Dapat ba tayong yumukod sa araw, o sa Iisang gumawa nito?

Sinasabi ng sariling pahina sa Ingles ng dambana na ang Panloob na Dambana (Kotaijingu, o Naiku) ay nakatalaga kay Amaterasu-Omikami, at na ang Banal na Salamin, isang simbolo niya, ay nakadambana sa loob ng pangunahing banal na palasyo sa pinakaloob na looban ng pangunahing santuwaryo.

Isang papel ng Kokugakuin University tungkol sa konsepto ng kami. Tinatawag nito ang ‘Diyos’ na hindi angkop na salin ng kami, at sinasabing ang ideya ng kami ay hindi tumuturo sa isang panuntunan o nilalang na hiwalay sa nilikha kundi sa isang katangian ng pag-iral na nakikibahagi sa pagkakaisa ng pag-iral. Sinisipi nito si Ueda Kenji na kapwa binabanggit ng Nihon Shoki at ng Kojiki ang isang naunang umiiral na sustansiya na mula roon ay nagkaroon ang mga kami. Iniuulat nito ang pananaw ni Ueda Kenji na walang anumang diyos na lumikha sa pinakamaagang mga mito ng Hapon.

“Pagkatapos ay magkasama nilang isinilang ang Diyosa ng Araw, na tinawag na Oho-hiru-me no muchi.”

“Huwag kayong mang-alipusta sa mga dinadalanginan nila bukod pa kay Allāh para mag-alipusta sila kay Allāh dala ng pang-aaway nang walang kaalaman. Gayon ipinang-akit Namin para sa bawat kalipunan ang gawa nila. Pagkatapos tungo sa Panginoon nila ang babalikan nila saka magbabalita Siya sa kanila hinggil sa dati nilang ginagawa.”

Inilalarawan ang unang pagsikat ng araw ng taon (hatsu-hinode) bilang pinakamahusay na paraan upang simulan ang 1 Enero, isang mapalad na araw, at isang tanda ng darating na taon. Inilalarawan din nito ang pagdalaw sa dambana o templo sa Bagong Taon (hatsumode). Sinasabi ng pahina nito tungkol sa Mount Fuji na itinatakda ng karamihan sa mga umaakyat ang kanilang pag-akyat upang makita ang pagsikat ng araw mula sa tuktok.

“Ang pangalan ng Diyos na isinilang nang hugasan niya pagkatapos ang kanyang kaliwang maringal na mata ay ang Nagniningning-sa-Langit-na-Dakilang-Maringal-na-Diyos.”

“Pagkatapos ay magkasama nilang isinilang ang Diyosa ng Araw, na tinawag na Oho-hiru-me no muchi.”

“Pagkatapos nito, isinilang ang isang Diyos sa paghuhugas niya ng kanyang kaliwang mata, na tinawag na Ama-terasu-no-oho-Kami.”

“Kabilang sa mga tanda Niya ang gabi at ang maghapon, at ang araw at ang buwan. Huwag kayong magpatirapa sa araw ni sa buwan. Magpatirapa kayo kay Allāh na lumikha ng mga ito, kung kayo ay sa Kanya sumasamba.”

“Na ang mga masjid ay ukol kay Allāh, kaya huwag kayong manalangin kasama kay Allāh sa isa man.”

“Kaya noong tumakip sa kanya ang gabi ay nakakita siya ng isang tala. Nagsabi siya: “Ito ay Panginoon ko;” ngunit noong lumubog ito ay nagsabi siya: “Hindi ko naiibigan ang mga lumulubog.” Kaya noong nakita niya ang buwan na sumisikat ay nagsabi siya: “Ito ay Panginoon ko;” ngunit noong lumubog ito ay nagsabi siya: “Talagang kung hindi nagpatnubay sa akin ang Panginoon ko, talagang ako nga ay magiging kabilang sa mga taong ligaw.” Kaya noong nakita niya ang araw na sumisikat ay nagsabi siya: “Ito ay Panginoon ko; ito ay higit na malaki;” ngunit noong lumubog ito ay nagsabi siya: “O mga kalipi ko, tunay na ako ay walang-kaugnayan sa anumang itinatambal ninyo. Tunay na ako ay nagbaling ng mukha ko sa naglalang ng mga langit at lupa bilang makatotoo, at ako ay hindi kabilang sa mga tagapagtambal.””

“Iyon ay ang katwiran Namin; nagbigay Kami nito kay Abraham laban sa mga kalipi niya. Nag-aangat Kami ng mga antas ng sinumang niloloob Namin. Tunay na ang Panginoon mo ay Marunong, Maalam.”

Binabanggit na nagkaiba-iba ang mga tagapagpaliwanag kung nagninilay ba si Abraham para sa kanyang sarili o nakikipagtalo sa kanyang mga tao, at na pinili ni Ibn Jarir al-Tabari ang pagninilay. Pinaniniwalaan na ang katotohanan ay pakikipagtalo: ipinakikita ni Abraham sa kanyang mga tao na ang mga bagay sa kalangitan na sinasamba nila, na nakatakda sa isang tiyak na landas, sumisikat at lumulubog at walang sariling kapangyarihan, ay hindi maaaring maging mga diyos.

“Ang araw ay umiinog para sa isang pagtitigilan para rito. Iyon ay ang pagtatakda ng Makapangyarihan, Maalam. Ang buwan ay nagtakda Kami rito ng mga yugto hanggang sa nanumbalik ito gaya ng buwig na magulang. Ang araw ay hindi nararapat para rito na umabot sa buwan at ang gabi ay hindi mauuna sa maghapon. Lahat, sa ikutan, ay lumalangoy.”

“Siya ang gumawa sa araw bilang tanglaw at sa buwan bilang liwanag at nagtakda rito ng mga yugto upang malaman ninyo ang bilang ng mga taon at ang pagtutuos. Hindi lumikha si Allāh niyon kundi ayon sa katotohanan. Nagdedetalye Siya ng mga tanda para sa mga taong umaalam.”

“Sumpa man sa araw at sa kaliwanagan nito, sumpa man sa buwan kapag sumunod ito roon,”

“Kaya alalahanin ninyo Ako, aalalahanin Ko kayo; at magpasalamat kayo sa Akin at huwag kayong tumangging sumampalataya sa Akin.”

“Talaga ngang nagbigay Kami kay Luqmān ng karunungan, na [nagsasabi]: “Magpasalamat ka kay Allāh.” Ang sinumang nagpapasalamat ay nagpapasalamat lamang para sa [pakinabang ng] sarili niya. Ang sinumang tumangging magpasalamat, tunay na si Allāh ay Walang-pangangailangan, Kapuri-puri.”

“Siya ay ang Una at ang Huli, at ang Nakaiibabaw at ang Nakaiilalim. Siya sa bawat bagay ay Maalam.”

“Sabihin mo: “Siyang si Allāh ay Kaisa-isa. Si Allāh ay ang Dulugan [sa pangangailangan]. Hindi Siya nagkaanak at hindi Siya ipinanganak. Hindi nagkaroon sa Kanya ng isang kapantay na isa man.””

“Kaya hindi ba sila nagmumuni-muni sa Qur’ān? Kung sakaling ito ay mula sa ganang iba pa kay Allāh, talaga sanang nakatagpo sila rito ng pagkakaiba-ibang marami.”

“Sabihin mo: “O mga tao, tunay na ako ay Sugo ni Allāh sa inyo nang lahatan, na ukol sa Kanya ang paghahari sa mga langit at lupa. Walang Diyos kundi Siya; nagbibigay-buhay Siya at nagbibigay-kamatayan Siya. Kaya sumampalataya kayo kay Allāh at sa Sugo Niya, ang Propeta na iliterato, na sumasampalataya kay Allāh at sa mga salita Niya. Sumunod kayo sa kanya, nang sa gayon kayo ay mapapatnubayan.””

“Si Muḥammad ay hindi ama ng isa sa mga lalaki ninyo, subalit ang Sugo ni Allāh at ang pangwakas sa mga propeta. Laging si Allāh sa bawat bagay ay Maalam.”