Paano ko pag-uusapan ang Islam kasama ang mga kaibigang Tsino?

“Nagtadhana ang Panginoon mo na huwag kayong sumamba kundi sa Kanya at sa mga magulang ay [mag-ukol ng] paggawa ng maganda. Kung aabutan nga naman sa piling mo ng katandaan ang isa sa kanilang dalawa o ang kapwa sa kanilang dalawa ay huwag kang magsabi sa kanilang dalawa ng pagkasuya at huwag kang bumulyaw sa kanilang dalawa. Magsabi ka sa kanilang dalawa ng salitang marangal. Magbaba ka para sa kanila ng loob sa pagkaaba dahil sa pagkaawa at magsabi ka: “Panginoon ko, maawa Ka sa kanilang dalawa yayamang nag-alaga silang dalawa sa akin noong bata pa [ako].””

Isinalaysay ni Abu Hurayra ang isang mas mahabang pananalita ng Propeta (ﷺ) tungkol sa mabubuting gawa at sa gantimpala nito. Kabilang dito: ang sinumang tumahak sa isang landas sa paghahanap ng kaalaman, pinadadali ni Allah para sa kanya ang isang landas patungo sa Paraiso; at kapag nagtipon ang mga tao sa isang masjid upang bigkasin ang Qur'an at pag-aralan ito nang sama-sama, bumababa sa kanila ang kapanatagan, binabalot sila ng awa at pinalilibutan sila ng mga anghel. Nagtatapos ito sa: ang sinumang napabagal ng kanyang mga gawa ay hindi mapabibilis ng kanyang lahi.

“Huwag kayong lumapit sa yaman ng ulila kundi sa [paraang] pinakamaganda hanggang sa umabot siya sa katindihan niya. Magpatupad kayo sa kasunduan; tunay na ang kasunduan ay laging pinananagutan.”

“Hindi sumasaway sa inyo si Allāh kaugnay sa mga [tagatangging sumampalataya na] hindi nakipaglaban sa inyo dahil sa Relihiyon [ninyo] at hindi nagpalisan sa inyo mula sa mga tahanan ninyo, na magsamabuting-loob kayo sa kanila at magpakamakatarungan kayo sa kanila. Tunay na si Allāh ay umiibig sa mga nagpapakamakatarungan.”

“Tunay na ikaw ay hindi pumapatnubay sa sinumang inibig mo, subalit si Allāh ay pumapatnubay sa sinumang niloloob Niya. Siya ay higit na maalam sa mga napapatnubayan.”

“Walang pamimilit sa relihiyon. Luminaw nga ang pagkagabay sa pagkalisya. Kaya ang sinumang tumatangging sumampalataya sa nagpapakadiyos at sumasampalataya kay Allāh ay nakakapit nga sa hawakang pinakamatibay na walang pagkalamat para rito. Si Allāh ay Madinigin, Maalam.”

“O mga sumampalataya, kayo ay maging mga mapagpanatili para kay Allāh, mga saksi sa pagkamakatarungan. Huwag ngang mag-udyok sa inyo ang pagkasuklam sa ilang tao upang hindi kayo magmakatarungan. Magmakatarungan kayo; ito ay pinakamalapit sa pangingilag magkasala. Mangilag kayong magkasala kay Allāh. Tunay na si Allāh ay Mapagbatid sa anumang ginagawa ninyo.”

“Nagtanong si Chi Lu tungkol sa paglilingkod sa mga espiritu ng mga patay. Sinabi ng Guro, ‘Habang hindi mo kayang paglingkuran ang mga tao, paano mo mapaglilingkuran ang kanilang mga espiritu?’ Idinagdag ni Chi Lu, ‘Nangangahas akong magtanong tungkol sa kamatayan?’ Sinagot siya, ‘Habang hindi mo nalalaman ang buhay, paano mo malalaman ang tungkol sa kamatayan?’”

“Bawat kaluluwa ay lalasap ng kamatayan. Lulubus-lubusin lamang kayo sa mga pabuya sa inyo sa Araw ng Pagbangon. Kaya ang sinumang hinango palayo sa Apoy at pinapasok sa Paraiso ay nagtamo nga siya. Walang iba ang buhay na pangmundo kundi ang natatamasa ng pagkalinlang.”

“na lumikha ng kamatayan at buhay upang sumubok Siya sa inyo kung alin sa inyo ang pinakamaganda sa gawa. Siya ay ang Makapangyarihan, ang Mapagpatawad,”

“Mag-anyaya ka tungo sa landas ng Panginoon mo sa pamamagitan ng karunungan at pangaral na maganda, at makipagtalo ka sa kanila ayon sa siyang pinakamaganda. Tunay na ang Panginoon mo ay higit na maalam sa sinumang naligaw palayo sa landas Niya. Siya ay higit na maalam sa mga napatnubayan.”

“Huwag kayong mang-alipusta sa mga dinadalanginan nila bukod pa kay Allāh para mag-alipusta sila kay Allāh dala ng pang-aaway nang walang kaalaman. Gayon ipinang-akit Namin para sa bawat kalipunan ang gawa nila. Pagkatapos tungo sa Panginoon nila ang babalikan nila saka magbabalita Siya sa kanila hinggil sa dati nilang ginagawa.”

Isinalaysay ni Aisha na binati ng ilang Hudyo ang Propeta (ﷺ) ng ‘kamatayan nawa ang sumainyo’, at isinumpa niya sila pabalik. Sinabihan siya nito na maging mahinahon, sapagkat iniibig ni Allah ang kahinahunan sa bawat bagay. Nang itanong niya kung hindi ba nito narinig ang sinabi nila, sumagot ito na sinagot lamang niya sila ng ‘at sa inyo rin’.

Iniulat ni Abu Hurayra na may humiling sa Sugo ni Allah (ﷺ) na sumpain ang mga sumasamba sa maraming diyos. Sumagot siya na hindi siya isinugo bilang isang sumusumpa, kundi bilang isang awa.

“Hindi naging ukol sa Propeta at sa mga sumampalataya na humingi sila ng tawad para sa mga tagapagtambal [na namatay sa kawalang-pananampalataya], kahit pa man ang mga ito ay mga mayroong pagkakamag-anak, matapos na luminaw para sa kanila na ang mga ito ay mga maninirahan sa Impiyerno.”

“Ang sinumang napatnubayan ay napatnubayan lamang para sa [pakinabang ng] sarili niya at ang sinumang naligaw ay naligaw lamang laban dito. Hindi papasanin ng isang tagapasan ang pasanin ng iba. Hindi Kami magpaparusa hanggang sa magpadala Kami ng isang sugo.”

“Tunay na si Allāh ay hindi lumalabag sa katarungan na kasimbigat ng isang katiting. Kung may isang magandang gawa ay pag-iibayuhin Niya ito [sa gantimpala] at magbibigay Siya mula sa taglay Niya ng isang pabuyang mabigat.”

Iniulat ni Abu Huraira na sinabi ng Propeta (ﷺ) na kapag namatay ang isang tao, natatapos ang kanyang mga gawa maliban sa tatlo: ang pangmatagalang kawanggawa, ang kaalamang pinakikinabangan ng mga tao, at ang isang matuwid na anak na nananalangin para sa kanya.

“Kung nakipagpunyagi silang dalawa sa iyo na magtambal ka sa Akin ng wala kang kaalaman hinggil doon ay huwag kang tumalima sa kanilang dalawa. Makisama ka sa kanilang dalawa sa Mundo ayon sa nakabubuti. Sumunod ka sa landas ng sinumang nagsisising nanumbalik tungo sa Akin. Pagkatapos tungo sa Akin ang babalikan ninyo saka magbabalita Ako sa inyo hinggil sa anumang dati ninyong ginagawa.”

“Nagtadhana ang Panginoon mo na huwag kayong sumamba kundi sa Kanya at sa mga magulang ay [mag-ukol ng] paggawa ng maganda. Kung aabutan nga naman sa piling mo ng katandaan ang isa sa kanilang dalawa o ang kapwa sa kanilang dalawa ay huwag kang magsabi sa kanilang dalawa ng pagkasuya at huwag kang bumulyaw sa kanilang dalawa. Magsabi ka sa kanilang dalawa ng salitang marangal. Magbaba ka para sa kanila ng loob sa pagkaaba dahil sa pagkaawa at magsabi ka: “Panginoon ko, maawa Ka sa kanilang dalawa yayamang nag-alaga silang dalawa sa akin noong bata pa [ako].””

Ibinigay ni Abdullah ibn Umar ang kanyang asno at ang kanyang turbante sa isang Arabe ng disyerto na ang ama ay naging kaibigan ni Umar. Ipinaliwanag niya na narinig niya ang Propeta (ﷺ) na nagsasabing kabilang sa pinakamabubuting gawa ng kabutihan ang panatilihin ng isang lalaki ang ugnayan sa mga taong mahal ng kanyang ama, pagkatapos pumanaw ang kanyang ama.

“Sabihin mo: “Ito ay landas ko. Nag-aanyaya ako tungo [sa pagsamba] kay Allāh batay sa isang pagkatalos, ako at ang sinumang sumunod sa akin. Kaluwalhatian kay Allāh! Hindi ako kabilang sa mga tagapagtambal.””

“Mag-anyaya ka tungo sa landas ng Panginoon mo sa pamamagitan ng karunungan at pangaral na maganda, at makipagtalo ka sa kanila ayon sa siyang pinakamaganda. Tunay na ang Panginoon mo ay higit na maalam sa sinumang naligaw palayo sa landas Niya. Siya ay higit na maalam sa mga napatnubayan.”

Sinusuri nito ang pananalitang ‘hanapin ang kaalaman kahit sa Tsina pa’. Iniuulat nito na tinawag ni al-Bayhaqi (Shu'ab al-Iman) na mahina ang kawing nito, tinawag ito ni Ibn Hibban (al-Majruhin) na walang batayan, at hinatulan ito ni Ibn al-Jawzi (al-Mawdu'at) na gawa-gawa. Binabanggit nito na inakala ni al-Suyuti na maaaring gawin itong hasan ng marami nitong ruta, ngunit naghihinuha ito na ito ay napakahina.

Sinasabi nito na iniuugnay ng isang mahabang tradisyon ng mga Hui na Muslim kay Sa'd ibn Abi Waqqas, isang kamag-anak ng Propeta (ﷺ), ang pagdadala ng Islam sa Tsina. Sinasabi nito na marami ang nahihirapang paniwalaan ang kuwento bilang kasaysayan, bagaman iniuugnay pa rin si Sa'd sa dalawang lugar sa Guangzhou: ang Masjid na Huaisheng at isang libingan kung saan sinasabing siya ay nakalibing.

Isinalaysay ni Aisha na nang mamatay si Sa'd ibn Abi Waqqas, hiniling ng mga asawa ng Propeta (ﷺ) na dalhin ang kanyang kabaong sa masjid upang makapagsalah sila para sa kanya. Inilapag ito sa harap ng kanilang mga silid, nagsalah sila para sa kanya, at inilabas ito sa tarangkahang tinatawag na Bab al-Jana'iz.

Ang Lumang Aklat ng Tang, ang opisyal na kasaysayan ng dinastiyang Tang, ay may lahok tungkol sa Dashi, ang Tsinong pangalan para sa mga Arabe. Itinatala nito na noong ikalawang taon ng paghahari ng Yonghui (651) ay unang nagpadala sila ng mga sugo sa korte ng Tang. Inuulit din ng lahok ang mga kuwento ng mga manlalakbay tungkol sa lupain ng mga Arabe; ang petsa lamang ng embahada ang ginagamit dito. Sinasabi ng parehong lahok na ang magiging emperador na si Daizong, bilang komandante, ay gumamit ng mga kawal mula sa bansang Dashi upang mabawi ang dalawang kabisera (757). Itinatala ng lahok tungkol sa Persia (Bosi) sa parehong kabanata na noong 758 ay sinalakay ng mga Persiyano at ng mga Dashi ang Guangzhou, dinambong ang mga bodega nito, sinunog ang mga bahay at umalis sa pamamagitan ng dagat.

“Huwag kang tumalunton sa anumang walang ukol sa iyo hinggil doon na isang kaalaman. Tunay na ang pandinig, ang paningin, at ang puso, ang bawat isa sa mga iyon ay laging pinananagutan.”

Inilalarawan ni Lipman ang Han Kitab, ang mga aklat sa wikang Tsino tungkol sa Islam na isinulat ng mga Tsinong iskolar na Muslim. Inilathala ni Wang Daiyu ng Nanjing ang Zhengjiao zhenquan noong 1642, ang pinakaunang ganitong akdang nananatili. Sinasabi ni Lipman na pinanghawakan ni Wang ang mga saligang katotohanan ng Islam at ipinagtanggol ang paniniwala at gawain nito, ngunit sumulat sa bokabularyo ng paaralang Neo-Confuciano ng magkapatid na Cheng at ni Zhu Xi; ang kanyang mga unang kabanata ay tungkol sa kaisahan ni Allah at sa paglikha. Ginamit ni Wang ang buong wikang pilosopikal na iyon upang punahin ang ilan sa mga saligang ideya nito at ipagtanggol ang Islam. Sumunod ang Qingzhen zhinan (Kompas ng Islam) ni Ma Zhu at ang mga aklat ni Liu Zhi, ang pinakatanyag sa mga manunulat na ito. Sumulat din si Liu Zhi tungkol sa limang haligi ng Islam.

Pinag-aaralan nito si Liu Zhi (mga 1660-mga 1730), isa sa pinakamahahalagang Tsinong iskolar na Muslim ng panahong Qing. Sinasabi nito na isang samahan ng mga Tsinong iskolar na Muslim ang sumulat tungkol sa Islam sa klasikong Tsino, at na ang kanilang mga aklat ay kilala bilang Han Kitab. Pinag-aaralan nito ang mga akda ni Liu Zhi, kabilang ang kanyang Tianfang dianli (Batas ng Ritwal ng Islam). Sinasabi nito na unang dumating ang Islam sa Tsina mahigit 1,200 taon na ang nakalipas, ngunit sa loob ng mahigit isang libong taon ay itinuring ito roon na isang dayuhang presensiya.

“Huwag kayong makipagtalo sa mga May Kasulatan malibang ayon sa pinakamaganda, maliban sa mga lumabag sa katarungan kabilang sa kanila. Sabihin ninyo: “Sumampalataya kami sa pinababa sa amin at pinababa sa inyo. Ang Diyos namin at ang Diyos ninyo ay nag-iisa. Kami sa Kanya ay mga tagapagpasakop.””

“Sa araw na ito bumuo Ako para sa inyo ng Relihiyon ninyo, lumubos Ako sa inyo ng biyaya Ko at nalugod Ako para sa inyo sa Islām bilang relihiyon.”

“O mga sumampalataya, magsipasok kayo sa pagkapasakop nang lubusan at huwag kayong sumunod sa mga yapak ng demonyo; tunay na siya para sa inyo ay isang kaaway na malinaw.”

“Kung kayo ay nasa isang pag-aalinlangan sa ibinaba Namin sa Lingkod Namin, maglahad kayo ng isang kabanata kabilang sa tulad nito at tumawag kayo ng mga saksi ninyo bukod pa kay Allāh kung kayo ay mga tapat.”

“Sabihin mo: “O mga tao, tunay na ako ay Sugo ni Allāh sa inyo nang lahatan, na ukol sa Kanya ang paghahari sa mga langit at lupa. Walang Diyos kundi Siya; nagbibigay-buhay Siya at nagbibigay-kamatayan Siya. Kaya sumampalataya kayo kay Allāh at sa Sugo Niya, ang Propeta na iliterato, na sumasampalataya kay Allāh at sa mga salita Niya. Sumunod kayo sa kanya, nang sa gayon kayo ay mapapatnubayan.””

“Si Muḥammad ay hindi ama ng isa sa mga lalaki ninyo, subalit ang Sugo ni Allāh at ang pangwakas sa mga propeta. Laging si Allāh sa bawat bagay ay Maalam.”

“Walang pamimilit sa relihiyon. Luminaw nga ang pagkagabay sa pagkalisya. Kaya ang sinumang tumatangging sumampalataya sa nagpapakadiyos at sumasampalataya kay Allāh ay nakakapit nga sa hawakang pinakamatibay na walang pagkalamat para rito. Si Allāh ay Madinigin, Maalam.”

“Sino pa ang higit na maganda sa sinasabi kaysa sa sinumang nag-anyaya tungo kay Allāh, gumawa ng maayos, at nagsabi: “Tunay na ako ay kabilang sa mga Muslim [na sumusuko kay Allāh].””

“Tunay na ikaw ay hindi pumapatnubay sa sinumang inibig mo, subalit si Allāh ay pumapatnubay sa sinumang niloloob Niya. Siya ay higit na maalam sa mga napapatnubayan.”