Maikling sagot
Hindi. Ipinapakita ng pagkakasilang sa isang relihiyon kung saan lumaki ang isang tao, hindi kung totoo ang relihiyong iyon. Kung kapanganakan ang nagpapasya sa katotohanan, magiging totoo ang bawat relihiyon para sa sarili nitong mga anak. Ngunit nagsasalungatan ang mga relihiyon. Ang “sariling tungkulin” ng Gita ay ang tungkulin ng isang kasta, hindi isang utos na panatilihin ang sariling relihiyon. Marami ring pananampalataya ang nagsimula sa mga taong umalis sa relihiyon ng kanilang mga magulang. Tinatanong ng Qur'an ang mga nagsasabing “tunay na kami sa mga bakas nila ay mga tumutulad” kung napatnubayan ba ang kanilang mga magulang. Itinuro ng Propeta (ﷺ) na ipinanganak ang bawat bata na may likas na pagkilala sa iisang Diyos (﷾). Iniwan ni Abraham ang pagsamba ng kanyang ama, ngunit sinagot niya ito nang may kapayapaan. Pinananatili ng Islam ang ugnayan ng pamilya: dapat manatiling mabait at masunurin ang isang Muslim sa mga magulang ng anumang pananampalataya. Ang parehong pagsubok ay para rin sa mga ipinanganak na Muslim. Kaya magiliw kang inaanyayahang timbangin ang ebidensiya para sa Islam.
Buong paliwanag
Ang katwiran ng Hindu para manatili
Sinasagot ng maraming Hindu ang tanong na ito mula sa Bhagavad Gita. Ang Gita ay ang kasulatang Hindu kung saan nagsasalita si Krishna, na sinasamba ng mga Hindu, sa mandirigmang si Arjuna. Dito ay sinasabi ni Krishna na ang sariling tungkulin, kahit may kakulangan, ay mas mabuti kaysa sa tungkulin ng iba na mahusay na naisagawa. Inuulit niya ang linya malapit sa wakas ng aklat. Ang salitang Sanskrit ay sva-dharma, ang sariling dharma. Maaari ring mangahulugan ng relihiyon ang dharma, kaya madalas basahin ang talata bilang isang utos na panatilihin ang pananampalataya ng kapanganakan. Ganito rin ang sagot ni Swami Vivekananda, isang monghe na Hindu, sa World's Parliament of Religions sa Chicago noong 1893. Hindi niya nais na maging Hindu ang Kristiyano, o maging Kristiyano ang Hindu. Ang bawat relihiyon, gaya ng isang binhi, ay dapat lumago “ayon sa sarili nitong batas ng paglago”.
“Ang sariling tungkulin, kahit may kakulangan, ay mas mabuti kaysa sa tungkulin ng iba na mahusay na naisagawa. Mas mainam ang mamatay sa (pagtupad ng) sariling tungkulin; ang (pagtupad ng) tungkulin ng iba ay mapanganib.”
“Sa pagsamba, sa pamamagitan ng (pagtupad sa) sarili niyang tungkulin, sa kanya na pinagmumulan ng lahat ng bagay, at sa pamamagitan niya ay napapasukan ang lahat ng ito, nakakamit ng tao ang kaganapan. Ang sariling tungkulin, bagaman may kakulangan, ay higit na mabuti kaysa sa tungkulin ng iba na mahusay na naisagawa. Sa pagsasagawa ng tungkuling itinakda ng kalikasan, hindi nagkakasala ang isang tao.”
“Nais ko bang maging Hindu ang Kristiyano? Huwag nawang itulot ng Diyos. Nais ko bang maging Kristiyano ang Hindu o ang Budista? Huwag nawang itulot ng Diyos. Ang binhi ay inilalagay sa lupa, at ang lupa, hangin at tubig ay inilalagay sa paligid nito. Nagiging lupa ba ang binhi, o hangin, o tubig? Hindi. Nagiging halaman ito; lumalago ito ayon sa batas ng sarili nitong paglago, sinisipsip ang hangin, lupa at tubig, ginagawa ang mga ito na sangkap ng halaman at lumalaking isang halaman. Ganito rin ang kaso sa relihiyon. Ang Kristiyano ay hindi dapat maging Hindu o Budista, ni ang Hindu o Budista ay maging Kristiyano. Ngunit ang bawat isa ay dapat sumipsip sa iba at gayunman ay ingatan ang sarili nitong pagkakakilanlan at lumago ayon sa sarili nitong batas ng paglago.”
Hindi minamana ang katotohanan
Itinatakda ng pamilya at ng lugar ng kapanganakan ang unang relihiyon ng isang tao, matagal bago niya kayang timbangin ang anumang ebidensiya. Kung ipinanganak siya sa ibang tahanan, pinalaki sana siya sa ibang pananampalataya. Kung kapanganakan ang pagsubok, magiging totoo ang bawat relihiyon para sa sarili nitong mga anak. Ngunit nagsasalungatan ang mga relihiyon sa pinakamalalaking tanong. Ang Diyos (﷾) lamang ba ang dapat sambahin, o maraming diyos? May iisang buhay ba at isang paghuhukom, o maraming buhay? Hindi maaaring tama silang lahat. Marami ring pananampalataya ang nagsimula sa mga taong umalis sa pananampalataya ng kanilang mga magulang. Ipinanganak na mga Hudyo ang mga unang Kristiyano, at ipinanganak sa isang pamilyang Hindu si Guru Nanak, ang nagtatag ng Sikhismo. Inaanyayahan ngayon ng mga kilusang Hindu ang mga ipinanganak na Muslim o Kristiyano na iwan ang relihiyon ng kanilang mga magulang. Ang kanilang panawagan ay ghar wapsi, na ang ibig sabihin ay ‘umuwi’ sa Hinduismo. Tahasang itinatanong ng Qur'an sa mga sumusunod sa kanilang mga magulang: paano kung walang patnubay ang mga magulang? Hinihingi nito ang patunay ng mga gumagawa ng mga pag-aangkin, at ipinagbabawal ang pagsunod sa walang kaalaman ang isang tao.
“Kapag sinabi sa kanila: “Sumunod kayo sa pinababa ni Allāh” ay nagsasabi sila: “Bagkus sumusunod kami sa nasumpungan namin sa mga magulang namin.” Kahit ba nangyaring ang mga magulang nila ay hindi nakapag-uunawa ng anuman at hindi napapatnubayan?”
“Bagkus nagsabi sila: “Tunay kami ay nakatagpo sa mga magulang namin sa isang paniniwala, at tunay na kami sa mga bakas nila [at mga paraan nila] ay mga napapatnubayan.” Gaya niyon, hindi Kami nagsugo bago mo pa sa isang pamayanan ng anumang mapagbabala malibang nagsabi ang mga pinariwasa roon: “Tunay na kami ay nakatagpo sa mga magulang namin sa isang paniniwala, at tunay na kami sa mga bakas nila ay mga tumutulad.” Nagsabi [ang mapagbababala]: “Kahit pa ba naghatid ako sa inyo ng higit na patnubay kaysa sa natagpuan ninyo sa mga magulang ninyo?” Nagsabi sila: “Tunay na kami sa ipinasugo sa inyo ay mga tagatangging sumampalataya.””
“Kapag sinabi sa kanila: “Sumunod kayo sa pinababa ni Allāh,” nagsasabi sila: “Bagkus sumusunod kami sa natagpuan namin sa mga magulang namin.” Kahit pa ba ang demonyo ay nag-aanyaya sa kanila sa pagdurusa sa Liyab?”
“Nagsabi sila: “Walang papasok sa Paraiso kundi mga Hudyo o mga Kristiyano.” Iyon ay mga pinakamimithi nila. Sabihin mo: “Magbigay kayo ng patotoo ninyo kung kayo ay mga tapat.””
“Huwag kang tumalunton sa anumang walang ukol sa iyo hinggil doon na isang kaalaman. Tunay na ang pandinig, ang paningin, at ang puso, ang bawat isa sa mga iyon ay laging pinananagutan.”
Ang kahulugan ng ‘sariling tungkulin’ sa Gita
Hindi tungkol sa pagpapalit ng relihiyon ang talata ng Gita. Sa kabanata 3 ay sinasabi ito ni Krishna kay Arjuna, na nais umalis sa labanan. Nasabi na ni Krishna sa kanya na wala nang mas mabuti “para sa isang Kshatriya”, isang kasapi ng uri ng mga mandirigma, kaysa sa isang makatarungang labanan. Sa kabanata 18 ay isinasara ng parehong pangungusap ang talata tungkol sa mga tungkulin ng apat na kasta. Ang kasta ay ang uring kinasisilangan ng isang Hindu. Sa Brahmin, ang uri ng mga pari, ang kaalaman. Sa Kshatriya ang labanan. Sa Vaishya ang pagsasaka at kalakalan, at sa Shudra ang paglilingkod. Sinasabi ng sumunod na talata na hindi dapat iwan ng isang tao ang tungkuling kasama niyang isinilang (saha-ja), kahit may bahid ito ng kasamaan. Kapag binasa gaya ng ibig sabihin ng Gita, sinasabihan ng talata ang isang Shudra na patuloy na maglingkod, hindi ang isang Hindu na panatilihin ang kanyang relihiyon. Binabasa ng ilang Hindu ang mga kasta ayon sa mga katangian sa halip na sa kapanganakan, dahil hinahati ng Gita ang mga tungkulin “ayon sa mga katangiang isinilang mula sa kalikasan”. Kung gayon ang ‘sariling tungkulin’ ay ang gawaing akma sa kalikasan ng isang tao, gaya ng pag-aaral, labanan, kalakalan o paglilingkod. Isa iyong bokasyon, hindi pa rin isang relihiyon. Mas malayo pa ang huling payo mismo ng Gita: “Iwan mo ang lahat ng tungkulin, at lumapit ka sa akin bilang (iyong) tanging kanlungan.” Doon ay nauuna ang paghahanap ng kanlungan sa bawat tungkulin ng kapanganakan. Sasabihin ng isang Hindu na si Krishna ang ‘akin’. Gayunman, inilalagay ng talata ang kanlungang iyon sa itaas ng bawat tungkuling kasamang isinilang ng isang tao. Kung sino ang Diyos (﷾) ay dapat pagpasyahan kung gayon sa pamamagitan ng ebidensiya, hindi ng kapanganakan.
“Ang sariling tungkulin, kahit may kakulangan, ay mas mabuti kaysa sa tungkulin ng iba na mahusay na naisagawa. Mas mainam ang mamatay sa (pagtupad ng) sariling tungkulin; ang (pagtupad ng) tungkulin ng iba ay mapanganib.”
“Isinasaalang-alang din ang sarili mong tungkulin, hindi ka dapat mag-atubili, sapagkat wala nang mas mabuti para sa isang Kshatriya kaysa sa isang makatarungang labanan.”
“Ang mga tungkulin ng mga Brâhmana, Kshatriya, at Vaisya, at gayundin ng mga Sûdra, O kilabot ng iyong mga kaaway! ay itinatangi ayon sa mga katangiang isinilang mula sa kalikasan. Katahimikan, pagpipigil sa mga pandama, penitensiya, kadalisayan, pagpapatawad, katapatan, gayundin ang kaalaman, karanasan, at paniniwala (sa isang darating na mundo), ito ang likas na tungkulin ng mga Brâhmana. Katapangan, kaluwalhatian, lakas ng loob, kahusayan, hindi pagtakas sa labanan, pagbibigay, paggamit ng kapangyarihan ng panginoon, ito ang likas na tungkulin ng mga Kshatriya. Pagsasaka, pag-aalaga ng baka, kalakalan, (ito) ang likas na tungkulin ng mga Vaisya. At ang likas na tungkulin naman ng mga Sûdra ay ang paglilingkod.”
“Sa pagsamba, sa pamamagitan ng (pagtupad sa) sarili niyang tungkulin, sa kanya na pinagmumulan ng lahat ng bagay, at sa pamamagitan niya ay napapasukan ang lahat ng ito, nakakamit ng tao ang kaganapan. Ang sariling tungkulin, bagaman may kakulangan, ay higit na mabuti kaysa sa tungkulin ng iba na mahusay na naisagawa. Sa pagsasagawa ng tungkuling itinakda ng kalikasan, hindi nagkakasala ang isang tao.”
“O anak ni Kuntî! hindi dapat iwan ng isang tao ang likas na tungkulin kahit may bahid ito ng kasamaan; sapagkat ang lahat ng gawa ay nababalot ng kasamaan, gaya ng apoy ng usok.”
“Iwan mo ang lahat ng tungkulin, at lumapit ka sa akin bilang (iyong) tanging kanlungan. Palalayain kita mula sa lahat ng kasalanan. Huwag kang malungkot.”
Ipinanganak ang bawat bata sa fitra
Sinabi ng Propeta (ﷺ) na ipinanganak ang bawat bata sa fitra, ang likas na hilig na ibinigay ng Diyos (﷾) sa sangkatauhan. Ang mga magulang ng bata ang gumagawa sa kanya na isang Hudyo, isang Kristiyano o isang Magian, isang tagasunod ng lumang relihiyon ng Persia, ang Zoroastrianismo. Nagmumula sa pagpapalaki ang relihiyong minamana ng isang tao. Sa ilalim nito ay naroon ang isang pagkilala sa iisang Lumikha na taglay ng bawat tao. Sinasabi ng Qur'an na sumaksi ang lahat ng anak ni Adan na ang Diyos (﷾) ang kanilang Panginoon. Kaya walang sinumang makapagsasabi pagkatapos: “Nagtambal lamang [kay Allāh] ang mga ninuno namin bago pa niyan” (7:173). Sa turo ng Islam, walang pinarurusahan ang Diyos (﷾) bago dumating ang isang sugo upang balaan siya. Kapag nakarating na sa isang tao ang mensahe, hinihiling sa kanya na timbangin ito para sa sarili niya, hindi umasa sa kanyang pagpapalaki. Bukas sa bawat mambabasa ang fitra at ang ebidensiya. Magiliw kang inaanyayahang tingnan ang ebidensiyang iyon at timbangin ang Islam para sa iyong sarili.
Isinalaysay ni Abu Hurayra na sinabi ng Propeta (ﷺ) na ang bawat bata ay ipinanganak sa fitra (ang likas na hilig na ibinigay ni Allah sa sangkatauhan), at ang kanyang mga magulang ang gumagawa sa kanya na Hudyo, Kristiyano o Mago, kung paanong ang isang hayop ay ipinanganak nang buo. Pagkatapos ay binigkas ni Abu Hurayra ang Qur'an 30:30.
“Kaya magpanatili ka ng mukha mo para sa Relihiyon bilang makatotoo. [Mamalagi sa] naturalesa ni Allāh na nilalang Niya ang mga tao ayon dito. Walang pagpapalit para sa pagkakalikha ni Allāh. Iyon ay ang Relihiyong matuwid, subalit ang higit na marami sa mga tao ay hindi nakaaalam.”
“[Banggitin] noong nagpaluwal ang Panginoon mo mula sa mga anak ni Adan mula sa mga likod nila ng mga supling nila at pinasaksi Niya sila sa mga sarili nila: “Hindi ba Ako ay Panginoon ninyo?” ay nagsabi sila: “Opo; sumaksi kami,” upang hindi kayo magsabi sa Araw ng Pagbangon: “Tunay na Kami dati tungkol dito ay mga nalilingat,” o [upang hindi] kayo magsabi: “Nagtambal lamang [kay Allāh] ang mga ninuno namin bago pa niyan at kami dati ay mga supling matapos na nila; kaya magpapasawi Ka ba sa amin dahil sa ginawa ng mga tagapagpabula?””
“Ang sinumang napatnubayan ay napatnubayan lamang para sa [pakinabang ng] sarili niya at ang sinumang naligaw ay naligaw lamang laban dito. Hindi papasanin ng isang tagapasan ang pasanin ng iba. Hindi Kami magpaparusa hanggang sa magpadala Kami ng isang sugo.”
Iniwan ni Abraham ang pagsamba ng kanyang ama, nang malumanay
Pinararangalan si Abraham ng mga Hudyo, Kristiyano at Muslim, at ginawa niya mismo ang itinatanong ng tanong na ito. Itinatala ng Qur'an ang kanyang pakikiusap sa kanyang ama nang apat na beses, na nagsisimula sa bawat pagkakataon sa “O ama ko”. Nang bantaan siya ng kanyang ama na babatuhin, sumagot si Abraham nang may kapayapaan at may pangakong ipanalangin ang kapatawaran nito. Itinatala ng Hebreong Bibliya, ang mga kasulatang Hudyo, ang parehong simula: si Terah, ang ama ni Abraham, ay “naglingkod sa ibang mga diyos”, at kinuha ng Diyos (﷾) si Abraham mula roon. Ang pakikipagtalo ni Abraham sa kanyang bayan, mula sa tala tungo sa buwan tungo sa araw, ay nagwakas sa Lumikha ng mga langit at ng lupa. Iniwan niya ang relihiyon ng kanyang ama, ngunit hindi ang kanyang paggalang sa kanyang ama.
“Banggitin mo sa Aklat si Abraham. Tunay na siya noon ay isang napakatapat, isang propeta [mula sa ganang kay Allāh]. [Banggitin] noong nagsabi siya sa ama niya: “O ama ko, bakit ka sumasamba sa hindi nakaririnig, hindi nakakikita, at hindi nagdudulot sa iyo ng anuman? O ama ko, tunay na ako ay dinatnan nga ng kaalamang hindi pumunta sa iyo; kaya sumunod ka sa akin, magpapatnubay ako sa iyo sa isang landasing patag. O ama ko, huwag kang sumamba sa demonyo; tunay na ang demonyo laging para sa Napakamaawain ay isang masuwayin. O ama ko, tunay na ako ay nangangamba na salingin ka ng isang pagdurusa mula sa Napakamaawain para ikaw para sa demonyo ay maging isang katangkilik.” Nagsabi ito: “Tumututol ka ba sa mga [anitong] diyos ko, O Abraham? Talagang kung hindi ka titigil ay talagang mambabato nga ako sa iyo, kaya umiwas ka sa akin nang matagal.” Nagsabi [si Abraham]: “Kapayapaan ay sumaiyo! Hihingi ako ng tawad para sa iyo sa Panginoon ko. Tunay na Siya laging sa akin ay Magiliw. Hihiwalay ako sa inyo at sa anumang [anitong] dinadalanginan ninyo bukod pa kay Allāh at dadalangin ako sa Panginoon ko; marahil hindi ako, sa pagdalangin sa Panginoon ko, maging isang malumbay.””
“At sinabi ni Josue sa buong bayan: ‘Ganito ang sabi ng PANGINOON, ang Diyos ng Israel: Ang inyong mga magulang ay nanahan nang unang panahon sa kabila ng Ilog, sa makatuwid baga'y si Terah, na ama ni Abraham, at ama ni Nahor; at sila'y naglingkod sa ibang mga diyos. At kinuha ko ang inyong amang si Abraham mula sa kabila ng Ilog, at pinatnubayan ko siya sa buong lupain ng Canaan, at pinarami ko ang kanyang binhi, at ibinigay ko sa kanya si Isaac.”
“Kaya noong tumakip sa kanya ang gabi ay nakakita siya ng isang tala. Nagsabi siya: “Ito ay Panginoon ko;” ngunit noong lumubog ito ay nagsabi siya: “Hindi ko naiibigan ang mga lumulubog.” Kaya noong nakita niya ang buwan na sumisikat ay nagsabi siya: “Ito ay Panginoon ko;” ngunit noong lumubog ito ay nagsabi siya: “Talagang kung hindi nagpatnubay sa akin ang Panginoon ko, talagang ako nga ay magiging kabilang sa mga taong ligaw.” Kaya noong nakita niya ang araw na sumisikat ay nagsabi siya: “Ito ay Panginoon ko; ito ay higit na malaki;” ngunit noong lumubog ito ay nagsabi siya: “O mga kalipi ko, tunay na ako ay walang-kaugnayan sa anumang itinatambal ninyo. Tunay na ako ay nagbaling ng mukha ko sa naglalang ng mga langit at lupa bilang makatotoo, at ako ay hindi kabilang sa mga tagapagtambal.””
Nananatili ang ugnayan ng pamilya
Hindi tinatapos ng pagpapalit ng relihiyon ang tungkulin ng isang tao sa kanyang pamilya. Iniuutos ng Qur'an ang pasasalamat sa mga magulang, at inaalaala ang inang nagdala at nagpasuso sa kanyang anak. Kung pipilitin ng mga magulang ang kanilang anak na sumamba sa iba bukod sa Diyos (﷾), hindi niya sila dapat sundin doon. Gayunman ay dapat pa rin siyang “Makisama ka sa kanilang dalawa sa Mundo ayon sa nakabubuti” (31:15). Dumalaw kay Asma, anak ni Abu Bakr, ang kanyang ina habang politeista pa ito. Sinabihan ng Propeta (ﷺ) si Asma na panatilihin ang mabuting ugnayan sa kanya. Pinahihintulutan din, at pinupuri, ng Qur'an ang kabaitan at katarungan sa mga tao ng ibang pananampalataya. Hinihiling lamang nito na hindi nila labanan ang mga Muslim dahil sa kanilang pananampalataya o palayasin sila mula sa kanilang mga tahanan. Kaya hinihiling sa isang taong naaakit sa Islam na panatilihin ang ugnayan ng kanyang pamilya, hindi putulin ang mga ito.
“Nagtagubilin Kami sa tao hinggil sa mga magulang niya [na maging mabuti] – nagdalang-tao sa kanya ang ina niya sa isang panlalata sa ibabaw isang panlalata at ang pag-awat sa kanya ay sa dalawang taon – na [nagsasabi]: Magpasalamat ka sa Akin at sa mga magulang mo. Tungo sa Akin ang kahahantungan.”
“Kung nakipagpunyagi silang dalawa sa iyo na magtambal ka sa Akin ng wala kang kaalaman hinggil doon ay huwag kang tumalima sa kanilang dalawa. Makisama ka sa kanilang dalawa sa Mundo ayon sa nakabubuti. Sumunod ka sa landas ng sinumang nagsisising nanumbalik tungo sa Akin. Pagkatapos tungo sa Akin ang babalikan ninyo saka magbabalita Ako sa inyo hinggil sa anumang dati ninyong ginagawa.”
Iniulat ni Asma, anak na babae ni Abu Bakr, na ang kanyang ina, na isa pang politeista (mushrika), ay dumalaw sa kanya noong nabubuhay pa ang Propeta (ﷺ), umaasa sa kabaitan ng kanyang anak. Tinanong ni Asma ang Propeta (ﷺ) kung dapat ba niyang panatilihin ang mabuting ugnayan sa kanyang ina. Sinabi niyang oo: panatilihin mo ang mabuting ugnayan sa iyong ina.
“Hindi sumasaway sa inyo si Allāh kaugnay sa mga [tagatangging sumampalataya na] hindi nakipaglaban sa inyo dahil sa Relihiyon [ninyo] at hindi nagpalisan sa inyo mula sa mga tahanan ninyo, na magsamabuting-loob kayo sa kanila at magpakamakatarungan kayo sa kanila. Tunay na si Allāh ay umiibig sa mga nagpapakamakatarungan.”
Ang batas sa India (pangkalahatang impormasyon)
Pinoprotektahan ng Konstitusyon ng India ang kalayaan ng budhi. Ibinibigay ng Artikulo 25(1) sa lahat ng tao ang karapatan “sa kalayaan ng budhi at sa karapatang malayang magpahayag, magsagawa at magpalaganap ng relihiyon”. Alinsunod ito sa kaayusang pampubliko, moralidad at kalusugan, at sa iba pang probisyon ng Konstitusyon tungkol sa mga saligang karapatan. Nagpasa rin ang ilang estado ng India ng sarili nilang mga batas tungkol sa pagpapalit ng relihiyon, gaya ng Uttar Pradesh noong 2021, at nagtatakda ang mga ito ng sarili nilang mga pamamaraan. Pangkalahatang impormasyon ito, hindi payong legal. Dapat suriin ng sinuman sa India na nag-iisip na magpalit ng relihiyon ang kasalukuyang batas ng sarili niyang estado.
Ganito ang sugnay (1): “Alinsunod sa kaayusang pampubliko, moralidad at kalusugan at sa iba pang probisyon ng Bahaging ito, ang lahat ng tao ay pantay na may karapatan sa kalayaan ng budhi at sa karapatang malayang magpahayag, magsagawa at magpalaganap ng relihiyon.” Pinahihintulutan ng sugnay (2) ang Estado na isaayos o higpitan ang gawaing pang-ekonomiya, pampinansiyal, pampulitika o iba pang sekular na gawaing kaugnay ng gawaing panrelihiyon, at gumawa ng mga batas para sa kapakanang panlipunan at reporma.
Isang batas ng estado ng Uttar Pradesh sa India tungkol sa pagpapalit ng relihiyon, isa sa ilang batas ng estado tungkol sa paksa. Nagtatakda ito ng sarili nitong pamamaraan at sinusugan noong 2024 (U.P. Act No. 7 of 2024). Ang sinumang may kinalaman dito ay dapat basahin ang kasalukuyang opisyal na teksto.
Ang mga sagot, isa-isa
Bhagavad Gita 3:35 — kabanata 3, talata 35
“Ang sariling tungkulin, kahit may kakulangan, ay mas mabuti kaysa sa tungkulin ng iba na mahusay na naisagawa. Mas mainam ang mamatay sa (pagtupad ng) sariling tungkulin; ang (pagtupad ng) tungkulin ng iba ay mapanganib.”
Sinipi para sa
Sinasabi ni Krishna na ang sariling dharma, kahit may kakulangan, ay mas mabuti kaysa sa dharma ng iba na mahusay na naisagawa, at mas mainam ang mamatay sa sariling dharma. Kaya dapat mamatay na Hindu ang isang Hindu sa halip na tumanggap ng ibang relihiyon.
Ang tugon
Ibinibigay ng Gita sa talata ang sarili nitong kahulugan. Sinasabi ito sa isang mandirigmang nais umalis sa labanan. Inuulit ito upang isara ang talata tungkol sa mga tungkulin ng apat na kasta, na nagtatapos ang listahan sa tungkulin ng paglilingkod ng Shudra. Ipinagbabawal ng sumunod na talata ang pag-iwan sa tungkuling kasamang isinilang ng isang tao. Kabilang sa iisang talata ang 18.44 at 18.47. Kung ang ‘sariling tungkulin’ ay nangangahulugan ng relihiyon ng kapanganakan, itatali ng parehong talata ang bawat Shudra sa paglilingkod habambuhay. Hindi maaaring panatilihin ng isang Hindu na tumatanggi sa kasta ayon sa kapanganakan ang kalahati ng talata at isantabi ang kalahati. Binabasa ng ilan ang mga kasta ayon sa mga katangian, hindi sa kapanganakan. Kung gayon ang ‘sariling tungkulin’ ay ang gawaing akma sa kalikasan ng isang tao, na hindi pa rin isang relihiyon. Tinitimbang ng pahinang “Itinuturo ba ng Hinduismo ang kasta ayon sa kapanganakan?” ang dalawang pagbasa. Inilalagay din ng huling payo mismo ng Gita ang kanlungan sa itaas ng “lahat ng tungkulin”. Sasabihin ng isang Hindu na ang ibig sabihin nito ay kanlungan kay Krishna. Kung gayon ang tanong ay nagiging kung sino ang Diyos (﷾), at pinagpapasyahan iyon ng ebidensiya, hindi ng kapanganakan. Hinaharap ng pahinang “Naging tao ba ang Diyos bilang si Rama o si Krishna?” ang tanong na iyon.
Kung saan ito humahantong — Nagsasalita ang talata tungkol sa tungkulin ng sariling kasta at katayuan, hindi tungkol sa pagpapalit ng relihiyon. Inilalagay ng sarili nitong kabanata ang paghahanap sa Diyos (﷾) sa itaas ng bawat tungkulin.
Swami Vivekananda, huling talumpati, World's Parliament of Religions, Chicago, 27 Setyembre 1893
“Nais ko bang maging Hindu ang Kristiyano? Huwag nawang itulot ng Diyos. Nais ko bang maging Kristiyano ang Hindu o ang Budista? Huwag nawang itulot ng Diyos. Ang binhi ay inilalagay sa lupa, at ang lupa, hangin at tubig ay inilalagay sa paligid nito. Nagiging lupa ba ang binhi, o hangin, o tubig? Hindi. Nagiging halaman ito; lumalago ito ayon sa batas ng sarili nitong paglago, sinisipsip ang hangin, lupa at tubig, ginagawa ang mga ito na sangkap ng halaman at lumalaking isang halaman. Ganito rin ang kaso sa relihiyon. Ang Kristiyano ay hindi dapat maging Hindu o Budista, ni ang Hindu o Budista ay maging Kristiyano. Ngunit ang bawat isa ay dapat sumipsip sa iba at gayunman ay ingatan ang sarili nitong pagkakakilanlan at lumago ayon sa sarili nitong batas ng paglago.”
Sinipi para sa
Lahat ng relihiyon ay tunay na mga landas tungo sa Diyos. Walang sinumang kailangang magpalit ng relihiyon; dapat lumago ang bawat tao sa loob ng relihiyong kinasilangan niya.
Ang tugon
Hindi lamang sa anyo nagkakaiba ang mga relihiyon. Nagsasalungatan sila sa pinakamahalaga. Sinasabi ng Qur'an na ang Diyos (﷾) lamang ang dapat sambahin, habang iniaalay ang malaking bahagi ng pagsambang Hindu sa maraming diyos at imahen. Itinuturo ng Qur'an ang iisang buhay na sinusundan ng paghuhukom, habang itinuturo ng Gita ang muling pagsilang. Hindi maaaring kapwa totoo ang dalawa, at inilalatag ng pahina tungkol sa kung humahantong ba ang lahat ng relihiyon sa iisang Diyos (﷾) ang mga pagkakaibang ito. Kung hindi totoo silang lahat, tama ang relihiyon ng kapanganakan, kapag tama ito, dahil lamang sa pagkakataon. Walang pagpili ang isang binhi sa kung ano ang kahihinatnan nito. May katwiran ang isang tao, at sinasabi ng Qur'an na tatanungin siya kung paano niya ginamit ang kanyang pandinig, paningin at puso. Ipinagbabawal din ng Islam ang pagpilit sa sinuman na pumasok sa isang relihiyon, kaya nananatiling malaya ang pagpili.
Kung saan ito humahantong — Hindi kailangan ng kapayapaan sa pagitan ng mga tao na maging pantay na totoo ang mga nagsasalungatang paniniwala. Utang ang kabaitan sa lahat; dapat pa ring hanapin ang katotohanan.
Qur'an 2:170 — Surah Al-Baqarah, talata 170
“Kapag sinabi sa kanila: “Sumunod kayo sa pinababa ni Allāh” ay nagsasabi sila: “Bagkus sumusunod kami sa nasumpungan namin sa mga magulang namin.” Kahit ba nangyaring ang mga magulang nila ay hindi nakapag-uunawa ng anuman at hindi napapatnubayan?”
Sinipi para sa
Hindu ang iyong mga ninuno. Inihihiwalay ka sa kanila ng pagpapalit ng relihiyon, at pag-uwi ang pagbabalik sa pananampalataya ng iyong mga ninuno (ghar wapsi).
Ang tugon
Hindi pinagpapasyahan ng angkan ang katotohanan, at itinatanong ng Qur'an kung ano ang susunod kung walang patnubay ang mga ninuno. Mas malayo rin ang pinagmulan ng bawat angkan kaysa sa anumang relihiyong isinasagawa ngayon. Itinuturo ng Qur'an na dati ay iisang kalipunan ang sangkatauhan, at na sumaksi ang lahat ng anak ni Adan sa iisang Panginoon. Sa turo ng Islam, ang pinakamatandang tahanan ng bawat tao ay ang pagsamba sa iisang Diyos (﷾), at ipinanganak ang bawat bata rito. Dalawang direksiyon din ang tinatamaan ng panawagang umuwi. Hinihiling ng ghar wapsi sa mga ipinanganak na Muslim o Kristiyano na iwan ang relihiyon ng sarili nilang mga magulang.
Kung saan ito humahantong — Hindi magagawang totoo ng pagkakasilang sa isang pamilya ang relihiyon nito. Ang pinakamatandang tahanang alam ng Islam ay ang pagsamba sa iisang Diyos (﷾).
Qur'an 31:15 — Surah Luqman, talata 15
“Kung nakipagpunyagi silang dalawa sa iyo na magtambal ka sa Akin ng wala kang kaalaman hinggil doon ay huwag kang tumalima sa kanilang dalawa. Makisama ka sa kanilang dalawa sa Mundo ayon sa nakabubuti. Sumunod ka sa landas ng sinumang nagsisising nanumbalik tungo sa Akin. Pagkatapos tungo sa Akin ang babalikan ninyo saka magbabalita Ako sa inyo hinggil sa anumang dati ninyong ginagawa.”
Sinipi para sa
Pagtataksil sa pamilya, bansa at kultura ang pagpapalit ng relihiyon. Iniiwan ng isang nagbalik-loob ang kanyang mga magulang, ang kanyang bayan at ang kanyang pamana.
Ang tugon
Hinihiling ng Islam sa isang nagbalik-loob na palitan ang kanyang pagsamba, hindi ang kanyang pamilya, bansa o wika. Sinasabihan siya ng Qur'an na samahan nang may kabaitan ang kanyang mga magulang kahit hindi sila Muslim. Sinabihan ng Propeta (ﷺ) si Asma na panatilihin ang mabuting ugnayan sa kanyang ina, na politeista pa noon. Ginawa ng Diyos (﷾) ang sangkatauhan na mga bansa at mga lipi “upang magkakilalahan kayo” (49:13), at ginawang magkakaiba ang kanilang mga wika bilang isa sa Kanyang mga tanda. Sa pangkalahatan, pinananatili ng isang Muslim ang kanyang wika, mga kaugalian, pananamit at pagkain, maliban sa ipinagbabawal ng Islam. Kasama roon ang anumang gawa ng pagsambang iniaalay sa sinuman bukod sa Diyos (﷾), at ang mga bagay gaya ng baboy at alak. Nasa India ang isa sa pinakamalalaking populasyong Muslim sa mundo, at kasing-Indian ng kanilang mga kapitbahay ang mga Muslim na Indian. Pangkalahatang impormasyon ito; ang mga tanong tungkol sa isang partikular na gawain ay para sa isang iskolar na sagutin.
Kung saan ito humahantong — Binabago ng Islam kung sino ang sinasamba ng isang tao. Hindi nito inaalis ang kanyang mga magulang, ang kanyang bayan o ang kanyang wika.
Qur'an 58:22 — Surah Al-Mujadilah, talata 22
“Hindi ka makatatagpo ng mga taong sumasampalataya kay Allāh at sa Huling Araw na nakikipagmahalan sa sinumang sumalansang kay Allāh at sa Sugo Niya, kahit pa man ang mga ito ay mga magulang nila o mga anak nila o mga kapatid nila o angkan nila. Ang mga iyon ay sinulatan Niya sa mga puso nila ng pananampalataya at inalalayan Niya sa pamamagitan ng isang espiritu mula sa Kanya. Magpapapasok Siya sa kanila sa mga hardin na dumadaloy mula sa ilalim ng mga ito ang mga ilog bilang mga mananatili sa mga ito. Nalugod si Allāh sa kanila at nalugod sila sa Kanya. Ang mga iyon ay ang lapian ni Allāh. Pansinin, tunay na ang lapian ni Allāh ay ang mga matagumpay.”
Sinipi para sa
Sinasabihan mismo ng Qur'an ang mga Muslim na huwag mahalin ang kanilang mga ama at kapatid na hindi Muslim. Ipinahayag ni Abraham at ng kanyang mga tagasunod ang “ang poot at ang suklam magpakailanman” sa kanilang bayan. Kaya inihihiwalay nga ng pagpapalit ng relihiyon ang isang tao sa kanyang pamilya.
Ang tugon
Nagsasalita ang talatang 58:22 tungkol sa pakikipagmahalan sa “sinumang sumalansang kay Allāh at sa Sugo Niya”, kahit sa mga kamag-anak. Hindi iyon ginagawa ng Qur'an na kapareho ng kabaitan, na iniuutos nito kahit sa gayong mga magulang. Nagsisimula ang Surah 60, na naglalaman ng mga salita ni Abraham, sa pagbanggit sa mga kaaway na tinutukoy nito. Pinalayas nila ang Propeta (ﷺ) at ang mga mananampalataya mula sa kanilang mga tahanan dahil sumampalataya sila. Itinatanghal nito ang mga salita ni Abraham bilang halimbawa para sa mga mananampalatayang humaharap sa gayong mga kaaway. Pagkatapos ay ang parehong surah mismo ang gumuguhit ng hangganan. Hindi ipinagbabawal ng Diyos (﷾) ang kabaitan at katarungan sa mga hindi lumalaban sa mga Muslim dahil sa kanilang pananampalataya o nagpapalayas sa kanila mula sa kanilang mga tahanan. Ipinagbabawal Niya ang pakikipagkaibigan lamang sa mga gumagawa niyon, o tumutulong sa iba na palayasin sila. Umaasa pa ang surah na “si Allāh ay maglagay sa pagitan ninyo at ng mga inaway ninyo kabilang sa kanila ng isang pagmamahal” (60:7). Tungkol sa mga magulang, mas malinaw pa ang Qur'an. Kahit ang mga magulang na nagpipilit sa kanilang anak na sumamba sa iba bukod sa Diyos (﷾) ay dapat samahan: “Makisama ka sa kanilang dalawa sa Mundo ayon sa nakabubuti” (31:15). Sinabihan ng Propeta (ﷺ) si Asma na panatilihin ang mabuting ugnayan sa kanyang ina, na politeista pa noon.
Kung saan ito humahantong — Ipinagbabawal ng Qur'an ang pagmamahal at pagkampi sa mga sumasalungat sa Diyos (﷾) at sa Kanyang Sugo (ﷺ). Iniuutos nito ang kabaitan sa mga magulang, at pinahihintulutan ang kabaitan at katarungan sa mapayapang mga tao ng bawat pananampalataya.
Saligang Batas ng India, 1950 — Artikulo 25
Ganito ang sugnay (1): “Alinsunod sa kaayusang pampubliko, moralidad at kalusugan at sa iba pang probisyon ng Bahaging ito, ang lahat ng tao ay pantay na may karapatan sa kalayaan ng budhi at sa karapatang malayang magpahayag, magsagawa at magpalaganap ng relihiyon.” Pinahihintulutan ng sugnay (2) ang Estado na isaayos o higpitan ang gawaing pang-ekonomiya, pampinansiyal, pampulitika o iba pang sekular na gawaing kaugnay ng gawaing panrelihiyon, at gumawa ng mga batas para sa kapakanang panlipunan at reporma.
Sinipi para sa
Labag sa batas sa India ang pagpapalit ng relihiyon. At nakukuha ang mga nagbabalik-loob sa pamamagitan ng pera o pag-aasawa.
Ang tugon
Hindi. Pinoprotektahan ng Konstitusyon ng India ang kalayaan ng budhi. Ibinibigay ng Artikulo 25(1) sa lahat ng tao ang karapatan “sa kalayaan ng budhi at sa karapatang malayang magpahayag, magsagawa at magpalaganap ng relihiyon”. Alinsunod ito sa kaayusang pampubliko, moralidad at kalusugan. Pinahihintulutan ng sugnay (2) ang Estado na isaayos o higpitan ang sekular na gawaing kaugnay ng relihiyon at gumawa ng mga batas para sa kapakanang panlipunan at reporma. Nagpasa ang ilang estado ng sarili nilang mga batas tungkol sa pagpapalit ng relihiyon, gaya ng Uttar Pradesh noong 2021, at nagkakaiba ang kanilang mga pamamaraan. Pangkalahatang impormasyon ito, hindi payong legal. Dapat suriin ng sinuman sa India na nag-iisip na magpalit ng relihiyon ang kasalukuyang batas ng sarili niyang estado. Ipinagbabawal mismo ng Islam ang pagpilit sa sinuman na sumampalataya. Itinuro ng Propeta (ﷺ) na hinahatulan ang mga gawa ayon sa mga layunin nito. Hindi ang hinihingi ng Islam ang isang pagpapalit ng pananampalatayang ginawa lamang para sa pera o pag-aasawa.
Kung saan ito humahantong — Pinoprotektahan ng Konstitusyon ng India ang kalayaan ng budhi. Naaayon sa batas ang pagpapalit ng relihiyon, sa loob ng mga pamamaraang itinatakda ng ilang batas ng estado.
Qur'an 2:111 — Surah Al-Baqarah, talata 111
“Nagsabi sila: “Walang papasok sa Paraiso kundi mga Hudyo o mga Kristiyano.” Iyon ay mga pinakamimithi nila. Sabihin mo: “Magbigay kayo ng patotoo ninyo kung kayo ay mga tapat.””
Sinipi para sa
Ginagamit lamang ng mga Muslim ang argumentong ito upang makakuha ng mga nagbabalik-loob. Sinusunod ng isang Muslim na ipinanganak sa Islam ang relihiyon ng kanyang kapanganakan, gaya ng isang Hindu o isang Kristiyano.
Ang tugon
Ang parehong pagsubok ay para rin sa mga Muslim, at sinasabi iyon ng Islam. Walang pinangangalanang eksepsiyon ang pagsaway ng Qur'an sa mga sumusunod sa kanilang mga magulang nang walang patnubay. Sinasabi nito sa mga nag-angkin ng Paraiso para sa sarili nilang pangkat: “Magbigay kayo ng patotoo ninyo kung kayo ay mga tapat.” (2:111), at ipinagbabawal nito ang pagsunod sa walang kaalaman ang isang tao. Hinihiling sa isang ipinanganak na Muslim na malaman kung bakit siya sumasampalataya, hindi lamang ito manahin. Sinasabi rin ng Qur'an: “Hindi ito alinsunod sa mga mithiin ninyo ni mga mithiin ng mga May Kasulatan.” (4:123). Gagantihan ang sinumang gumagawa ng masama, Muslim man o hindi. At hindi nagiging mali ang isang argumento dahil sa taong nagsasabi nito. Nakasalalay ang katwiran para sa Islam sa site na ito sa ebidensiyang masusuri ng sinuman, hindi sa kapanganakan ng sinuman. Kasama sa ebidensiyang iyon ang pagkaingat sa Qur'an, ang hamon nito at ang turo nito tungkol sa iisang Diyos (﷾).
Kung saan ito humahantong — Para sa lahat ang prinsipyo, kasama ang mga Muslim, at tinatanggap iyon ng Islam.
Sahih al-Bukhari 1358 — Kitab al-Jana'iz (Mga Libing), hadith 1358
Isinalaysay ni Abu Hurayra na sinabi ng Propeta (ﷺ) na ang bawat bata ay ipinanganak sa fitra (ang likas na hilig na ibinigay ni Allah sa sangkatauhan), at ang kanyang mga magulang ang gumagawa sa kanya na Hudyo, Kristiyano o Mago, kung paanong ang isang hayop ay ipinanganak nang buo. Pagkatapos ay binigkas ni Abu Hurayra ang Qur'an 30:30.
Sinipi para sa
Ipinapasa ng mga magulang at ng kultura ang bawat relihiyon. Kahit ang hadith ay nagsasabing ginagawa ng mga magulang ang bata na isang Hudyo, isang Kristiyano o isang Magian. Dahilan iyon upang tanggihan silang lahat, hindi upang pumili ng isa.
Ang tugon
Hindi pinagpapasyahan ng kung paano natutunan ang isang paniniwala kung totoo ito. Natututo ang isang bata ng aritmetika mula sa kanyang mga magulang, at totoo pa rin ito. Madalas ding natututunan sa tahanan ang mga pananaw na walang relihiyon. Kung ginagawang mali ng pagmamana ang isang paniniwala, babagsak din ang mga pananaw na iyon. Pinaghihiwalay mismo ng hadith ang dalawa. Nagmumula sa mga magulang ang pagpapalaki, ngunit ipinanganak muna ang bawat bata sa fitra, isang pagkilala sa iisang Lumikha. Ipinapakita ng pagsasalungatan ng mga relihiyon na hindi maaaring totoo silang lahat, hindi na walang totoo. Kaya ebidensiya ang dapat magpasya, simula sa kung may Lumikha. Itinatanong ng Qur'an: “O nilikha sila ng hindi isang anuman o sila ay ang mga tagalikha?” (52:35). Inilalatag ng pahina tungkol sa kung paano natin nalalamang umiiral ang Diyos (﷾) ang ebidensiyang iyon.
Kung saan ito humahantong — Hindi magagawang totoo ng kapanganakan ang isang paniniwala, at hindi rin nito magagawang mali ito. Ebidensiya ang nagpapasya.
Exodo 20:12 — Torah (Batas), kabanata 20, talata 12
“Igalang mo ang iyong ama at ang iyong ina: upang humaba ang iyong mga araw sa lupaing ibinibigay sa iyo ng PANGINOON mong Diyos.”
Sinipi para sa
Iniuutos ng Bibliya: “Igalang mo ang iyong ama at ang iyong ina”. Hinihiya sila ng pag-iwan sa kanilang pananampalataya.
Ang tugon
Ibinibigay ng Islam ang parehong utos, at ibinibigay ito nang mariin. Ngunit hindi kapareho ng pagsunod sa kanila sa pagsamba ang paggalang sa mga magulang. Pinaghihiwalay ng Qur'an ang dalawa: huwag silang sundin sa pagsamba sa iba bukod sa Diyos (﷾), ngunit samahan sila nang may kabaitan. Pinaghihiwalay din ng Bibliya ang mga ito. Si Terah, ang ama ni Abraham, ay “naglingkod sa ibang mga diyos”, at kinuha ng Diyos (﷾) si Abraham mula roon. Itinatala ni Mateo na sinabi ni Jesus na ang umiibig sa ama o ina nang higit kaysa sa kanya ay hindi karapat-dapat sa kanya. Binabasa ito ng mga Kristiyano bilang paglalagay sa pananampalataya bago ang pamilya. Hinihingi ng Qur'an ang dalawa: ang Diyos (﷾) muna, at kabaitan sa mga magulang palagi.
Kung saan ito humahantong — Utang ang paggalang sa mga magulang sa bawat kaso. Sa Diyos (﷾) lamang utang ang pagsamba.
Genesis 17:7 — Torah (Batas), kabanata 17, talata 7
“At itatatag ko ang aking tipan sa pagitan ko at mo at ng iyong binhi pagkatapos mo sa kanilang mga salinlahi bilang isang walang hanggang tipan, upang maging Diyos sa iyo, at sa iyong binhi pagkatapos mo.”
Sinipi para sa
Ipinanganak ako sa tipan ng Diyos sa binhi ni Abraham, o bininyagan sa Simbahan noong bata pa ako. Ginawa na ako ng Diyos na Kanya, kaya hindi ko na kailangang tumingin pa.
Ang tugon
Hindi ginagawang sapat ng Bibliya mismo ang kapanganakan. Nagsalita si Josue sa mga inapo mismo ni Abraham, na ipinanganak sa tipan. Sa parehong pananalitang umaalaala sa mga diyos ni Terah, sinabi niya sa kanila: “piliin ninyo sa araw na ito kung sino ang inyong paglilingkuran”. Sinasabi ni Ezekiel: “Ang anak ay hindi magpapasan ng kasamaan ng ama”. Nananagot ang bawat tao para sa kanyang sarili. Pagpili ng kanyang mga magulang ang binyag ng isang sanggol, na ginawa bago niya kayang timbangin ang anuman. Binibinyagan lamang ng maraming simbahan ang mga sapat na ang edad upang sumampalataya. Hinihiling sa kanila ng marami sa mga nagbibinyag ng sanggol na pagtibayin pagkatapos ang pananampalataya para sa kanilang sarili. Ganoon din ang sinasabi ng Qur'an tungkol sa angkan ni Abraham. Nang humingi si Abraham ng mga pinuno mula sa kanyang mga supling, sumagot ang Diyos (﷾): “Hindi sumasaklaw ang kasunduan sa Akin sa mga tagalabag sa katarungan.” (2:124). Tungkol kay Jacob at sa kanyang mga anak, sinasabi nito sa kanilang mga inapo: “Ukol doon ang nakamit niyon at ukol sa inyo ang nakamit ninyo.” (2:134).
Kung saan ito humahantong — Hindi pinagpapasyahan ang tanong ng kapanganakan ni ng isang ritwal na ibinigay sa isang sanggol. Hinihiling ng mga kasulatang sinipi rito sa bawat tao na pumili para sa kanyang sarili.
Mga pananaw
Panatilihin ang sariling dharma
Dapat sundin ng isang tao ang dharma na kinasilangan niya. Isang landas tungo sa Diyos ang bawat taos-pusong relihiyon, kaya walang napapala ang pagpapalit ng relihiyon. Inihihiwalay din nito ang isang tao sa kanyang pamilya, mga ninuno at kultura.
Itinuturo ng Gita na ang sariling tungkulin (sva-dharma), kahit may kakulangan, ay mas mabuti kaysa sa tungkulin ng iba na mahusay na naisagawa.
Pagtutol
Sinasabi ito ng Gita sa isang mandirigmang nais umalis sa labanan. Dumarating ito sa isang talata tungkol sa mga tungkulin ng apat na kasta. Ipinagbabawal ng sumunod na talata ang pag-iwan sa tungkuling kasamang isinilang ng isang tao. Kaya ito ang tungkulin ng sariling katayuan, hindi ng sariling relihiyon. Inilalagay ng huling payo nito (18:66) ang kanlungan sa itaas ng bawat tungkulin ng kapanganakan. Kaya kung sino ang Diyos (﷾) ay dapat pagpasyahan sa pamamagitan ng ebidensiya, hindi ng kapanganakan.
Sinabi ni Vivekananda sa Parliament of Religions na hindi dapat maging Hindu ang Kristiyano, ni maging Kristiyano ang Hindu. Dapat lumago ang bawat relihiyon ayon sa sarili nitong batas.
Pagtutol
Higit pa sa anyo ang pagkakaiba ng mga relihiyon. Nagsasalungatan sila kung ang Diyos (﷾) lamang ba ang sinasamba, at kung minsan lamang ba tayo nabubuhay o maraming beses. Hindi maaaring tama silang lahat, kaya hindi masasabi ng ‘batas ng paglago’ ng isang binhi kung alin ang totoo. May katwiran ang isang tao. Sinasabi ng Qur'an na tatanungin siya kung paano niya ginamit ang kanyang pandinig, paningin at puso.
Ang pananaw ng Islam
Ang katotohanan ay hinahanap, hindi minamana. Ipinanganak ang bawat tao na may likas na pagkilala sa iisang Diyos (﷾) at nananagot siya sa sarili niyang pagpili. Anuman ang piliin niya, dapat pa rin niyang parangalan ang kanyang pamilya, anuman ang kanilang pananampalataya.
Tinatanggihan ng Qur'an ang pagsunod sa relihiyon ng mga magulang kapag wala silang patnubay.
Sinabi ng Propeta (ﷺ) na ipinanganak ang bawat bata sa fitra. Hinuhubog ng mga magulang ang relihiyong kinalalakihan ng bata.
Iniwan ni Abraham ang pagsamba ng kanyang ama, at sinagot niya ang banta ng kanyang ama nang may kapayapaan at may pangakong ipanalangin ang kapatawaran nito.
Dapat panatilihin ng isang Muslim ang mabuting ugnayan sa mga magulang ng ibang pananampalataya. Maaari siyang makitungo nang mabait at makatarungan sa lahat ng hindi lumalaban sa mga Muslim dahil sa kanilang pananampalataya o nagpapalayas sa kanila mula sa kanilang mga tahanan.
Ipinagbabawal ng Islam ang pagpilit sa sinuman na sumampalataya.