Kung hindi sumasagot ang mga Jina sa mga panalangin, sino ang sumasagot?

“siya ang Arhat, na para sa kanya ay walang lihim, ay nakaalam at nakakita sa lahat ng kalagayan ng lahat ng buhay na nilalang sa mundo, kung ano ang kanilang inisip, sinabi o ginawa sa anumang sandali.”

“Ang mga ganap na kaluluwa ay pinagbabawalan mula sa di-mundo (Aloka); naninirahan sila sa tuktok ng mundo; iniiwan nila ang kanilang mga katawan dito (sa ibaba), at pumupunta roon, sa pag-abot sa kasakdalan.”

“Doon sa tuktok ng mundo ay naninirahan ang mga pinagpalang ganap na kaluluwa, malaya sa lahat ng paglipat-lipat, at nakarating na sa napakahusay na kalagayan ng kasakdalan.”

Ang huling kabanata ng Tattvartha Sutra, na tinatanggap ng dalawang tradisyong Jain sa magkaibang bersiyon, ay tungkol sa paglaya. Itinuturo nito na pinananatili ng napalayang kaluluwa ang ganap na kaalaman at pang-unawa. Umaakyat ito sa tuktok ng sansinukob at nananatili roon, dahil lampas doon ay walang daluyan ng paggalaw. Hindi nito sinasabing sumasagot ang napalayang kaluluwa sa sinuman.

Isinulat ni Jaini na ang pagtatayo, pagtatalaga at paggalang sa mga imahen ng mga Tirthankara ang pangunahing gawaing panrelihiyon ng mga layko na Jain. Idinaragdag niya na hindi umaasa ang mga Jain ng anumang uri ng makamundong tulong mula sa mga Jina na kanilang sinasamba, dahil alam nilang ang mga ganap na nilalang na ito ay magpakailanmang lampas sa mga gawain ng tao. Kaya walang diyos na naroon sa isang templong Jain, at ang ugnayan ng sumasamba at ng Jina ay isang direksiyon lamang. Ipinaliliwanag niya ang pagsamba sa imahen ng mga Jain bilang pagninilay: ang Jina ay isang huwaran, isang kalagayang maaabot ng bawat kaluluwa, at ang batong imahen ay paalala ng layuning iyon.

Isinulat ni Jaini na ang pagtatayo, pagtatalaga at paggalang sa mga imahen ng mga Tirthankara ang pangunahing gawaing panrelihiyon ng mga layko na Jain. Idinaragdag niya na hindi umaasa ang mga Jain ng anumang uri ng makamundong tulong mula sa mga Jina na kanilang sinasamba, dahil alam nilang ang mga ganap na nilalang na ito ay magpakailanmang lampas sa mga gawain ng tao. Kaya walang diyos na naroon sa isang templong Jain, at ang ugnayan ng sumasamba at ng Jina ay isang direksiyon lamang. Ipinaliliwanag niya ang pagsamba sa imahen ng mga Jain bilang pagninilay: ang Jina ay isang huwaran, isang kalagayang maaabot ng bawat kaluluwa, at ang batong imahen ay paalala ng layuning iyon.

Sinasabi ni Jaini na sa ilalim ng impluwensiya ng debosyong Hindu, lumitaw ang mga imahen ng diyos sa mga templong Jain noong Gitnang Panahon. Ipinakikita nito ang mga tagapag-alagang espiritu (shasana-devata), gaya ng diyos-ahas na si Dharanendra at ng kanyang kabiyak na si Padmavati, na nag-ingat kay Parshva. Pinaniniwalaang kaya ng mga espiritung ito na tuparin ang mga makamundong hiling, at maraming layko na Jain ang nananawagan sa kanila para dito. Sinasabing ang bawat Tirthankara ay may dalawang ganoong alalay, ngunit kaunti lamang ang naging popular: kabilang sina Chakreshvari (Rishabha), Ambika (Nemi) at Padmavati (Parshva). Hindi nila kailanman pinalitan ang Jina mismo. Sa tala 14 ay idinagdag ni Jaini na nagbababala ang manunulat na Digambara na si Somadeva (ikasampung siglo) na ang sinumang itinuturing ang mga diyos na ito na kapantay ng isang Jina ay pababa ang tungo; nagpapatuloy ang taludtod ni Somadeva sa pagsasabing itinalaga sila bilang mga tagapag-alaga ng turo at dapat parangalan. Sinasabi ng manunulat na Digambara na si Asadhara (ikalabintatlong siglo) na ang isang taong may tunay na pananaw ay hindi kailanman sasamba sa mga yaksha, kahit sa matinding kalamidad, at idinaragdag ng kanyang linya na maaari ang isang baguhan.

Isinulat ni Dundas na ang kulto ng pagsamba sa imahen sa templo ang pinakanakikitang bahagi ng gawing Jain, ngunit dalawang sektang Svetambara, ang mga Sthanakvasi at isang sangay nila, ang mga Terapanthi, ang tumatanggi sa pormal na pagsamba sa mga imahen. Minorya sila sa tabi ng mga Svetambara at Digambara na Jain na tinatawag ang sarili na sumasamba sa imahen. Ipinaaalala ng imahen ang mga katangian ng napalayang guro, at nakakamit ng sumasamba ang merito at panloob na kadalisayan. Ang mga panalangin sa mga Jina ay hindi iniaalay para sa makamundong tagumpay gaya ng negosyo o kasal.

Sinasabi ni Dundas na ang bawat Jina ay iniuugnay sa isang yaksha at isang yakshi, isang lalaki at isang babaeng alalay, at na nagmula ito kahit sa unang siglo CE. Pagsapit ng mga ikasampung siglo, ang mga yakshi, ang mga tagapag-alagang diyosa (shasanadevata), ay may sarili nang mga kulto, at kabilang sina Padmavati at Ambika sa pinakakilala. Sinasabi ng alamat ni Ambika na namatay siya at isinilang muli bilang ang alalay na diyosa ni Nemi. Ang mga makamundong kahilingan, gaya ng para sa kasaganaan o kasal, ay nasa saklaw ng mga diyos na ito, na ang mga imahen ay karaniwang nakatayo sa labas ng panloob na dambana.

Binabanggit ni Jaini na lubusang kinokondena ng sektang Svetambara Sthanakvasi ang pagsamba sa imahen, sa batayang walang sinasabi ang pinakamatatandang tekstong Jain tungkol sa mga imahen o templo. Sinasabi niya na nagsimula ang Terapantha pagkaraan sa isang mongheng Sthanakvasi, si Bhikhanji (p. 314).

“Nagpapalagos Siya ng gabi sa maghapon at nagpapalagos Siya ng maghapon sa gabi. Pinagsilbi Niya ang araw at ang buwan [para sa inyo], habang bawat isa ay umiinog para sa isang taning na tinukoy. Iyon ay si Allāh, ang Panginoon ninyo; ukol sa Kanya ang paghahari. Ang mga dinadalanginan ninyo bukod pa sa Kanya ay hindi nagmamay-ari ng kahit isang lamad ng buto ng datiles.”

“Kung dadalangin kayo sa kanila ay hindi sila makaririnig sa panalangin ninyo, at kung sakaling nakarinig sila ay hindi sila tutugon sa inyo. Sa Araw ng Pagbangon ay magkakaila sila sa pagtatambal ninyo. Walang nagbabalita sa iyo ng tulad ng [kay Allāh na] isang Mapagbatid.”

“Sabihin mo: “Sa iba pa ba kay Allāh maghahangad ako bilang Panginoon samantalang Siya ay Panginoon ng bawat bagay? Walang [kasalanang] nakakamit ang bawat kaluluwa malibang laban dito. Hindi magpapasan ang isang tagapasan ng pasanin ng iba. Pagkatapos tungo sa Panginoon ninyo ang babalikan ninyo saka magbabalita Siya sa inyo hinggil sa anumang kayo noon hinggil doon ay nagkakaiba-iba.””

“Kapag nagtanong sa iyo ang mga lingkod Ko tungkol sa Akin, tunay na Ako ay malapit: sumasagot Ako sa panalangin ng dumadalangin kapag dumalangin siya sa Akin kaya tumugon sila sa Akin at sumampalataya sila sa Akin, nang sa gayon sila ay magagabayan.”

“Nagsabi ang Panginoon ninyo: “Dumalangin kayo sa Akin, tutugon Ako sa inyo.” Tunay na ang mga nagmamalaki sa palayo [pagbukod-tangi sa Akin sa] pagsamba sa Akin ay papasok sa Impiyerno na mga nagpapakaaba.”

“Sabihin mo: “Hindi nalalaman ng sinumang nasa mga langit at lupa ang nakalingid maliban kay Allāh, at hindi nila nararamdaman kung kailan sila bubuhayin.””

“Si Allāh, walang Diyos kundi Siya, ang Buháy, ang Mapagpanatili. Walang nakatatangay sa Kanya na isang antok ni isang pagkatulog. Sa Kanya ang anumang nasa mga langit at ang anumang nasa lupa. Sino itong mamamagitan sa piling Niya malibang ayon pahintulot Niya? Nakaaalam Siya sa anumang nasa harapan nila at anumang nasa likuran nila. Hindi sila nakapapaligid sa anuman mula sa kaalaman Niya malibang ayon sa niloob Niya. Sumakop ang silya Niya sa mga langit at lupa at hindi nakabibigat sa Kanya ang pangangalaga sa mga ito. Siya ay ang Mataas, ang Sukdulan.”

“Tunay na ang mga dinadalanginan ninyo bukod pa kay Allāh ay mga lingkod na mga tulad ninyo. Kaya dumalangin kayo saka tumugon sila sa inyo, kung kayo ay mga tapat.”

“Na ang mga masjid ay ukol kay Allāh, kaya huwag kayong manalangin kasama kay Allāh sa isa man.”

Sinasabi ni Dundas na ang bawat Jina ay iniuugnay sa isang yaksha at isang yakshi, isang lalaki at isang babaeng alalay, at na nagmula ito kahit sa unang siglo CE. Pagsapit ng mga ikasampung siglo, ang mga yakshi, ang mga tagapag-alagang diyosa (shasanadevata), ay may sarili nang mga kulto, at kabilang sina Padmavati at Ambika sa pinakakilala. Sinasabi ng alamat ni Ambika na namatay siya at isinilang muli bilang ang alalay na diyosa ni Nemi. Ang mga makamundong kahilingan, gaya ng para sa kasaganaan o kasal, ay nasa saklaw ng mga diyos na ito, na ang mga imahen ay karaniwang nakatayo sa labas ng panloob na dambana.

“Ni ang kanyang mga kamag-anak, ni ang kanyang mga kaibigan, ni ang kanyang mga anak, ni ang kanyang mga kaanak ay makikibahagi sa kanyang pagdurusa, siya lamang ang dapat magpasan nito; sapagkat ang Karman ay sumusunod sa gumawa.”

“Sabihin mo: “Sa iba pa ba kay Allāh maghahangad ako bilang Panginoon samantalang Siya ay Panginoon ng bawat bagay? Walang [kasalanang] nakakamit ang bawat kaluluwa malibang laban dito. Hindi magpapasan ang isang tagapasan ng pasanin ng iba. Pagkatapos tungo sa Panginoon ninyo ang babalikan ninyo saka magbabalita Siya sa inyo hinggil sa anumang kayo noon hinggil doon ay nagkakaiba-iba.””

“Sabihin mo [O Propeta na sinabi Ko]: “O mga lingkod Ko na nagpakalabis laban sa mga sarili nila, huwag kayong masiraan ng loob sa awa ni Allāh; tunay na si Allāh ay nagpapatawad sa mga pagkakasala nang lahatan. Tunay na Siya ay ang Mapagpatawad, ang Maawain.””

“na mga sumampalataya at napapanatag ang mga puso nila sa pag-aalaala kay Allāh. Pansinin, sa pag-aalaala kay Allāh napapanatag ang mga puso.”

“Kaya hindi ba sila nagmumuni-muni sa Qur’ān? Kung sakaling ito ay mula sa ganang iba pa kay Allāh, talaga sanang nakatagpo sila rito ng pagkakaiba-ibang marami.”

“Sabihin mo: “O mga tao, tunay na ako ay Sugo ni Allāh sa inyo nang lahatan, na ukol sa Kanya ang paghahari sa mga langit at lupa. Walang Diyos kundi Siya; nagbibigay-buhay Siya at nagbibigay-kamatayan Siya. Kaya sumampalataya kayo kay Allāh at sa Sugo Niya, ang Propeta na iliterato, na sumasampalataya kay Allāh at sa mga salita Niya. Sumunod kayo sa kanya, nang sa gayon kayo ay mapapatnubayan.””