Maikling sagot
Hindi. Sinasabi ng Qur'an na hindi siya napatay at hindi naipako sa krus ng kanyang mga kaaway. Ipinakita lamang na ganoon sa kanila. Iniakyat siya ng Diyos (﷾) tungo sa Kanya, at babalik siya bago ang Huling Araw. Kapag binasa nang maingat, hindi pinatutunayan ng Bibliya ang kabaligtaran. Sa gabi ng kanyang pagkakadakip, tatlong ulit na nanalangin si Jesus na lumampas sa kanya ang saro. Sinasabi ng Bibliya na nanalangin siya sa Isang may kakayahang magligtas sa kanya mula sa kamatayan, at dininig siya. Tinatawag ng Kautusan ni Moises ang isang binitay na isinumpa ng Diyos (﷾), ngunit sinasabi ng Qur'an na si Jesus ay pinarangalan sa mundong ito at sa susunod. Nagkakasalungatan din ang apat na Ebanghelyo tungkol sa oras at sa mga huling salita. Tumakas ang kanyang mga alagad, at si Juan lamang ang naglalagay ng isa sa kanila malapit sa krus. Ang sagot ng Islam ay ang sa Qur'an: iniakyat ng Diyos (﷾) si Jesus nang buhay.
Buong paliwanag
Ang sinasabi ng Qur'an na nangyari
Sinasabi ng Qur'an na ipinagmalaki ng kanyang mga kaaway na napatay nila ang Mesiyas. Ngunit hindi nila siya napatay at hindi siya naipako sa krus. Ipinakita lamang na ganoon sa kanila, at ang mga nagtatalo tungkol dito ay sumusunod sa hula. Iniakyat siya ng Diyos (﷾) tungo sa Kanya, gaya ng ipinangako Niya sa kanya. Sinasabi rin ng Qur'an na pinigilan ng Diyos (﷾) ang mga Anak ni Israel sa pananakit kay Jesus. Hindi itinatanggi ng Qur'an na nakakita ang mga tao ng isang pagpapako sa krus. Sinasabi nito na ang nakita nila ay hindi gaya ng inakala nila.
“at sa pagsabi nila: “Tunay na kami ay pumatay sa Kristo Jesus na anak ni Maria, na Sugo ni Allāh.” Hindi sila nakapatay sa kanya at hindi sila nagpako sa kanya sa krus subalit may pinahawig sa kanya para sa kanila. Tunay na ang mga nagkaiba-iba hinggil sa kanya ay talagang nasa isang pagdududa hinggil sa kanya. Walang ukol sa kanila hinggil sa kanya na anumang kaalaman maliban sa pagsunod sa palagay. Hindi sila nakapatay sa kanya sa katiyakan,”
“bagkus nag-angat sa kanya [ng katawan at kaluluwa] si Allāh tungo sa Kanya. Laging si Allāh ay Makapangyarihan, Marunong.”
“[Banggitin] noong nagsabi si Allāh: O Jesus, tunay na Ako ay hahango sa iyo, mag-aangat sa iyo tungo sa Akin, magdadalisay sa iyo laban sa mga tumangging sumampalataya, at gagawa sa mga sumunod sa iyo na higit sa mga tumangging sumampalataya hanggang sa Araw ng Pagbangon. Pagkatapos tungo sa Akin ang babalikan ninyo, saka hahatol Ako sa pagitan ninyo sa anumang dati kayo hinggil doon ay nagkakaiba-iba.”
“[Banggitin] kapag magsasabi si Allāh: “O Jesus na anak ni Maria, bumanggit ka sa biyaya Ko sa iyo at sa ina mo noong umalalay Ako sa iyo sa pamamagitan ng Espiritu ng Kabanalan habang nagsasalita ka sa mga tao habang nasa duyan at nasa kasapatang-gulang; noong nagturo Ako sa iyo ng pagsulat, karunungan, at Torah, at Ebanghelyo; noong lumilikha ka mula sa putik ng gaya ng anyo ng ibon ayon sa pahintulot Ko saka umiihip ka rito kaya ito ay nagiging ibon, at nagpapagaling ka ng ipinanganak na bulag at ng ketungin ayon sa pahintulot Ko; noong nagpapalabas ka sa mga patay ayon sa pahintulot Ko; at noong pumigil Ako sa [tangkang pagpatay ng] mga anak ni Israel palayo sa iyo noong naghatid ka sa kanila ng mga malinaw na patunay at nagsabi ang mga tumangging sumampalataya kabilang sa kanila: Walang iba ito kundi isang panggagaway na malinaw.””
Bakit ito itatanggi ng Qur'an?
Itinatanong ng ilan kung bakit itatanggi ng Qur'an ang iisang bagay na pinagkasunduan ng mga Hudyo at mga Kristiyano. Hindi nito iniingatan ang pangalan ng sinuman. Malinaw na sinasabi ng Qur'an na ang ilan sa mga Anak ni Israel ay may “pagpatay nila sa mga propeta nang walang karapatan” (4:155). Ganoon din ang sinasabi nito sa 2:61. Tumutukoy ang mga talatang iyon sa ilan noong nakaraan, hindi sa bawat Hudyo. Kaya hindi itinatanggi ng Qur'an ang pagpapako sa krus upang protektahan ang sinuman. Itinatanggi nito ito dahil hindi ito nangyari. Sa iisang puntong ito ay humihiwalay ito kapwa sa mga Hudyo at mga Kristiyano. “Hindi sila nakapatay sa kanya at hindi sila nagpako sa kanya sa krus” (4:157).
“Kaya [isinumpa sila] dahil sa pagkalas nila sa tipan sa kanila, sa kawalang-pananampalataya nila sa mga tanda ni Allāh, sa pagpatay nila sa mga propeta nang walang karapatan, sa at pagsabi nila: “Ang mga puso namin ay binalot,” bagkus nagpinid si Allāh sa mga ito dahil sa kawalang-pananampalataya nila kaya hindi sila sumasampalataya malibang kaunti.”
“[Banggitin] noong nagsabi kayo: “O Moises, hindi kami makatitiis sa nag-iisang [pares ng] pagkain; kaya manalangin ka para sa amin sa Panginoon mo, magpapalabas Siya para sa amin ng pinatutubo ng lupa gaya ng mga halaman nito, mga pipino nito, mga bawang nito, mga lentiha nito, at mga sibuyas nito.” Nagsabi [si Moises]: “Magpapalit ba kayo ng higit na hamak sa higit na mabuti? Bumaba kayo sa isang kabayanan sapagkat tunay na ukol sa inyo ang hiningi ninyo.” Itinatak sa kanila ang kaabahan at ang karukhaan at bumalik sila kalakip ng isang galit mula kay Allāh. Iyon ay dahil sila noon ay tumatangging sumampalataya sa mga tanda ni Allāh at pumapatay sa mga propeta nang walang karapatan. Iyon ay dahil sumuway sila, at sila noon ay lumalabag.”
“at sa pagsabi nila: “Tunay na kami ay pumatay sa Kristo Jesus na anak ni Maria, na Sugo ni Allāh.” Hindi sila nakapatay sa kanya at hindi sila nagpako sa kanya sa krus subalit may pinahawig sa kanya para sa kanila. Tunay na ang mga nagkaiba-iba hinggil sa kanya ay talagang nasa isang pagdududa hinggil sa kanya. Walang ukol sa kanila hinggil sa kanya na anumang kaalaman maliban sa pagsunod sa palagay. Hindi sila nakapatay sa kanya sa katiyakan,”
Bakit hahayaan ng Diyos (﷾) na paniwalaan ito ng mga tao?
Itinatanong ng ilan kung bakit hahayaan ng Diyos (﷾) na paniwalaan ng mga tao na ipinako sa krus si Jesus, kung hindi naman ganoon. Lumaki ang paniniwala tungo sa isang buong relihiyon. Ngunit hindi masisisi ang Diyos (﷾) sa ginagawa ng mga tao sa kanilang nakikita. Isinasalaysay ng Mga Gawa ang isang himalang ginawa sa pamamagitan nina Pablo at Bernabe sa Listra. Sumigaw ang mga tao: “Ang mga diyos ay bumaba sa atin na naging anyong tao.” Tinawag nila si Bernabe na Jupiter at si Pablo na Mercurio, at nais nilang maghandog sa kanila. Sumagot sina Pablo at Bernabe: “Kami man ay mga taong may damdaming gaya ninyo” (Mga Gawa 14:15). Ang Diyos (﷾) ang gumawa ng himala, at maling aral ang hinango ng mga tao. Sa parehong paraan, iniligtas ng Diyos (﷾) si Jesus, “subalit may pinahawig sa kanya para sa kanila” (4:157). Ang pagkakita sa isang taong namamatay sa krus ay hindi, sa sarili nito, gumagawa sa kanya na Diyos, o isang handog para sa kasalanan. At hindi iniwan ng Diyos (﷾) na nakatago ang bagay. Ipinadala Niya ang Qur'an upang sabihin kung ano talaga ang nangyari.
“At nang makita ng mga tao ang ginawa ni Pablo, ay nagsigawan sila, na sinasabi sa wikang Licaonia, Ang mga diyos ay bumaba sa atin na naging anyong tao. At tinawag nilang Jupiter si Bernabe; at Mercurio si Pablo, sapagkat siya ang pangunahing tagapagsalita. At ang saserdote ni Jupiter, na ang templo ay nasa harapan ng kanilang bayan, ay nagdala ng mga baka at mga kuwintas na bulaklak sa mga pintuan, at nagnais na maghandog kasama ng mga tao. Datapuwat nang marinig ito ng mga apostol, ni Bernabe at ni Pablo, ay hinapak nila ang kanilang mga damit, at nagsipasok sa gitna ng mga tao, na nagsisigaw, At nagsasabi, Mga ginoo, bakit ginagawa ninyo ang mga bagay na ito? Kami man ay mga taong may damdaming gaya ninyo, at ipinangangaral namin sa inyo na kayo'y magsitalikod sa mga walang kabuluhang bagay na ito tungo sa Diyos na buháy, na lumikha ng langit, at ng lupa, at ng dagat, at ng lahat ng bagay na nangasa mga ito:”
“at sa pagsabi nila: “Tunay na kami ay pumatay sa Kristo Jesus na anak ni Maria, na Sugo ni Allāh.” Hindi sila nakapatay sa kanya at hindi sila nagpako sa kanya sa krus subalit may pinahawig sa kanya para sa kanila. Tunay na ang mga nagkaiba-iba hinggil sa kanya ay talagang nasa isang pagdududa hinggil sa kanya. Walang ukol sa kanila hinggil sa kanya na anumang kaalaman maliban sa pagsunod sa palagay. Hindi sila nakapatay sa kanya sa katiyakan,”
Ang pinaniniwalaan ng mga Kristiyano
Iba ang pinaniniwalaan ng mga Kristiyano. Pinaniniwalaan nila na pinatay si Jesus sa krus para sa mga kasalanan ng mundo, inilibing, at bumangon sa ikatlong araw. Tinatawag ito ni Pablo, isang Kristiyanong misyonero ng unang siglo, na ang unang bagay na ipinasa niya. Isinasalaysay ng mga Ebanghelyo ang kamatayan.
“Sapagkat ibinigay ko sa inyo una sa lahat ang akin namang tinanggap, na si Kristo ay namatay dahil sa ating mga kasalanan ayon sa mga kasulatan; At na siya'y inilibing, at na siya'y muling nabuhay nang ikatlong araw ayon sa mga kasulatan:”
“At nang mag-iikasiyam na oras ay sumigaw si Jesus ng malakas na tinig, na nagsasabi, Eli, Eli, lama sabachthani? sa makatuwid baga'y, Diyos ko, Diyos ko, bakit mo ako pinabayaan?”
“At nang sumigaw si Jesus ng malakas na tinig, ay sinabi niya, Ama, sa iyong mga kamay ay ipinagtatagubilin ko ang aking espiritu: at pagkasabi nito, ay nalagot ang kanyang hininga.”
“Nang matanggap nga ni Jesus ang suka, ay sinabi niya, Naganap na: at iniyuko niya ang kanyang ulo, at nalagot ang kanyang hininga.”
Kung saan sinasabi ni Pablo na nakuha niya ito
Si Pablo ang pinakaunang manunulat na nagsasalita tungkol sa pagpapako sa krus. Sinasabi niya na ipinasa niya ang kanyang “tinanggap” (1 Mga Taga-Corinto 15:3). Madalas itong basahin ng mga Kristiyano bilang aral na ipinasa mula sa mga unang alagad. Ngunit sinasabi ni Pablo sa mga taga-Galacia na ang kanyang ebanghelyo ay hindi nagmula sa sinumang tao. Isinulat niya: “hindi ko ito tinanggap sa tao, ni itinuro man sa akin”. Dumating ito “sa pamamagitan ng pahayag ni Jesus Kristo”. Tungkol sa Huling Hapunan ay sinasabi niya: “tinanggap ko sa Panginoon”. Pagkatapos siyang maniwala, hindi siya agad umakyat sa Jerusalem. Makalipas ang tatlong taon ay nanatili siya kay Pedro nang labinlimang araw. Sa iba pang mga apostol ay si Santiago lamang, ang kapatid ng Panginoon, ang nakita niya. Hindi kailanman sinasabi ni Pablo na nakita niya si Jesus sa krus. Kaya nakasalalay ang kanyang salaysay sa isang pahayag, gaya ng sinasabi niya, at sa sinabi sa kanya ng iba. Wala sa dalawa ang gumagawa sa kanya na saksi ng krus.
“Sapagkat ibinigay ko sa inyo una sa lahat ang akin ding tinanggap, na si Kristo ay namatay dahil sa ating mga kasalanan ayon sa mga kasulatan;”
“Ngunit ipinatatalastas ko sa inyo, mga kapatid, na ang ebanghelyong ipinangaral ko ay hindi ayon sa tao. Sapagkat hindi ko ito tinanggap sa tao, ni itinuro man sa akin, kundi sa pamamagitan ng pahayag ni Jesus Kristo.”
“Sapagkat tinanggap ko sa Panginoon ang ibinigay ko rin naman sa inyo, na ang Panginoong Jesus nang gabi ring iyon na siya'y ipinagkanulo ay dumampot ng tinapay:”
“Ni hindi rin ako umakyat sa Jerusalem sa mga naunang naging apostol kaysa akin; kundi pumunta ako sa Arabia, at muling bumalik sa Damasco. Pagkatapos, pagkaraan ng tatlong taon, ay umakyat ako sa Jerusalem upang makita si Pedro, at tumira akong kasama niya nang labinlimang araw. Ngunit wala akong nakitang iba sa mga apostol, maliban kay Santiago na kapatid ng Panginoon. Ngayon ang mga bagay na isinusulat ko sa inyo, narito, sa harap ng Diyos, ako'y hindi nagsisinungaling. Pagkatapos ay pumunta ako sa mga lupain ng Syria at Cilicia; At hindi ako kilala sa mukha ng mga iglesia ng Judea na nasa kay Kristo:”
Pinagtalunan mula pa sa simula
Nagsasalita ang Qur'an tungkol sa “mga nagkaiba-iba hinggil sa kanya” na “nasa isang pagdududa hinggil sa kanya” (4:157). Ipinapakita ng sariling mga liham ni Pablo na pinagtalunan ng mga unang mananampalataya kung sino si Jesus at kung ano ang kahulugan ng kanyang krus. Nagbababala siya tungkol sa isang mangangaral na “nangangaral ng ibang Jesus, na hindi namin ipinangaral” (2 Mga Taga-Corinto 11:4). Nagtataka siya na bumaling ang mga taga-Galacia “sa ibang ebanghelyo”. Sinasabi niya na ang ipinakong Kristo ay “sa mga Hudyo ay katitisuran”. At isinulat niya, habang tumatangis, ang tungkol sa marami na “mga kaaway ng krus ni Kristo” (Mga Taga-Filipos 3:18). Hindi natin alam nang eksakto ang itinuro ng bawat isa sa mga taong ito. Ngunit ipinapakita ng mga liham ni Pablo na pinagtalunan ng mga mananampalataya si Jesus at ang kahulugan ng kanyang krus mula pa sa simula.
“at sa pagsabi nila: “Tunay na kami ay pumatay sa Kristo Jesus na anak ni Maria, na Sugo ni Allāh.” Hindi sila nakapatay sa kanya at hindi sila nagpako sa kanya sa krus subalit may pinahawig sa kanya para sa kanila. Tunay na ang mga nagkaiba-iba hinggil sa kanya ay talagang nasa isang pagdududa hinggil sa kanya. Walang ukol sa kanila hinggil sa kanya na anumang kaalaman maliban sa pagsunod sa palagay. Hindi sila nakapatay sa kanya sa katiyakan,”
“Sapagkat kung ang dumarating ay nangangaral ng ibang Jesus, na hindi namin ipinangaral, o kung kayo'y tumatanggap ng ibang espiritu, na hindi ninyo tinanggap, o ng ibang ebanghelyo, na hindi ninyo tinanggap, ay inyong pinagtitiisan siyang mabuti.”
“Nagtataka ako na kayo'y madaling lumipat mula sa kanya na tumawag sa inyo sa biyaya ni Kristo tungo sa ibang ebanghelyo: Na hindi naman iba; kundi may ilang nanggugulo sa inyo, at ibig baluktutin ang ebanghelyo ni Kristo.”
“Ngunit ipinangangaral namin si Kristo na ipinako sa krus, sa mga Hudyo ay katitisuran, at sa mga Griyego ay kahangalan;”
“(Sapagkat marami ang lumalakad, na madalas kong sinabi sa inyo, at ngayon ay sinasabi ko sa inyo na umiiyak pa, na sila'y mga kaaway ng krus ni Kristo:”
Ang sinasabi ng 4:157, at ang ipinapakita ng tala
- Nasa isang pagdududa ang mga nagkaiba-iba hinggil sa kanya: akma ito sa mga sulat ni Pablo, na nagpapakita ng mga mananampalatayang nagtatalo tungkol sa ibang Jesus at ibang ebanghelyo.
- Wala silang anumang kaalaman hinggil sa kanya: akma ito sa pinaniniwalaan ng karamihan ng mga kritikal na iskolar, na walang Ebanghelyong isinulat ng isang saksing nakakita.
- Maliban sa pagsunod sa palagay: akma ito kay Pablo, ang pinakamaagang manunulat, na hindi kailanman nagsabing nakita niya ito. Dumating ang kanyang ebanghelyo sa pamamagitan ng paghahayag, sabi niya.
- May pinahawig sa kanya para sa kanila: akma ito sa mga nagsalaysay nito na naniniwala sa inakala nilang nakita nila.
Kung sino ang sumulat ng mga salaysay
Kaya gaano kapani-paniwala ang mga salaysay ng Ebanghelyo? Wala sa apat na Ebanghelyo ang nagpapangalan sa sumulat nito. Sinasabi ng Lucas na sumulat siya mula sa ipinasa ng mga saksing nakakita (mga taong nakakita nito), kaya hindi siya isa sa kanila. Sinasabi ng Marcos na sa pagdakip ay iniwan siya ng lahat ng alagad at tumakas. Inilalagay ng Marcos, Mateo at Lucas ang kanyang mga tagasunod sa malayo sa krus. Si Juan lamang ang naglalagay ng isang alagad sa tabi nito. Pinaniniwalaan ng karamihan sa mga kritikal na iskolar (mga iskolar na nag-aaral sa Bibliya bilang kasaysayan) na walang Ebanghelyong isinulat ng isang saksing nakakita.
“Yamang marami ang nagsikap na maglahad nang maayos ng isang salaysay tungkol sa mga bagay na lubos na pinaniniwalaan sa gitna natin, Gaya ng pagkakabigay sa atin ng mga yaon, na buhat sa pasimula ay mga saksing nakakita, at mga ministro ng salita; Minabuti ko rin naman, palibhasa'y may ganap na pagkaunawa sa lahat ng bagay buhat pa sa una, na isulat sa iyo nang sunud-sunod, kagalang-galang na Teofilo,”
“At iniwan siya ng lahat, at nagsitakas.”
Inilalahad nito ang pananaw ng karamihan sa mga kritikal na iskolar: ang apat na Ebanghelyo ay isinulat nang walang pangalan ng may-akda, ilang dekada pagkatapos ni Jesus, ng mga taong hindi saksi, at ang mga pangalang Mateo, Marcos, Lucas at Juan ay idinikit sa mga ito sa kalaunan.
Kung bakit sinasabi ng maraming historyador na ipinako siya sa krus
Pinaniniwalaan ng maraming historyador na ang pagpapako sa krus ay isa sa mga pinakatiyak na katotohanan tungkol kay Jesus. Isa sa kanila si Bart Ehrman, isang agnostikong iskolar ng Bagong Tipan. Nakasalalay ang kanilang katwiran sa ilang pagsubok. Isinasalaysay ba ito ng higit sa isang pinagmulan? Maaga ba ang pinagmulan? Mahihiya ba ang kanyang mga tagasunod na imbentuhin ito? Tinitimbang ng mga pagsubok na ito ang isinulat, hindi ang pangyayari mismo. Ang pinakaunang manunulat ay si Pablo, na hindi kailanman nakilala si Jesus at wala sa krus. Sumulat si Marcos mga tatlumpu't lima hanggang apatnapung taon pagkatapos nito. Nagtayo sina Mateo at Lucas sa Marcos, kaya ang apat na Ebanghelyo ay hindi apat na magkakahiwalay na saksi. Iniisip ng maraming iskolar na gumamit din sina Mateo at Lucas ng isang nawalang aklat ng mga kasabihan ni Jesus, na tinatawag na Q. Ayon sa muling pagbuo nila rito, wala itong isinasalaysay na kuwento ng kanyang kamatayan. Pinagdududahan ng ilang iskolar kung umiral man ang Q. Binabanggit din ito ni Josephus, na sumusulat noong mga 93, sa isang bahaging binago ng mga Kristiyano kalaunan. Sumulat si Tacitus, isang Romanong historyador, noong mga taong 116, mga walumpu't limang taon pagkatapos. Ang masasabi lamang ng kasaysayan ay kung ano ang tila malamang. Hindi nito nakikita ang pangyayari mismo.
Ikinakatwiran ni Ehrman, isang agnostikong iskolar ng Bagong Tipan, na umiral si Jesus. Isa sa kanyang dalawang pangunahing datos ay na ipinako sa krus si Jesus (kabanata 5, ‘Two Key Data for the Historicity of Jesus’). Umaasa ang mga Hudyo sa isang mesiyas ng kapangyarihan, kaya walang tagasunod na mag-iimbento ng isang ipinako sa krus: naniwala ang mga unang Kristiyano na si Jesus ang mesiyas, gayunma'y alam nilang ipinako siya sa krus. Inilalahad din ng aklat ang mga panukat na ginagamit ng mga mananalaysay upang timbangin ang mga sanggunian: higit sa isang malayang sanggunian, maagang mga sanggunian, at mga detalyeng hindi gagawa-gawain ng mga tagasunod.
Isang karaniwang aklat-aralin. Pinepetsahan nito ang pinakaunang mga sulat ni Pablo sa mga 50 CE, ang Marcos sa mga 65-70, ang Mateo at Lucas sa mga 80-85, at ang Juan sa mga 90-95, at binabanggit na si Jesus ay nagsasalita ng Arameo samantalang ang mga Ebanghelyo ay isinulat sa Griyego ng mga may-akdang hindi nagpapakilala. Sinasabi rin nito na hindi nakilala ni Pablo si Jesus habang nabubuhay si Jesus at sumampalataya lamang pagkatapos ng pagpapako sa krus.
Inilalahad nito ang pananaw ng karamihan sa mga kritikal na iskolar: ang apat na Ebanghelyo ay isinulat nang walang pangalan ng may-akda, ilang dekada pagkatapos ni Jesus, ng mga taong hindi saksi, at ang mga pangalang Mateo, Marcos, Lucas at Juan ay idinikit sa mga ito sa kalaunan.
Ang pamantayang muling pagbuo ng Q, ang sanggunian ng mga kasabihan na inaakala ng maraming iskolar na pinagsaluhan nina Mateo at Lucas bukod kay Marcos. Ang Q ay karamihang mga kasabihan ni Jesus. Halos wala ang mga salaysay, at lalong kapansin-pansin ang salaysay ng pagdurusa: walang kuwento ito tungkol sa kanyang kamatayan.
Sumasang-ayon sa karamihan ng mga iskolar na si Marcos ang unang isinulat at na ginamit ni Mateo si Marcos. Ngunit ikinakatwiran nito na hindi kailanman umiral ang Q: ginamit ni Lucas si Mateo gayundin si Marcos, gaya ng iminungkahi ni Austin Farrer noong dekada 1950.
Ang talata tungkol kay Jesus ayon sa pagkakaroon nito sa mga nananatiling manuskrito, na isinulat noong dekada 90 CE. Tinatawag siya nitong isang pantas at gumagawa ng mga kahanga-hangang gawa, sinasabing hinatulan siya ni Pilato sa krus, tinatawag siyang ang Kristo, at sinasabing nagpakita siya sa kanyang mga tagasunod na buhay muli sa ikatlong araw.
Ikinakatwiran na ang talata ni Josephus tungkol kay Jesus (Antiquities 18.63-64), ayon sa kasalukuyang anyo nito, ay may tatlong dagdag na Kristiyano: ang pagdududa kung dapat bang tawaging tao si Jesus, ang pahayag na siya ang Mesiyas, at ang pahayag na nagpakita siya sa kanyang mga tagasunod na buhay sa ikatlong araw, gaya ng ipinahayag ng mga propeta. Kapag inalis ang mga ito, may naiiwang mas maikling ubod na pinaniniwalaan ni Meier na mula kay Josephus. Itinuturing na tunay ang maikling pagbanggit kay Santiago, kapatid ni Jesus (Antiquities 20.200).
Isinulat mga 116 CE. Sa pagpapaliwanag sa pangalan ng mga Kristiyanong sinisi ni Nero sa sunog sa Roma, sinasabi ni Tacitus na si Christus ay pinatay sa ilalim ni Tiberius ng procurator na si Poncio Pilato, at na ang tinatawag niyang pamahiin, na napigil sandali, ay muling sumiklab. Walang sinasabi siya tungkol sa pagkakita kay Jesus na buhay.
- Mga 30
Ang pangyayari
Pinaniniwalaan ng karamihan ng mga kritikal na iskolar na walang Ebanghelyong isinulat ng isang nakakita rito.
- Mga 50-60
Ang mga sulat ni Pablo
Ang pinakamaagang manunulat. Hindi niya nakilala si Jesus noong nabubuhay ito.
- Pinagtatalunan ang petsa
Q
Isang nawalang aklat ng mga kasabihan, kung umiral man ito. Ayon sa muling pagbuo rito, wala itong isinasalaysay na kuwento ng kanyang kamatayan.
- Mga 65-70
Marcos
Ang unang Ebanghelyo.
- Mga 80-85
Mateo at Lucas
Kapwa nakabatay sa Marcos.
- Mga 90-95
Juan
Ang huli sa apat na Ebanghelyo.
- Mga 116
Tacitus
Isang Romanong historyador, sumusulat mga walumpu't limang taon pagkatapos.
Sino ang mag-iimbento ng isang ipinakong Mesiyas?
Ikinakatwiran ni Ehrman na walang unang tagasunod ang mag-iimbento ng isang Mesiyas na ipinako sa krus. Umasa ang mga Hudyo ng isang Mesiyas na magtatagumpay, hindi ng isang mamamatay sa krus. Kaya, sabi niya, dapat totoo ang ulat. Ipinapakita lamang ng pagsubok na ito na hindi inimbento ng mga unang mananampalataya ang kuwento. Hindi nito maipapakita na tama ang kanilang pinaniwalaan. Hindi kailanman sinasabi ng Qur'an na inimbento ang kuwento. Sinasabi nito na “may pinahawig sa kanya para sa kanila” (4:157). Isasalaysay ito ng mga taong taos na naniwala sa inakala nilang nakita nila, gaano man ito kahirap ipaliwanag. Inaamin ni Pablo na mahirap ito. Tinatawag niya ang isang ipinakong Kristo na “sa mga Hudyo ay katitisuran”.
Ikinakatwiran ni Ehrman, isang agnostikong iskolar ng Bagong Tipan, na umiral si Jesus. Isa sa kanyang dalawang pangunahing datos ay na ipinako sa krus si Jesus (kabanata 5, ‘Two Key Data for the Historicity of Jesus’). Umaasa ang mga Hudyo sa isang mesiyas ng kapangyarihan, kaya walang tagasunod na mag-iimbento ng isang ipinako sa krus: naniwala ang mga unang Kristiyano na si Jesus ang mesiyas, gayunma'y alam nilang ipinako siya sa krus. Inilalahad din ng aklat ang mga panukat na ginagamit ng mga mananalaysay upang timbangin ang mga sanggunian: higit sa isang malayang sanggunian, maagang mga sanggunian, at mga detalyeng hindi gagawa-gawain ng mga tagasunod.
“at sa pagsabi nila: “Tunay na kami ay pumatay sa Kristo Jesus na anak ni Maria, na Sugo ni Allāh.” Hindi sila nakapatay sa kanya at hindi sila nagpako sa kanya sa krus subalit may pinahawig sa kanya para sa kanila. Tunay na ang mga nagkaiba-iba hinggil sa kanya ay talagang nasa isang pagdududa hinggil sa kanya. Walang ukol sa kanila hinggil sa kanya na anumang kaalaman maliban sa pagsunod sa palagay. Hindi sila nakapatay sa kanya sa katiyakan,”
“Ngunit ipinangangaral namin si Kristo na ipinako sa krus, sa mga Hudyo ay katitisuran, at sa mga Griyego ay kahangalan;”
Nagkakasalungatan ang mga Ebanghelyo tungkol sa araw mismo
Nagkakaiba rin ang apat na salaysay tungkol sa araw mismo. Inilalagay ng Marcos ang pagpapako sa krus sa ikatlong oras. Nasa harap pa ni Pilato (ang Romanong gobernador) si Jesus sa Juan, hindi pa nahahatulan, sa mga ikaanim na oras. Sa Marcos, nanonood lamang mula sa malayo ang mga babae, at wala roon ang kanyang ina. Si Juan lamang ang naglalagay sa kanya na nakatayo sa tabi ng krus kasama ng ibang mga babae, sapat na malapit upang kausapin. Nagbibigay ang Mateo, Lucas at Juan ng tatlong magkakaibang huling salita.
“At noo'y ikatlong oras, at siya'y kanilang ipinako sa krus.”
“Noon nga ay paghahanda ng paskuwa, at mag-iikaanim na oras: at sinabi niya sa mga Hudyo, Narito ang inyong Hari! Ngunit sila'y nagsigawan, Alisin siya, alisin siya, ipako siya sa krus. Sinabi sa kanila ni Pilato, Ipapako ko ba sa krus ang inyong Hari? Sumagot ang mga punong saserdote, Wala kaming hari kundi si Cesar. Kaya nga ibinigay niya siya sa kanila upang ipako sa krus. At kinuha nila si Jesus, at dinala siya.”
“At may mga babae rin namang nagsisitingin mula sa malayo: na kabilang sa kanila si Maria Magdalena, at si Maria na ina ni Santiago na bata at ni Joses, at si Salome;”
“Ngunit nakatayo sa tabi ng krus ni Jesus ang kanyang ina, at ang kapatid na babae ng kanyang ina, si Maria na asawa ni Cleofas, at si Maria Magdalena. Nang makita nga ni Jesus ang kanyang ina, at ang alagad na kanyang minamahal na nakatayo sa malapit, ay sinabi niya sa kanyang ina, Babae, narito ang iyong anak!”
“At nang mag-iikasiyam na oras ay sumigaw si Jesus ng malakas na tinig, na nagsasabi, Eli, Eli, lama sabachthani? sa makatuwid baga'y, Diyos ko, Diyos ko, bakit mo ako pinabayaan?”
“At nang sumigaw si Jesus ng malakas na tinig, ay sinabi niya, Ama, sa iyong mga kamay ay ipinagtatagubilin ko ang aking espiritu: at pagkasabi nito, ay nalagot ang kanyang hininga.”
“Nang matanggap nga ni Jesus ang suka, ay sinabi niya, Naganap na: at iniyuko niya ang kanyang ulo, at nalagot ang kanyang hininga.”
| Ebanghelyo | Kung saan sila nakatayo | Sino |
|---|---|---|
| Marcos 15:40 | ‘nagsisitingin mula sa malayo’ | Mga babae, kabilang si Maria Magdalena |
| Mateo 27:55 | ‘nagsisitingin mula sa malayo’ | Maraming babae |
| Lucas 23:49 | ‘nangakatayo sa malayo’ | Lahat ng nakakikilala sa kanya, at ang mga babae mula sa Galilea |
| Juan 19:25-26 | ‘sa tabi ng krus’, sapat na malapit upang kausapin | Ang kanyang ina, si Maria Magdalena at ang alagad na kanyang minamahal |
Sa Marcos, tumakas ang lahat ng alagad nang siya ay dakpin.
Kahit sa sariling salaysay ng mga Ebanghelyo
Nasabi na ng Qur'an ang nangyari: hindi siya napatay ni naipako sa krus. Ngunit ibigay sa mga Ebanghelyo ang sarili nilang kuwento alang-alang sa pangangatwiran. Nagtaka si Pilato na patay na siya pagkatapos ng ilang oras. Hindi binali ng mga sundalo ang kanyang mga binti. Kaya kahit sa sarili nilang mga detalye, hindi mapatutunayan ng mga Ebanghelyo na namatay ang lalaki sa krus.
“At nagtaka si Pilato kung siya'y patay na: at nang tawagin niya ang senturion, ay itinanong niya sa kanya kung matagal na siyang patay.”
“Ang mga Hudyo nga, sapagkat noon ay paghahanda, upang ang mga katawan ay huwag manatili sa krus sa araw ng sabbath, (sapagkat dakila ang araw ng sabbath na yaon,) ay nakiusap kay Pilato na baliin ang kanilang mga binti, at sila'y alisin. Dumating nga ang mga kawal, at binali ang mga binti ng una, at ng isa pang ipinakong kasama niya. Ngunit pagdating nila kay Jesus, at nang makita nilang siya'y patay na, ay hindi nila binali ang kanyang mga binti:”
“at sa pagsabi nila: “Tunay na kami ay pumatay sa Kristo Jesus na anak ni Maria, na Sugo ni Allāh.” Hindi sila nakapatay sa kanya at hindi sila nagpako sa kanya sa krus subalit may pinahawig sa kanya para sa kanila. Tunay na ang mga nagkaiba-iba hinggil sa kanya ay talagang nasa isang pagdududa hinggil sa kanya. Walang ukol sa kanila hinggil sa kanya na anumang kaalaman maliban sa pagsunod sa palagay. Hindi sila nakapatay sa kanya sa katiyakan,”
Ang Shroud ng Turin
Itinuturo ng ilan ang Shroud ng Turin, isang telang lino na may malabong larawan ng isang lalaking tila ipinako sa krus. Nagsisimula ang kilalang kasaysayan nito noong mga 1354, sa Lirey, Pransya. Noong 1389 ay tinuligsa ito ng lokal na obispo, si Pierre d'Arcis, bilang isang palsipikasyon. Noong 1988 ay sinuri ng tatlong laboratoryo, sa Arizona, Oxford at Zurich, ang lino nito gamit ang carbon dating. Itinakda nila ang petsa nito sa pagitan ng 1260 at 1390. Hindi ito sinusuportahan ni tinatanggihan ng Simbahang Katolika. At kahit ang isang tunay na telang panlibing ay hindi makapagpapakita kung sino ang nasa krus.
Ang naidokumentong kasaysayan ng saplot ay nagsisimula noong 1354, nang ipakita ito sa simbahan ng Lirey sa France. Noong 1389, tinuligsa ito ni Pierre d'Arcis, obispo ng Troyes, bilang isang palsipikasyon. Noong 1988, tinantiya ng tatlong laboratoryo ang petsa nito sa pagitan ng 1260 at 1390. Hindi sinasang-ayunan ni itinatakwil ng Simbahang Katolika ito bilang isang relikya ni Jesus.
Tinantiya ng tatlong laboratoryo, sa Arizona, Oxford at Zurich, ang petsa ng mga sampol ng saplot. Ang lino ay tinantiyang mula sa pagitan ng 1260 at 1390, nang may hindi bababa sa 95% na katiyakan. Pinanindigan ng mga laboratoryo at ng mga dalubhasa sa kalaunan ang resulta.
Nanalangin siyang mailigtas, at dininig siya
Sa gabi ng kanyang pagkakadakip, sa isang lugar na tinatawag na Getsemani, hiniling ni Jesus na lumampas sa kanya ang saro, kung maaari. Ang saro ay ang pagdurusang nasa harap niya. Tatlong ulit siyang bumalik upang manalangin. Sa harap ng libingan ng kanyang kaibigang si Lazaro ay sinabi niya na lagi siyang dinidinig ng Diyos (﷾). Sinasabi ng Liham sa Mga Hebreo na nanalangin siya nang may mga luha sa Isang may kakayahang magligtas sa kanya mula sa kamatayan, at na dininig siya. Hiniling niya na mailigtas sa saro, hindi na buhayin pagkatapos nito, at dininig ang kanyang panalangin.
“At lumakad siya nang kaunti sa unahan, at nagpatirapa, at nanalangin, na nagsasabi, Ama ko, kung maaari, ay lumampas sa akin ang sarong ito: gayunma'y huwag ang ayon sa ibig ko, kundi ang ayon sa ibig mo.”
“Muli siyang umalis sa ikalawang pagkakataon, at nanalangin, na nagsasabi, Ama ko, kung hindi maaaring lumampas sa akin ang sarong ito, malibang inumin ko ito, mangyari ang iyong kalooban.”
“At iniwan niya sila, at muling umalis, at nanalangin sa ikatlong pagkakataon, na sinasabi ang gayunding mga salita.”
“At nalalaman kong ako'y lagi mong dinirinig: ngunit dahil sa mga taong nakatayo sa paligid ay sinabi ko ito, upang sila'y sumampalatayang ako'y iyong sinugo.”
“Na siya, sa mga araw ng kanyang laman, nang maghandog siya ng mga panalangin at mga daing na may malakas na pagsigaw at mga luha doon sa may kapangyarihang magligtas sa kanya mula sa kamatayan, ay pinakinggan dahil sa kanyang banal na takot;”
Isinumpa ng Kautusan, o pinarangalan ng Diyos (﷾)
Sinasabi ng Kautusan ni Moises na ang isang lalaking ibinitin sa punungkahoy ay isinumpa ng Diyos (﷾). Hindi ito itinatanggi ni Pablo. Sinasabi niya na ginawang sumpa si Kristo. Ang kabaligtaran ang sinasabi ng Qur'an tungkol kay Jesus. Siya ay pinarangalan sa mundong ito at sa Kabilang-buhay (ang buhay pagkatapos ng kamatayan), at kabilang sa mga pinakamalapit sa Diyos (﷾).
“Ang kanyang bangkay ay huwag mananatili nang buong gabi sa punungkahoy, kundi tiyak na ililibing mo siya sa araw ding iyon; (sapagkat ang binitay ay sinumpa ng Diyos;) upang huwag madungisan ang iyong lupain, na ibinibigay sa iyo ng PANGINOON mong Diyos na pinakamana.”
“Tinubos tayo ni Kristo sa sumpa ng kautusan, nang siya'y maging sumpa dahil sa atin: sapagkat nasusulat, Sumpain ang bawat binibitay sa punong kahoy:”
“[Banggitin] noong nagsabi ang mga anghel: O Maria, tunay na si Allāh ay nagbabalita sa iyo ng nakagagalak hinggil sa isang salita mula sa Kanya, na ang pangalan nito ay ang Kristo Jesus na anak ni Maria, bilang pinarangalan sa Mundo at sa Kabilang-buhay at kabilang sa mga inilapit [kay Allāh].”
Buhay siya, at babalik siya
Tinatawag ng Qur'an si Jesus na isang tanda ng pagdating ng Oras (ang Huling Araw). Sumumpa ang Propeta (ﷺ) na muling bababa ang anak ni Maria bilang isang makatarungang pinuno, at na babaliin niya ang krus. Ang sagot ng Islam ay ang sa Qur'an: iniakyat ng Diyos (﷾) si Jesus nang buhay, at babalik siya.
“Tunay na si Jesus ay talagang [isang tanda ng] kaalaman [sa paglapit ng] Huling Sandali kaya huwag nga kayong magtaltalan hinggil dito at sumunod kayo sa akin. Ito ay isang landasing tuwid.”
Isinalaysay ni Abu Huraira na nanumpa ang Propeta (ﷺ) na ang anak ni Maria ay malapit nang bumaba sa gitna ng mga Muslim bilang isang makatarungang pinuno. Babaliin niya ang krus, papatayin ang baboy at wawakasan ang jizya, at magiging napakarami ng yaman kaya walang sinumang tatanggap nito. Pagkatapos ay binigkas ni Abu Huraira ang Qur'an 4:159: walang sinuman sa mga May Kasulatan ang hindi maniniwala sa kanya bago ang kanyang kamatayan.
“bagkus nag-angat sa kanya [ng katawan at kaluluwa] si Allāh tungo sa Kanya. Laging si Allāh ay Makapangyarihan, Marunong.”
Talata por talata
Mga Hebreo 5:7 — kabanata 5, talata 7
“Na siya, sa mga araw ng kanyang laman, nang maghandog siya ng mga panalangin at mga daing na may malakas na pagsigaw at mga luha doon sa may kapangyarihang magligtas sa kanya mula sa kamatayan, ay pinakinggan dahil sa kanyang banal na takot;”
Sinipi para sa
Binabasa ng mga Kristiyano ang ‘dininig’ bilang pagsagot ng Diyos kay Jesus sa pamamagitan ng pagbuhay sa kanya pagkatapos niyang mamatay.
Ang tugon
Sa Getsemani ay hiniling ni Jesus na lumampas sa kanya ang saro, at tatlong ulit siyang bumalik upang manalangin. Itinatala ni Juan na sinabi niyang lagi siyang dinidinig ng Diyos (﷾). Sinasabi ng Mga Hebreo na nanalangin siya sa Isang may kakayahang magligtas sa kanya mula sa kamatayan, at dininig siya. Ang hiniling niya ay mailigtas sa saro, hindi buhayin pagkatapos inumin ito. Iyan ang panalanging sinasabi ng Mga Hebreo na dininig.
Kung saan ito humahantong — Inilalarawan ng mga salita ng Mga Hebreo 5:7 ang isang panalangin na mailigtas mula sa kamatayan na dininig ng Diyos (﷾). Sinasabi ng Qur'an kung paano ito sinagot: iniakyat siya ng Diyos (﷾) tungo sa Kanya.
Mateo 12:39-40 — kabanata 12, talata 39-40
“Ngunit sumagot siya at sinabi sa kanila, Ang isang masama at mapangalunyang lahi ay naghahanap ng tanda; at walang tandang ibibigay dito, kundi ang tanda ng propeta Jonas: Sapagkat kung paanong si Jonas ay tatlong araw at tatlong gabi sa tiyan ng balyena; gayundin ang Anak ng tao ay tatlong araw at tatlong gabi sa puso ng lupa.”
Sinipi para sa
Binabasa ng mga Kristiyano ang tanda ni Jonas bilang ang panahong gugugulin ni Jesus sa libingan bago siya bumangon.
Ang tugon
Sinabi ni Jesus sa kanyang mga kritiko na ang tanging tandang ibibigay sa kanila ay ang tanda ng propetang si Jonas. Buhay si Jonas nang lamunin siya, buhay nang manalangin siya sa loob ng isda, at buhay nang lumabas siya. Pinaniniwalaan ng mga Kristiyano na patay si Jesus sa libingan. Ang tandang pinili ni Jesus ay isang lalaking nananatiling buhay.
Kung saan ito humahantong — Sa sarili nitong mga termino, tumuturo ang tanda ni Jonas sa isang buhay na Jesus, hindi sa isang patay.
Mga Taga-Galacia 3:13 — kabanata 3, talata 13
“Tinubos tayo ni Kristo sa sumpa ng kautusan, nang siya'y maging sumpa dahil sa atin: sapagkat nasusulat, Sumpain ang bawat binibitay sa punong kahoy:”
Sinipi para sa
Binabasa ito ng mga Kristiyano bilang pagkusang-loob ni Kristo na pasanin ang sumpa ng Kautusan, upang mapalaya ang iba mula rito.
Ang tugon
Tinatanggap ni Pablo na pinangangalanan ng Kautusan ang lalaking ibinitin sa punungkahoy na isinumpa ng Diyos (﷾). Sinasabi ng Qur'an na pinarangalan ng Diyos (﷾) si Jesus sa mundong ito at sa Kabilang-buhay. Kailangan ng salaysay na Kristiyano na sumpain ng sariling Kautusan ng Diyos (﷾) ang Kanyang Mesiyas. Hindi ito kailangan ng salaysay ng Qur'an.
Kung saan ito humahantong — Nauukol ang sumpa sa salaysay na Kristiyano tungkol sa krus. Hindi kailanman napasailalim dito ang Jesus ng Qur'an.
1 Mga Taga-Corinto 15:3 — kabanata 15, talata 3
“Sapagkat ibinigay ko sa inyo una sa lahat ang akin ding tinanggap, na si Kristo ay namatay dahil sa ating mga kasalanan ayon sa mga kasulatan;”
Sinipi para sa
Binabasa ng mga Kristiyano ang ‘tinanggap’ bilang isang maagang buod ng pananampalataya, na ipinasa kay Pablo ng mga naniwala bago siya.
Ang tugon
Ginagamit ni Pablo ang parehong salita tungkol sa Huling Hapunan: “tinanggap ko sa Panginoon”. At sinasabi niya na ang kanyang ebanghelyo ay dumating sa pamamagitan ng pahayag, hindi mula sa sinumang tao. Alinman doon, wala si Pablo sa krus. Ipinapasa niya ang ibinigay sa kanya, at hindi niya sinasabi kung sino ang nakakita kay Jesus na namatay.
Kung saan ito humahantong — Ginagawa ng ‘tinanggap’ si Pablo na saksi sa itinuro, hindi sa nangyari sa krus. Sinasabi ng Qur'an na ipinakita lamang na ganoon, at iniakyat siya ng Diyos (﷾) tungo sa Kanya.
Mga pananaw
Pangunahing Kristiyano
Naniniwala ang mga Kristiyano na pinatay si Jesus sa krus bilang handog para sa kasalanan, at bumangon sa katawan sa ikatlong araw. Ito ang gitna ng pananampalatayang Kristiyano.
Isinulat ni Pablo na namatay si Kristo dahil sa ating mga kasalanan, inilibing, at muling bumangon sa ikatlong araw.
Pagtutol
Tinatanggap: isinulat ito ni Pablo, at ito ang puso ng paniniwalang Kristiyano. Ngunit sinasabi ni Pablo na ipinasa niya ang kanyang “tinanggap”. Sinasabi rin niya na ang kanyang ebanghelyo ay dumating “sa pamamagitan ng pahayag ni Jesus Kristo”, hindi mula sa sinumang tao, at hindi niya kailanman sinasabing nakita niya ang pagpapako sa krus. Sinasabi ng Qur'an na ipinakita lamang na ganoon sa kanila, at iniakyat ng Diyos (﷾) si Jesus tungo sa Kanya.
Isinasalaysay ng mga Ebanghelyo ang kamatayan ni Jesus sa krus at itinatala ang kanyang mga huling salita.
Pagtutol
Tinatanggap: nagsasalaysay ang mga Ebanghelyo ng isang pagpapako sa krus, at hindi itinatanggi ng Qur'an na nakakita ang mga tao ng isa. Ngunit tumakas ang kanyang mga alagad, nanood ang mga babae mula sa malayo, at nagkakasalungatan ang mga Ebanghelyo tungkol sa oras at sa mga huling salita. Ang nakita ng mga tao ay hindi gaya ng inakala nila.
Ipinapakita ng Shroud ng Turin ang mga sugat ng pagpapako sa krus, kabilang ang sugat ng sibat sa tagiliran.
Pagtutol
Itinakda ng tatlong laboratoryo ang petsa ng lino nito sa pagitan ng 1260 at 1390. Nagsisimula ang talaan nito sa Pransya noong mga 1354, at tinawag itong palsipikasyon ng lokal na obispo noong 1389. Kahit ang isang tunay na telang panlibing ay hindi makapagpapakita kung sino ang nasa krus.
Kung hindi ipinako sa krus si Jesus, nilinlang ng Diyos ang mga tao, at hinayaang lumaki mula rito ang isang maling relihiyon.
Pagtutol
Nang gumawa ang Diyos (﷾) ng isang himala sa pamamagitan nina Pablo at Bernabe, tinawag silang mga diyos ng mga tao sa Listra (Mga Gawa 14:11-12). Hindi kasinungalingan ang himala, at sa mga tao mismo ang kanilang pagkakamali. Iniligtas ng Diyos (﷾) ang Kanyang sugo, at pagkatapos ay ipinadala ang Qur'an upang sabihin ang nangyari (4:157).
Ang pananaw ng Islam
Hindi napatay ni naipako sa krus si Jesus. Ipinakita lamang na ganoon, at iniakyat siya ng Diyos (﷾) nang buhay tungo sa Kanya. Babalik siya bago ang Huling Araw. Kahit ang sariling mga detalye ng mga Ebanghelyo ay hindi makapagpapatunay na namatay ang lalaki sa krus.
Ipinahahayag ng Qur'an na hindi nila siya napatay at hindi siya naipako sa krus. Iniakyat siya ng Diyos (﷾) tungo sa Kanya.
Iniuulat ng mga klasikong komentarista na inihawig ang anyo ni Jesus sa ibang lalaki, na ipinako sa krus bilang kapalit niya.
Sinabi ng Propeta (ﷺ) na muling bababa ang anak ni Maria at babaliin ang krus.
Nanalangin si Jesus sa Getsemani na lumampas sa kanya ang saro. Sinasabi ng Mga Hebreo na dininig ang kanyang panalangin sa Isang may kakayahang magligtas sa kanya mula sa kamatayan.
Tinatawag ng Kautusan ang isang binitay na isinumpa ng Diyos (﷾). Tinatawag ng Qur'an si Jesus na pinarangalan at malapit sa Diyos (﷾).
Kahit sa sariling kuwento ng mga Ebanghelyo, nagtaka si Pilato na napakabilis namatay ang lalaki sa krus, at hindi binali ang kanyang mga binti. Kaya hindi mapatutunayan ng kanilang mga detalye na namatay siya.
Nagkakasalungatan ang mga Ebanghelyo tungkol sa oras ng pagpapako sa krus at kung saan nakatayo ang mga babae. Nagkakasalungatan sila tungkol sa mga huling salita ng lalaki sa krus.
Hindi saksing nakakita si Lucas, at tumakas ang mga alagad sa pagdakip. Si Juan lamang ang naglalagay ng isa sa krus. Pinaniniwalaan ng karamihan sa mga kritikal na iskolar na walang Ebanghelyong isinulat ng isang saksing nakakita.
Malayang sinasabi ng Qur'an na pinatay ng ilan sa mga Anak ni Israel ang mga Sugo. Gayunman ay itinatanggi nito ang iisang pagpatay na ito. Kaya ang pagtanggi nito ay hindi pagtatanggol sa sinuman: sinasabi nito ang nangyari.