Maikling sagot
Maging tunay na kaibigan, maging Muslim man o hindi kailanman ang iyong kaibigan. Magsimula sa Tagapaglikha, hindi sa ‘relihiyon’, at iharap ang Islam bilang isang ganap na paraan ng pamumuhay (deen). Magsimula sa kung ano ang pareho ninyo, gaya ng kalinisan, pasasalamat bago kumain at paggalang sa mga magulang. Magsalita nang tapat at mahinahon (16:125). Huwag kailanman kutyain ang isang dambana, isang kami (isang banal na kapangyarihan ng Shinto) o isang kaugalian ng pamilya (6:108). Huwag ikaw mismo ang magbukas ng usapin ng kasaysayan o pulitika. Kung itanong ng iyong kaibigan kung sinusubukan mo siyang papagbaguhin ng relihiyon, sabihin mong hindi: ang Diyos (﷾) lamang ang pumapatnubay sa mga puso (28:56). Ipinakikilala mo sa kanya ang Islam sa isang magiliw na pag-uusap, hindi sa isang debate, at kanya ang pagpili (2:256). Kung tumanggi siya, magtapos gaya ng itinuro sa mga Muslim: “Ukol sa inyo ang relihiyon ninyo at ukol sa akin ang relihiyon ko” (109:6). Pagkatapos ay panatilihin ang pagkakaibigan. Basahin nang magkasama ang mga pahinang isinulat para sa mga mambabasang Hapon, at hayaang magsalita ang Qur'an para sa sarili nito.
Buong paliwanag
Maging tunay na kaibigan muna
Ang gabay na ito ay para sa pakikipag-usap sa mga kaibigang Hapon na hindi Muslim, anuman ang kanilang pinaniniwalaan o isinasagawa. Maging tunay na kaibigan, maging Muslim man o hindi kailanman ang iyong kaibigan. Huwag kailanman makipagkaibigan sa isang tao para lamang papagbaguhin siya ng relihiyon. Pinahihintulutan ng Qur'an ang mga Muslim na makitungo nang may kabutihan at katarungan sa mga hindi lumalaban sa kanila dahil sa pananampalataya, at sinasabing iniibig ng Diyos (﷾) ang mga makatarungan. Iniuutos din nito ang katarungan sa lahat, kahit sa mga taong napopoot sa kanila (5:8). Ang Diyos (﷾) ang nagbibigay ng patnubay, hindi ikaw. Sinasabi ng Qur'an sa Propeta (ﷺ): “Tunay na ikaw ay hindi pumapatnubay sa sinumang inibig mo”. Ang bahagi mo ay magsalita nang malinaw at mabait, at manatiling kaibigan anuman ang sagot.
“Hindi sumasaway sa inyo si Allāh kaugnay sa mga [tagatangging sumampalataya na] hindi nakipaglaban sa inyo dahil sa Relihiyon [ninyo] at hindi nagpalisan sa inyo mula sa mga tahanan ninyo, na magsamabuting-loob kayo sa kanila at magpakamakatarungan kayo sa kanila. Tunay na si Allāh ay umiibig sa mga nagpapakamakatarungan.”
“Tunay na ikaw ay hindi pumapatnubay sa sinumang inibig mo, subalit si Allāh ay pumapatnubay sa sinumang niloloob Niya. Siya ay higit na maalam sa mga napapatnubayan.”
“Walang pamimilit sa relihiyon. Luminaw nga ang pagkagabay sa pagkalisya. Kaya ang sinumang tumatangging sumampalataya sa nagpapakadiyos at sumasampalataya kay Allāh ay nakakapit nga sa hawakang pinakamatibay na walang pagkalamat para rito. Si Allāh ay Madinigin, Maalam.”
“O mga sumampalataya, kayo ay maging mga mapagpanatili para kay Allāh, mga saksi sa pagkamakatarungan. Huwag ngang mag-udyok sa inyo ang pagkasuklam sa ilang tao upang hindi kayo magmakatarungan. Magmakatarungan kayo; ito ay pinakamalapit sa pangingilag magkasala. Mangilag kayong magkasala kay Allāh. Tunay na si Allāh ay Mapagbatid sa anumang ginagawa ninyo.”
Magsimula sa Tagapaglikha, hindi sa ‘relihiyon’
Maaaring sabihin ng iyong kaibigan na wala siyang relihiyon (mushukyo). Maaari ring dumadalaw ang iyong kaibigan sa isang dambana sa Bagong Taon, o nagsasabi ng itadakimasu (“mapagpakumbaba kong tinatanggap”) bago kumain. Maaaring magkatabi ang pagsasabing ‘walang relihiyon’ at ang pagpapanatili ng isang kaugalian. Para sa ilan, nagpapahiwatig ang salita para sa relihiyon (shukyo) ng isang organisasyong sasapian. Kaya huwag magsimula sa ‘relihiyon’. Magsimula sa mga tanong sa ilalim nito: Sino ang gumawa sa mundo? Sino ang nakaririnig sa atin? Ano ang kasunod ng kamatayan? Itinatanong ng Qur'an: “O nilikha sila ng hindi isang anuman o sila ay ang mga tagalikha?” Itinatanong din nito: “Kaya nagpalagay ba kayo na lumikha lamang Kami sa inyo nang walang-kabuluhan”. Pagkatapos ay iharap ang Islam kung ano ito: isang ganap na paraan ng pamumuhay (deen). Magkakasama rito ang paniniwala, pagsamba, pamilya at pagkatao.
“O nilikha sila ng hindi isang anuman o sila ay ang mga tagalikha? O lumikha sila ng mga langit at lupa? Bagkus hindi sila nakatitiyak.”
“Kaya nagpalagay ba kayo na lumikha lamang Kami sa inyo nang walang-kabuluhan, at na kayo tungo sa Amin ay hindi pababalikin [para tuusin]?”
“Sa araw na ito bumuo Ako para sa inyo ng Relihiyon ninyo, lumubos Ako sa inyo ng biyaya Ko at nalugod Ako para sa inyo sa Islām bilang relihiyon.”
“O mga sumampalataya, magsipasok kayo sa pagkapasakop nang lubusan at huwag kayong sumunod sa mga yapak ng demonyo; tunay na siya para sa inyo ay isang kaaway na malinaw.”
Pinagsasaluhang batayan: mga pagpapahalagang pareho ninyo
Itinuturo ng Islam ang kalinisan: iniuutos ng Diyos (﷾) ang paghuhugas bago magdasal, upang “dumalisay sa inyo”. Itinuturo nito ang pasasalamat para sa pagkain. Tinuruan ng Propeta (ﷺ) ang isang batang nasa kanyang hapag na banggitin ang pangalan ni Allah (﷾) kapag kumakain. Sinasabi ng Qur'an: “magpasalamat kayo sa biyaya ni Allāh”. Ipinagbabawal ng Islam ang pag-aaksaya: “Kumain kayo at uminom kayo at huwag kayong magpakalabis”. Inilalagay nito ang kabaitan sa mga magulang sa tabi ng pagsamba sa Diyos (﷾). At sinabi ng Propeta (ﷺ) na ang sinumang naniniwala kay Allah (﷾) at sa Huling Araw ay dapat magparangal sa kanyang panauhin. May mga kilalang kaugalian ang Hapon na tumutugma sa mga pagpapahalagang ito. Sa isang dambana, nagbabanlaw ng mga kamay at bibig ang mga bisita sa isang paliguang-tubig (temizuya). Sinasabi ang itadakimasu, na halos “mapagpakumbaba kong tinatanggap”, bago kumain. Nagpapahayag ang mottainai, “Sayang naman”, ng panghihinayang sa pagtatapon ng isang bagay na mahalaga. Pinararangalan ng Araw ng Paggalang sa Matatanda ang matatanda. Ang omotenashi ay ang maingat na pagkamapagpatuloy sa mga panauhin. Maaaring nagpapanatili ang iyong kaibigan ng ilan sa mga ito. Kung gayon, sabihin sa kanya nang taos na pinagsasaluhan ninyo ang mga pagpapahalaga sa likod ng mga ito, dahil totoo ito. Pagkatapos ay sabihin nang mahinahon kung saan naiiba ang Islam. Sa Islam, bahagi ang bawat isa sa mga ito ng pagsamba sa Iisang Tagapaglikha, na gumagantimpala rito. Isa-isang tinatalakay ng pahinang “Ano ang pinagsasaluhan ng Islam at ng kulturang Hapon?” ang mga ito.
“O mga sumampalataya, kapag tumayo kayo patungo sa pagdarasal ay maghugas kayo ng mga mukha ninyo, mga kamay ninyo hanggang sa mga siko – magpahid kayo sa mga ulo ninyo – at mga paa ninyo hanggang sa mga bukungbukong. Kung kayo ay kailangang-maligo ay maligo kayo. Kung kayo ay mga may-sakit o nasa isang paglalakbay, o dumating ang isa sa inyo mula sa dumihan, o sumaling kayo ng mga babae saka hindi kayo nakatagpo ng tubig, ay magsadya kayo sa isang lupang kaaya-aya saka magpahid kayo sa mga mukha ninyo at mga kamay ninyo [ng alikabok] mula roon. Hindi nagnanais si Allāh na maglagay sa inyo ng anumang pagkaasiwa, subalit nagnanais Siya na dumalisay sa inyo at lumubos sa pagpapala Niya sa inyo, nang sa gayon kayo ay magpapasalamat [sa Kanya].”
Iniulat ni Umar ibn Abi Salama na, noong bata pa siya sa pangangalaga ng Propeta (ﷺ), gumagala ang kanyang kamay sa paligid ng pinggan habang kumakain. Sinabihan siya ng Propeta (ﷺ) na banggitin ang pangalan ni Allah, kumain gamit ang kanyang kanang kamay, at kumain mula sa bahagi ng pinggan na pinakamalapit sa kanya. Sinasabi niya na pinanatili niya ito mula noon.
“Kaya kumain kayo mula sa itinustos sa inyo ni Allāh bilang ipinahihintulot na kaaya-aya at magpasalamat kayo sa biyaya ni Allāh, kung kayo ay sa Kanya sumasamba.”
“Kumain kayo at uminom kayo at huwag kayong magpakalabis; tunay na Siya ay hindi umiibig sa mga nagpapakalabis.”
“Nagtadhana ang Panginoon mo na huwag kayong sumamba kundi sa Kanya at sa mga magulang ay [mag-ukol ng] paggawa ng maganda. Kung aabutan nga naman sa piling mo ng katandaan ang isa sa kanilang dalawa o ang kapwa sa kanilang dalawa ay huwag kang magsabi sa kanilang dalawa ng pagkasuya at huwag kang bumulyaw sa kanilang dalawa. Magsabi ka sa kanilang dalawa ng salitang marangal. Magbaba ka para sa kanila ng loob sa pagkaaba dahil sa pagkaawa at magsabi ka: “Panginoon ko, maawa Ka sa kanilang dalawa yayamang nag-alaga silang dalawa sa akin noong bata pa [ako].””
“Nagtagubilin Kami sa tao hinggil sa mga magulang niya [na maging mabuti] – nagdalang-tao sa kanya ang ina niya sa isang panlalata sa ibabaw isang panlalata at ang pag-awat sa kanya ay sa dalawang taon – na [nagsasabi]: Magpasalamat ka sa Akin at sa mga magulang mo. Tungo sa Akin ang kahahantungan.”
Isinalaysay ni Abu Huraira na sinabi ng Propeta (ﷺ): ang sinumang naniniwala kay Allah at sa Huling Araw ay hindi dapat manakit sa kanyang kapitbahay, dapat magparangal sa kanyang panauhin, at dapat magsalita ng mabuti o manahimik.
Inilalarawan ng Encyclopedia of Shinto ang temizuya (binabasa ring chozuya) bilang isang paliguang-tubig malapit sa pasukan ng isang dambana, kung saan hinuhugasan ng mga bisita ang kanilang mga kamay at bibig bilang simbolikong paglilinis. Sinasabi nito na ang paghuhugas doon ay isang simbolikong paraan ng paglilinis ng katawan at isip bago pumasok sa isang sagradong lugar, at pagkatapos ay tumutuloy ang mga bisita sa pangunahing dambana.
Ipinaliliwanag na ang itadakimasu, na halos ‘nakikibahagi ako’ o ‘mapagpakumbaba kong tinatanggap’, ay sinasabi bago kumain bilang pasasalamat sa mga nagbibigay ng pagkain at sa pagkain mismo, at na maaari rin itong maunawaan bilang pasasalamat sa mga buhay na bagay na nagiging pagkain.
Isang kuwalitatibong pag-aaral tungkol sa pagsasayang ng pagkain sa pang-araw-araw na buhay ng mga mamimiling Hapones, gamit ang mobile ethnography. Sinasabi nito na ang mottainai, na maaaring isalin na ‘Sayang naman’, ay nagpapahayag ng panghihinayang sa pagtatapon ng isang bagay na mahalaga, gaya ng pagkain o pera, at nagbibigay-diin sa pagpapahalaga sa pagkain at sa mga hangganan nito. Ginabayan ng ideyang ito ang mga kalahok na bilhin lamang ang kailangan nila, kainin ang mga tira at magplano upang walang masayang.
Itinatakda ng Batas ang layunin ng bawat pambansang pista opisyal. Ang Araw ng Paggalang sa Matatanda (Keiro no Hi), ang ikatlong Lunes ng Setyembre, ay upang igalang at mahalin ang matatandang naglingkod sa lipunan nang maraming taon, at ipagdiwang ang kanilang mahabang buhay. Ang Araw ng mga Bata (5 Mayo) ay upang igalang ang mga bata bilang mga tao, hangarin ang kanilang kaligayahan, at pasalamatan ang mga ina. Ang Araw ng Luntian (4 Mayo) ay upang mapalapit sa kalikasan at magpasalamat sa mga biyaya nito.
Inilalarawan nito ang omotenashi bilang paraang Hapones ng pagiging mapagpatuloy: hindi lamang ang pagbibigay ng pagkain at ligtas na lugar, kundi ang mga tradisyonal na paraan ng pag-aalaga sa mga panauhin. Kabilang sa mga tanda nito ang pag-unawa sa kalagayan at mga pangangailangan ng panauhin, isang maingat na inihandang kapaligiran (shitsurae), ang hindi pagpapapansin at ang kababaang-loob, at ang pagiging maramdamin.
“Ang sinumang gumawa ng isang maayos, na isang lalaki o isang babae, habang siya ay isang mananampalataya ay talagang magpapamuhay nga Kami sa kanya nang isang buhay na kaaya-aya at talagang gaganti nga Kami sa kanila ng pabuya sa kanila ayon sa higit na maganda sa anumang dati nilang ginagawa [na maayos na gawa].”
Mahinahong mga salita at mga tunay na tanong
Sinasabihan ng Qur'an ang mga Muslim na mag-anyaya sa pamamagitan ng karunungan at magandang pangaral, at makipagtalo sa pinakamagandang paraan. Ipinagbabawal nito sa kanila na alipustain ang dinadalanginan ng iba bukod sa Diyos (﷾). Sinabihan ng Propeta (ﷺ) si Aisha na maging mahinahon, sapagkat iniibig ng Diyos (﷾) ang kahinahunan sa bawat bagay. Sinabi niya na hindi siya isinugo upang sumumpa, kundi bilang isang awa. Kaya huwag kailanman kutyain ang isang dambana, isang kami, isang pista o isang kaugalian ng pamilya. Ang mga kami ay ang mga banal na kapangyarihang pinararangalan ng Shinto. Sinasabi ng mga pari at iskolar ng Shinto na hindi mga ‘diyos’ ang mga kami sa diwang Kanluranin. Huwag ding kutyain ang isang omamori (isang anting-anting ng dambana) o isang omikuji (isang papel ng kapalaran). Kapag lumitaw ito, sabihin nang malinaw at mabait ang pinanghahawakan ng Islam. Sa Diyos (﷾) lamang nauukol ang lahat ng pagsamba: “huwag kayong manalangin kasama kay Allāh sa isa man”. Isa-isahin ang mga punto, at huminto kapag sapat na sa iyong kaibigan.
“Mag-anyaya ka tungo sa landas ng Panginoon mo sa pamamagitan ng karunungan at pangaral na maganda, at makipagtalo ka sa kanila ayon sa siyang pinakamaganda. Tunay na ang Panginoon mo ay higit na maalam sa sinumang naligaw palayo sa landas Niya. Siya ay higit na maalam sa mga napatnubayan.”
“Huwag kayong mang-alipusta sa mga dinadalanginan nila bukod pa kay Allāh para mag-alipusta sila kay Allāh dala ng pang-aaway nang walang kaalaman. Gayon ipinang-akit Namin para sa bawat kalipunan ang gawa nila. Pagkatapos tungo sa Panginoon nila ang babalikan nila saka magbabalita Siya sa kanila hinggil sa dati nilang ginagawa.”
Isinalaysay ni Aisha na binati ng ilang Hudyo ang Propeta (ﷺ) ng ‘kamatayan nawa ang sumainyo’, at isinumpa niya sila pabalik. Sinabihan siya nito na maging mahinahon, sapagkat iniibig ni Allah ang kahinahunan sa bawat bagay. Nang itanong niya kung hindi ba nito narinig ang sinabi nila, sumagot ito na sinagot lamang niya sila ng ‘at sa inyo rin’.
Iniulat ni Abu Hurayra na may humiling sa Sugo ni Allah (ﷺ) na sumpain ang mga sumasamba sa maraming diyos. Sumagot siya na hindi siya isinugo bilang isang sumusumpa, kundi bilang isang awa.
Isang papel ng Kokugakuin University tungkol sa kung paano nauunawaan ang kami. Binabanggit nito na ang kami ay karaniwang isinasalin bilang ‘diyos’, ngunit madalas sabihin na ang salitang Hapon at ang salitang Ingles ay magkaibang-magkaibang konsepto, at inihahambing nito ang monoteismo ng tradisyong Hudyo at Kristiyano sa mga politeistikong ideya ng Shinto.
Isang papel ng Kokugakuin University tungkol sa konsepto ng kami. Tinatawag nito ang ‘Diyos’ na hindi angkop na salin ng kami, at sinasabing ang ideya ng kami ay hindi tumuturo sa isang panuntunan o nilalang na hiwalay sa nilikha kundi sa isang katangian ng pag-iral na nakikibahagi sa pagkakaisa ng pag-iral. Sinisipi nito si Ueda Kenji na kapwa binabanggit ng Nihon Shoki at ng Kojiki ang isang naunang umiiral na sustansiya na mula roon ay nagkaroon ang mga kami. Iniuulat nito ang pananaw ni Ueda Kenji na walang anumang diyos na lumikha sa pinakamaagang mga mito ng Hapon.
“Na ang mga masjid ay ukol kay Allāh, kaya huwag kayong manalangin kasama kay Allāh sa isa man.”
Hindi iisa ang dambana at ang templo
Maaaring nagpapanatili ang pamilya ng iyong kaibigan ng mga kaugaliang Shinto at Budista. Shinto ang isang dambana (jinja), at Budista ang isang templo (tera). Ang kamidana ay isang dambana sa tahanan para sa mga kami. Budista ang butsudan, ang altar sa tahanan para sa mga yumao ng pamilya. Ganoon din ang Obon, isang panahon ng pag-alaala sa mga yumao ng pamilya. Huwag paghaluin ang mga ito. Itanong sa iyong kaibigan kung ano ang kahulugan ng bawat kaugalian para sa kanya, at makinig. Ginawa ng Diyos (﷾) ang mga tao na mga bansa at mga lipi “upang magkakilalahan kayo”. Ipinaliliwanag ng pahinang “Maaari bang sundin nang sabay ang Shinto at ang Budismo?” ang dalawa nang magkatabi. Kung Budista ang mga tanong ng iyong kaibigan, nakatutulong ang gabay na “Paano ko pag-uusapan ang Islam kasama ang mga Budista?”.
“O mga tao, tunay na Kami ay lumikha sa inyo mula sa isang lalaki [na si Adan] at isang babae [na si Eva] at gumawa sa inyo na mga bansa at mga lipi upang magkakilalahan kayo. Tunay na ang pinakamarangal sa inyo sa ganang kay Allāh ay ang pinakamapangilag magkasala sa inyo. Tunay na si Allāh ay Maalam, Mapagbatid.”
“Mag-anyaya ka tungo sa landas ng Panginoon mo sa pamamagitan ng karunungan at pangaral na maganda, at makipagtalo ka sa kanila ayon sa siyang pinakamaganda. Tunay na ang Panginoon mo ay higit na maalam sa sinumang naligaw palayo sa landas Niya. Siya ay higit na maalam sa mga napatnubayan.”
Sabay na pagkain
Isa sa pinakamadadaling paraan ng pag-uusap ang pagsasalo sa isang pagkain. Maaaring gusto ng iyong kaibigan na malaman kung ano ang maaari mong kainin. Ipaliwanag nang payak ang halal: nangangahulugan ito ng ipinahihintulot, ayon sa pakahulugan ng Islam. Ipinagbabawal ng Qur'an ang baboy, at ipinagbabawal nito ang mga nakalalasing. Sabihin kung bakit: iniutos ito ng Diyos (﷾), at tumatalima sa Kanya ang isang Muslim dahil sa pagtitiwala. Huwag kailanman magkomento sa kinakain o iniinom ng iyong kaibigan. Bago kumain, sabihin ang bismillah, ‘sa pangalan ni Allah’, gaya ng itinuro ng Propeta (ﷺ). Ipaliwanag ito kung itanong ng iyong kaibigan. Sinasabi ng Qur'an: “kumain kayo mula sa mga kaaya-aya na itinustos sa inyo. Magpasalamat kayo kay Allāh”. Kung hindi ka sigurado tungkol sa isang partikular na pagkain, magtanong sa isang kuwalipikadong iskolar.
“O mga sumampalataya, kumain kayo mula sa mga kaaya-aya na itinustos sa inyo. Magpasalamat kayo kay Allāh, kung kayo ay sa Kanya sumasamba.”
“Ipinagbawal lamang sa inyo ang namatay, ang dugo, ang laman ng baboy, at ang anumang inialay sa iba pa kay Allāh; ngunit ang sinumang napilitan nang hindi lumalabag ni lumalampas ay walang kasalanan sa kanya. Tunay na si Allāh ay Mapagpatawad, Maawain.”
“O mga sumampalataya, ang alak, ang pagpusta, ang [pag-aalay sa] mga dambana, at [ang pagsasapalaran gamit] ang mga tagdan ng palaso ay kasalaulaan lamang kabilang sa gawain ng demonyo, kaya umiwas kayo rito, nang sa gayon kayo ay magtatagumpay.”
Iniulat ni Umar ibn Abi Salama na, noong bata pa siya sa pangangalaga ng Propeta (ﷺ), gumagala ang kanyang kamay sa paligid ng pinggan habang kumakain. Sinabihan siya ng Propeta (ﷺ) na banggitin ang pangalan ni Allah, kumain gamit ang kanyang kanang kamay, at kumain mula sa bahagi ng pinggan na pinakamalapit sa kanya. Sinasabi niya na pinanatili niya ito mula noon.
Mga ninuno: maging tapat
Maaaring magtanong ang iyong kaibigan tungkol sa mga magulang at lolo at lola na hindi Muslim. Huwag kailanman mangako ng ‘Maaari mong ipanalangin ang kapatawaran ng iyong mga lolo at lola.’ Ibigay ang sagot na ibinibigay ng Qur'an. Nagsasalita ito tungkol sa mga nagtambal ng iba sa Diyos (﷾) sa pagsamba, kahit malapit na kamag-anak. Sinasabi nito na hindi naging ukol sa Propeta (ﷺ) at sa mga mananampalataya na humingi ng tawad para sa kanila. Nagdaragdag ang talata ng isang kondisyon: “matapos na luminaw para sa kanila na ang mga ito ay mga maninirahan sa Impiyerno”. Kaya hindi humihingi ang isang Muslim ng kapatawaran ng Diyos (﷾) para sa isang kamag-anak na namatay sa labas ng Islam. Tuntunin iyon para sa sarili niyang mga panalangin. Hindi iyon hatol sa tao. Walang ipinadadalang poot ang Diyos (﷾) “hanggang sa magpadala Kami ng isang sugo”, at si Allah (﷾) ay “hindi lumalabag sa katarungan na kasimbigat ng isang katiting”. Walang Muslim ang maaaring magpahayag ng kapalaran ng sinumang partikular na tao. Sa Diyos (﷾) iyon. Pagkatapos ay sabihin sa iyong kaibigan ang bahaging puno ng pag-asa. Natatapos sa kamatayan ang mga gawa ng isang tao, maliban sa pangmatagalang kawanggawa, kapaki-pakinabang na kaalaman at isang matuwid na anak na nananalangin para sa kanya. Kung magiging Muslim ang iyong kaibigan, nagsisimula sa kanya ang tanikalang iyon. Maaaring umabot sa kanya pagkamatay niya ang mga panalangin ng sarili niyang mga anak, at ang pangmatagalang kawanggawang iiwan niya. Para ito sa sariling buhay ng iyong kaibigan pagkamatay. Hindi nito binabago ang tuntunin sa itaas para sa mga kamag-anak na namatay sa labas ng Islam. Higit pang ipinaliliwanag ng mga pahinang “Paano natin dapat parangalan ang ating mga ninuno?” at “Ano ang nangyayari sa mga taong hindi kailanman nakarinig tungkol sa Islam o kay Jesus?”.
“Hindi naging ukol sa Propeta at sa mga sumampalataya na humingi sila ng tawad para sa mga tagapagtambal [na namatay sa kawalang-pananampalataya], kahit pa man ang mga ito ay mga mayroong pagkakamag-anak, matapos na luminaw para sa kanila na ang mga ito ay mga maninirahan sa Impiyerno.”
“Ang sinumang napatnubayan ay napatnubayan lamang para sa [pakinabang ng] sarili niya at ang sinumang naligaw ay naligaw lamang laban dito. Hindi papasanin ng isang tagapasan ang pasanin ng iba. Hindi Kami magpaparusa hanggang sa magpadala Kami ng isang sugo.”
“Tunay na si Allāh ay hindi lumalabag sa katarungan na kasimbigat ng isang katiting. Kung may isang magandang gawa ay pag-iibayuhin Niya ito [sa gantimpala] at magbibigay Siya mula sa taglay Niya ng isang pabuyang mabigat.”
Iniulat ni Abu Huraira na sinabi ng Propeta (ﷺ) na kapag namatay ang isang tao, natatapos ang kanyang mga gawa maliban sa tatlo: ang pangmatagalang kawanggawa, ang kaalamang pinakikinabangan ng mga tao, at ang isang matuwid na anak na nananalangin para sa kanya.
Mga kaugalian ng pamilya at kabaitan sa mga magulang
Maaaring mangamba ang iyong kaibigan na kailangang iwan ng isang Muslim ang pamilya. Sabihin sa kanya na hindi hinihingi ng Islam sa sinuman na tumalikod sa kanyang pamilya. Sinasabi ng Qur'an na kung himukin ng mga magulang ang isang anak na sumamba sa iba bukod sa Diyos (﷾), hindi niya sila susundin doon. Ngunit dapat pa rin siyang “Makisama ka sa kanilang dalawa sa Mundo ayon sa nakabubuti”. Sinabihan ng Propeta (ﷺ) si Asma na panatilihin ang mabuting ugnayan sa kanyang ina, na hindi Muslim. Ipinaliliwanag ng pahinang “Kung magiging Muslim ako, ano ang mangyayari sa mga kaugalian ng aking pamilya?” ang nananatili at ang nagbabago. Nakasalalay sa kaso ang ilang tanong, gaya ng isang pagyukod bilang pagbati o isang libing ng pamilya sa isang templo. Para sa mga iyon, dapat magtanong ang iyong kaibigan sa isang kuwalipikadong iskolar.
“Kung nakipagpunyagi silang dalawa sa iyo na magtambal ka sa Akin ng wala kang kaalaman hinggil doon ay huwag kang tumalima sa kanilang dalawa. Makisama ka sa kanilang dalawa sa Mundo ayon sa nakabubuti. Sumunod ka sa landas ng sinumang nagsisising nanumbalik tungo sa Akin. Pagkatapos tungo sa Akin ang babalikan ninyo saka magbabalita Ako sa inyo hinggil sa anumang dati ninyong ginagawa.”
“Nagtadhana ang Panginoon mo na huwag kayong sumamba kundi sa Kanya at sa mga magulang ay [mag-ukol ng] paggawa ng maganda. Kung aabutan nga naman sa piling mo ng katandaan ang isa sa kanilang dalawa o ang kapwa sa kanilang dalawa ay huwag kang magsabi sa kanilang dalawa ng pagkasuya at huwag kang bumulyaw sa kanilang dalawa. Magsabi ka sa kanilang dalawa ng salitang marangal. Magbaba ka para sa kanila ng loob sa pagkaaba dahil sa pagkaawa at magsabi ka: “Panginoon ko, maawa Ka sa kanilang dalawa yayamang nag-alaga silang dalawa sa akin noong bata pa [ako].””
Iniulat ni Asma, anak na babae ni Abu Bakr, na ang kanyang ina, na isa pang politeista (mushrika), ay dumalaw sa kanya noong nabubuhay pa ang Propeta (ﷺ), umaasa sa kabaitan ng kanyang anak. Tinanong ni Asma ang Propeta (ﷺ) kung dapat ba niyang panatilihin ang mabuting ugnayan sa kanyang ina. Sinabi niyang oo: panatilihin mo ang mabuting ugnayan sa iyong ina.
Kung mapag-usapan ang kasaysayan o pulitika
Huwag ikaw mismo ang magbukas ng usapin ng kasaysayan, pulitika o ng emperador. Ang layunin mo ay pag-usapan ang Diyos (﷾), hindi makipagtalo tungkol sa nakaraan o tungkol sa mga pamahalaan. Totoo ito sa bawat bansa, kabilang ang sa iyo. Kung ilabas ng iyong kaibigan ang balita, makinig nang mabait. Sabihin nang tapat na mas gusto mong pag-usapan ang pananampalataya, at bumalik sa malalaking tanong. Kung ilabas ng iyong kaibigan ang isang maling ginawa ng ilang Muslim, sabihin nang malinaw na mali iyon. Huwag itong ipagtanggol, at huwag sisihin ang iba. Hinahatulan ang isang pananampalataya ayon sa turo nito, hindi ayon sa ginawa ng ilang tagasunod. Totoo ang makatarungang tuntuning iyon para sa bawat pananampalataya. Iniuutos ng sariling batas ng Islam ang katarungan, “kahit pa laban sa mga sarili ninyo”. Sinabihan ang Propeta (ﷺ) na sabihin: “Ito ay landas ko. Nag-aanyaya ako tungo [sa pagsamba] kay Allāh”.
“O mga sumampalataya, kayo ay maging mga tagapagpanatili ng pagkamakatarungan, mga saksi para kay Allāh kahit pa laban sa mga sarili ninyo o mga magulang at mga pinakamalapit na kaanak. Kung naging isang mayaman o isang maralita, si Allāh ay higit na karapat-dapat sa kanilang dalawa. Kaya huwag kayong sumunod sa pithaya, na baka lumihis kayo. Kung magbabaluktot kayo [ng pagsasaksi] o aayaw kayo, tunay na si Allāh laging sa anumang ginagawa ninyo ay Mapagbatid.”
“Sabihin mo: “Ito ay landas ko. Nag-aanyaya ako tungo [sa pagsamba] kay Allāh batay sa isang pagkatalos, ako at ang sinumang sumunod sa akin. Kaluwalhatian kay Allāh! Hindi ako kabilang sa mga tagapagtambal.””
“Mag-anyaya ka tungo sa landas ng Panginoon mo sa pamamagitan ng karunungan at pangaral na maganda, at makipagtalo ka sa kanila ayon sa siyang pinakamaganda. Tunay na ang Panginoon mo ay higit na maalam sa sinumang naligaw palayo sa landas Niya. Siya ay higit na maalam sa mga napatnubayan.”
Ang hindi dapat gamitin
Mahina o hindi totoo ang ilang argumento. Iwan ang mga ito, dahil ang sinasabi lamang ng isang Muslim ay ang alam niyang totoo (17:36). Huwag mangatwiran batay sa mga edad ng mga naunang emperador sa mga lumang kronika, ang Kojiki at ang Nihon Shoki. Huwag sabihing inaangkin ng mga aklat na ito na kapahayagan sila. Unang ipinasa ang Shinto sa pamamagitan ng pang-araw-araw na mga kaugalian, hindi sa pamamagitan ng mga kasulatan. Huwag sabihing hiniram ang Shinto mula sa Tsina, o na minsang sumamba ang Hapon sa iisang Diyos (﷾). Huwag sabihing mga anghel ang mga kami. Huwag sabihing binubuo ng Islam ang Shinto o ito ang tunay nitong anyo; manguna sa sariling sagot ng Islam. Huwag magsabi ng anumang pangkalahatan tungkol sa mga taong Hapon, mabait man o hindi: kausapin ang kaibigang nasa harap mo. At huwag iharap ang buhay ng sinumang tanyag na Muslim bilang patunay. Ang patunay ay ang Qur'an at ang Propeta (ﷺ), hindi ang ginawa ng sinumang tagasunod.
“Huwag kang tumalunton sa anumang walang ukol sa iyo hinggil doon na isang kaalaman. Tunay na ang pandinig, ang paningin, at ang puso, ang bawat isa sa mga iyon ay laging pinananagutan.”
Tinatawag ng Encyclopedia of Shinto ang musuhi (musubi) na simbolo ng buhay at produksiyon, at sinasabing ang mga paniniwala rito ay nagdagdag ng mga bagong katangian sa mga kami na nakaugat sa pagsasaka. Sinasabi nito na ang Shinto ay unang isang gawaing panrelihiyon na ipinasa bilang bahagi ng pang-araw-araw na kaugalian, at hindi umaasa sa mga misyonero at kasulatan.
Maging tunay na kaibigan, maging Muslim man o hindi kailanman ang iyong kaibigan
Magsimula sa Tagapaglikha, hindi sa ‘relihiyon’
Sabihin nang tapat kung aling mga pagpapahalaga ang pinagsasaluhan ninyo: kalinisan, pasasalamat bago kumain, paggalang sa mga magulang
Itanong kung ano ang kahulugan ng bawat kaugalian para sa iyong kaibigan, at makinig
Tuyain ang isang dambana, isang kami, isang anting-anting o isang kaugalian ng pamilya
Ipangako na maaaring ipanalangin ng iyong kaibigan ang kapatawaran ng mga kaanak na namatay sa labas ng Islam
Sabihing mga anghel ang mga kami, o na binubuo ng Islam ang Shinto
Ikaw mismo ang magbanggit ng kasaysayan, pulitika o ng emperador
Mga pahinang babasahin nang magkasama
May mga pahina ang site na ito na isinulat para sa mga mambabasang Hapon. Ibahagi ang angkop sa iyong kaibigan. Ang isang kaibigang nagsasabing wala siyang relihiyon ay maaaring magsimula sa “Ako ay Hapon at hindi relihiyoso: bakit ko isasaalang-alang ang Islam?”. Mababasa ng isang kaibigang nagpapanatili ng mga kaugalian sa dambana ang “May iisa bang Tagapaglikha sa likod ng mga kami?”. Pagkatapos ay subukin ang “Dapat ba tayong yumukod sa araw, o sa Iisang gumawa nito?” at “May salita ba mula sa Diyos ang Shinto?”. Mababasa ng isang kaibigang nag-aalala tungkol sa pamilya ang “Kung magiging Muslim ako, ano ang mangyayari sa mga kaugalian ng aking pamilya?”. Pagkatapos ay basahin nang magkasama ang “Paano natin dapat parangalan ang ating mga ninuno?”. Angkop sa lahat ang “Ano ang pinagsasaluhan ng Islam at ng kulturang Hapon?”. Para sa isang kaibigang bumibili ng mga anting-anting o bumubunot ng mga papel ng kapalaran: “Gumagana ba ang mga anting-anting at mga papel ng kapalaran?”. Para sa isang kaibigang Budista, gamitin ang gabay na “Paano ko pag-uusapan ang Islam kasama ang mga Budista?”. Para sa isang kaibigang Kristiyano: “Ano ang pinagsasaluhan ng Islam at ng Kristiyanismo?” at “Diyos ba si Jesus?”. Sa mga Kristiyano, sinasabi ng Qur'an na makipagtalo lamang sa pinakamagandang paraan, at sabihin: “Ang Diyos namin at ang Diyos ninyo ay nag-iisa.” Upang ipakita sa iyong kaibigan kung paano naghuhugas at nagdarasal ang mga Muslim, gamitin ang mga gabay ng site sa wudu at salah. Para sa iyong sarili, inilalahad ng gabay sa Dawah ng site ang buong pamamaraan.
“Huwag kayong makipagtalo sa mga May Kasulatan malibang ayon sa pinakamaganda, maliban sa mga lumabag sa katarungan kabilang sa kanila. Sabihin ninyo: “Sumampalataya kami sa pinababa sa amin at pinababa sa inyo. Ang Diyos namin at ang Diyos ninyo ay nag-iisa. Kami sa Kanya ay mga tagapagpasakop.””
Ang sagot ng Islam, at ang bahagi mo
Sa huli, anyayahan ang iyong kaibigan sa Islam mismo. Ang Islam ay isang ganap na paraan ng pamumuhay (deen): paniniwala, pagsamba, batas, pamilya at pag-uugali nang sama-sama. Ipinakikita ito sa iisang lugar ng pahinang “Ano ang Islam?”. Hinihingi ng Qur'an na subukin ito: maglahad ng isang kabanatang tulad nito. Sinasabi nito na isinugo ang Propeta (ﷺ) sa lahat ng tao, at tinatawag siyang Pangwakas sa mga Propeta, ang huli sa kanila. Ang bahagi mo ay magsalita nang malinaw at mabait. Walang pamimilit sa relihiyon, kaya sa iyong kaibigan ang pagpili. Sino pa ang higit na maganda ang pananalita kaysa sa nag-aanyaya tungo sa Diyos (﷾) at gumagawa ng mabuti? Ang pag-aanyaya ang bahagi mo; ang pagpatnubay sa isang puso ay sa Diyos (﷾) lamang. Kaya, kung itanong ng iyong kaibigan kung sinusubukan mo siyang papagbaguhin ng relihiyon, ang tapat na sagot ay hindi.
“Sa araw na ito bumuo Ako para sa inyo ng Relihiyon ninyo, lumubos Ako sa inyo ng biyaya Ko at nalugod Ako para sa inyo sa Islām bilang relihiyon.”
“O mga sumampalataya, magsipasok kayo sa pagkapasakop nang lubusan at huwag kayong sumunod sa mga yapak ng demonyo; tunay na siya para sa inyo ay isang kaaway na malinaw.”
“Kung kayo ay nasa isang pag-aalinlangan sa ibinaba Namin sa Lingkod Namin, maglahad kayo ng isang kabanata kabilang sa tulad nito at tumawag kayo ng mga saksi ninyo bukod pa kay Allāh kung kayo ay mga tapat.”
“Sabihin mo: “O mga tao, tunay na ako ay Sugo ni Allāh sa inyo nang lahatan, na ukol sa Kanya ang paghahari sa mga langit at lupa. Walang Diyos kundi Siya; nagbibigay-buhay Siya at nagbibigay-kamatayan Siya. Kaya sumampalataya kayo kay Allāh at sa Sugo Niya, ang Propeta na iliterato, na sumasampalataya kay Allāh at sa mga salita Niya. Sumunod kayo sa kanya, nang sa gayon kayo ay mapapatnubayan.””
“Si Muḥammad ay hindi ama ng isa sa mga lalaki ninyo, subalit ang Sugo ni Allāh at ang pangwakas sa mga propeta. Laging si Allāh sa bawat bagay ay Maalam.”
“Walang pamimilit sa relihiyon. Luminaw nga ang pagkagabay sa pagkalisya. Kaya ang sinumang tumatangging sumampalataya sa nagpapakadiyos at sumasampalataya kay Allāh ay nakakapit nga sa hawakang pinakamatibay na walang pagkalamat para rito. Si Allāh ay Madinigin, Maalam.”
“Sino pa ang higit na maganda sa sinasabi kaysa sa sinumang nag-anyaya tungo kay Allāh, gumawa ng maayos, at nagsabi: “Tunay na ako ay kabilang sa mga Muslim [na sumusuko kay Allāh].””
“Tunay na ikaw ay hindi pumapatnubay sa sinumang inibig mo, subalit si Allāh ay pumapatnubay sa sinumang niloloob Niya. Siya ay higit na maalam sa mga napapatnubayan.”
Ang maaaring sabihin ng iyong kaibigan
Qur'an 2:256 — Surah Al-Baqarah, talata 256
“Walang pamimilit sa relihiyon. Luminaw nga ang pagkagabay sa pagkalisya. Kaya ang sinumang tumatangging sumampalataya sa nagpapakadiyos at sumasampalataya kay Allāh ay nakakapit nga sa hawakang pinakamatibay na walang pagkalamat para rito. Si Allāh ay Madinigin, Maalam.”
Sinipi para sa
Sinusubukan mo ba akong akayin sa Islam?
Ang tugon
Hindi. Ipinakikilala ko sa iyo ang Islam, at nagkakaroon lamang tayo ng isang magiliw na usapan, hindi isang debate. Hindi ko mapaniniwala ang sinuman. Sinasabi ng Qur'an kahit sa Propeta (ﷺ) na hindi niya mapapatnubayan ang lahat ng kanyang iniibig, ngunit pinapatnubayan ni Allah (﷾) ang sinumang Kanyang loobin. Sinasabi rin nito: “Walang pamimilit sa relihiyon.” Kaya nasa iyo ang pagpili. Magbasa ka, mag-isip at magpasya para sa iyong sarili. Kung magpasya kang hindi para sa iyo ang Islam, sasabihin ko ang itinuturo ng Qur'an: “Ukol sa inyo ang relihiyon ninyo at ukol sa akin ang relihiyon ko.” Anuman ang ipasya mo, kaibigan mo pa rin ako.
Kung saan ito humahantong — Ibinabahagi ng Muslim ang Islam sa isang magiliw na usapan at walang pinipilit. Nasa kaibigan ang pagpili, at kung hindi ang sagot, nagpapatuloy ang pagkakaibigan.
Qur'an 6:108 — Surah Al-An'am, talata 108
“Huwag kayong mang-alipusta sa mga dinadalanginan nila bukod pa kay Allāh para mag-alipusta sila kay Allāh dala ng pang-aaway nang walang kaalaman. Gayon ipinang-akit Namin para sa bawat kalipunan ang gawa nila. Pagkatapos tungo sa Panginoon nila ang babalikan nila saka magbabalita Siya sa kanila hinggil sa dati nilang ginagawa.”
Sinipi para sa
Sa palagay mo ay mali ang mga kami at ang aming mga pagdalaw sa dambana.
Ang tugon
Hindi ko sila kukutyain; ipinagbabawal ng Qur'an sa mga Muslim na alipustain ang dinadalanginan ng iba. Naniniwala ako na ang lahat ng pagsamba ay nauukol sa Iisang gumawa sa lahat, kaya nananalangin ako sa Kanya lamang. Inaanyayahan kitang pag-isipan din Siya.
Kung saan ito humahantong — Magkasama ang paggalang sa tao at ang malinaw na sagot tungkol sa pagsamba.
Qur'an 23:115 — Surah Al-Mu'minun, talata 115
“Kaya nagpalagay ba kayo na lumikha lamang Kami sa inyo nang walang-kabuluhan, at na kayo tungo sa Amin ay hindi pababalikin [para tuusin]?”
Sinipi para sa
Hindi ko kailangan ng isang relihiyon. Sinisikap kong mamuhay nang mabuti.
Ang tugon
Mahalaga ang isang mabuting buhay, at pinahahalagahan ito ng Islam. Ngunit sino ang gumawa sa atin, at ano ang kasunod ng kamatayan? Itinatanong ng Qur'an: “Kaya nagpalagay ba kayo na lumikha lamang Kami sa inyo nang walang-kabuluhan”. Ang Islam ay isang paraan ng pamumuhay na nasa gitna ang Tagapaglikha. Sa sinumang gumagawa ng mabuti at may pananampalataya, ipinangangako Niya ang “isang buhay na kaaya-aya”.
Kung saan ito humahantong — Tinatanggap ang kabutihan, at nananatili pa rin ang tanong kung sino ang gumawa sa atin.
Qur'an 7:158 — Surah Al-A'raf, talata 158
“Sabihin mo: “O mga tao, tunay na ako ay Sugo ni Allāh sa inyo nang lahatan, na ukol sa Kanya ang paghahari sa mga langit at lupa. Walang Diyos kundi Siya; nagbibigay-buhay Siya at nagbibigay-kamatayan Siya. Kaya sumampalataya kayo kay Allāh at sa Sugo Niya, ang Propeta na iliterato, na sumasampalataya kay Allāh at sa mga salita Niya. Sumunod kayo sa kanya, nang sa gayon kayo ay mapapatnubayan.””
Sinipi para sa
Para sa mga dayuhan ang Islam. Hapon ako.
Ang tugon
Sinasabi ng Qur'an na isinugo ang Propeta (ﷺ) sa lahat ng tao: “O mga tao, tunay na ako ay Sugo ni Allāh sa inyo nang lahatan”. Ginawa ng Diyos (﷾) ang mga bansa at mga lipi “upang magkakilalahan kayo”. Ibinibilang ng Qur'an ang pagkakaiba-iba ng mga wika sa Kanyang mga tanda. Pinananatili ng isang Muslim na Hapon ang kanyang apelyido, ang kanyang wika at ang kanyang pamilya.
Kung saan ito humahantong — Laging para sa bawat bayan ang mensahe, kabilang ang mga Hapon.
Qur'an 9:113 — Surah At-Tawbah, talata 113
“Hindi naging ukol sa Propeta at sa mga sumampalataya na humingi sila ng tawad para sa mga tagapagtambal [na namatay sa kawalang-pananampalataya], kahit pa man ang mga ito ay mga mayroong pagkakamag-anak, matapos na luminaw para sa kanila na ang mga ito ay mga maninirahan sa Impiyerno.”
Sinipi para sa
Kung gayon, sinasabi ng relihiyon mo na nasa impiyerno ang aking mga lolo't lola.
Ang tugon
Para sa mga namatay sa labas ng Islam, hindi humihingi ang isang Muslim ng kapatawaran ng Diyos (﷾) (9:113). Iyon ay tuntunin para sa sarili niyang mga panalangin. Hindi iyon hatol sa iyong mga lolo't lola. Ibinibigay ng talata ang kondisyon nito: “matapos na luminaw para sa kanila na ang mga ito ay mga maninirahan sa Impiyerno”. Sinasabi rin ng Qur'an na walang ipinadadalang poot ang Diyos (﷾) “hanggang sa magpadala Kami ng isang sugo” (17:15). Siya ay “hindi lumalabag sa katarungan na kasimbigat ng isang katiting” (4:40). Walang Muslim ang maaaring magpahayag ng kapalaran ng sinumang partikular na tao. Sa Diyos (﷾) iyon.
Kung saan ito humahantong — Hayagang sinasabi ng Islam ang tuntunin nito para sa panalangin, at iniiwan ang kapalaran ng bawat tao sa isang Diyos na walang inaapi.
Qur'an 17:15 — Surah Al-Isra, talata 15
“Ang sinumang napatnubayan ay napatnubayan lamang para sa [pakinabang ng] sarili niya at ang sinumang naligaw ay naligaw lamang laban dito. Hindi papasanin ng isang tagapasan ang pasanin ng iba. Hindi Kami magpaparusa hanggang sa magpadala Kami ng isang sugo.”
Sinipi para sa
Kung maaaring ligtas ang aking mga lolo't lola dahil walang nagsabi sa kanila, bakit mo ito sinasabi sa akin?
Ang tugon
Hindi namin sinasabing ligtas sila o napahamak; sa Diyos (﷾) iyon, na nakaaalam kung ano ang nakarating sa bawat tao. Ngunit nakararating na ngayon sa iyo ang mensahe. Sinasabi ng parehong talata: “Ang sinumang napatnubayan ay napatnubayan lamang para sa [pakinabang ng] sarili niya at ang sinumang naligaw ay naligaw lamang laban dito”. Sinasabi ko ito sa iyo dahil naniniwala akong totoo ito, at nais ko ang kabutihang iyon para sa iyo.
Kung saan ito humahantong — Ang mensahe ay isang handog sa sinumang naaabot nito, at isang pagpili para sa sinumang nakaririnig nito; makatarungang hinahatulan ni Allah (﷾) ang bawat tao.
Mga pananaw
Ang maaaring sabihin ng isang kaibigan: walang relihiyon
Sinasabi ng ilang kaibigan na wala silang relihiyon. Maaaring nagpapanatili pa rin sila ng mga kaugalian sa Bagong Taon o sa isang libing, at pinahahalagahan ang mabubuting asal.
Wala akong relihiyon, kaya hindi para sa akin ang Islam.
Pagtutol
Hindi hinihingi ng Islam sa sinuman na sumapi sa isang organisasyon. Isa itong ganap na paraan ng pamumuhay (5:3). Sinasagot nito ang mga tanong na hinaharap ng lahat: kung sino ang gumawa sa atin, at kung ano ang kasunod ng kamatayan. Itinatanong ng Qur'an: “Kaya nagpalagay ba kayo na lumikha lamang Kami sa inyo nang walang-kabuluhan” (23:115).
Dumadalaw ako sa isang dambana sa Bagong Taon at nagsasabi ng itadakimasu, ngunit mga asal at ugali ang mga iyon, hindi paniniwala.
Pagtutol
Sulit panatilihin ang mabubuting asal at pasasalamat. Itinatanong ng Islam kung kanino sa huli nauutang ang pasasalamat at panalangin: sa Iisang nagtutustos (16:114). Kaya sinisimulan ng isang Muslim ang pagkain sa Kanyang pangalan (Bukhari 5376), at nananalangin sa Kanya lamang (72:18).
Ang maaaring sabihin ng isang kaibigan: ang mga kami
Maaaring sabihin ng isang kaibigang nagpapanatili ng mga kaugalian sa dambana na hindi mga ‘diyos’ ang mga kami sa diwang Kanluranin. Maaari niyang idagdag na isinasabuhay ang Shinto sa pamamagitan ng mga kaugalian, hindi itinuturo mula sa mga kasulatan.
Hindi mga diyos sa diwang Kanluranin ang mga kami, kaya walang salungatan sa paniniwala sa iisang Diyos.
Pagtutol
Anuman ang kahulugan ng salitang kami, ang tanong ay kung sino ang gumawa sa lahat. At kanino nauukol ang panalangin at mga handog? Sinasabihan ng Qur'an ang mga tao na magpatirapa kay Allah (﷾), “na lumikha ng mga ito”, ang araw at ang buwan. Sinasabihan nito silang huwag dalanginan ang sinuman kasama Niya (41:37; 72:18). Tinitingnan ng Islam ang gawa, hindi ang pangalan: sa Manlilikha lamang nauukol ang panalangin at mga handog (6:162-163).
Isinasabuhay ang Shinto sa pamamagitan ng pang-araw-araw na mga kaugalian, hindi sa pamamagitan ng mga kasulatan, kaya walang dapat pagtalunan.
Pagtutol
Ibinabaling pa rin ng mga kaugalian ang pasasalamat at pagsamba sa isang dako. Kaya ang tanong ay kung nagsalita na ba ang Manlilikha. Sinasabi ng Qur'an na mula ito sa Kanya, at hinihingi nitong subukin ito: maglahad ng isang kabanatang tulad nito (2:23).
Ang pananaw ng Islam
Mag-anyaya nang may karunungan at kahinahunan, nang tapat at isa-isang punto. Magsimula sa Manlilikha at sa kung ano ang pareho ninyo. Iwan sa Diyos (﷾) ang kapalaran ng bawat tao, at iwan sa iyong kaibigan ang pagpili.
Sinasabihan ang mga Muslim na mag-anyaya sa pamamagitan ng karunungan at magandang pangaral. Sinasabihan silang huwag alipustain ang dinadalanginan ng iba bukod sa Diyos (﷾).
Iniibig ni Allah (﷾) ang kahinahunan sa bawat bagay, at ang Propeta (ﷺ) ay isinugo bilang isang awa, hindi upang sumumpa.
Itinuturo ng Islam ang kalinisan, pasasalamat para sa pagkain, hindi pag-aaksaya, kabaitan sa mga magulang at pagpaparangal sa mga panauhin. Bahagi ang lahat ng ito ng pagsamba sa Diyos (﷾).
Hindi humihingi ang isang Muslim ng kapatawaran ng Diyos (﷾) para sa mga namatay sa labas ng Islam (9:113). Walang pinarurusahan bago sila maabot ng isang sugo (17:15), at walang Muslim ang maaaring magpahayag ng kapalaran ng sinumang partikular na tao.
Ang ginagamit lamang ay ang alam na totoo: walang sinumang maaaring mag-angkin ng hindi niya alam.
Walang pamimilit sa relihiyon; ang Muslim ang naghahatid, at nasa nakikinig ang pagpili.