Maikling sagot
Sinasabi ng Qur'an na lumalaki ang isang bata nang paunti-unti. Nagsisimula ito bilang isang patak na pinaghalo mula sa dalawang magulang, na namamalagi sa isang ligtas na lugar. Nagiging alaqah ito, isang bagay na kumakapit. Iyon ay nagiging mudghah, isang maliit na kimpal na mukhang nginuya, na bahagyang inanyuan at bahagyang hindi inanyuan. Pagkatapos ay dumarating ang mga buto, na binalot ng laman, lahat sa loob ng tatlong tabing ng kadiliman. Tugma ang mga unang yugto sa nakikita ng mga embryologist. Sa mga unang linggo nito, kumakapit ang embryo sa dingding ng sinapupunan. Di-nagtagal ay isa itong nakakurbang kimpal na ilang milimetro ang haba, na may mga gulod sa likod nito. Hindi nagtuturo ng medisina rito ang Qur'an; nagbibigay ito ng mga tanda. Kasinghalaga ang hindi nito isinasama. Itinuro ng medisinang Griyego noong panahong iyon ang sinapupunang may dalawang sungay at ang batang pinakakain ng dugo ng regla. Wala riyan ang inuulit ng Qur'an. Itinuturo ng Islam na ito ay tanda kung saan nagmula ang Qur'an.
Buong paliwanag
Ang mga yugto sa Qur'an
Tatlong karaniwang salitang Arabe ang ginagamit ng Qur'an. Ang nutfah ay isang patak. Ang alaqah ay isang bagay na kumakapit o nakabitin. Ginagamit ang parehong salita para sa linta at para sa namuong dugo. Isinasalin ito ni Yusuf Ali sa Ingles bilang ‘clot’ at ‘leech-like clot’, at isinasalin ito ng Rowwad, ang saling Tagalog na sinisipi rito, bilang ‘malalinta’. Sinusunod ng pahinang ito ang ugat na kahulugan ng salita, ang kumapit o mabitin. Ang mudghah ay isang kimpal na kasinlaki ng isang subo, na parang nginuya. Sa ibang bahagi ay tinatawag ng Qur'an ang patak na pinaghalo, mula sa dalawang magulang. Sinasabi rin nito na ginagawa ang bata nang paunti-unti sa loob ng tatlong kadiliman. Talagang kumakapit ang embryo sa dingding ng sinapupunan sa mga unang linggo nito. Di-nagtagal ay mukhang mga marka ng ngipin sa isang bagay na nginuya ang mga gulod sa likod nito. Iyan ang larawang ibinibigay ng mudghah.
“Talaga ngang lumikha Kami ng tao mula sa isang hinango mula sa isang putik. Pagkatapos gumawa Kami sa kanya na isang patak sa isang pamamalagiang matibay [sa sinapupunan]. Pagkatapos lumikha Kami sa patak bilang malalinta, saka lumikha Kami sa malalinta bilang kimpal ng laman, saka lumikha Kami sa kimpal ng laman bilang mga buto, saka bumalot Kami sa mga buto ng laman. Pagkatapos nagpaluwal Kami nito bilang iba pang nilikha. Kaya napakamapagpala si Allāh, ang pinakamaganda sa gawa sa mga tagalikha.”
“O mga tao, kung kayo ay nasa isang pag-aalinlangan sa pagbubuhay, tunay na Kami ay lumikha sa inyo mula sa alabok, pagkatapos mula sa isang patak, pagkatapos mula sa isang malalinta, pagkatapos mula sa isang kimpal na laman na inanyuan at hindi inanyuan, upang maglinaw Kami para sa inyo. Nagpapanatili Kami sa mga sinapupunan ng niloloob Namin hanggang sa isang taning na tinukoy, pagkatapos nagpapalabas Kami sa inyo bilang bata, pagkatapos upang umabot kayo sa katindihan ninyo. Mayroon sa inyo na pinapapanaw at mayroon sa inyo na pinaaabot sa pinakahamak na gulang upang hindi siya makaalam, matapos na ng isang kaalaman, ng anuman. Nakakikita ka na ang lupa ay patay, ngunit kapag nagpababa Kami sa ibabaw nito ng tubig ay gumalaw-galaw ito, lumalago ito, at nagpapatubo ito ng bawat uring marilag.”
“Tunay na Kami ay lumikha sa tao mula sa isang patak na mga pinaghalo upang sumubok Kami sa kanya, saka gumawa Kami sa kanya na isang madinigin, na nakakikita.”
“Lumikha Siya sa inyo mula sa nag-iisang kaluluwa [na si Adan]. Pagkatapos gumawa Siya mula rito ng kabiyak nito [na si Eva]. Nagpababa Siya para sa inyo mula sa mga hayupan ng walong magkapares. Lumilikha Siya sa inyo sa mga tiyan ng mga ina ninyo sa isang paglikha matapos na ng isang paglikha sa tatlong kadiliman. Iyon si Allāh, ang Panginoon ninyo; ukol sa Kanya ang paghahari. Walang Diyos kundi Siya. Kaya paano kayong inililihis [palayo sa katotohanan]?”
Isang karaniwang medikal na aklat-aralin ng embriyolohiya ng tao. Inilalarawan nito ang embriyo sa ikatlong linggo na nakakapit sa dingding ng sinapupunan at nakakabit sa loob ng sisidlan nitong puno ng likido sa pamamagitan ng isang nagdudugtong na tangkay, at ang embriyo sa ikaapat na linggo bilang isang kurbadong anyo na ilang milimetro ang haba na may magkakapares na somite na makikita sa likod nito.
Nutfah: isang patak
Isang patak na pinaghalo mula sa dalawang magulang, inilagay sa isang ligtas na lugar.
Alaqah: ang kumakapit
Ang ibig sabihin ng salita ay isang bagay na kumakapit o nakabitin.
Mudghah: isang kimpal
Isang kimpal na kasinlaki ng isang subo, na parang nginuya, bahagyang nabuo at bahagyang hindi nabuo.
Mga buto, pagkatapos ay laman
Ginagawa ang mga buto, pagkatapos ay binabalot ng laman.
Sa tatlong tabing ng kadiliman
Nangyayari ang lahat ng ito nang yugtu-yugto, sa kadiliman.
Iniiwan ba ng Qur'an ang itlog?
Sinasabi ng mga kritiko na nagsasalita ang Qur'an tungkol sa semilya ngunit hindi kailanman tungkol sa itlog. Sa katunayan ay wala sa dalawa ang pinapangalanan nito. Ang salitang Arabe na nutfah ay nangangahulugang maliit na dami ng likido. Sinasabi ni al-Tabari, isang unang tagapagpaliwanag, na ito ay anumang kaunting tubig sa isang lalagyan. Ang ‘sperm’ ay ang Ingles ng ilang salin, kasama ang kay Yusuf Ali. Unang inilarawan ng mga siyentipiko ang sperm at ang follicle ng itlog noong dekada 1660 at 1670, isang libong taon pagkatapos ng Qur'an. Nagsasalita ang Qur'an sa mga salitang mauunawaan ng mga tao sa bawat panahon: isang maliit na patak ng likido. Naunawaan ito ng mga unang nakarinig nito, at naiintindihan din natin. At hindi nito iniiwan ang ina. Sinasabi nito na ginawa ang tao mula sa isang patak na “mga pinaghalo” (amshaj). Ibinibigay ni al-Tabari ang unang kahulugan bilang likido ng lalaki na hinaluan ng sa babae. Sa ibang bahagi ay sinasabi ng Qur'an na nilikha ng Diyos (﷾) ang magkaparis, ang lalaki at ang babae, “mula sa patak kapag ibinuhos ito”. Sinabi ng Propeta (ﷺ) na may likido rin ang babae, at iyan ang dahilan kung bakit maaaring kamukha ng isang bata ang kanyang ina. Nang tanungin tungkol sa pag-withdraw bago ang paglabas, sinabi niya na hindi nagmumula ang bata sa lahat ng likido. Ang punto niya ay walang makapipigil sa niloloob ng Diyos (﷾). Pinaniwalaan din ng ilang unang manunulat na Griyego sa medisina na kapwa nagbibigay ng binhi ang dalawang magulang. Kaya hindi ito iniaalok bilang isang pagtuklas. Ang punto ay na, hindi gaya ni Aristotle, binibigyan ng Qur'an ang ina ng kanyang bahagi.
“Tunay na Kami ay lumikha sa tao mula sa isang patak na mga pinaghalo upang sumubok Kami sa kanya, saka gumawa Kami sa kanya na isang madinigin, na nakakikita.”
Sinasabi na ang nutfah ay anumang kaunting tubig sa isang lalagyan, maging balon man o balat na sisidlan ng tubig. Ang amshaj ay nangangahulugang mga halo; ang unang pananaw na iniuulat niya, mula kina Ikrimah, Ibn Abbas, al-Hasan at Mujahid, ay ito ang paghahalo ng tubig ng lalaki at ng tubig ng babae.
Ang siyentipikong pagkilala sa itlog at semilya, ang mga pangunahing bahagi ng sekswal na pagpaparami, ay naganap sa isang dekada ng pagtuklas noong dekada 1660 at 1670. Unang nakita ang semilya sa ilalim ng mikroskopyo, at ang inilarawan ni Regnier de Graaf bilang itlog ay ang follicle na naglalaman nito. Ang itlog mismo ng mammal ay unang nakita ni Karl Ernst von Baer noong 1827. Nanatiling hindi malinaw ang papel ng itlog at semilya sa loob ng 170 taon pa.
“Na Siya ay lumikha sa magkaparis, ang lalaki at ang babae, mula sa patak kapag ibinuhos ito.”
Iniulat ni Umm Salama na tinanong ni Umm Sulaym ang Propeta (ﷺ) kung kailangan bang maligo ng isang babae matapos ang basang panaginip. Sinabi niya na oo, kung makakita siya ng likido. Nang itanong ni Umm Salama kung ang babae ba ay may ganoong likido, sinabi niya na oo, at iyan ang dahilan kung bakit kamukha ng anak ang kanyang ina. (Gayundin ang Bukhari 3328.)
Iniulat ni Abu Sa'id al-Khudri na tinanong ang Propeta (ﷺ) tungkol sa pag-atras bago lumabas ang semilya ('azl). Sinabi niya na ang anak ay hindi nagmumula sa buong likido, at kapag niloob ni Allah na lumikha ng isang bagay, walang makahahadlang dito.
Ibinabangon ng paliwanag ni Aristotle tungkol sa pagpaparami kung kapwa ba nag-aambag ng binhi ang lalaki at babae, gaya ng inakala ng ilang naunang manunulat sa medisina. Tinanggihan ni Aristotle ang mga naunang pananaw na iyon: sa kanyang paliwanag, ang babae ay nag-aambag hindi ng binhi kundi ng inihandang materya.
Ang akda ni Aristoteles tungkol sa pagpaparami. Itinuturo niya na ang ina ay nag-aambag lamang ng materya ng bata, na siyang dugo ng kanyang regla, samantalang ang semilya ng ama ay nag-aambag ng anyo at hindi nagiging bahagi ng katawan ng embriyo.
Kaunting likido (nutfah)
Ang patak na pinaghalo mula sa dalawang magulang
Ang selula ng semilya
Ang selula ng itlog
Kung paano ito binasa ng mga unang iskolar
Ipinapaliwanag ni Ibn Kathir, ang tagapagpaliwanag ng ikalabing-apat na siglo, ang alaqah bilang isang pulang namuong dugo. Iniuulat niya si Ikrimah, isang mag-aaral ni Ibn Abbas, na nagsasabi: ‘Ito ay dugo.’ Iyan ang pagbasa sa likod ng ‘clot’ ni Yusuf Ali. Gayunman, iniugnay ng mga unang iskolar ang salita sa pagkapit. Sinasabi ni al-Qurtubi, isang iskolar ng ikalabintatlong siglo, na tinatawag na alaqah ang namuong dugo dahil kumakapit ito, dahil sa pagkabasa nito, sa anumang mahawakan nito. Ganoon din ang dahilang ibinibigay ng Arabic-English Lexicon ni Lane. Ang ibig nilang sabihin ay dumidikit ang namuong dugo, hindi na kumakapit ang embryo sa sinapupunan. Ngunit nasa salita na ang ideya ng pagkapit matagal bago pa nagkaroon ng mikroskopyo. Ngayon ay nakikita natin ang embryo na kumakapit sa dingding ng sinapupunan. May pangkalahatang salita rin ang Qur'an para sa batang hindi pa isinisilang. Tinatawag nito ang mga tao na “mga bilig sa mga tiyan ng mga ina ninyo” (ajinnah). Para sa yugtong ito ay pumili ito ng isang salitang kumakapit.
Ipinaliliwanag ang alaqah bilang ang patak na naging isang pulang namuong dugo, gaya ng isang pahabang namuong dugo; sinabi ni Ikrimah: ito ay dugo. Ang mudghah ay gaya ng isang piraso ng laman na walang hugis o anyo; pagkatapos ay binigyan ito ng Diyos ng hugis, may ulo, mga bisig at binti, ang mga buto, ugat at litid nito; ang “bumalot Kami sa mga buto ng laman” ay nangangahulugang binigyan Niya ito ng tatakip at magpapalakas dito; pagkatapos ay inihinga Niya rito ang kaluluwa.
Ipinaliliwanag ang alaqah bilang isang piraso ng basang dugo, na tinawag na alaqah dahil, sa kanyang pagkabasa, kumakapit ito sa anumang madaanan nito; kapag natuyo ito ay hindi na ito alaqah.
Ibinibigay ang 'aliqa bihi bilang: kumapit, dumikit o mahigpit na nakadikit dito. Ibinibigay ang 'alaqah bilang isang bahagi o kimpal ng namuong dugo, na tinawag nang gayon dahil sa pagkakapit-kapit nito, at bilang isang linta.
“Ang mga umiiwas sa mga malaki sa kasalanan at mga mahalay maliban sa mga kasalanang maliit, tunay na ang Panginoon mo ay malawak ang kapatawaran. Siya ay higit na maalam sa inyo noong nagpaluwal Siya sa inyo mula sa lupa at noong kayo ay mga bilig sa mga tiyan ng mga ina ninyo. Kaya huwag kayong magbusilak ng mga sarili ninyo; Siya ay higit na maalam sa sinumang nangilag magkasala.”
“Talaga ngang lumikha Kami ng tao mula sa isang hinango mula sa isang putik. Pagkatapos gumawa Kami sa kanya na isang patak sa isang pamamalagiang matibay [sa sinapupunan]. Pagkatapos lumikha Kami sa patak bilang malalinta, saka lumikha Kami sa malalinta bilang kimpal ng laman, saka lumikha Kami sa kimpal ng laman bilang mga buto, saka bumalot Kami sa mga buto ng laman. Pagkatapos nagpaluwal Kami nito bilang iba pang nilikha. Kaya napakamapagpala si Allāh, ang pinakamaganda sa gawa sa mga tagalikha.”
Mga butong binalot ng laman
Sinasabi ng mga kritiko na sabay na nabubuo ang buto at kalamnan sa sinapupunan, kaya mali ang paglalagay sa mga buto bago ang laman. Hindi sinasabi ng talata kung gaano katagal ang bawat hakbang, o na natatapos ang isa bago magsimula ang susunod. Ang salita nito para sa laman ay kasawna, “bumalot Kami”: inilalagay ang laman sa palibot ng mga buto, gaya ng pagsusuot ng damit. Ganoon din ang pagbasa ni Ibn Kathir: ibinigay ang laman upang takpan ang mga buto at palakasin ang mga ito. Pinapangalanan ng talata kung paano binubuo ang katawan: mga buto sa loob, at laman sa palibot ng mga ito. May dalawa pang katotohanang nakatutulong. Una, ibinibilang ng Arabe ang kartilago bilang buto. Binibigyang-kahulugan ng mga klasikong diksiyonaryo ang kartilago, ghudruf, bilang malambot na buto. Ibinibigay ng Lexicon ni Lane ang ‘anumang malambot na buto’. Ikalawa, gawa sa kartilago ang maagang kalansay ng embryo. Ito ay malambot na modelo ng mga buto. Mula sa mga ikaanim o ikapitong linggo, nagsisimulang palitan ito ng matigas na buto. Samantala, lumilipat ang mga selulang bumubuo ng kalamnan sa lumalaking mga biyas at nagtitipon doon bilang mga kimpal ng kalamnan. Sa huli ay nakapalibot ang mga kalamnan sa mga buto. Nagsasanib ang mga hakbang sa panahon, at hindi kailanman sinasabi ng talata na hindi.
“Talaga ngang lumikha Kami ng tao mula sa isang hinango mula sa isang putik. Pagkatapos gumawa Kami sa kanya na isang patak sa isang pamamalagiang matibay [sa sinapupunan]. Pagkatapos lumikha Kami sa patak bilang malalinta, saka lumikha Kami sa malalinta bilang kimpal ng laman, saka lumikha Kami sa kimpal ng laman bilang mga buto, saka bumalot Kami sa mga buto ng laman. Pagkatapos nagpaluwal Kami nito bilang iba pang nilikha. Kaya napakamapagpala si Allāh, ang pinakamaganda sa gawa sa mga tagalikha.”
Ipinaliliwanag ang alaqah bilang ang patak na naging isang pulang namuong dugo, gaya ng isang pahabang namuong dugo; sinabi ni Ikrimah: ito ay dugo. Ang mudghah ay gaya ng isang piraso ng laman na walang hugis o anyo; pagkatapos ay binigyan ito ng Diyos ng hugis, may ulo, mga bisig at binti, ang mga buto, ugat at litid nito; ang “bumalot Kami sa mga buto ng laman” ay nangangahulugang binigyan Niya ito ng tatakip at magpapalakas dito; pagkatapos ay inihinga Niya rito ang kaluluwa.
Binibigyang-kahulugan ng Lisan al-Arab ang al-ghudruf (gayundin ang al-ghurduf) bilang bawat malambot at maselang buto, saanman ito naroon sa katawan. Ang Sihah ni al-Jawhari: ang malambot na bahagi ng buto. Lane: isang cartilage; anumang malambot na buto.
Sa mga unang yugto ng paglaki ng embryo, ang kalansay ng embryo ay binubuo ng mahiblang mga lamad at hyaline cartilage. Pagsapit ng ikaanim o ikapitong linggo ng buhay ng embryo, nagsisimula ang ossification, ang mismong proseso ng pagbuo ng buto. Sa endochondral ossification, ang cartilage ay nagsisilbing hulmahan na ganap na pinapalitan ng bagong buto.
Ang mga selulang pinagmumulan ng kalamnan ay umaalis sa mga somite at lumilipat sa lumalaking limb bud, kung saan pinaaandar nila ang mga gene ng kalamnan at nagsasama-sama upang bumuo ng dorsal at ventral na masa ng kalamnan.
Isang lumalaking biyas
Binalot Niya ng laman ang mga buto
Malambot na buto
Kartilago ang maagang kalansay, na tinatawag ng Arabe na isang malambot na buto
Matigas na buto
Pinapalitan ng buto ang kartilago mula sa mga ikaanim o ikapitong linggo
Laman
Nagtitipon ang mga selulang bumubuo ng kalamnan tungo sa mga kimpal ng kalamnan sa biyas
Ang nakikita ng mga embryologist
Sa ikatlong linggo ay nakatanim na ang embryo sa dingding ng sinapupunan. Nakabitin ito sa loob ng supot nitong puno ng likido sa pamamagitan ng isang nag-uugnay na tangkay, at isa o dalawang milimetro lamang ang haba nito. Pagsapit ng mga 28 araw ay isa itong nakakurbang kimpal na mga 4 mm ang haba. Sa likod nito ay may isang hanay ng mga gulod, ang mga somite, na mga bloke ng tisyu na nagiging gulugod at mga kalamnan. May mga bahaging nahubog na at ang iba ay hindi pa.
Isang karaniwang medikal na aklat-aralin ng embriyolohiya ng tao. Inilalarawan nito ang embriyo sa ikatlong linggo na nakakapit sa dingding ng sinapupunan at nakakabit sa loob ng sisidlan nitong puno ng likido sa pamamagitan ng isang nagdudugtong na tangkay, at ang embriyo sa ikaapat na linggo bilang isang kurbadong anyo na ilang milimetro ang haba na may magkakapares na somite na makikita sa likod nito.
Isang sanggunian sa embriyolohiya ng unibersidad na may mga larawan ng mga embriyo ng tao mula sa Carnegie Collection, na nakaayos ayon sa yugto ng paglaki. Ipinakikita ng Yugto 13 (mga apat na linggo, humigit-kumulang 4-6 mm) ang kurbadong embriyo na may hanay ng mga somite sa likod nito.
Ang itinuro ng mga manggagamot ng panahon
Nasa mundo na ang ideya na nabubuo ang isang embryo nang paunti-unti. Kapwa sumulat tungkol dito sina Aristotle, isang pilosopong Griyego ng ikaapat na siglo BCE, at Galen, isang Griyegong manggagamot ng ikalawang siglo CE. Ngunit may kasamang mga pagkakamali ang turo ng mga maalam. Naghari sa medisina ang salita ni Galen mula ikalawang siglo hanggang ikalabimpitong siglo. Inilarawan niya ang isang sinapupunang may dalawang sungay. Inilagay ng medisinang Griyego ang mga batang lalaki sa kanan ng sinapupunan at ang mga batang babae sa kaliwa. Itinuro nito na ginagawa ang bata mula sa dugo ng regla ng ina, at pinakakain nito. Pinaniwalaan ng mga akdang medikal na Griyego na nakapangalan kay Hippocrates na namamatay ang batang ipinanganak sa ikawalong buwan.
Ang maikling anatomiya ni Galen tungkol sa sinapupunan, na halos hango sa pagdisekta ng mga hayop, na naglalarawan sa matris ng tao bilang may dalawang sungay.
Isang kasaysayan ng embriyolohiya mula sa sinaunang panahon hanggang sa ika-18 siglo. Inilalahad nito ang turong Griyego at ni Galen na ang embriyo ay nabubuo mula sa at pinakakain ng dugo ng regla ng ina, at ang sinaunang pananaw na ang mga lalaki ay nabubuo sa kanang bahagi ng sinapupunan at ang mga babae sa kaliwa.
Isang tratado sa kalipunang Hippocratic na naninindigang ang batang ipinanganak sa ikapitong buwan ay maaaring mabuhay ngunit ang batang ipinanganak sa ikawalong buwan ay hindi. Ang paniniwalang ito ay naipasa sa mga sumunod na medisinang Griyego.
Ang akda ni Aristoteles tungkol sa pagpaparami. Itinuturo niya na ang ina ay nag-aambag lamang ng materya ng bata, na siyang dugo ng kanyang regla, samantalang ang semilya ng ama ay nag-aambag ng anyo at hindi nagiging bahagi ng katawan ng embriyo.
| Medisinang Griyego | Ang Qur'an |
|---|---|
| Isang sinapupunang may dalawang sungay | Walang sinasabi tungkol dito |
| Mga lalaki sa kanan ng sinapupunan, mga babae sa kaliwa | Walang sinasabi tungkol dito |
| Ginawa ang bata mula sa dugo ng regla ng ina | Isang pinaghalong patak, mula sa dalawang magulang |
| Namamatay ang isang batang ipinanganak sa ikawalong buwan | Walang sinasabi tungkol dito |
Ang hindi isinasama ng Qur'an
Wala sa mga pagkakamaling iyon ang inuulit ng Qur'an. Wala itong sinapupunang may dalawang sungay, walang kanan at kaliwa, walang dugo ng regla bilang pagkain, at walang tiyak na mamamatay na batang ipinanganak sa ikawalong buwan. Hindi nito kailanman sinasabi na ginagawa ang bata mula sa dugo ng regla ng ina, gaya ng itinuro ng medisinang Griyego. Sinasabi nito na nagmumula ang bata sa isang patak na pinaghalo, mula sa dalawang magulang. Namamalagi at kumakapit ang patak, at nagiging isang kimpal. Sumusunod ang mga buto at laman, at nangyayari ang lahat ng ito sa kadiliman. Tugma sa nakikita ng mga embryologist ang sinasabi nito tungkol sa patak, sa pagkapit, sa kimpal at sa kadiliman. Ipinahayag ito sa Propeta (ﷺ), isang lalaking hindi marunong bumasa, malayo sa anumang paaralan ng medisina. Hindi isinalin sa Arabe sina Galen at Aristotle hanggang sa mga saling Abbasid sa Baghdad, mahigit isang siglo matapos mamatay ang Propeta (ﷺ). Umabot ang medisinang Griyego sa rehiyon sa mga aklat na Griyego at Syriac, hindi sa Arabe.
“Tunay na Kami ay lumikha sa tao mula sa isang patak na mga pinaghalo upang sumubok Kami sa kanya, saka gumawa Kami sa kanya na isang madinigin, na nakakikita.”
“Talaga ngang lumikha Kami ng tao mula sa isang hinango mula sa isang putik. Pagkatapos gumawa Kami sa kanya na isang patak sa isang pamamalagiang matibay [sa sinapupunan]. Pagkatapos lumikha Kami sa patak bilang malalinta, saka lumikha Kami sa malalinta bilang kimpal ng laman, saka lumikha Kami sa kimpal ng laman bilang mga buto, saka bumalot Kami sa mga buto ng laman. Pagkatapos nagpaluwal Kami nito bilang iba pang nilikha. Kaya napakamapagpala si Allāh, ang pinakamaganda sa gawa sa mga tagalikha.”
Isang kasaysayan ng embriyolohiya mula sa sinaunang panahon hanggang sa ika-18 siglo. Inilalahad nito ang turong Griyego at ni Galen na ang embriyo ay nabubuo mula sa at pinakakain ng dugo ng regla ng ina, at ang sinaunang pananaw na ang mga lalaki ay nabubuo sa kanang bahagi ng sinapupunan at ang mga babae sa kaliwa.
Ang karaniwang kasaysayan ng kilusan ng pagsasaling Griyego-Arabe. Ipinakikita nito na ang pagsasalin ng agham at pilosopiyang Griyego sa Arabe ay isang proyekto ng mga Abbasid na nakasentro sa Baghdad, mula sa ikalawang hati ng ika-8 siglo hanggang sa ika-10, at ang mga akdang Griyego ay dati nang makukuha sa rehiyon pangunahin sa Syriac.
Ang akda ni Aristoteles tungkol sa pagpaparami. Itinuturo niya na ang ina ay nag-aambag lamang ng materya ng bata, na siyang dugo ng kanyang regla, samantalang ang semilya ng ama ay nag-aambag ng anyo at hindi nagiging bahagi ng katawan ng embriyo.
Ang mga pagtutol na sinagot
Qur'an 23:12-14 — Surah Al-Mu'minun, talata 12-14
“Talaga ngang lumikha Kami ng tao mula sa isang hinango mula sa isang putik. Pagkatapos gumawa Kami sa kanya na isang patak sa isang pamamalagiang matibay [sa sinapupunan]. Pagkatapos lumikha Kami sa patak bilang malalinta, saka lumikha Kami sa malalinta bilang kimpal ng laman, saka lumikha Kami sa kimpal ng laman bilang mga buto, saka bumalot Kami sa mga buto ng laman. Pagkatapos nagpaluwal Kami nito bilang iba pang nilikha. Kaya napakamapagpala si Allāh, ang pinakamaganda sa gawa sa mga tagalikha.”
Sinipi para sa
Sinasabi ng mga kritiko na nasa medisinang Griyego na ang ideya ng mga yugto, kaya maaaring inulit lamang ng Qur'an ang itinuro ni Galen.
Ang tugon
Kilala na ang mga yugto; tinatanggap iyon. Ngunit ang bawat natuto ng embryology ni Galen ay natuto rin ng kanyang mga pagkakamali: ang sinapupunang may dalawang sungay, ang kanan at kaliwa, ang dugo ng regla. Ang sinumang kumopya sa kanya ay kokopya rin sana ng mga pagkakamali kasama ng katotohanan. Nasa Qur'an ang mga yugto at wala ang alinman sa mga pagkakamali.
Kung saan ito humahantong — Ang pagkopya kay Galen ay magdadala sana ng mga pagkakamali ni Galen, at wala ang mga iyon.
Qur'an 23:12-14 — Surah Al-Mu'minun, talata 12-14
“Talaga ngang lumikha Kami ng tao mula sa isang hinango mula sa isang putik. Pagkatapos gumawa Kami sa kanya na isang patak sa isang pamamalagiang matibay [sa sinapupunan]. Pagkatapos lumikha Kami sa patak bilang malalinta, saka lumikha Kami sa malalinta bilang kimpal ng laman, saka lumikha Kami sa kimpal ng laman bilang mga buto, saka bumalot Kami sa mga buto ng laman. Pagkatapos nagpaluwal Kami nito bilang iba pang nilikha. Kaya napakamapagpala si Allāh, ang pinakamaganda sa gawa sa mga tagalikha.”
Sinipi para sa
Sinasabi ng mga kritiko na ang alaqah ay nangangahulugang namuong dugo, at hindi mukhang namuong dugo ang embryo.
Ang tugon
Maaaring mangahulugan ang salita ng linta o ng namuong dugo, at ganoon ito isinasalin ni Yusuf Ali. Ang ugat na kahulugan nito ay ang kumapit o mabitin. Sinusunod ng pahinang ito ang ugat na kahulugang iyon, at talagang kumakapit ang embryo sa dingding ng sinapupunan sa mga unang linggo nito. Noong ikalabintatlong siglo ay ipinaliwanag na ni al-Qurtubi ang pangalan sa pamamagitan ng pagkapit.
Kung saan ito humahantong — Nakasandig ang pahina sa ugat na kahulugan ng alaqah, ang kumapit, at hindi sa salitang ‘namuong dugo’.
Qur'an 86:6-7 — Surah At-Tariq, talata 6-7
“Nilikha siya mula sa isang likidong pumupulandit, na lumalabas mula sa pagitan ng gulugod [ng lalaki] at mga tadyang.”
Sinipi para sa
Sinasabi ng mga kritiko na inuulit ng Qur'an ang isang sinaunang pagkakamali sa pagsasabing ginagawa ang semilya sa pagitan ng gulugod at ng mga tadyang.
Ang tugon
Sinasabi ng talata kung saan lumalabas ang likido, sa payak na mga salitang gagamitin ng isang lalaki tungkol sa sarili niyang katawan. Hindi nito sinasabi kung aling organo ang gumagawa nito. Nasa pahina tungkol sa Qur'an 86:6-7 ang buong sagot.
Kung saan ito humahantong — Isang payak na paglalarawan kung saan lumalabas ang likido, hindi isang pag-angkin tungkol sa kung aling organo ang gumagawa nito.
Qur'an 23:12-14 — Surah Al-Mu'minun, talata 12-14
“Talaga ngang lumikha Kami ng tao mula sa isang hinango mula sa isang putik. Pagkatapos gumawa Kami sa kanya na isang patak sa isang pamamalagiang matibay [sa sinapupunan]. Pagkatapos lumikha Kami sa patak bilang malalinta, saka lumikha Kami sa malalinta bilang kimpal ng laman, saka lumikha Kami sa kimpal ng laman bilang mga buto, saka bumalot Kami sa mga buto ng laman. Pagkatapos nagpaluwal Kami nito bilang iba pang nilikha. Kaya napakamapagpala si Allāh, ang pinakamaganda sa gawa sa mga tagalikha.”
Sinipi para sa
Sinasabi ng mga kritiko na sabay na nabubuo ang buto at kalamnan, kaya mali ang ‘mga buto, saka laman’.
Ang tugon
Kartilago ang maagang kalansay, at tinatawag ng Arabe ang kartilago na malambot na buto. Napupunta ang mga kalamnan sa palibot ng mga buto. Sinasabi ng talata na binalot ng laman ang mga buto. Hindi nito sinasabi na natatapos ang isang hakbang bago magsimula ang susunod.
Kung saan ito humahantong — Naroon na nang maaga ang mga buto, sa malambot na anyo, at ibinabalot sa palibot ng mga ito ang laman.
Qur'an 76:2 — Surah Al-Insan, talata 2
“Tunay na Kami ay lumikha sa tao mula sa isang patak na mga pinaghalo upang sumubok Kami sa kanya, saka gumawa Kami sa kanya na isang madinigin, na nakakikita.”
Sinipi para sa
Sinasabi ng mga kritiko na alam ng Qur'an ang semilya ngunit hindi ang itlog.
Ang tugon
Ang nutfah ay nangangahulugang maliit na dami ng likido. Walang pinapangalanang selula ang Qur'an. Tinatawag nito ang patak na pinaghalo, at sinabi ng Propeta (ﷺ) na maaaring kamukha ng isang bata ang kanyang ina dahil may likido rin ito.
Kung saan ito humahantong — Walang selulang pinapangalanan, at naroon ang bahagi ng ina.
Mga pananaw
Ang pananaw ng Islam
Ang salaysay ng Qur'an tungkol sa embryo ay isang tanda, hindi isang aralin sa medisina. Ipinahayag sa Propeta (ﷺ), inilalarawan nito nang totoo ang mga unang yugto sa payak na mga salita. Wala itong inuulit sa mga pagkakamaling itinuro ng mga manggagamot ng kanyang panahon tungkol sa sinapupunan at sa bata.
Inilalarawan ng Qur'an ang mga yugto ng bata. Dumaraan ito mula sa isang patak, sa isang bagay na kumakapit (alaqah), sa isang kimpal na mukhang nginuya (mudghah), sa mga butong binalot ng laman.
Sa mga ikatlong linggo ay kumakapit ang embryo sa dingding ng sinapupunan. Sa mga ikaapat na linggo ay isa itong nakakurbang kimpal na ilang milimetro ang haba, na may mga somite sa likod nito.
Tinatawag ng Qur'an 76:2 ang patak na amshaj, pinaghalo.
Tugma ang pinaghalong patak sa isang batang nabuo mula sa dalawang magulang.
Ang nutfah ay nangangahulugang maliit na dami ng likido, hindi isang selula ng semilya. Hindi pinapangalanan ng Qur'an ang selula ng semilya ni ang itlog, at binibigyan nito ang ina ng bahagi sa bata sa pamamagitan ng pinaghalong patak.
Itinuro ng medisinang Griyego ang sinapupunang may dalawang sungay, ang mga batang lalaki sa kanan, ang pagpapakain sa pamamagitan ng dugo ng regla at ang pagkamatay ng mga batang ipinanganak sa ikawalong buwan. Wala riyan ang inuulit ng Qur'an.
Iniingatan ng salaysay na ito ang mga totoong yugto at inaalis ang mga pagkakamali ng mga maalam na pinapangalanan dito. Tumuturo iyan sa isang pinagmulang lampas sa karunungan ng panahong iyon.