Maikling sagot
Hindi. Unang sinasabi ng Juan 1:1 na ang Salita ay “kasama ng Diyos”, kaya ang Salita ay hindi ang Diyos (﷾) na kasama nito. Sa Griyego, walang pantukoy (ang salita para sa ‘ang’) ang ikalawang ‘Diyos’. Hindi minarkahan ng mga lumang kopyang Griyego ang malalaki at maliliit na titik. Kaya ang paglilimbag ng ‘Diyos’ o ‘diyos’ ay pasya ng tagasalin. Isinulat ng mga iskolar na sina James Moffatt at Edgar Goodspeed ang “the Logos was divine” at “the Word was divine” (banal ang Salita). Ginagamit din ng Bibliya ang salitang diyos para sa mga tao. Sinabi ng Diyos (﷾) kay Moises: “Ginawa kitang isang diyos kay Faraon”. Si Jesus mismo ang sumipi ng isang talatang tumatawag sa mga tao na mga diyos. Hindi mapatutunayan ng isang titulong ibinibigay ng Bibliya kay Moises na ang sinuman ay ang Iisang Diyos (﷾). Nasa Qur'an ang sagot ng Islam, na tumatawag kay Jesus na isang salita mula sa Diyos (﷾), nilikha sa pamamagitan ng Kanyang utos na ‘Mangyari’.
Buong paliwanag
Kung paano binabasa ng mga Kristiyano ang talata
Binabasa ng mga Kristiyano ang Salita bilang ang walang hanggang Anak ng Diyos. Sinasabi nila na kasama siya ng Ama bago ang paglikha at kasalo sa Kanyang kalikasan. Sinasabi ng Juan 1:14 na ang Salita ay “nagkatawang-tao”. Itinuturing ito ng mga Kristiyano na nangangahulugang ang Diyos Anak ay naging ang taong si Jesus.
“Sa pasimula ay ang Verbo, at ang Verbo ay sumasa Diyos, at ang Verbo ay Diyos.”
“At ang Verbo ay nagkatawang-tao, at tumahan sa gitna natin, (at nakita namin ang kanyang kaluwalhatian, kaluwalhatiang gaya ng sa bugtong ng Ama,) na puspos ng biyaya at katotohanan.”
Ang sinasabi ng Griyego
Sa ‘ang Salita ay kasama ng Diyos’, sinasabi ng Griyego ang ton theon, ‘ang Diyos’, na may salita para sa ‘ang’. Sa ‘ang Salita ay Diyos’, mayroon itong theos na walang pantukoy. Hindi gumawa ng pagkakaiba ang mga manuskritong Griyego ng panahong iyon sa pagitan ng malalaki at maliliit na titik. Kaya ang paglilimbag ng ‘Diyos’ o ‘diyos’ ay isang pasyang ginagawa ng tagasalin batay sa kahulugan. Ginagawa mismo ng King James Version ang pasyang iyon sa 2 Mga Taga-Corinto 4:4. Doon ay ginagamit ni Pablo ang ho theos, na may pantukoy, para kay Satanas. Isinulat ng mga tagasalin ang “the god of this world” (ang diyos ng sanlibutang ito) na may maliit na g. Kaya hindi napagpapasyahan ng pantukoy, o ng kawalan nito, ang kahulugan sa sarili nito. Ang pananaw ng tagasalin sa kahulugan ang nagpapasya.
“Sa pasimula ay ang Verbo, at ang Verbo ay sumasa Diyos, at ang Verbo ay Diyos.”
“Na sa kanila ay binulag ng diyos ng sanlibutang ito ang mga pag-iisip ng mga hindi sumasampalataya, upang huwag silang silangan ng liwanag ng maluwalhating ebanghelyo ni Kristo, na siyang larawan ng Diyos.”
| Sugnay | Ang Griyego | Ang ipinapakita nito |
|---|---|---|
| ‘Ang Verbo ay sumasa Diyos’ | ton theon, may pantukoy: ‘ang Diyos’ | Hindi ang Verbo ang Diyos (﷾) na kasama nito. |
| ‘Ang Verbo ay Diyos’ | theos, walang pantukoy | Pagpili ng tagasalin ang ‘Diyos’ o ‘diyos’; isinulat nina Moffatt at Goodspeed ang ‘banal’. |
Mga tagasaling sumulat ng ‘divine’
Isinasalin ng dalawang kilalang salin ng ikadalawampung siglo ng mga Kristiyanong iskolar ang sugnay na “the Word was divine” (Goodspeed) at “the Logos was divine” (Moffatt). Ang Logos ay ang salitang Griyego para sa ‘salita’. Itinuturing ng kanilang salin ang theos na walang pantukoy bilang paglalarawan kung ano ang Salita. Hindi ito pangalan para sa Diyos (﷾) na kasama niya. Ang paglilimbag ng malaking D sa dalawang lugar ay nagpapasabi sa talata ng higit pa sa hinihingi ng Griyego.
Isinasalin ni Moffatt, isang Scottish na iskolar ng Bagong Tipan, ang huling bahagi ng Juan 1:1 bilang “the Logos was divine” (ang Logos ay may pagka-Diyos).
Isinasalin ni Goodspeed, isang iskolar ng Griyego sa University of Chicago, ang huling bahagi ng Juan 1:1 bilang “the Word was divine” (ang Verbo ay may pagka-Diyos).
Ang ‘Diyos’ sa mas malawak na paggamit ng Bibliya
Ginagamit ng Bibliya ang salitang diyos para sa higit pa sa Iisang Diyos (﷾). Sa Hebreo ang salita ay elohim, at sa Griyego ay theos. Ginawa ng Diyos (﷾) si Moises na “isang diyos kay Faraon”. Ginagamit ng lumang saling Griyego ng Exodo 7:1 ang theos doon, ang mismong salita ng Juan 1:1, nang walang pantukoy. Sinasabi ng Mga Awit 82:6: “Kayo'y mga diyos”. Nang paratangan si Jesus ng kalapastanganan (pag-insulto sa Diyos (﷾)), sumagot siya sa pagsipi sa awit na iyon. Sinabi niya na tinawag ng Kasulatan na mga diyos ang mga “dinatnan ng salita ng Diyos” (Juan 10:35). Kaya bakit, tanong niya, kalapastanganan ang sabihin niyang siya ang Anak ng Diyos? Itinuring sila ng tradisyong Hudyo na mga hukom ng Israel. Ginagamit din ni Tomas ang salita para kay Jesus nang sabihin niya ang “Panginoon ko at Diyos ko” (Juan 20:28). Binabasa ito ng mga Muslim sa parehong malawak na kahulugang ibinibigay ng Bibliya sa salita sa ibang bahagi. Hindi ito pag-aangkin na si Jesus ang Iisang Diyos (﷾). Sa parehong kabanata, nagsasalita si Jesus tungkol sa “aking Diyos at inyong Diyos” (Juan 20:17). Ginamit din ng mga kasulatang Hudyo noong panahon ni Jesus ang salita sa parehong paraan. Tinatawag ni Philo, isang Hudyong palaisip ng unang siglo, si Moises na isang diyos. Inilalapat ng isang Dead Sea Scroll (11Q13) ang salitang elohim mula sa Mga Awit 82:1 kay Melquisedec, ang saserdote-haring nagpala kay Abram sa Genesis.
“At sinabi ng PANGINOON kay Moises, Tingnan mo, ginawa kitang isang diyos kay Faraon: at si Aaron na iyong kapatid ay magiging iyong propeta.”
“Aking sinabi, Kayo'y mga diyos; at kayong lahat ay mga anak ng Kataas-taasan.”
“Sumagot sa kanila si Jesus, Hindi ba nasusulat sa inyong kautusan, Aking sinabi, Kayo'y mga diyos? Kung tinawag niyang mga diyos ang mga yaon, na dinatnan ng salita ng Diyos, at ang kasulatan ay hindi maaaring sirain; Sinasabi ba ninyo tungkol sa kanya, na pinakabanal ng Ama at sinugo sa sanlibutan, Ikaw ay namumusong; sapagkat sinabi ko, Ako'y Anak ng Diyos?”
“Sumagot si Tomas at sinabi sa kanya, Panginoon ko at Diyos ko.”
“Sinabi sa kanya ni Jesus, Huwag mo akong hipuin; sapagkat hindi pa ako umaakyat sa aking Ama: ngunit pumunta ka sa aking mga kapatid, at sabihin mo sa kanila, Aakyat ako sa aking Ama, at inyong Ama; at sa aking Diyos, at inyong Diyos.”
Si Philo, isang Hudyong manunulat sa Alexandria noong panahon ni Jesus, ay nagsasabing si Moises ay tinawag na diyos at hari ng buong bansa. Hindi niya ibig sabihin na si Moises ang Iisang Diyos.
Isang Dead Sea Scroll mula sa unang siglo BCE, na natagpuan sa Kuweba 11 ng Qumran. Sinisipi nito ang Awit 82:1, kung saan ang King James Version ay may “Ang Diyos ay tumatayo sa kapisanan ng makapangyarihan”, at iniuukol ang salitang Hebreong elohim sa talatang iyon kay Melquisedec, isang makalangit na tauhan na nagsasagawa ng paghatol ng Diyos, hindi sa Iisang Diyos.
| Talata | Tungkol kanino |
|---|---|
| Exodo 7:1 | Moises: ‘Ginawa kitang parang Diyos kay Faraon’; theos ang Griyego, walang pantukoy. |
| Awit 82:6 | Mga tao: ‘Kayo'y mga diyos’. |
| Juan 10:34-35 | Sinipi ito ni Jesus: ang mga ‘dinatnan ng salita ng Diyos’. |
| 2 Corinto 4:4 | Satanas: ‘ang diyos ng sanlibutang ito’, may pantukoy. |
Ang salita ng Diyos (﷾) at ang paglikha
Idinadagdag ng mga Kristiyano na ang Salita ay “nang pasimula” at na ang lahat ng bagay ay ginawa sa pamamagitan niya. Sinasabi nila na hindi ito totoo tungkol kay Moises. Nagsasalita ang Bibliyang Hebreo tungkol sa paglikha ng Diyos (﷾) sa pamamagitan ng Kanyang salita: “Sa pamamagitan ng salita ng PANGINOON ay ginawa ang mga langit”. Doon ang salita ay ang utos ng Diyos (﷾), hindi isang ikalawang persona sa tabi Niya. Sinasabi ng Qur'an na umiral si Jesus sa pamamagitan ng ganoong utos: sinabi ng Diyos (﷾) ang ‘Mangyari’, at nangyari siya. Kaya si Jesus ang pinairal ng salita ng Diyos (﷾), hindi ang salitang ginamit sa paggawa sa lahat ng bagay. Sa parehong Ebanghelyo ay tinatawag ni Jesus ang Ama na “iisang tunay na Diyos”.
“Sa pasimula ay ang Verbo, at ang Verbo ay kasama ng Diyos, at ang Verbo ay Diyos. Siya rin ay nasa pasimula na kasama ng Diyos. Ang lahat ng bagay ay ginawa sa pamamagitan niya. Kung wala siya, walang anumang ginawa sa mga nagawa.”
“Sa pamamagitan ng salita ng PANGINOON ay ginawa ang mga langit; at ang lahat ng hukbo ng mga iyon sa pamamagitan ng hininga ng kanyang bibig.”
“Nagsabi siya: “O Panginoon ko, paanong magkakaroon ako ng isang anak samantalang walang nakasaling sa akin na isang lalaki?” Nagsabi ito: Gayon si Allāh, lumilikha Siya ng anumang niloloob Niya. Kapag nagtadhana Siya ng isang bagay ay nagsasabi lamang Siya rito na mangyari saka mangyayari ito.”
“Tunay na ang paghahalintulad kay Jesus sa ganang kay Allāh ay gaya ng paghahalintulad kay Adan; lumikha Siya rito mula sa alabok, pagkatapos nagsabi Siya rito na mangyari saka mangyayari ito.”
“At ito ang buhay na walang hanggan, na makilala ka nila, ang iisang tunay na Diyos, at si Jesus Kristo, na iyong sinugo.”
Si Jesus bilang isang salita mula sa Diyos (﷾)
Tinatawag din ng Qur'an si Jesus na “salita Niya na ipinarating Niya kay Maria”. Sa parehong talata ay ipinagbabawal nito ang pagsasabing: “Huwag kayong magsabi ng tatlo.” Ipinapaliwanag ng mga Muslim na iskolar na tinatawag si Jesus na isang salita dahil nilikha siya sa pamamagitan ng salita ng Diyos (﷾) na ‘Mangyari’. Isinilang siya nang walang ama, gaya ng paglikha kay Adan nang walang ama o ina. Ang isang salitang isinugo ng Diyos (﷾) ay hindi Diyos, gaya ng ang isang sugo ay hindi ang nagsugo sa kanya.
“O mga May Kasulatan, huwag kayong magpalabis sa relihiyon ninyo at huwag kayong magsabi tungkol kay Allāh kundi ng totoo. Ang Kristo Jesus na anak ni Maria ay sugo ni Allāh lamang, salita Niya na ipinarating Niya kay Maria, at isang espiritu na mula sa Kanya. Kaya sumampalataya kayo kay Allāh at sa mga sugo Niya. Huwag kayong magsabi ng tatlo. Tumigil kayo, magiging mabuti ito para sa inyo. Si Allāh ay nag-iisang Diyos lamang. Kaluwalhatian sa Kanya para magkaroon pa sa Kanya ng isang anak. Sa Kanya ang anumang nasa mga langit at ang anumang nasa lupa. Nakasapat si Allāh bilang Pinananaligan.”
“Nagsabi siya: “O Panginoon ko, paanong magkakaroon ako ng isang anak samantalang walang nakasaling sa akin na isang lalaki?” Nagsabi ito: Gayon si Allāh, lumilikha Siya ng anumang niloloob Niya. Kapag nagtadhana Siya ng isang bagay ay nagsasabi lamang Siya rito na mangyari saka mangyayari ito.”
“Tunay na ang paghahalintulad kay Jesus sa ganang kay Allāh ay gaya ng paghahalintulad kay Adan; lumikha Siya rito mula sa alabok, pagkatapos nagsabi Siya rito na mangyari saka mangyayari ito.”
Talata por talata
Juan 1:1 — kabanata 1, talata 1
“Sa pasimula ay ang Verbo, at ang Verbo ay sumasa Diyos, at ang Verbo ay Diyos.”
Sinipi para sa
‘Ang Salita ay Diyos’: ang Salita ay Diyos sa kalikasan, at nagkatawang-tao ang Salita kay Jesus, kaya si Jesus ay Diyos.
Ang tugon
Ang Salita ay “kasama ng Diyos”, kaya hindi ito ang Diyos (﷾) na kasama nito. Sa parehong Ebanghelyo ay tinatawag ni Jesus ang Ama na “iisang tunay na Diyos”. Pinapayagan din ng Griyego ang ‘banal’, gaya ng isinulat nina Moffatt at Goodspeed, at ibinibigay ng Bibliya ang titulong diyos kay Moises. Si Jesus mismo ang tumuro sa mga tinawag na mga diyos na “dinatnan ng salita ng Diyos”.
Kung saan ito humahantong — Ang Salita ay kasama ng Diyos (﷾), hindi ang Diyos (﷾) na kasama niya, at binibigyan siya ng talata ng isang titulong ibinibigay rin ng Bibliya sa mga tao. Kaya hindi nito ipinapakita na si Jesus ang Iisang Diyos (﷾).
Mga pananaw
Pangunahing Kristiyano
Ang Salita ay ang walang hanggang Anak, na Diyos kasama ng Ama. Tinatawag ng Juan 1:1 ang Salita na Diyos, at sinasabi ng Juan 1:14 na nagkatawang-tao ang Salita kay Jesus.
Nagtatapos ang Juan 1:1 sa “ang Salita ay Diyos”, at sinasabi ng Juan 1:14 na “ang Salita ay nagkatawang-tao”.
Pagtutol
Pinapayagan ng Griyego ang ‘divine’ (banal), at ganoon ito isinulat nina Moffatt at Goodspeed. Ibinibigay rin ng Bibliya ang titulong diyos kay Moises. Sinasabi ng Juan 1:14 na nagkatawang-tao ang Salita. Hindi nito sinasabing ang tao ay ang Iisang Diyos (﷾), at sa parehong Ebanghelyo ay tinatawag ni Jesus ang Ama na “iisang tunay na Diyos”.
Pinaniniwalaan ng mga Kristiyano na ang Salita ay isang hiwalay na personang kasalo ng Ama sa iisang banal na kalikasan.
Pagtutol
Sinasabi ng talata na ang Salita ay kasama ng Diyos (﷾), kaya hindi ito ang Diyos (﷾) na kasama nito. Tinatawag ni Jesus ang Ama na “iisang tunay na Diyos”, na walang iniiwang ikalawang personang kasalo sa kalikasang iyon. Sinasabi ng Qur'an na nilikha si Jesus sa pamamagitan ng salita ng Diyos (﷾) na ‘Mangyari’, kaya hindi siya ang salitang iyon kundi ang pinairal nito.
Ang pananaw ng Islam
Hindi ginagawang Iisang Diyos ng Juan 1:1 si Jesus. Pinapayagan ng Griyego ang ‘banal’. Ibinibigay ng Bibliya ang titulong diyos kay Moises at sa mga taong dinatnan ng salita ng Diyos (﷾). Tinatawag ng Qur'an si Jesus na isang salita mula sa Diyos (﷾), hindi Diyos.
Sa Juan 1:1, may pantukoy ang unang theos at wala ang ikalawa. Hindi minarkahan ng mga manuskritong Griyego ang malalaki at maliliit na titik, kaya ang malaking D ay pasya ng isang tagasalin.
Ginagamit ni Pablo ang ho theos para kay Satanas. Doon ay ang mga tagasalin ng King James mismo ang sumulat ng “the god of this world”, na may maliit na g.
Isinalin nina Moffatt at Goodspeed, kapwa Kristiyanong iskolar, ang sugnay bilang ‘divine’. Ang kay Moffatt ay “the Logos was divine”, at ang kay Goodspeed ay “the Word was divine”.
Tinatawag ng Bibliya si Moises na “isang diyos kay Faraon”, at sinasabi ng Mga Awit 82:6: “Kayo'y mga diyos”. Sinipi ni Jesus ang awit upang sagutin ang isang paratang ng kalapastanganan. Ipinaliwanag niya na tinawag ng Kasulatan na mga diyos ang mga “dinatnan ng salita ng Diyos”.
Tinatawag ni Philo, isang Hudyong manunulat noong panahon ni Jesus, si Moises na isang diyos. Inilalapat ng kasulatan ng Qumran na 11Q13 ang elohim mula sa Mga Awit 82:1 kay Melquisedec.
Sinasabi ng Juan 1:3 na ang lahat ng bagay ay ginawa sa pamamagitan ng Salita. Sinasabi ng Bibliyang Hebreo na ginawa ng Diyos (﷾) ang mga langit sa pamamagitan ng Kanyang salita, ang Kanyang utos. Sa Juan 17:3 ay tinatawag ni Jesus ang Ama na “iisang tunay na Diyos”. Sinasabi ng Qur'an na nilikha si Jesus sa pamamagitan ng utos na iyon, ‘Mangyari’.
Ang Salitang “kasama ng Diyos” ay hindi ang Diyos (﷾) na kasama nito.
Tinatawag ng Qur'an si Jesus na isang sugo ni Allah (﷾) at ang Kanyang Salitang ipinarating kay Maria, na nilikha sa pamamagitan ng utos na ‘Mangyari’.