Maikling sagot
Kailangan ang pagiging mabuti, ngunit hindi ito ang kabuuan ng ating utang. Itinuro ni Confucius na ang kabutihan ay ang ibigin ang iba, at ang hindi gawin sa iba ang hindi mo nais na gawin sa iyo. Iniuutos din ng Islam ang kabaitan: sa mga magulang, mga kamag-anak, mga nangangailangan, at mga kapitbahay, malapit man o dayuhan. Iniuutos nito ang katarungan sa lahat. Humihingi rin ito ng ihsan (kahusayan): ang sambahin si Allah (﷾) na para bang nakikita mo Siya. Ang iniiwan ng kabutihan lamang ay ang Siyang lumikha sa atin at na sa Kanya tayo babalik. Humihingi ang Qur'an ng paniniwala sa Diyos (﷾) at sa Kanyang sugo, at sinasabi nitong walang ibang relihiyon ang tatanggapin (3:85). Sinasabi rin nito na walang ipinadadalang poot ang Diyos (﷾) hanggang sa dumating ang isang sugo (17:15). Kaya hinihingi ang paniniwala kapag naabot na ng mensahe ang isang tao.
Buong paliwanag
Ang itinuro ni Confucius tungkol sa pagiging mabuti
Itinuro ni Confucius ang ren, ang ganap na kabutihan ng isang tao, na madalas isalin sa Ingles bilang ‘pagkamakatao’. Isinasalin ito ni Legge, na ang salin sa Ingles noong 1861 ang sinisipi rito, bilang ‘kagandahang-loob’ o ‘ganap na kabutihan’. Nang tanungin tungkol sa kagandahang-loob, sinabi ni Confucius na ito ay ang “ibigin ang lahat ng tao” (12.22). Nang tanungin tungkol sa ganap na kabutihan, binanggit niya, bukod sa iba pa, ang hindi paggawa sa iba ng hindi mo nais na gawin sa iyo (12.2). Nang hingan ng iisang salitang gagabay sa buong buhay, sumagot siya ng paggagantihan, na tinatawag na shu sa Tsino (15.23). Ang taong may mabuting pagkatao ay ang junzi, ang ‘nakatataas na tao’ ni Legge. Nakatuon ang isip ng taong iyon sa katuwiran, hindi sa pakinabang (4.16). Kinasisindakan din niya ang mga itinakda ng Langit (Tian) (16.8). Ang Tian ay salita ni Confucius, at hindi ito itinuturing ng pahinang ito na ibang pangalan para kay Allah (﷾).
“Nagtanong si Fan Ch'ih tungkol sa kagandahang-loob. Sinabi ng Guro, ‘Ito ay ang ibigin ang lahat ng tao.’”
“Nagtanong si Chung-kung tungkol sa ganap na kabutihan. Sinabi ng Guro, ‘Ito ay, kapag lumalabas ka, ang pakitunguhan ang bawat isa na para bang tumatanggap ka ng isang dakilang panauhin; ang gamitin ang mga tao na para bang tumutulong ka sa isang dakilang paghahandog; ang hindi gawin sa iba ang hindi mo nais na gawin sa iyo; ang walang pagbubulung-bulong laban sa iyo sa bansa, at wala sa pamilya.’”
“Nagtanong si Tsze-kung, na nagsasabi, ‘May isang salita bang maaaring magsilbing tuntunin ng gawi sa buong buhay ng isa?’ Sinabi ng Guro, ‘Hindi ba ang PAGGAGANTIHAN ang ganoong salita? Ang hindi mo nais na gawin sa iyo, huwag mong gawin sa iba.’”
“Sinabi ng Guro, ‘Ang isip ng nakatataas na tao ay bihasa sa katuwiran; ang isip ng hamak na tao ay bihasa sa pakinabang.’”
“May tatlong bagay na kinasisindakan ng nakatataas na tao. Kinasisindakan niya ang mga itinakda ng Langit. Kinasisindakan niya ang mga dakilang tao. Kinasisindakan niya ang mga salita ng mga pantas.”
Iniuutos din ng Islam ang kabaitan at katarungan
Pinagsasama ng Qur'an ang pagsamba kay Allah (﷾) at ang paggawa ng mabuti sa mga magulang, mga kamag-anak, mga nangangailangan at mga kapitbahay na dayuhan (4:36). Iniuutos nito ang katarungan kahit sa mga taong kinasusuklaman ng isang tao (5:8). Hindi ipinagbabawal ni Allah (﷾) ang mabait at makatarungang pakikitungo sa mga hindi lumalaban sa mga Muslim dahil sa kanilang pananampalataya o nagpapalayas sa kanila (60:8). Sinabi ng Propeta (ﷺ) na walang sinuman sa inyo ang tunay na sumasampalataya hanggang ibigin niya para sa kanyang kapatid ang iniibig niya para sa kanyang sarili. Hindi tiyak ang tagapag-ulat kung ang sinabi niya ay ‘kanyang kapatid’ o ‘kanyang kapitbahay’ (Muslim 45a). Sinabi rin niya na kabilang sa pinakamabuti sa inyo ang may pinakamabuting pag-uugali (Bukhari 3559). Sinasabi ng Qur'an na siya ay nasa isang kaasalang sukdulan (68:4).
“Sumamba kayo kay Allāh at huwag kayong magtambal sa Kanya ng anuman. Sa mga magulang ay [mag-ukol ng] paggawa ng maganda, at sa may pagkakamag-anak, mga ulila, mga dukha, kapit-bahay na may pagkakamag-anak, kapit-bahay na malayo, kasamahan sa tabi, kinapos sa daan, at minay-ari ng mga kanang kamay ninyo. Tunay na si Allāh ay hindi umiibig sa sinumang naging isang hambog na mayabang.”
“O mga sumampalataya, kayo ay maging mga mapagpanatili para kay Allāh, mga saksi sa pagkamakatarungan. Huwag ngang mag-udyok sa inyo ang pagkasuklam sa ilang tao upang hindi kayo magmakatarungan. Magmakatarungan kayo; ito ay pinakamalapit sa pangingilag magkasala. Mangilag kayong magkasala kay Allāh. Tunay na si Allāh ay Mapagbatid sa anumang ginagawa ninyo.”
“Hindi sumasaway sa inyo si Allāh kaugnay sa mga [tagatangging sumampalataya na] hindi nakipaglaban sa inyo dahil sa Relihiyon [ninyo] at hindi nagpalisan sa inyo mula sa mga tahanan ninyo, na magsamabuting-loob kayo sa kanila at magpakamakatarungan kayo sa kanila. Tunay na si Allāh ay umiibig sa mga nagpapakamakatarungan.”
Iniulat ni Anas ibn Malik na sinabi ng Propeta (ﷺ) na walang sinuman sa inyo ang tunay na sumasampalataya hanggang ibigin niya para sa kanyang kapatid ang iniibig niya para sa kanyang sarili. Ang pananalita ay ‘ang kanyang kapatid’, at idinaragdag ng tagapag-ulat na maaaring sinabi ng Propeta (ﷺ) ang ‘ang kanyang kapitbahay’ sa halip nito.
Iniulat ni Abdullah ibn Amr na ang Propeta (ﷺ) ay hindi kailanman mahalay sa pananalita, ni nagsisikap na maging ganoon, at na dati niyang sinasabi na kabilang sa pinakamabuti sa inyo ang may pinakamabuting pag-uugali.
“Tunay na ikaw ay talagang nasa isang kaasalang sukdulan.”
Kapag may nagkasala sa iyo
Tinanong si Confucius kung dapat bang gantihan ng kabaitan ang pinsala. Sumagot siya na ginagantihan ng katarungan ang pinsala, at ng kabaitan ang kabaitan (14.36). Pinahihintulutan ng Qur'an ang katumbas na ganti sa isang pinsala. Idinaragdag nito na ang sinumang nagpaumanhin at nakipag-ayos ay may pabuya mula kay Allah (﷾) (42:40). Sinasabi rin nito na itulak ang masama sa pamamagitan ng higit na maganda, at ang taong may pagkamuhi sa iyo ay magiging para bang isang matalik na kaibigan (41:34).
“May nagsabi, ‘Ano ang sasabihin mo tungkol sa panuntunang ang pinsala ay dapat gantihan ng kabaitan?’ Sinabi ng Guro, ‘Kung gayon ay ano ang iyong igaganti sa kabaitan? Gantihan ang pinsala ng katarungan, at gantihan ang kabaitan ng kabaitan.’”
“Ang ganti sa masagwang gawa ay isang masagwa gawang tulad niyon; ngunit ang sinumang nagpaumanhin at nakipag-ayos, ang pabuya sa kanya ay nasa kay Allāh. Tunay na Siya ay hindi umiibig sa mga tagalabag sa katarungan.”
“Hindi nagkakapantay ang magandang gawa at ang masagwang gawa. Itulak mo [ang masagwa] sa pamamagitan ng siyang higit na maganda, biglang ang [taong] sa pagitan mo at niya ay may pagkamuhi ay [magiging] para bang siya ay isang katangkilik na matalik.”
Ihsan: kahusayan sa pagsamba
Higit pa sa tamang mga gawa ang hinihingi ng Islam. Sa isang kilalang ulat (hadith), dumating ang anghel na si Gabriel bilang isang estranghero at nagtanong sa Propeta (ﷺ) tungkol sa ihsan. Sinabi ng Propeta na ito ay ang sambahin si Allah (﷾) na para bang nakikita mo Siya. Idinagdag niya na bagaman hindi mo Siya nakikita, nakikita ka Niya (Muslim 8). Mula roon lumalago ang mabuting pagkatao. Sinasabi ng Qur'an na ang pagsasamabuting-loob ay hindi ang pagbaling ng iyong mukha sa silangan o kanluran. Ito ay ang sumampalataya kay Allah (﷾), sa Huling Araw, sa mga anghel, sa Aklat at sa mga propeta. Ito rin ay ang pagbibigay dahil sa pag-ibig sa Kanya, ang dasal, ang kawanggawa, ang pagtupad sa mga pangako at ang pagtitiis (2:177). Sinasabi rin ng Qur'an na kasama mo si Allah (﷾) nasaan ka man, at nakikita Niya ang ginagawa mo (57:4).
Iniulat ni Umar ibn al-Khattab na isang estrangherong nakasuot ng napakaputing damit ang nagtanong sa Propeta (ﷺ) tungkol sa Islam, pananampalataya at ihsan (kahusayan). Nang tanungin tungkol sa ihsan, sinabi ng Propeta na ito ay ang sambahin si Allah na para bang nakikita mo Siya, sapagkat bagaman hindi mo Siya nakikita, nakikita ka Niya. Pagkatapos ay sinabi ng Propeta kay Umar na ang estranghero ay si Gabriel, na dumating upang ituro sa kanila ang kanilang relihiyon.
“Ang pagsasamabuting-loob ay hindi na magbaling kayo ng mga mukha ninyo sa harap ng silangan at kanluran, subalit ang pagsasamabuting-loob ay ang sinumang sumampalataya kay Allāh, sa Huling Araw, sa mga anghel, sa kasulatan, at sa mga propeta; nagbigay ng yaman, sa kabila ng pagkaibig dito, sa mga may pagkakamag-anak, sa mga ulila, sa mga dukha, sa kinapos sa daan, sa mga nanghihingi, at alang-alang sa pagpapalaya ng mga alipin; [ang] nagpanatili ng dasal; [ang] nagbigay ng zakāh; at ang mga tumutupad sa kasunduan sa kanila kapag nakipagkasunduan sila; at [lalo na] ang mga matiisin sa kadahupan at kariwaraan, at sa sandali ng labanan. Ang mga iyon ay ang mga nagpakatotoo [sa pananampalataya nila] at ang mga iyon ay ang mga tagapangilag magkasala.”
“Siya ay ang lumikha ng mga langit at lupa sa anim na araw. Pagkatapos lumuklok Siya sa trono. Nakaaalam Siya sa anumang lumalagos sa lupa at anumang lumalabas mula rito, anumang bumababa mula sa langit, at anumang pumapanik doon. [Sa pamamagitan ng kaalaman Niya] Siya ay kasama sa inyo nasaan man kayo. Si Allāh sa anumang ginagawa ninyo ay Nakakikita.”
Ang iniiwan ng kabutihan lamang
Itinuro din ni Confucius ang pagkasindak sa Langit (16.8). Ngunit hindi niya itinuro na nagpadala ang Langit ng isang mensahe sa mga salita. Minsan, nang sabihin niyang mas gusto niyang hindi magsalita, nagtanong siya: “Nagsasalita ba ang Langit?” (17.19). Sinasabi ng Islam na nagsalita ang Siyang lumikha sa atin, sa pamamagitan ng pagsusugo ng mga sugo (42:51). Inuuna ng talata tungkol sa kabaitan ang Kanyang karapatan. Sinasabi nito na paglingkuran si Allah (﷾) at huwag magtambal sa Kanya ng anuman, at saka gumawa ng mabuti sa mga magulang at sa iba (4:36). Sinasabi ng Qur'an na paglingkuran si Allah (﷾) nang may wagas na debosyon sa Kanya (39:2). Sinasabi rin nito na lalasap ng kamatayan ang bawat kaluluwa, at na kay Allah (﷾) tayo babalik (21:35). Hindi sinasabi ng Islam na hindi makagagawa ng mabuti ang mga tao ng ibang pananampalataya, o ang mga walang pananampalataya. Sinasabi nito na magkasama ang mabubuting gawa at ang pananampalataya. Ang sinumang gumagawa ng mabubuting gawa at may pananampalataya ay papasok sa Paraiso, at hindi aapihin nang kahit kapiranggot (4:124).
“May tatlong bagay na kinasisindakan ng nakatataas na tao. Kinasisindakan niya ang mga itinakda ng Langit. Kinasisindakan niya ang mga dakilang tao. Kinasisindakan niya ang mga salita ng mga pantas.”
“Sinabi ng Guro, ‘Mas gusto kong hindi magsalita.’ Sinabi ni Tsze-kung, ‘Kung ikaw, Guro, ay hindi magsasalita, ano ang itatala namin, ang iyong mga alagad?’ Sinabi ng Guro, ‘Nagsasalita ba ang Langit? Sinusunod ng apat na panahon ang kanilang takbo, at ang lahat ng bagay ay patuloy na nalilikha, ngunit may sinasabi ba ang Langit?’”
“Hindi naging ukol sa tao na kausapin siya ni Allāh maliban sa isang pagkasi, o sa likuran ng isang lambong, o magsugo Siya ng isang [anghel na] sugo para magkasi iyon ayon sa pahintulot Niya ng anumang niloloob Niya. Tunay na Siya ay Mataas, Marunong.”
“Sumamba kayo kay Allāh at huwag kayong magtambal sa Kanya ng anuman. Sa mga magulang ay [mag-ukol ng] paggawa ng maganda, at sa may pagkakamag-anak, mga ulila, mga dukha, kapit-bahay na may pagkakamag-anak, kapit-bahay na malayo, kasamahan sa tabi, kinapos sa daan, at minay-ari ng mga kanang kamay ninyo. Tunay na si Allāh ay hindi umiibig sa sinumang naging isang hambog na mayabang.”
“Tunay na Kami ay nagpababa sa iyo ng Aklat kalakip ng katotohanan, kaya sumamba ka kay Allāh habang nagpapakawagas para sa Kanya sa relihiyon.”
“Bawat kaluluwa ay lalasap ng kamatayan. Susubok Kami sa inyo sa pamamagitan ng kasamaan at kabutihan bilang tukso. Tungo sa Amin pababalikin kayo.”
“Ang sinumang gumagawa ng mga maayos, na lalaki man o babae, habang siya ay isang mananampalataya, ang mga iyon ay papasok sa Paraiso at hindi lalabagin sa katarungan nang isang kapiranggot.”
| Tema | Confucius (ang Analects) | Islam |
|---|---|---|
| Kabutihan sa iba | Ang ‘ibigin ang lahat ng tao’. | Gumawa ng mabuti sa mga magulang, mga kaanak, mga ulila, mga nangangailangan at mga kapitbahay. |
| Pagtrato sa iba gaya ng sa iyong sarili | Huwag gawin sa iba ang hindi mo nais na gawin sa iyo. | Walang sumasampalataya hangga't hindi niya iniibig para sa kanyang kapatid ang iniibig niya para sa kanyang sarili. |
| Kapag may gumawa sa iyo ng mali | Gantihan ng katarungan ang pinsala, at ng kabaitan ang kabaitan. | Pinahihintulutan ang katumbas na ganti; ang sinumang nagpapatawad at nakikipagkasundo ay may gantimpala mula kay Allah (﷾). |
| Ang Langit at ang Diyos (﷾) | Pagkamangha sa Langit, ngunit itinanong niya kung nagsasalita ang Langit. | Nagsalita na ang Diyos (﷾), sa pamamagitan ng pagpapadala ng mga sugo. |
Sinasabi ng Islam na magkasama ang mabubuting gawa at ang pananampalataya.
Ang eksaktong hinihingi ng Islam
Sinasabi ng Qur'an na kung may naghahangad ng relihiyong iba sa Islam, hindi ito kailanman tatanggapin mula sa kanya. Sa Kabilang-buhay, kabilang siya sa mga lugi (3:85). Sinasabi rin nito na hindi magpapadala si Allah (﷾) ng Kanyang poot hanggang sa nakapagpadala Siya ng isang sugo (17:15). Kaya hinihingi ang paniniwala sa Diyos (﷾) at sa Kanyang sugo kapag naabot na ng mensahe ang isang tao. Hindi humihingi ang mga Muslim ng kapatawaran para sa mga namatay sa labas ng Islam (9:113). Ngunit walang Muslim ang maaaring magpahayag ng kapalaran ng sinumang partikular na tao. Kay Allah (﷾) iyon, na hindi kailanman lumalabag sa katarungan nang kahit kaunti (4:40). Higit pang tinatalakay ito ng pahina tungkol sa mga taong hindi kailanman nakarinig ng mensahe.
“Ang sinumang naghahangad ng iba pa sa Islām bilang relihiyon ay hindi ito matatanggap mula sa kanya at siya sa Kabilang-buhay ay kabilang sa mga lugi.”
“Ang sinumang napatnubayan ay napatnubayan lamang para sa [pakinabang ng] sarili niya at ang sinumang naligaw ay naligaw lamang laban dito. Hindi papasanin ng isang tagapasan ang pasanin ng iba. Hindi Kami magpaparusa hanggang sa magpadala Kami ng isang sugo.”
“Hindi naging ukol sa Propeta at sa mga sumampalataya na humingi sila ng tawad para sa mga tagapagtambal [na namatay sa kawalang-pananampalataya], kahit pa man ang mga ito ay mga mayroong pagkakamag-anak, matapos na luminaw para sa kanila na ang mga ito ay mga maninirahan sa Impiyerno.”
“Tunay na si Allāh ay hindi lumalabag sa katarungan na kasimbigat ng isang katiting. Kung may isang magandang gawa ay pag-iibayuhin Niya ito [sa gantimpala] at magbibigay Siya mula sa taglay Niya ng isang pabuyang mabigat.”
Ang sagot ng Islam: isang buong paraan ng pamumuhay
Ang Islam ay isang buong paraan ng pamumuhay: ang paniniwala, pagsamba, batas, pamilya at pagkatao nang magkakasama. Sinasabi ng Qur'an na ginawang ganap ni Allah (﷾) ang relihiyon at pinili ang Islam para sa iyo (5:3). Inaanyayahan nito ang mga mananampalataya na pumasok sa Islam nang buong puso (2:208). Ipinakikita ito nang buo ng pahinang “Ano ang Islam?”. Basahin ang Qur'an sa isang saling pinagkakatiwalaan mo, at subukin ito (2:23). Pagkatapos ay itanong kung si Muhammad (ﷺ) ang huling propetang isinugo ng Diyos (﷾) (33:40).
“Sa araw na ito bumuo Ako para sa inyo ng Relihiyon ninyo, lumubos Ako sa inyo ng biyaya Ko at nalugod Ako para sa inyo sa Islām bilang relihiyon.”
“O mga sumampalataya, magsipasok kayo sa pagkapasakop nang lubusan at huwag kayong sumunod sa mga yapak ng demonyo; tunay na siya para sa inyo ay isang kaaway na malinaw.”
“Kung kayo ay nasa isang pag-aalinlangan sa ibinaba Namin sa Lingkod Namin, maglahad kayo ng isang kabanata kabilang sa tulad nito at tumawag kayo ng mga saksi ninyo bukod pa kay Allāh kung kayo ay mga tapat.”
“Si Muḥammad ay hindi ama ng isa sa mga lalaki ninyo, subalit ang Sugo ni Allāh at ang pangwakas sa mga propeta. Laging si Allāh sa bawat bagay ay Maalam.”
Mga tugon, isa-isa
Qur'an 3:85 — Surah Al-Imran, talata 85
“Ang sinumang naghahangad ng iba pa sa Islām bilang relihiyon ay hindi ito matatanggap mula sa kanya at siya sa Kabilang-buhay ay kabilang sa mga lugi.”
Sinipi para sa
Sinasabi ng inyong Qur'an na ligaw ang mabubuting tao ng ibang pananampalataya. Kaya nasa Impiyerno ang mabait kong lola.
Ang tugon
Walang Muslim ang maaaring magpahayag ng kapalaran ng sinumang partikular na tao, kabilang ang iyong lola. Kay Allah (﷾) lamang iyon, na hindi nang-aapi ng sinuman nang kahit kaunti (4:40). Walang ipinadadalang poot Siya hanggang sa dumating ang isang sugo (17:15). Hindi humihingi ang mga Muslim ng kapatawaran para sa mga namatay sa labas ng Islam (9:113). Tuntunin iyon para sa sariling mga panalangin ng isang Muslim, hindi hatol sa kanya. Higit pang sinasabi ng mga pahina tungkol sa pagpaparangal sa mga ninuno at tungkol sa mga taong hindi kailanman nakarinig ng mensahe.
Kung saan ito humahantong — Hayagang sinasabi ng Islam ang tuntunin nito. Humihingi ito ng paniniwala kapag naabot na ng mensahe ang isang tao, at ipinauubaya ang kapalaran ng bawat tao kay Allah (﷾), na hindi nang-aapi ng sinuman.
Qur'an 3:85 — Surah Al-Imran, talata 85
“Ang sinumang naghahangad ng iba pa sa Islām bilang relihiyon ay hindi ito matatanggap mula sa kanya at siya sa Kabilang-buhay ay kabilang sa mga lugi.”
Sinipi para sa
Kung mabait at tapat ako, hindi ako tatanggihan ng isang makatarungang Diyos dahil lamang nagkamali ako sa paniniwala.
Ang tugon
Sang-ayon ang Islam na makatarungan ang Diyos (﷾). Hindi Siya nang-aapi ng sinuman nang kahit kaunti (4:40), at walang ipinadadalang poot bago dumating ang isang sugo (17:15). Si Allah (﷾) lamang ang nakaaalam kung tunay na naabot ng Kanyang mensahe ang isang tao. At hindi bulag na hula ang paniniwala. Ibinibigay ng Qur'an ang katibayan nito at hinihiling na subukin ito (2:23). Inilalagay din nito ang pasasalamat sa Siyang nagbigay sa atin ng buhay sa tabi ng pasasalamat sa mga magulang: “Magpasalamat ka sa Akin at sa mga magulang mo.” (31:14). Hindi babalewalain ng isang mabait na tao ang sarili niyang mga magulang. Hinihiling ng Islam na huwag din niyang balewalain ang kanyang Manlilikha.
Kung saan ito humahantong — Hinahatulan ng Diyos (﷾) nang makatarungan ang bawat tao. Ibinibigay ng mensahe ang mga dahilan nito, at hindi maliit na bagay ang pagtalikod sa Siyang nagbigay sa atin ng lahat.
Sahih Muslim 45a — Kitab al-Iman (Ang Aklat ng Pananampalataya), hadith 45a
Iniulat ni Anas ibn Malik na sinabi ng Propeta (ﷺ) na walang sinuman sa inyo ang tunay na sumasampalataya hanggang ibigin niya para sa kanyang kapatid ang iniibig niya para sa kanyang sarili. Ang pananalita ay ‘ang kanyang kapatid’, at idinaragdag ng tagapag-ulat na maaaring sinabi ng Propeta (ﷺ) ang ‘ang kanyang kapitbahay’ sa halip nito.
Sinipi para sa
Para lamang sa mga Muslim ang ginintuang tuntunin ng Islam. Sinasabi ng ulat ang ‘kanyang kapatid’, kaya hindi kasama ang iba.
Ang tugon
Hindi tiyak ang tagapag-ulat kung ang salita ay ‘kapatid’ o ‘kapitbahay’, kaya hindi pinagpapasyahan ng ulat na ito lamang kung sino ang tinutukoy. Nasa Qur'an mismo ang tungkulin sa lahat. Iniuutos nito ang mabuti sa mga kapitbahay na dayuhan (4:36), at ang katarungan kahit sa mga taong kinasusuklaman ng isang tao (5:8). Pinahihintulutan nito ang mabait at makatarungang pakikitungo sa mga hindi lumalaban sa mga Muslim dahil sa kanilang pananampalataya, sapagkat iniibig ni Allah (﷾) ang mga makatarungan (60:8).
Kung saan ito humahantong — Iniuutos mismo ng Qur'an ang mabuti sa mga kapitbahay na dayuhan at ang katarungan sa lahat. Pinahihintulutan nito ang mabait na pakikitungo sa mapayapang mga tao ng ibang pananampalataya (4:36; 5:8; 60:8).
Analects 4.16 — Aklat 4, kabanata 16
“Sinabi ng Guro, ‘Ang isip ng nakatataas na tao ay bihasa sa katuwiran; ang isip ng hamak na tao ay bihasa sa pakinabang.’”
Sinipi para sa
Mabuti ang Islam alang-alang sa Paraiso. Mabuti ang nakatataas na tao ni Confucius alang-alang lamang sa katuwiran, na mas dalisay.
Ang tugon
Sang-ayon ang Islam na walang gaanong halaga ang mabuting ginawa para sa pakinabang. Pinupuri ng Qur'an ang mga nagpapakain sa mga nangangailangan. Sinasabi nila: “Nagpapakain lamang kami sa inyo para sa [ikalulugod ng] mukha ni Allāh; hindi kami nagnanais mula sa inyo ng isang ganti ni isang pasasalamat.” (76:9). Ang ihsan ay ang sambahin si Allah (﷾) na para bang nakikita mo Siya (Muslim 8). Ang layunin ay ang Diyos (﷾) mismo, hindi ang tubo ng isang mangangalakal.
Kung saan ito humahantong — Kapwa tumatanggi sa kabutihang para sa pakinabang. Sinasabi ng Islam kung kanino nauukol ang katapatan.
Analects 16.8 — Aklat 16, kabanata 8
“May tatlong bagay na kinasisindakan ng nakatataas na tao. Kinasisindakan niya ang mga itinakda ng Langit. Kinasisindakan niya ang mga dakilang tao. Kinasisindakan niya ang mga salita ng mga pantas.”
Sinipi para sa
Itinuro na ni Confucius ang pagkasindak sa Langit. Nasa isang Confucian na ang hinihingi ng Islam.
Ang tugon
Pinagsasaluhan ang pagpipitagan. Naiiba ang Islam sa kung sino ang pinipitaganan nito at kung paano: si Allah (﷾) lamang, sa pagsambang itinakda Niya, nang walang ibang pinaglilingkuran sa tabi Niya (4:36; 2:177).
Kung saan ito humahantong — Kapwa may pagkasindak. Sinasabi ng Islam kung kanino nauukol ang pagsamba, at kung paano ito ipinakikita.
Mga pananaw
Confucian: isang taong may mabuting pagkatao
Itinuro ni Confucius ang pag-ibig sa iba, ang tuntunin ng paggagantihan, at isang pagkataong pinakikilos ng katuwiran at ng pagkasindak sa Langit. Maaaring sabihin ng isang Confucian na ang taong namumuhay nang ganito ay siya nang dapat maging isang mabuting tao.
Ang ren ay ang ibigin ang lahat ng tao (12.22), at maaaring gumabay sa buong buhay ang iisang salita, ang paggagantihan (15.23). Wala nang kailangan pa ang taong namumuhay ayon dito.
Pagtutol
Tinatanggap: tunay na kabutihan ito. Iniuutos ng Islam ang katarungan sa lahat at ang mabuti sa mga kapitbahay na dayuhan (5:8; 4:36). Ngunit hindi sinasabi ng isang tuntunin sa pagitan ng mga tao kung ano ang utang natin sa Siyang lumikha sa atin. Doon nagsisimula ang talata ng Qur'an tungkol sa kabaitan: “Sumamba kayo kay Allāh at huwag kayong magtambal sa Kanya ng anuman.” (4:36).
Pinakikilos ng katuwiran, hindi ng pakinabang, ang taong may mabuting pagkatao (4.16). Kaya ang kabutihan ay sarili nitong gantimpala.
Pagtutol
Sang-ayon ang Islam na walang gaanong halaga ang mabuting ginawa para sa pakinabang. Pinupuri ng Qur'an ang mga nagpapakain sa mga nangangailangan. Sinasabi nila: “Nagpapakain lamang kami sa inyo para sa [ikalulugod ng] mukha ni Allāh; hindi kami nagnanais mula sa inyo ng isang ganti ni isang pasasalamat.” (76:9). Ang paghahangad sa kaluguran ng Diyos (﷾) ay hindi pakinabang ng isang mangangalakal. Ito ay katapatan sa Siyang lumikha sa atin.
Kinasisindakan ng taong may mabuting pagkatao ang mga itinakda ng Langit (16.8). Kaya kasama na sa kabutihang Confucian ang pagpipitagan.
Pagtutol
Tinatanggap: bahagi ng kabutihan ang pagpipitagan. Itinuturo ng Islam na si Allah (﷾), na lumikha sa atin, ay nagsalita sa pamamagitan ng Kanyang mga sugo at sinabi sa atin kung ano ang hinihingi Niya (42:51). Itinuturo din nito kung paano ipinakikita ang pagpipitagang iyon: sa pagsamba ayon sa itinakda Niya, nang walang anumang pinaglilingkuran sa tabi Niya (4:36; 39:2; 2:177).
Ginagantihan ng katarungan ang pinsala at ng kabaitan ang kabaitan (14.36). Iyan ay isang makatarungang tuntunin para sa mabubuting tao.
Pagtutol
Pinahihintulutan din ng Islam ang katumbas na ganti, at pinupuri nito ang pagpapatawad (42:40). Itinuturo nito na itulak ang masama sa pamamagitan ng higit na maganda (41:34). Hindi sinasabi ng alinmang tuntunin lamang kung kanino tayo mananagot sa pakikitungo natin sa iba. Sinasabi ng Islam na babalik kay Allah (﷾) ang bawat kaluluwa (21:35).
Ang mabuting puso ang mahalaga
Pinaniniwalaan ng maraming tao, relihiyoso man o hindi, na ang mahalaga ay ang maging mabait at makatarungan. Idinaragdag ng ilan na hindi kailangan ang anumang paniniwala tungkol sa Diyos. Sinasabi naman ng iba na tinatanggap ng Diyos ang bawat mabuting tao, anuman ang kanyang paniniwala.
Sapat na ang kabaitan. Hindi nangangailangan ng paniniwala sa Diyos sa likod nito ang isang tuntuning gaya ng paggagantihan ni Confucius (15.23).
Pagtutol
Sang-ayon ang Islam na tungkulin ang kabaitan at iniuutos ito (4:36). Ang bukas na tanong ay hindi kung bakit ka mabait, kundi kung ano ang nagpapabigkis sa kabaitan sa halip na isang kagustuhan lamang. Sumasagot ang Islam na ang Siyang lumikha sa atin ang nagtakda ng tama at mali, at babalik sa Kanya ang bawat kaluluwa (21:35).
Gaya ng taong may mabuting pagkatao ni Confucius (4.16), mabait ako dahil tama ito, hindi dahil may nakatingin. Wala nang ibang dahilang kailangan ang kabutihan.
Pagtutol
Sang-ayon ang Islam na totoo ang tama at mali. Ngunit nangangailangan ng saligan ang ‘tama ito’: ano ang nagpapabigkis dito sa lahat, at hindi lamang isang damdaming pinagsasaluhan natin? Sinasabi ng Islam na binibigkis tayo ng tama dahil itinakda ito ng Siyang lumikha sa atin. Hindi Siya kailanman lumalabag sa katarungan sa anumang mabuting nagawa (4:40).
Hindi kailanman lumalabag sa katarungan si Allah (4:40). Kaya dapat Niyang tanggapin ang mabubuting tao ng bawat pananampalataya, o ng walang pananampalataya, anuman ang kanilang paniniwala.
Pagtutol
Sang-ayon ang Islam na hindi kailanman lumalabag sa katarungan si Allah (﷾) (4:40), at hindi nito sinasabi na hindi makagagawa ng mabuti ang mga tao ng ibang pananampalataya, o ang mga walang pananampalataya. Sinasabi nga nito na walang relihiyong iba sa Islam ang tatanggapin (3:85). Dumarating lamang ang poot pagkatapos dumating ang isang sugo (17:15), at walang Muslim ang maaaring magpahayag ng kapalaran ng sinumang partikular na tao.
Ang pananaw ng Islam
Iniuutos ng Islam ang katarungan sa lahat at ang kabaitan sa mga kapitbahay at mga dayuhan, humihingi ng ihsan, at sinasabi nang eksakto kung ano ang iniiwan ng kabutihan lamang. Ito ay isang buong paraan ng pamumuhay, at inaanyayahan ka nitong subukin ang Qur'an.
Iniuutos ng Qur'an ang mabuti sa mga magulang, mga kamag-anak, mga nangangailangan at mga kapitbahay na dayuhan. Pinahihintulutan nito ang mabait at makatarungang pakikitungo sa mga hindi lumalaban sa mga Muslim dahil sa kanilang pananampalataya.
Sinabi ng Propeta (ﷺ) na walang sinumang tunay na sumasampalataya hanggang ibigin niya para sa kanyang kapatid ang iniibig niya para sa kanyang sarili. Hindi tiyak ang tagapag-ulat kung ang sinabi niya ay ‘kapatid’ o ‘kapitbahay’.
Mataas ang mabuting pagkatao sa Islam. Nagsasalita ang Qur'an tungkol sa sukdulang kaasalan ng Propeta (ﷺ), at sinabi niya na kabilang sa pinakamabuti sa inyo ang may pinakamabuting pag-uugali.
Inilarawan ng Propeta (ﷺ) ang ihsan bilang ang pagsamba kay Allah (﷾) na para bang nakikita mo Siya, habang batid na nakikita ka Niya.
Ang pagsasamabuting-loob ay ang paniniwala, pagsamba, pagbibigay at mabuting asal nang magkakasama, na iniaalay nang may wagas na debosyon kay Allah (﷾).
Binibilang ang mabubuting gawa sa Kabilang-buhay kasama ng pananampalataya.
Hinihingi ang paniniwala sa Diyos (﷾) at sa Kanyang sugo kapag naabot na ng mensahe ang isang tao. Walang ipinadadalang poot si Allah (﷾) hanggang sa dumating ang isang sugo.
Hindi humihingi ang mga Muslim ng kapatawaran para sa mga namatay sa labas ng Islam. Ngunit walang Muslim ang maaaring magpahayag ng kapalaran ng sinumang partikular na tao. Kay Allah (﷾) iyon, na hindi kailanman lumalabag sa katarungan.
Ang Islam ay isang buong paraan ng pamumuhay, at inaanyayahan ng Qur'an ang nag-aalinlangan na subukin ito.