) na sa Araw ng Paghuhukom, kapag binuhay at hinatulan ang lahat, ibabalik ang bawat karapatan sa may-ari nito. Kahit ang isang tupang walang sungay ay makatatanggap ng nararapat sa kanya mula sa isang tupang may sungay. May sariling puntong idinaragdag ang katwiran. Ang sakit ay isang sistema ng babala na nagpapanatiling buhay sa mga may buhay. Ang isang hayop na hindi nakararamdam ng sakit ay hindi matututong lumayo sa apoy. Ang mga taong ipinanganak na hindi nakararamdam ng sakit ay madalas na malubhang nasasaktan nang hindi nila namamalayan. Hindi nito ipinapaliwanag ang bawat iisang sakit, at hindi ito iniaalok bilang patunay ng Diyos (﷾). Ipinapakita lamang nito na ang sakit, bilang sakit, ay may layunin, kaya dapat tayong magdahan-dahan bago tawaging walang kabuluhan ang lahat ng ito. Maaari pa ring maging pagsubok ang sakit ng isang hayop para sa mga taong nakakakita nito. Nagsalaysay ang Propeta (ﷺ) tungkol sa isang lalaking pinatawad dahil binigyan niya ng tubig ang isang nauuhaw na aso. Nagsalaysay din siya tungkol sa isang babaeng pumasok sa Apoy, ibig sabihin ay Impiyerno, dahil itinali niya ang isang pusa nang walang pagkain. Wala siyang karapatan sa buhay na iyon. Ibinigay ng Diyos (﷾) sa bawat nilalang ang buhay nito, at ibabalik Niya ang bawat karapatan.
“Walang anumang gumagalaw na nilalang sa lupa ni ibong lumilipad sa pamamagitan ng mga pakpak nito malibang mga kalipunang mga tulad ninyo. Wala Kaming pinabayaan sa Talaan na anumang bagay. Pagkatapos tungo sa Panginoon nila kakalapin sila.”
Isinalaysay ni Abu Huraira na sinabi ng Propeta (ﷺ): sa Araw ng Pagkabuhay ay ibabalik ang bawat karapatan sa may-ari nito, kaya kahit ang tupang walang sungay ay kukuha ng nararapat sa kanya mula sa tupang may sungay.
Isinalaysay ni Abu Huraira na nagkuwento ang Propeta (ﷺ) tungkol sa isang nauuhaw na lalaking uminom mula sa isang balon, at pagkatapos ay nakakita ng isang asong dumidila ng putik dahil sa uhaw. Muli siyang bumaba, pinuno ng tubig ang kanyang sapatos at pinainom ang aso, at pinasalamatan siya ni Allah at pinatawad. Nang tanungin kung may gantimpala ba sa kabaitan sa mga hayop, sinabi ng Propeta na may gantimpala sa kabaitan sa bawat buhay na nilalang.
Isinalaysay ni Ibn Umar na sinabi ng Propeta (ﷺ) na isang babae ang pumasok sa Apoy dahil sa isang pusang itinali niya, na hindi niya pinakain ni pinakawalan upang humanap ng sarili nitong pagkain.
Nangangailangan ng pamantayan ng mabuti ang pagtawag na masama sa pagdurusa
Maaaring unawain ang pagtutol sa dalawang paraan. Maaaring sinusubok nito kung magkakaugnay ang sariling mga paniniwala ng mananampalataya, at sinasagot ito ng mga bahagi sa itaas sa ganoong anyo. O maaaring sinasabi ng di-sumasampalataya na may tunay na kasamaan sa mundo. Kung gayon ay may lumilitaw na isa pang tanong. Maraming ateistang pilosopo ang naniniwalang tunay ang tama at mali kahit walang Diyos (﷾). Ngunit kailangan pa rin nilang sabihin kung ano ang gumagawang tunay na mali sa kalupitan, at hindi lamang isang katotohanan ng kalikasan na nakasasakit. Ang sagot ng Islam ay inilagay ng Gumawa ng kaluluwa ang kaalaman tungkol sa tama at mali.
“sumpa man sa isang kaluluwa at sa pagkahubog nito, saka nagpatalos Siya rito ng kasamaang-loob nito at pangingilag magkasala nito;”
Ang sinasabi ng Bagong Tipan
Sinasabihan ni Santiago, na sumulat ng isang liham sa Bagong Tipan, ang mga mananampalataya na ituring na kagalakan ang kanilang mga pagsubok, dahil ginagawa silang matiisin ng pagsubok sa kanilang pananampalataya. Isinulat ni Pablo, isang Kristiyanong misyonero ng unang siglo, na ang lahat ng bagay ay nagkakasamang gumagawa para sa ikabubuti ng mga umiibig sa Diyos (﷾). Binabasa ng mga Kristiyano ang mga talatang ito bilang turo na ang pagdurusa ay isang pagsubok na may layunin.
“Mga kapatid ko, ariin ninyong buong kagalakan kapag kayo'y nahuhulog sa iba't ibang tukso; Yamang nalalaman ninyo ito, na ang pagsubok sa inyong pananampalataya ay nagbubunga ng pagtitiis. Ngunit hayaang gawin ng pagtitiis ang kanyang sakdal na gawa, upang kayo'y maging sakdal at ganap, na walang kakulangan.”
“At nalalaman natin na ang lahat ng bagay ay nagkakalakip na gumagawa sa ikabubuti ng mga umiibig sa Diyos, ng mga tinawag ayon sa kanyang layunin.”
Itinutuwid ang bawat mali
Pinakamalakas ang reklamo kapag itinuturo nito ang mga walang-salang nagdusa at ang mga may-salang namatay nang maginhawa. Ngunit ipinapalagay niyon na isinasara ng kamatayan ang talaan. Sinasabi ng Qur'an na maglalagay ang Diyos (﷾) ng mga timbangang pangmakatarungan sa Araw ng Paghuhukom, ang araw na bubuhayin at hahatulan ang lahat ng tao. Walang kaluluwang lalabagin sa katarungan kahit kaunti. Sinasabi rin nito na ang sinumang gumawa ng kasimbigat ng isang katiting na mabuti o masama ay makikita iyon. Kaya ang batang namatay nang bata pa at ang biktimang hindi kailanman nahuli ang pumatay ay kapwa makatatanggap ng buong katarungan.
“Maglalagay Kami ng mga timbangang pangmakatarungan para sa Araw ng Pagbangon, kaya hindi lalabagin sa katarungan ang isang kaluluwa sa anuman. Kung ito man ay kasimbigat ng buto ng mustasa ay magtatanghal Kami nito. Nakasapat na Kami bilang Tagapagtuos.”
“Kaya ang sinumang gumawa ng kasimbigat ng isang katiting na kabutihan ay makikita niya iyon, at ang sinumang gumawa ng kasimbigat ng isang katiting na kasamaan ay makikita niya iyon.”
Kung kaya mong iligtas ang mga bata, hindi mo ba gagawin?
Ganito ito sinasabi ng ilan. Kung kaya mong iligtas ang tatlumpung bata mula sa kanser, gagawin mo. Kaya ito ng Diyos (﷾), at madalas ay hindi Niya ginagawa. Kaya, sabi nila, hindi Siya maaaring maging Pinakamaawain. Ngunit itinuturing ng paghahambing ang sakit at kamatayan na wakas ng kuwento ng bata. Para sa atin ay ganoon nga, dahil wala tayong maibibigay pagkatapos ng kamatayan. Kaya ito ng Diyos (﷾). Sinabi ng Propeta (ﷺ) na ang taong may pinakamahirap na buhay sa lupa, kung papasok siya sa Paraiso, ay ilulubog doon nang minsan. Pagkatapos ay susumpa siyang hindi siya kailanman nakaranas ng anumang hirap. Sa isang panaginip na ipinakita sa kanya, nakita ng Propeta (ﷺ) ang mga batang namatay nang bata pa sa isang hardin, sa pangangalaga ni Abraham. Hindi walang kabuluhan ang sakit na nagtatapos sa isang kagalakang walang katapusan. Kapag pinatay ng isang bomba ang mga magulang ng isang bata, pinili ng mga tao na gawin ito at ihulog ito, at mananagot sila rito. At hindi tayo iniiwang nanonood lamang. Inuutusan tayong magligtas: sinasabi ng Qur'an na “ang sinumang nagbigay-buhay rito ay para bang nagbigay-buhay siya sa mga tao nang lahatan” (5:32).
Isinalaysay ni Anas ibn Malik na sinabi ng Propeta (ﷺ) na ang taong may pinakamaginhawang buhay sa lupa, kung siya ay kabilang sa mga tao ng Apoy, ay ilulubog dito nang minsan at sasabihin niyang hindi siya nakaranas kailanman ng anumang ginhawa. At ang taong may pinakamiserableng buhay sa lupa, kung siya ay kabilang sa mga tao ng Paraiso, ay ilulubog dito nang minsan at manunumpa sa kanyang Panginoon na hindi siya nakaranas kailanman ng anumang hirap o pighati.
Isinalaysay ni Samura ibn Jundub ang isang mahabang panaginip na ikinuwento ng Propeta (ﷺ) sa kanyang mga Kasamahan. Ipinakita sa kanya ng dalawang anghel, kasama ng iba pang bagay, ang isang napakataas na lalaki sa isang halamanan na may napakaraming bata sa palibot niya. Sinabi nila sa kanya na ang lalaki ay si Abraham, at ang mga bata ay ang bawat batang namatay sa fitra, ang likas na disposisyon na ibinigay ni Allah sa sangkatauhan. Nagtanong ang ilang Muslim: at ang mga anak ng mga sumasamba sa diyus-diyosan? Sinabi niya: at ang mga anak ng mga sumasamba sa diyus-diyosan.
“Kaya ang sinumang gumawa ng kasimbigat ng isang katiting na kabutihan ay makikita niya iyon, at ang sinumang gumawa ng kasimbigat ng isang katiting na kasamaan ay makikita niya iyon.”
“Alang-alang doon, nag-atas Kami sa mga anak ni Israel na ang sinumang pumatay sa isang tao nang hindi dahil [sa pagpatay] sa isang tao o sa [paggawa ng] kaguluhan sa lupa ay para bang pumatay siya sa mga tao nang lahatan, at ang sinumang nagbigay-buhay rito ay para bang nagbigay-buhay siya sa mga tao nang lahatan. Talaga ngang naghatid sa kanila ang mga sugo Namin ng mga malinaw na patunay. Pagkatapos, tunay na marami mula sa kanila, matapos niyon, sa lupa ay talagang mga nagpapakalabis.”
Walang sakit ng mananampalataya ang nasasayang
Sinabi ng Propeta (ﷺ) na walang pagod, sakit, dalamhati o pinsalang dumarating sa isang Muslim, kahit ang tusok ng isang tinik, na hindi ginagamit ng Diyos (﷾) upang burahin ang ilan sa kanyang mga kasalanan. Sinabi rin niya na ang lahat ng nangyayari sa isang mananampalataya ay mabuti para sa kanya. Sa ginhawa ay nagpapasalamat siya, sa hirap ay nagtitiis siya, at kapwa mabuti para sa kanya ang dalawa. At ipinapangako ng Qur'an na hindi kailanman dumarating nang nag-iisa ang hirap. Kasama ng bawat hirap ay may ginhawa.
Isinalaysay nina Abu Sa'id al-Khudri at Abu Hurayra na sinabi ng Propeta (ﷺ) na walang pagod, sakit, lungkot, pighati, pananakit o kabalisahang dumarating sa isang Muslim, kahit ang pagkatusok ng isang tinik, na hindi binubura ni Allah dahil dito ang ilan sa kanyang mga kasalanan.
Isinalaysay ni Suhayb na sinabi ng Propeta (ﷺ) na kahanga-hanga ang kalagayan ng mananampalataya, sapagkat may kabutihan para sa kanya sa kabuuan nito, at hindi ito ganito para sa sinuman maliban sa mananampalataya: kung may nakalulugod na nangyari ay nagpapasalamat siya, at mabuti iyon para sa kanya; kung tinamaan siya ng hirap ay nagtitiis siya, at mabuti iyon para sa kanya.
“Kaya tunay na kasama sa hirap ay ginhawa. Tunay na kasama sa hirap ay ginhawa.”
Hindi kakulangan ng pananampalataya ang pagdadalamhati
Nang naghihingalo si Ibrahim, ang sanggol na anak ng Propeta (ﷺ), napuno ng luha ang kanyang mga mata. Sinabi niya na lumuluha ang mga mata at nagdadalamhati ang puso, ngunit ang sinasabi lamang natin ay ang ikinalulugod ng ating Panginoon. Nawalay ang propetang si Jacob sa kanyang anak na si Jose nang maraming taon. Sinabi niya na sa Diyos (﷾) lamang niya idinaraing ang kanyang dalamhati. Hindi sa ganang sarili nito ipinapakita ng pagdurusa na galit ang Diyos (﷾) sa isang tao. Isinasalaysay ng Qur'an kung paano nanawagan ang propetang si Job sa kanyang Panginoon sa kanyang kagipitan, at inalis ito ng Diyos (﷾) bilang isang awa mula sa Kanyang sarili. Maaaring umiyak ang isang mananampalataya at idaing ang kanyang reklamo sa Diyos (﷾). Ang hindi niya ginagawa ay ang tumalikod sa Kanya.
Isinalaysay ni Anas na ang sanggol na anak ng Propeta (ﷺ) na si Ibrahim ay nasa kanyang mga huling hininga, at napuno ng luha ang mga mata ng Propeta. Nagtanong si Abd al-Rahman ibn Awf nang may pagtataka kung siya man ay umiiyak. Sumagot siya na ito ay awa. Pagkatapos ay lalo siyang umiyak at sinabing lumuluha ang mga mata at nagdadalamhati ang puso, ngunit ang sinasabi lamang natin ay ang nakalulugod sa ating Panginoon, at na nalulungkot sila sa paghihiwalay kay Ibrahim.
“Nagsabi siya: Naghihinaing lamang ako ng dalamhati ko at lungkot ko kay Allāh at nakaaalam ako mula kay Allāh ng hindi ninyo nalalaman.”
“[Banggitin] si Job noong nanawagan siya sa Panginoon niya: “Tunay na ako ay nasaling ng kapinsalaan, at Ikaw ay ang pinakamaawain ng mga naaawa.” Kaya tumugon Kami sa kanya saka pumawi Kami sa anumang taglay niya na kapinsalaan. Nagbigay Kami sa kanya ng mag-anak niya at ng tulad nila kasama sa kanila bilang awa mula sa ganang Amin at bilang paalaala sa mga tagasamba.”
Ang pinakamalakas na tugon: ang batang usa sa apoy
Rowe, ‘The Problem of Evil and Some Varieties of Atheism’ (1979)
Ikinakatwiran na ang isang mabuti at makapangyarihan-sa-lahat na Diyos ay pipigilan ang anumang pagdurusang kaya Niyang ihinto nang hindi nawawala ang isang mas malaking kabutihan o pinahihintulutan ang isang kapantay o mas masamang kasamaan. Inilalarawan niya ang isang batang usa na nasunog sa isang sunog sa kagubatan na pinasimulan ng kidlat, na nakahiga sa matinding sakit nang ilang araw bago ito mamatay, at pinaniniwalaan na may makatwirang batayan tayo upang maniwala na walang ganoong kabutihang pinagsisilbihan ng ganoong pagdurusa, at kaya maniwala na hindi umiiral ang Diyos ng tradisyonal na paniniwala. Inaamin niya na ang isang mananampalatayang may mas matibay na dahilan upang maniwala sa Diyos ay makatwirang maaaring tumanggi sa kanyang panimulang punto, at tinatawag itong pinakamahusay na tugon ng teista. Sa parehong papel ay pinangangalanan niya ang sarili niyang pananaw, na ang ilang mananampalataya ay makatwiran sa paniniwala sa Diyos, na ‘friendly atheism’.
Sinipi para sa
Hindi kayang ipaliwanag ng malayang pagpili o ng isang pagsubok ang isang batang usang nasunog sa isang sunog na sinimulan ng kidlat. Walang sinumang pumili nito, at walang sinumang may natututunan dito. Wala tayong nakikitang kabutihang pinaglilingkuran ng sakit na ito, kaya makatwirang paniwalaang wala itong pinaglilingkuran. At kung may sakit na walang kabutihang pinaglilingkuran, walang Diyos na lubos na mabuti, nakaaalam ng lahat at makapangyarihan sa lahat.
Ang tugon
Hindi sinasabi ng pahinang ito na isang pagsubok ang sakit ng batang usa, o bunga ng pagpili ng sinuman. Ang hakbang ni Rowe ay mula sa ‘wala tayong nakikitang dahilan’ tungo sa ‘malamang na wala nga’. Gumagana lamang ang hakbang na iyon kung aasahan nating makita ang dahilan, kung mayroon man. Sa isang Diyos na nakaaalam ng lahat, hindi natin iyon aasahan. Inamin mismo ni Rowe na ang isang mananampalatayang may mabubuting dahilan upang maniwala sa Diyos (﷾) ay maaaring makatwirang tanggihan ang kanyang panimulang punto. At hindi nalilimutan ang batang usa. Kakalapin ang mga hayop tungo sa kanilang Panginoon, at higit na malaki ang Kanyang awa kaysa sa anumang nakikita natin.
Kung saan ito humahantong — Patunay lamang ng kawalan ang hindi pagkakita sa isang dahilan kung dapat nating asahang makita ito, at sa Diyos (﷾) ay hindi natin dapat asahan. Inamin ni Rowe na ang isang mananampalatayang may mabubuting dahilan para sa Diyos (﷾) ay maaaring makatwirang tanggihan ang kanyang panimulang punto.
Mga pananaw
Budista
Hindi kailangan ang Diyos upang ipaliwanag ang pagdurusa. Ang pagnanasa ang sanhi nito, at ang sagot ng Buddha ay wakasan ang pagnanasa at salubungin ang sakit ng iba nang may habag na walang hangganan.
Ipinapaliwanag ng unang sermon ng Buddha ang pagdurusa sa pamamagitan ng pagnanasa, kaya walang tanong kung bakit ito pinahihintulutan ng isang Diyos.
Pagtutol
Ipinapaliwanag ng pagnanasa ang malaking bahagi ng sakit na dinadala natin sa ating sarili. Hindi nito ipinapaliwanag ang isang batang ipinanganak na may sakit. Iniuugat iyon ng mga tekstong Pali sa sariling mga gawa ng bata sa isang nakaraang buhay na hindi maaalala ng bata.
Sinasagot ng Budismo ang pagdurusa ng habag para sa lahat ng nilalang, gaya ng pagprotekta ng isang ina sa kanyang nag-iisang anak.
Pagtutol
Sinasabi ng parehong mga teksto na walang nilalang na matatagpuan, kundi pagdurusang dumarating at umaalis lamang, at na ang ‘nilalang’ ay isang pangalan lamang, gaya ng ‘karwahe’. Ngunit nangangailangan ang habag ng isang taong mamahalin. Sinasabi ng Qur'an na nilikha ng Diyos (﷾) ang bawat tao, at na ang pagliligtas sa isang buhay ay gaya ng pagliligtas sa buong sangkatauhan.
Sekular
Mahirap pagtugmain ang dami at uri ng pagdurusa sa mundo sa isang Diyos na kapwa lubos na mabuti at makapangyarihan sa lahat. Pinakatotoo ito sa mga hayop na nagdurusa nang hindi nakikita, kung saan walang sinumang may matututunan dito. Mas may katuturan ito, sabi nila, kung walang gayong Diyos.
Ikinatwiran ng pilosopong si William Rowe na pipigilan ng isang mabuti at makapangyarihan sa lahat na Diyos ang anumang pagdurusang kaya Niyang pigilan. Ang tanging eksepsiyon ay ang pagdurusang hindi Niya mapipigilan nang hindi nawawala ang isang mas malaking kabutihan, o nang hindi pinahihintulutan ang isang kasinlaki o mas malalang kasamaan. Ang kanyang halimbawa ay isang guni-guning batang usa, nasunog sa isang sunog sa gubat na sinimulan ng kidlat, na nakahigang naghihirap nang ilang araw. Wala tayong nakikitang kabutihang pinaglilingkuran nito, kaya naniniwala si Rowe na makatwirang paniwalaang wala nga. Nagtapos siya na makatwirang paniwalaang hindi umiiral ang Diyos ng tradisyonal na paniniwala.
Pagtutol
Ipagpalagay nang wala tayong nakikitang dahilan. Kaunti lamang ang ipinapakita niyon, dahil hindi natin dapat asahang makita ang bawat dahilan ng Isang nakaaalam ng lahat. Inamin mismo ni Rowe na ang isang mananampalatayang may mabubuting dahilan upang maniwala sa Diyos (﷾) ay maaaring makatwirang tanggihan ang kanyang panimulang punto.
Nagdusa at namatay ang mga hayop sa loob ng daan-daang milyong taon bago nabuhay ang sinumang tao. Kaya hindi maaaring maging pagsubok para sa mga tao ang kanilang sakit. Noong 1860 ay isinulat ni Charles Darwin na hindi siya makapaniwalang isang mabuti at makapangyarihan sa lahat na Diyos ang nagdisenyo ng mga putaktong kumakain sa loob ng mga buhay na uod.
Pagtutol
Hindi sinasabi ng Islam na isang pagsubok ang sakit ng bawat hayop, para man sa mga tao o para sa hayop. Ang pagsubok ang dahilang ibinibigay nito para sa pagdurusa ng tao. Tungkol sa mga hayop, sinasabi ng Qur'an na namumuhay sila sa mga kalipunan, at kakalapin sila tungo sa kanilang Panginoon. Hindi malupit ang putakti. At ang parehong kalikasan ang may hawak ng awang nagpapaangat sa kabayong babae ng kanyang kuko palayo sa kanyang anak. Sa parehong liham, sinabi ni Darwin na hindi siya masisiyahang magtapos na ang sansinukob ay bunga ng bulag na puwersa.
Kung kaya mong iligtas ang tatlumpung bata mula sa kanser, gagawin mo. Ang isang Diyos na kaya ito, at hindi ito ginagawa, ay hindi maaaring maging lubos na maawain. Hindi na sana kailangan ang pagdurusa sa simula pa lamang: maaari sana Niyang panatilihin ang lahat sa langit.
Pagtutol
Ipinapalagay ng paghahambing na nagtatapos sa sakit ang kuwento ng bata. Sa Islam ay hindi. Sinabi ng Propeta (ﷺ) na ang may pinakamahirap na buhay, kapag nailubog nang minsan sa Paraiso, ay susumpang hindi siya kailanman nakaranas ng hirap. Nasa pangangalaga ni Abraham ang mga batang namatay nang bata pa. At dumarating ang Paraiso pagkatapos ng pagsubok, hindi kapalit nito (67:2). Ang parehong tanong ang itinanong ng mga anghel, at sumagot ang Diyos (﷾) na nakaaalam Siya ng hindi nila nalalaman (2:30). Samantala, inuutusan tayong magligtas ng buhay (5:32).
Kristiyano
Sinusubok at pinatitibay ng mga pagsubok ang pananampalataya, at pinagsasama-sama ng Diyos ang lahat ng bagay para sa ikabubuti ng mga umiibig sa Kanya.
Itinuturo ni Santiago na nagbubunga ng pagtitiis ang pagsubok sa pananampalataya, kaya dapat ituring na kagalakan ang mga pagsubok.
Pagtutol
Sang-ayon ang Islam na isang pagsubok ang hirap, at pinupuri ng Qur'an ang mga humaharap dito nang may pagtitiis. Ngunit bahagi lamang ng tanong ang sariling mga pagsubok ng isang mananampalataya. Nagpapatuloy ang Qur'an sa mga hayop, na kakalapin tungo sa kanilang Panginoon, at sa bawat mali, na titimbangin.
Isinulat ni Pablo na ang lahat ng bagay ay nagkakasamang gumagawa para sa ikabubuti ng mga umiibig sa Diyos.
Pagtutol
Sang-ayon ang Islam na may dumarating na mabuti sa mananampalataya mula sa hirap, at sinabi iyon ng Propeta (ﷺ). Ngunit itinuturo rin ni Pablo na lumaganap ang kamatayan sa lahat dahil sa kasalanan ng iisang tao. Sinasabi ng Qur'an na walang kaluluwang magpapasan ng pasanin ng iba, kaya walang batang pinarurusahan dahil sa kasalanan ni Adan.
Hindu: inaani ng bawat kaluluwa ang sarili nitong mga gawa
Itinuturo ng Vedanta na hindi malupit ang Panginoon kapag nagdurusa ang mga tao. Ibinibigay Niya sa bawat kaluluwa ang mga bunga ng sarili nitong mga nakaraang gawa, at walang simula ang ikot ng mga pagsilang.
Hindi masisisi ang Panginoon sa kawalang-katarungan o kalupitan, dahil isinasaalang-alang Niya ang mabubuti at masasamang gawa ng bawat kaluluwa. Sa parehong paraan ay pantay na bumabagsak ang ulan sa bawat binhi.
Pagtutol
Iniuurong niyon ang tanong nang hindi ito sinasagot. Nagmula ang bawat gawa sa isang naunang pagsilang, at sinasabi ni Shankara na walang simula ang ikot, kaya walang unang gawa na kailanman nagpapaliwanag sa unang sakit. Nagdurusa ang isang bagong silang dahil sa mga gawang hindi nito maaalala. Ibinibigay ng Qur'an ang iisang buhay bilang pagsubok, at isang buong pagtutuos sa wakas nito, kung saan walang kaluluwang magpapasan ng pasanin ng iba.
Jain: karma, na walang nagpapadala
Itinuturo ng Jainismo na ang lahat ng pagdurusa ay bunga ng sariling karma ng kaluluwa. Walang Diyos na nagpapadala nito, at walang sinumang makakahati rito o makapapasan nito para sa iba.
Walang sinumang nakakahati sa pagdurusa ng iba, dahil sinusundan ng karma ang gumawa ng gawa. Walang nakatatakas sa mga bunga ng sarili niyang mga kilos.
Pagtutol
Sang-ayon ang Islam na walang sinumang magpapasan ng pasanin ng iba. Ngunit hindi maaaring magmula sa sarili nitong mga gawa sa buhay na ito ang sakit ng isang bagong silang. Kaya kailangang umabot ang karma pabalik sa mga buhay na walang nakaaalala, na nangangahulugang pagbabayad ng isang utang nang hindi alam kung para saan ito. Sinasabi ng Qur'an na ang buhay mismo ay isang pagsubok kung sino ang pinakamaganda ang gawa. At sinabi ng Propeta (ﷺ) na kahit ang tusok ng isang tinik ay bumubura ng ilan sa mga kasalanan ng isang mananampalataya.
Shinto: ang kasawian ay karumihang dapat linisin
Sa Shinto, ibinibilang ang sakit at sakuna na tsumi at kegare, mga uri ng karumihan. Inaalis ang mga ito ng mga ritwal ng paglilinis na tinatawag na harae, upang magpatuloy ang buhay nang kaayon ng mga kami, ang mga espiritu.
Ang sakit at kalamidad ay isang uri ng karumihan, at kayang hugasan ang mga ito ng mga ritwal ng paglilinis.
Pagtutol
Hindi mantsa sa kaluluwa ang sakit kundi isang pagsubok, at ginagantimpalaan ang pagtitiis dito. Sinabi ng Propeta (ﷺ) na kahit ang tusok ng isang tinik ay bumubura ng ilan sa mga kasalanan ng isang mananampalataya. Nagbibigay ang Qur'an ng magandang balita sa mga nagsasabi, kapag tumama ang sakuna: kay Allah (﷾) kami, at sa Kanya kami babalik.
Daoista: hindi mabait ang Langit at lupa
Sinasabi ng Tao Te Ching na hindi kumikilos ang Langit at lupa mula sa anumang pagnanais na maging mabait. Itinuturing nila ang lahat ng bagay na gaya ng mga asong dayami, na ginagamit sa isang ritwal at pagkatapos ay itinatapon. Bahagi ng pag-ikot ng mga bagay ang pagdurusa, at dapat itong salubungin nang mahinahon.
Hindi kumikilos ang Langit at lupa mula sa anumang pagnanais na maging mabait. Itinuturing nila ang lahat ng bagay na mga asong dayami.
Pagtutol
Kung walang pagnanais ang Langit at lupa na maging mabait, walang sinumang nakaririnig sa nagdurusa, at walang gantimpala ang pagtitiis. Kabaligtaran ang sinasabi ng Qur'an. Sinusubok ng Diyos (﷾) ang mga tao sa masama at sa mabuti. Nagbibigay Siya ng magandang balita sa mga matiisin. At babalik ang lahat sa Kanya, kung saan hindi mawawala kahit ang kasimbigat ng isang katiting na mabuti.
Confuciano: manatili sa kabutihan at mamangha sa Langit
Hinarap ni Confucius ang panganib at hirap sa pamamagitan ng pagkapit sa kabutihan. Namamangha ang isang taong may mabuting pagkatao sa iniuutos ng Langit. Nagtitiwala siya na ang Langit, na nagbigay sa kanya ng kanyang kabutihan, ay hindi papayag na wasakin ito ng mga kaaway.
Namamangha ang isang taong may mabuting pagkatao sa iniuutos ng Langit. Ibinigay sa kanya ng Langit ang kanyang kabutihan, kaya ano ang magagawa sa kanya ng kanyang mga kaaway?
Pagtutol
Kung gayon ay nagtitiwala na si Confucius na nakikita at pinoprotektahan ng Langit ang mabuti. Ganoon din ang sinasabi ng Islam, at higit pa. Isang pagsubok mula sa Diyos (﷾) ang hirap, ginagantimpalaan ang pagtitiis dito, at titimbangin ang bawat mali sa Araw ng Paghuhukom. Hindi sinasabi ng Analects kung ano ang mangyayari sa isang mabuting taong namatay na inapi. Sinasabi ito ng Qur'an.
Tradisyong Tsino: kasawian mula sa mga napabayaang espiritu
Sa popular na relihiyong Tsino, maaaring magmula ang sakit at malas sa mga nagugutom na espiritung walang nagpapakain sa kanila. Inaalayan sila ng mga pamilya ng perang papel, pagkain at insenso upang manatili silang nasisiyahan. Nagdarasal sila sa mga templo para sa suwerte.
Maaaring magmula ang kasawian sa mga espiritung hindi inaalagaan, kaya inilalayo ito ng mga alay at mga panalangin sa templo.
Pagtutol
Walang nakapipinsala sa sinuman maliban kung may pahintulot ng Diyos (﷾), kaya sa Kanya tayo dapat bumaling. Sinasabi ng Qur'an na kung sasaling sa iyo si Allah (﷾) ng isang kapinsalaan, walang makapapawi nito kundi Siya. At itinuturo nito sa mga tao na magpakupkop sa Panginoon ng bukang-liwayway laban sa kasamaan ng Kanyang nilikha.
Ang pananaw ng Islam
Hindi ipinapakita ng pagdurusa na wala ang Diyos (﷾). Isang pagsubok ang buhay na ito at hindi ang gantimpala. Bahagi lamang ng larawan ang nakikita natin. Walang sakit ng mananampalataya ang nasasayang, gaya ng itinuro ng Propeta (ﷺ). At itinutuwid ang bawat mali sa Araw ng Paghuhukom.
Ipinapalagay ng argumento mula sa pagdurusa ang isang bagay nang hindi ito ipinapakita. Ipinapalagay nito na hindi maaaring magkaroon ang Diyos (﷾) ng mabuting dahilan upang pahintulutan ang pagdurusa nang ilang panahon.
Sinasabi ng Qur'an na nilikha ng Diyos (﷾) ang kamatayan at buhay upang subukin kung sino ang pinakamaganda sa gawa. Sinasabi nito na dumarating ang pagsubok sa pamamagitan ng hirap at ng mabuti.
Itinuturo ng kuwento nina Moises at al-Khidr na ang mga pangyayaring mukhang malupit ay maaaring magtago ng isang awang hindi natin nakikita.
Sinabi ng Propeta (ﷺ) na si Allah (﷾) ay mas maawain sa Kanyang mga lingkod kaysa sa isang mapagmahal na ina sa kanyang anak.
Sinabi ng Propeta Muhammad (ﷺ) na kahit ang tusok ng isang tinik ay bumubura ng ilan sa mga kasalanan ng isang mananampalataya.
Nagkaroon ang Propeta (ﷺ) ng lagnat na doble ang bigat kaysa sa lagnat ng ibang tao. Sinabi niya na nagdala ito ng dobleng gantimpala. Sinabi rin niya na binubura ng bawat sakit ang mga kasalanan ng isang Muslim, gaya ng paglalaglag ng isang puno ng mga dahon nito.
Sinasabi ng Qur'an na makakasama ng mga mananampalataya sa Paraiso ang kanilang mga pamilyang sumunod sa kanila sa pananampalataya.
Sinabi ng Propeta Muhammad (ﷺ) na ang lahat ng dumarating sa isang mananampalataya ay mabuti para sa kanya, sa pamamagitan ng pasasalamat o pagtitiis.
Titimbangin ang bawat kawalang-katarungan sa Araw ng Paghuhukom, hanggang sa bigat ng isang katiting.
Sinabi ng Propeta (ﷺ) na ang isang paglubog sa Paraiso ay nagpapalimot sa taong may pinakamahirap na buhay sa lupa ng bawat hirap.
Nangangailangan ang tunay na pagpiling moral na kayang pumili ng mga tao ng masama, na nagpapaliwanag sa pagdurusang idinudulot ng mga tao sa isa't isa.
Sinasabi ng Qur'an na namumuhay ang mga hayop sa mga kalipunang gaya natin at kakalapin sila tungo sa kanilang Panginoon. Sinabi ng Propeta (ﷺ) na ibabalik ang bawat karapatan, kahit sa pagitan ng mga hayop.
Ang pagtawag sa pagdurusa na tunay na masama ay umaasa sa isang pamantayan ng mabuti na nahihirapang bigyan ng saligan ng kawalang-paniniwala.