Maikling sagot
Wala. Kung walang Diyos (﷾), walang anumang tunay na masama. May mga pangyayari lamang. Sa pananaw na iyon, ang baha ay tubig lamang na gumagalaw. Ang pagpatay ay isang hayop lamang na pumapatay sa isa pa. Upang tawaging masama ang alinman sa dalawa, kailangan mong hatulan ang kalikasan ayon sa isang pamantayan ng kabutihan na nasa itaas nito. Nabubuhay ang lahat na para bang totoo ang pamantayang iyon. Hindi ito maibibigay ng kalikasan. Hindi rin ito maibibigay ng opinyon ng tao, dahil nagbabago ito sa bawat panahon. Ang Diyos (﷾) lamang ang makapagbibigay nito. Kaya ang sinumang nagsasabing pinabubulaanan ng kasamaan ang Diyos (﷾) ay kailangang gamitin ang pamantayan ng Diyos (﷾) upang patunayan ito. Nagmumula sa Qur'an ang sagot ng Islam: ipinakita ng Diyos (﷾) sa bawat kaluluwa ang mali at ang tama nito nang hubugin Niya ito.
Buong paliwanag
Ang pinagbabatayan ng pagtutol
Ganito ang takbo ng pinakakilalang katwiran laban sa Diyos (﷾), ang problema ng kasamaan. Nanaisin ng isang mabuting Diyos (﷾) na wakasan ang pagdurusa. Kaya itong wakasan ng isang Diyos na makapangyarihan sa lahat. Umiiral ang pagdurusa. Kaya walang Diyos (﷾). Ngunit itanong kung ano ang kahulugan ng salitang ‘kasamaan’ kung tama ang pagtutol. Kung walang Diyos (﷾), walang tunay na kasamaang maihihinaing, mga pangyayari lamang. Sa pananaw na iyon, ang baha ay tubig lamang na gumagalaw, at ang pagpatay ay isang hayop lamang na pumapatay sa isa pa. Ang pagtawag sa alinman sa dalawa na masama, at ang pagkagalit dito, ay pagdulog sa isang pamantayan ng kabutihan. Nakatayo ang pamantayang iyon sa itaas ng kalikasan at hinahatulan ito. Nabubuhay ang lahat na para bang totoo ito, pati ang mga tumatanggi rito. Walang ganoong pamantayan ang kalikasan. Ang isang batas na nasa itaas ng kalikasan ay nangangailangan ng isang tagapagbigay ng batas na nasa itaas ng kalikasan, at iyon ang Diyos (﷾).
“sumpa man sa isang kaluluwa at sa pagkahubog nito, saka nagpatalos Siya rito ng kasamaang-loob nito at pangingilag magkasala nito;”
“Sapagkat kapag ang mga Hentil, na walang kautusan, ay gumagawa nang ayon sa katutubong pagkatao ng mga bagay na nasa kautusan, ang mga ito, bagaman walang kautusan, ay kautusan sa kanilang sarili: Na nagpapakita ng gawa ng kautusan na nakasulat sa kanilang mga puso, na sumasaksi rin ang kanilang budhi, at ang kanilang mga pag-iisip ay nagsasakdal o nagdadahilan sa isa't isa;)”
Nakalagay na sa loob ang pagkakilala sa moralidad
Sinasabi ng Qur'an na inilagay ng Diyos (﷾) sa kaluluwa ang kaalaman sa tama at mali nang gawin Niya ito. Hindi ito itinuro sa kaluluwa kalaunan. Tinatawag ng Islam ang orihinal na likas na kalagayang ito na fitrah. Ang fitrah ay ang kalikasang pinaglikhaan ng Diyos (﷾) sa bawat tao. Dala nito ang pagkakilala sa tama at mali at ang kaalaman na iisa ang Diyos (﷾). Sinabi ng Propeta (ﷺ) na ang bawat bata ay isinisilang sa fitrah. Ang kanyang mga magulang ang gumagawa sa kanya na Hudyo, Kristiyano o Magian. Ang Magian ay sumusunod sa Zoroastrianismo, ang lumang relihiyon ng Persia. Itinuturo ng mga pag-aaral sa maliliit na bata ang kabilang kalahati ng fitrah, ang pagkakilala sa isang Tagapaglikha. Isang halimbawa ang pananaliksik sa Oxford, na iniulat sa isang aklat noong 2019. Kapwa sinabi ng mga batang preschool na Briton at Hapon na ang mga likas na bagay ay ginawa ng isang tagagawa, hindi ng mga tao. Tinawag ng sikologong si Justin Barrett, na sumusulat noong 2012, ang kanyang aklat tungkol sa paniniwala ng mga bata na Born Believers.
“sumpa man sa isang kaluluwa at sa pagkahubog nito, saka nagpatalos Siya rito ng kasamaang-loob nito at pangingilag magkasala nito;”
“Kaya magpanatili ka ng mukha mo para sa Relihiyon bilang makatotoo. [Mamalagi sa] naturalesa ni Allāh na nilalang Niya ang mga tao ayon dito. Walang pagpapalit para sa pagkakalikha ni Allāh. Iyon ay ang Relihiyong matuwid, subalit ang higit na marami sa mga tao ay hindi nakaaalam.”
Isinalaysay ni Abu Hurayra na sinabi ng Propeta (ﷺ) na ang bawat bata ay ipinanganganak sa fitra (ang likas na hilig na sambahin si Allah lamang), at ang kanyang mga magulang ang gumagawa sa kanya na Hudyo, Kristiyano o Mago, kung paanong ang isang hayop ay nagsisilang ng buo at walang markang anak. Pagkatapos ay binigkas ni Abu Hurayra ang Qur'an 30:30.
Iniuulat nito ang isang programa ng pananaliksik sa Oxford kasama ang mga batang British at Hapones at mga nasa hustong gulang. Nang ipakita sa kanila ang mga bagay na likas at gawa ng tao at tanungin kung paano nagkaroon ang mga ito, karamihan sa mga batang hindi pa nag-aaral ay nagsabing ang mga likas na bagay ay ginawa ng isang tagagawa sa halip na ng mga tao. Ganito rin ang sinabi ng mga batang Hapones, kahit hindi itinuturo ng kanilang kultura ang paniniwala sa iisang Diyos na tagapaglikha.
Nangangatwiran ito mula sa sikolohiya ng paglaki na ang maliliit na bata ay likas na nahihilig na maniwala sa isang diyos na tagapaglikha at makakita ng layunin sa likas na mundo, kaya halos hindi maiiwasang lumitaw ang paniniwalang panrelihiyon mula sa karaniwang kalikasan ng tao.
Sumasang-ayon ang Bibliya
Isinulat ni Pablo, isang Kristiyanong misyonero ng unang siglo, na ang mga taong hindi kailanman tumanggap ng kautusan ay likas pa ring gumagawa ng hinihingi nito. Sa ‘kautusan’ ay ang tinutukoy niya ang kautusang ibinigay ng Diyos (﷾) kay Moises. Nakasulat ang gawa nito sa kanilang mga puso, at sumasaksi ang kanilang budhi. Nagkakasundo ang Kristiyano at ang Muslim na totoo ang pagkakilala sa moralidad at na ang Diyos (﷾) ang naglagay nito roon.
“Sapagkat kapag ang mga Hentil, na walang kautusan, ay gumagawa nang ayon sa katutubong pagkatao ng mga bagay na nasa kautusan, ang mga ito, bagaman walang kautusan, ay kautusan sa kanilang sarili: Na nagpapakita ng gawa ng kautusan na nakasulat sa kanilang mga puso, na sumasaksi rin ang kanilang budhi, at ang kanilang mga pag-iisip ay nagsasakdal o nagdadahilan sa isa't isa;)”
Kung bakit hindi sapat ang pagkakilala sa moralidad
Sinasabi ng pagkakilala sa moralidad sa isang tao na umiiral ang tama at mali. Sa sarili nito, hindi nito mapagkakatiwalaang sinasabi kung ano ang mga ito. Binibigyang-kahulugan ng mga tao ang mga ito ayon sa sarili nilang panahon at interes, nang may malinis na budhi. Kunin ang usury, na nangangahulugang pagpapautang ng pera nang may tubo. Napakatibay itong kinondena ng Simbahan noong Gitnang Panahon kaya gumawa ng isang dekreto ang Konsilyo ng Vienne (isang konsilyo ng Simbahan noong 1311-1312). Ang sinumang matigas ang ulong naninindigan na ang usury ay hindi kasalanan ay parurusahan bilang isang erehe. Ngayon ay tumatakbo rito ang mismong mga bansang iyon. Halos walang pulpitong tumatawag dito na kasalanan, bagaman ipinagbabawal ng Kautusan ni Moises ang pagkuha ng tubo mula sa mahihirap sa bayan ng Diyos (﷾). Hindi nagbago ang Qur'an: ang ipinagbawal nito noong ikapitong siglo ay ipinagbabawal pa rin nito. Kung ang moralidad ay anumang mapagpasyahan ng bawat henerasyon, kung gayon ang kasamaan ay nangangahulugan lamang ng ayaw natin, dito at ngayon.
Itinakda ng konsilyo na ang sinumang matigas na nagpipilit na ang pagpapatubo (usura) ay hindi kasalanan ay parurusahan bilang isang erehe.
“Kung magpahiram ka ng salapi sa sinuman sa aking bayan na dukha na kasama mo, ay huwag kang magiging sa kanya na gaya ng isang nagpapatubo, ni huwag mo siyang papatawan ng patubo.”
“Ang mga kumakain ng patubo ay hindi bumabangon malibang kung paanong bumangon ang pinatuliro ng demonyo dahil sa kabaliwan. Iyon ay dahil sila ay nagsabi na ang pagtitinda ay tulad ng patubo lamang. Nagpahintulot si Allāh ng pagtitinda at nagbawal Siya ng patubo. Kaya ang sinumang dinatnan ng isang pangaral mula sa Panginoon niya at tumigil siya, sa kanya na ang nagdaan [na nakuha niya] at ang nauukol sa kanya ay kay Allāh. Ang sinumang nanumbalik, ang mga iyon ay ang mga maninirahan sa Apoy; sila ay doon mga mananatili.”
KalikasanSa sarili nitong batayan, ang baha ay tubig lamang na gumagalaw.
Opinyon ng taoNagbabago ito sa bawat panahon: minsan ay pinarusahan ng Simbahan bilang erehiya ang pananaw na hindi kasalanan ang patubo.
Ang Diyos (﷾)Inilagay Niya sa kaluluwa ang kaalaman sa tama at mali nang hubugin Niya ito.
Hindi ipinapakita ng pagdurusa na wala ang Diyos (﷾)
Ibinibigay ng Qur'an ang mga dahilang hindi napapansin ng pagtutol. Una, ang buhay na ito ay isang pagsubok kung sino ang pinakamabuti sa gawa. Dumarating ang pagsubok sa pamamagitan ng kabutihan gayundin ng kahirapan. Ikalawa, malaya ang mga tao na pumili, kaya napakaraming pagdurusa ang ginagawa ng tao sa tao. Ikatlo, hindi nagsasara ang pagtutuos sa kamatayan. Sa Araw ng Paghuhukom ay itatayo ang mga timbangan ng katarungan, at walang makaliligtaan, kahit ang bigat ng isang buto ng mustasa. Itutuwid ang bawat mali ng Isang walang nakaliligtaan.
“na lumikha ng kamatayan at buhay upang sumubok Siya sa inyo kung alin sa inyo ang pinakamaganda sa gawa. Siya ay ang Makapangyarihan, ang Mapagpatawad,”
“Bawat kaluluwa ay lalasap ng kamatayan. Susubok Kami sa inyo sa pamamagitan ng kasamaan at kabutihan bilang tukso. Tungo sa Amin pababalikin kayo.”
“Tunay na Kami ay nagpatnubay sa kanya sa landas, na maaaring maging isang tagapagpasalamat at maaaring maging isang mapagtangging magpasalamat.”
“Maglalagay Kami ng mga timbangang pangmakatarungan para sa Araw ng Pagbangon, kaya hindi lalabagin sa katarungan ang isang kaluluwa sa anuman. Kung ito man ay kasimbigat ng buto ng mustasa ay magtatanghal Kami nito. Nakasapat na Kami bilang Tagapagtuos.”
| Dahilan | Ang sinasabi ng Qur'an |
|---|---|
| Pagsubok ang buhay | Kung sino ang pinakamabuti sa gawa, sa pamamagitan ng kabutihan gayundin ng hirap. |
| Malayang pumili ang mga tao | Kaya maraming pagdurusa ang ginagawa ng tao sa tao. |
| Hindi nagsasara ang talaan sa kamatayan | Itinatayo ang mga timbangan ng katarungan, at walang nakaliligtaan kahit kasimbigat ng isang buto ng mustasa. |
Ang mga tugon ng ateista, at ang mga sagot
Qur'an 91:7-8 — Surah Ash-Shams, talata 7-8
“sumpa man sa isang kaluluwa at sa pagkahubog nito, saka nagpatalos Siya rito ng kasamaang-loob nito at pangingilag magkasala nito;”
Sinipi para sa
Hindi nangangailangan ng Diyos ang mga katotohanan ng moralidad. Na mali ang kalupitan ay basta totoo, gaya ng 2 + 2 = 4 na totoo, may gumawa man nito na ganoon o wala.
Ang tugon
Ang isang katotohanang gaya ng 2 + 2 = 4 ay naglalarawan. Hindi ito nag-uutos, at hindi nito ginagawang may sala ang sinuman sa hindi pagpansin dito. Ginagawa ng ‘Hindi ka dapat maging malupit’ ang dalawa. Tinatali ka nito at pinananagot ka. May ikalawang problema. Kung ginawa lamang tayo ng bulag na kalikasan upang mabuhay, walang tumitiyak na sinusundan ng ating pagkakilala sa tama at mali ang ganoong mga katotohanan. Ang isang utos ay nangangailangan ng isang nag-uutos. Ang isang budhing mapagkakatiwalaan natin ay nangangailangan ng isang gumawa nito para sa katotohanan.
Kung saan ito humahantong — Ang isang batas ng moralidad na tumatali at nagpapanagot sa mga tao ay tumuturo sa isang Tagapagbigay ng Batas. Iyan ang sinasabi ng Qur'an: ipinakita ng Diyos (﷾) sa bawat kaluluwa ang mali at ang tama nito.
Qur'an 21:35 — Surah Al-Anbiya, talata 35
“Bawat kaluluwa ay lalasap ng kamatayan. Susubok Kami sa inyo sa pamamagitan ng kasamaan at kabutihan bilang tukso. Tungo sa Amin pababalikin kayo.”
Sinipi para sa
Hindi kailangan ng katwiran ang tunay na kasamaan. Ginagamit lamang nito ang sariling pamantayan ng mananampalataya upang ipakita na hindi maaaring kapwa umiral ang isang mabuti at makapangyarihan sa lahat na Diyos at ang pagdurusa.
Ang tugon
Sa pamantayan ng mananampalataya ay walang kasalungatan. Sinasabi ng Qur'an na ang buhay na ito ay isang pagsubok sa pamamagitan ng kahirapan at ng kabutihan. Sinasabi nito na malaya ang mga tao na pumili. Sinasabi nito na titimbangin ang bawat mali sa Araw ng Paghuhukom. Maaaring pahintulutan ng isang mabuting Diyos (﷾) ang pagdurusa sa loob ng isang panahon dahil sa mga dahilang ganap na maaayos kalaunan.
Kung saan ito humahantong — Sa sariling mga termino ng mananampalataya, umaangkop ang pagdurusa sa karunungan ng Diyos (﷾). Upang tawagin itong tunay na masama, kailangan pa rin ng ateista ang pamantayan ng Diyos (﷾).
Mga pananaw
Budista
Hindi nangangailangan ng Diyos ang kasamaan. Nagmumula ang masasamang gawa sa kasakiman, poot at kalituhan, at nagdadala ang mga ito ng sarili nilang bunga. Nakikita ng sinuman na kinatatakutan ng iba ang sakit gaya natin, kaya hindi natin sila dapat saktan.
Nanginginig ang lahat sa pamalo at natatakot ang lahat sa kamatayan. Sa pagturing sa iba na gaya ng sarili, hindi dapat pumatay ni magpapatay ang isang tao. Sapat na iyon upang malaman kung ano ang mali.
Pagtutol
Ipinapakita nito na nakararamdam ang iba gaya natin. Hindi nito ipinapakita kung bakit kailangan nating mag-alala kapag pakikinabangan natin ang pananakit sa kanila. At sinasabi ng mga tekstong Pali na ang ‘nilalang’ ay isang kumbensiyon lamang, gaya ng ‘karwahe’: may tambak ng mga kondisyon, at walang nilalang na natatagpuan. Kaya sa pananaw na iyon, sa huli ay walang nananatiling sarili na ipinagtatanggol ng tuntunin mula sa pinsala.
Ang karma ay isang sariling batas ng moralidad. Tinatawag ng Buddha ang layunin na gawa, at ang mga nilalang ay mga tagapagmana ng kanilang mga gawa, kaya pinarurusahan ang mali nang walang anumang Diyos.
Pagtutol
Sinasabi sa atin ng isang batas ng mga bunga kung ano ang sumusunod sa isang gawa. Hindi nito sinasabi kung bakit mali ang gawa. Kung mali lamang ang kalupitan dahil bumabalik ito sa gumagawa nito, ang isang kalupitang hindi kailanman bumalik ay hindi magiging mali. Sinasabi ng Qur'an na ibinigay ng Diyos (﷾) sa bawat kaluluwa ang kaalaman sa kung ano ang mali para rito at kung ano ang tama.
Hindi nangangailangan ng Diyos ang mga katotohanan ng moralidad
Pinaniniwalaan ng ilang pilosopong ateista na totoo ang mga katotohanan ng moralidad ngunit hindi nangangailangan ng Diyos. Pangunahin ang mga ito, gaya ng mga katotohanan ng lohika, at basta umiiral. Mali ang kalupitan may Diyos man o wala.
Ang mga katotohanan ng moralidad ay pangunahin at kinakailangan; hindi hinango ang mga ito mula sa mga likas na katotohanan o mula sa Diyos.
Pagtutol
Inaamin ni Wielenberg na ang katwiran mula sa ebolusyon ay isang malubhang problema para sa kanyang pananaw. Kung hinubog lamang ang ating mga paniniwala sa moralidad upang tulungan tayong mabuhay, kung gayon ang anumang pagtutugma sa pagitan ng mga ito at ng mga katotohanan ng moralidad na nakatayo sa sarili nila ay magiging suwerte. Ipinapaliwanag ng Qur'an ang pagtutugma. Ipinakita ng Isang humubog sa kaluluwa kung ano ang mali at kung ano ang tama.
Hindu: ang kasulatan ang nagpapasya kung ano ang tama
Sa Bhagavad Gita, itinuturo ni Krishna na hindi ang pagnanasa ang nagpapasya sa tama at mali. Ang kasulatan ang awtoridad sa kung ano ang dapat at hindi dapat gawin.
Ang kasulatan ang awtoridad sa kung ano ang dapat at hindi dapat gawin. Ang sinumang sumasalungat dito, na kumikilos dahil sa pagnanasa, ay hindi nakararating sa kaligayahan ni sa pinakamataas na layunin.
Pagtutol
Sumasang-ayon ang Islam na nangangailangan ang mga tao ng pamantayang nagmumula sa pahayag, at hindi nila mapagpapasyahan ang tama at mali ayon sa pagnanasa. Ang tanong ay kung aling kasulatan ang salita ng Diyos (﷾), at iningatan. Sinasabi ng Qur'an na ibinaba ito ng Diyos (﷾) at iingatan Niya ito. At hinahamon nito ang sinumang nag-aalinlangan na maglahad ng isang kabanatang tulad nito.
Shinto: ang mali ay ang sumisira sa kaayusan
Sa Shinto, ang tsumi ay mga gawang sumisira sa mga tuntunin at kaayusan ng lipunan, gaya ng pananakit o pagpatay sa mga tao, kasama ang ilang sakuna. Inaalis ang mga ito sa pamamagitan ng paglilinis.
Ang paggawa ng mali ay ang sumisira sa mga pamantayan at kaayusan ng pamayanan, at inaalis ito ng paglilinis.
Pagtutol
Kung ang mali ay ang sumisira lamang sa kaayusan ng isang pamayanan, gagawing tama ng isang malupit na kaayusan ang kalupitan. Ang mga repormistang tumindig laban sa sarili nilang lipunan ay dumulog sa isang tamang nasa itaas nito. Sinasabi ng Qur'an na ipinakita sa kaluluwa kung ano ang mali at kung ano ang tama nang hubugin ito, bago pa ito turuan ng anumang lipunan.
Daoista: nagsimula ang usapan tungkol sa mabuti at masama nang mawala ang Tao
Itinuturo ng Tao Te Ching na naging uso lamang ang kabaitan at katuwiran nang hindi na sinusunod ang Dakilang Tao. Kung namumuhay ayon sa Tao, hindi na kakailanganin ng mga tao ang iniutos na moralidad.
Nang mawala ang Tao, lumitaw ang kabaitan at tamang asal. Kaya ang mga tuntunin ng mabuti at masama ay tanda ng paghina, hindi isang bagay na pagtatayuan.
Pagtutol
Gayunman ay sinasabi ng parehong aklat na walang nakatatakas sa lambat ng Langit, kaya sinasagot pa rin ang mali. Sumasang-ayon ang Islam na ang kabutihan ay dapat dumaloy mula sa isang malusog na kalikasan. Ngunit maaaring mawala ang isang kalikasan, gaya ng sinasabi mismo ng Tao Te Ching. Kung gayon ay nangangailangan ito ng pamantayang mula sa labas nito. Ibinibigay ng Qur'an ang dalawa. Ipinakita sa kaluluwa kung ano ang mali at kung ano ang tama. At nag-uutos ang Diyos (﷾) ng katarungan at paggawa ng mabuti.
Confuciano: nasa loob natin ang pagkakilala sa moralidad
Itinuro ni Mencius na ang kabaitan, tamang asal, mabuting pag-uugali at karunungan ay bahagi ng kalikasan ng tao. Hindi inilalagay ang mga ito sa atin mula sa labas. Sa pananaw na ito, kayang tukuyin ng mga tao ang mabuti sa masama nang walang anumang salita mula sa Diyos.
Ang kabaitan, katuwiran, kagandahang-asal at kaalaman ay hindi isinasalin sa atin mula sa labas; tayo ay pinagkalooban na ng mga ito.
Pagtutol
Sumasang-ayon ang Islam na likas ang pagkakilala sa moralidad. Ngunit ang mga Confuciano mismo ay hindi nagkakasundo tungkol dito: sinabi ni Xunzi na masama ang kalikasan ng tao at kailangang ituwid ng mga guro at mga batas. Ang isang panloob na pagkakilala na magkasalungat ang pagbasa ng mga palaisip ay nangangailangan ng isang pamantayang nasa itaas nito. Iniugnay ito ni Mencius mismo sa Langit: ang nakaaalam sa kanyang kalikasan ay nakaaalam sa Langit. Pinangangalanan ng Qur'an ang Isang humubog sa kaluluwa at nagpakita rito ng mali at tama nito.
Tradisyong Tsino: itinatala ng mga opisyal ng Langit ang paggawa ng mali
Pinaniniwalaan ng popular na relihiyong Tsino na nakikita at itinatala ang paggawa ng mali. Iniuulat ng mga espiritu sa loob ng katawan, at ng Kitchen God sa kalan, ang mga gawa ng mga tao sa korte ng Langit, na nagbibigay ng gantimpala at parusa.
Itinatala ng mga espiritu ang mga gawa ng mga tao at iniuulat ang mga ito sa Langit, kaya hindi nananatiling walang parusa ang mali.
Pagtutol
Kung gayon ay pinaniniwalaan din ng tradisyong Tsino na ang kasamaan ay dapat managot sa Langit, hindi lamang sa mga tao. Sumasang-ayon ang Islam na itinatala ang mga gawa: itinatala ng dalawang anghel ang bawat salita. Ngunit ang Hukom ay ang Diyos (﷾) Mismo, at hindi Niya kailangan ng sinumang mag-uulat sa Kanya. Walang matang makasasaklaw sa Kanya, gayunman ay nalalaman Niya ang lahat ng bagay.
Kristiyano
Isinulat ng Diyos ang batas ng moralidad sa puso ng tao, at sumasaksi rito ang budhi.
Isinulat ni Pablo na ipinapakita ng mga walang kautusan ang gawa nito na nakasulat sa kanilang mga puso, na sumasaksi ang kanilang budhi.
Pagtutol
Tinatanggap: totoo ang pagkakilala sa moralidad at nagmumula ito sa Diyos (﷾), at nasa Simbahan din ang Kautusan ni Moises. Gayunman ay pinarusahan nito minsan bilang mga erehe ang mga tumawag sa usury na hindi kasalanan, at tumatakbo na rito ngayon ang mismong mga lupaing iyon. Hindi gumalaw ang pasya ng Qur'an.
Ang pananaw ng Islam
Totoo ang mabuti at masama dahil totoo ang Diyos (﷾). Inilagay Niya ang pagkakilala sa tama at mali sa bawat kaluluwa, ang fitrah, at ibinibigay Niya ang pamantayang pinananagutan nito. Itinuro ng Propeta (ﷺ) na ang bawat bata ay isinisilang sa likas na kalagayang iyon.
Ang pagtawag sa anuman na masama ay pagdulog sa isang pamantayan ng kabutihan na nasa itaas ng kalikasan, na hindi kayang ibigay ng kalikasan mismo.
Kailangang ipagpalagay ng katwirang pinabubulaanan ng kasamaan ang Diyos (﷾) ang mismong batas ng moralidad na tinatanggihan nito.
Ipinahahayag ng Qur'an na binigyan ang kaluluwa ng kaalaman sa mali at tama nito nang hubugin ito.
Sinabi ng Propeta Muhammad (ﷺ) na ang bawat bata ay isinisilang sa fitrah.
Iniutos ng Konsilyo ng Vienne na ang sinumang matigas ang ulong naninindigan na ang usury ay hindi kasalanan ay parurusahan bilang isang erehe. Tumatakbo na rito ngayon ang mismong mga bansang iyon.
Hindi mahahatulan ng isang pamantayan ng moralidad na itinakda ng bawat henerasyon ang henerasyong iyon.
Nagbibigay ang pahayag ng isang pamantayang hindi yumuyuko sa panahon. Ipinagbawal ng Qur'an ang usury, ang pagpapautang ng pera nang may tubo, noong ikapitong siglo, at ipinagbabawal pa rin nito ito.
Ang buhay na ito ay isang pagsubok, at titimbangin ang bawat mali nang may ganap na katarungan sa Araw ng Paghuhukom.