Paano natin malalaman ang buong katotohanan?

“siya ang Arhat, na para sa kanya ay walang lihim, ay nakaalam at nakakita sa lahat ng kalagayan ng lahat ng buhay na nilalang sa mundo, kung ano ang kanilang inisip, sinabi o ginawa sa anumang sandali.”

“nakita at nalaman niya ang lahat ng kalagayan sa buong mundo ng lahat ng buháy na nilalang.”

Inilalarawan ni Jaini ang kevala, ang pinakamataas sa limang uri ng kaalaman sa aral ng Jain, bilang ganap na pagkaalam sa lahat, na kinapapalooban ng kamalayan sa bawat umiiral na bagay sa lahat ng katangian at anyo (kalagayan) nito (p. 122). Para rito, binabanggit niya, sa Sanskrit, ang isang akdang Digambara, ang Tattvarthasara 1.30-31 ni Amritacandra, na ang mga salita ay naglalarawan sa kaalamang kevala bilang walang tulong (asahaya), walang hadlang (niravarana) at umaabot sa lahat ng bagay (sarvabhavaga) (p. 122, tala 43). Ipinaliliwanag niya na ang pagkaalam sa lahat (kevalajnana) ay ang ganap na kalagayan ng sariling katangian ng kaluluwa na kaalaman (p. 91).

Ipinaliliwanag ni Jaini na, sa aral ng Jain, ang bawat umiiral na bagay ay isang substansiyang may mga katangian, at ang mga katangian ay dumaraan sa nagbabagong mga anyo. Dahil di-mabilang ang mga katangian at walang hanggan ang kanilang mga anyo, hindi maaari para sa isang karaniwang tao na hindi nakaaalam ng lahat na madama ang isang umiiral na bagay sa kabuuan nito. Ipinapahayag ng terminong Jain na anekanta, maraming aspekto, ang pagiging masalimuot na ito (p. 91). Iginigiit ng mga Jain na may depekto ang mga sistemang hindi Jain dahil tinitingnan nila ang pag-iral sa iisang aspekto lamang (ekanta), halimbawa bilang walang hanggan lamang o nagbabago lamang (pp. 91-92). Ang mga doktrina ng ibang paaralan ay palaging inilalarawan bilang mali dahil sila ay may kinikilingan sa isang panig, bagaman pinaniniwalaan ng mga Jain na mula sa wastong pananaw ay maaari silang iangkop sa sistemang Jain (p. 90).

Isinulat ni Jaini na, sa pagkondena sa ibang paaralan bilang may kinikilingan sa isang panig, hindi sinasabi ng Jain na lubos na mali ang kanilang mga pananaw. Balido ang mga ito kapag tiningnan bilang mga naya, mga bahagyang pagpapahayag ng katotohanan, at nagiging huwad lamang kapag itinuring na may ganap at eksklusibong bisa (p. 93). Sinisipi ng kanyang tala, sa Sanskrit, ang komentaryo ng Svetambara na si Mallisena sa talata 28 ng Anyayogavyavacchedika ni Hemacandra. Ang mga salita nito ay nagsasabi na ang “ito ay umiiral” (sat) ay isang naya, samantalang ang “ito ay umiiral lamang” (sad eva) ay isang durnaya, isang may-depektong naya, na isinasantabi ang iba pang katangian ng bagay (p. 93, tala 8). Binibigyang-pasubali ng syadvada ang isang pahayag sa pamamagitan ng syat, na pinakamainam isalin na “sa ilang aspekto”, at eva, “sa katunayan” (p. 94).

Isinulat ni Jaini na si Siddhasena Divakara (ikalimang siglo), isang manunulat na kapwa inaangkin ng dalawang tradisyong Jain, ang sumulat ng Sanmati-sutra. Ang maikling treatise na ito sa Prakrit ay naglalayong patunayan na ang iba't ibang pananaw (naya) ay balido kapag nilapitan sa diwa ng syadvada, at hindi balido kapag iniharap sa ganap (ekanta) na paraan ng mga sistemang hindi Jain. Idinagdag ni Jaini na lubhang tinutulan ng mga Mimamsaka, mga Hindung tagapagtanggol ng mga Veda, ang pag-aangkin ng Jain na ang mga taong Jina ay nakaaalam ng lahat (p. 83).

Isinulat ni Jaini na, sa pagkondena sa ibang paaralan bilang may kinikilingan sa isang panig, hindi sinasabi ng Jain na lubos na mali ang kanilang mga pananaw. Balido ang mga ito kapag tiningnan bilang mga naya, mga bahagyang pagpapahayag ng katotohanan, at nagiging huwad lamang kapag itinuring na may ganap at eksklusibong bisa (p. 93). Sinisipi ng kanyang tala, sa Sanskrit, ang komentaryo ng Svetambara na si Mallisena sa talata 28 ng Anyayogavyavacchedika ni Hemacandra. Ang mga salita nito ay nagsasabi na ang “ito ay umiiral” (sat) ay isang naya, samantalang ang “ito ay umiiral lamang” (sad eva) ay isang durnaya, isang may-depektong naya, na isinasantabi ang iba pang katangian ng bagay (p. 93, tala 8). Binibigyang-pasubali ng syadvada ang isang pahayag sa pamamagitan ng syat, na pinakamainam isalin na “sa ilang aspekto”, at eva, “sa katunayan” (p. 94).

Isinulat ni Dundas na ang aral ng Jain tungkol sa maraming-panig (anekantatva) ay lumago mula sa dalawang salik: ang pag-aangkin ng ganap na pagkaalam sa lahat para sa mga Tirthankara, ang mga gurong nagpapasa ng tamang pagkaunawa sa katotohanan sa mga hindi naliwanagan, at ang pananaw na ang katotohanan ay kinapapalooban kapwa ng pananatili at pagbabago. Anumang paghatol na ginawa ng isang kaluluwang hindi nakaaalam ng lahat ay sapat para sa pang-araw-araw na layunin ngunit tiyak na may depekto. Ang bawat naya, o pananaw, ay hindi kumpleto sa sarili nito. Ang syadvada, ang doktrina ng “maaaring”, ay hindi isang anyo ng pag-aalinlangan para sa mga pilosopong Jain. Sa kamay ng Jain, ang pamamaraan ay naging sandata sa pagtatalo, na ginagamit upang ipakita na ang mga sistemang Hindu at Budista ay may kinikilingan sa isang panig. Sa argumento ng Jain, ang gayong mga sistema ay tunay na naglalaman ng bahagyang bersiyon ng katotohanan, ngunit hindi lubos na makapagbibigay-katarungan sa maraming-panig na kalikasan ng mundo. Ang gurong Svetambara na si Haribhadra ang sumulat ng isa sa pinakakilalang treatise nito, at hindi kailanman tinalikuran ang kanyang pagtataguyod sa kahigitan ng Jainismo.

Isinulat ni Dundas na, sa makabagong panahon, maraming Jain ang nagsimulang bumasa sa maraming-panig bilang pagpapalawak ng di-karahasan tungo sa pagpaparaya sa mga opinyon ng ibang tao. Tinatawag niya itong isang mabuting-hangaring maling pagbasa sa isang doktrinang hindi nilayong magtaguyod ng pandaigdigang pagpaparaya sa relihiyon. Napapansin niya na ang mga relihiyon ng India ay lubhang mapamuna sa mga sistema ng kanilang mga kalaban. Pinaniniwalaan ng iskolar na Digambara na si Todarmal (ika-18 siglo) na walang sinuman mula sa ibang tradisyong panrelihiyon ang makararating sa tamang saloobin (samyaktva) na kailangan para sa paglaya. Ang palagiang paninindigan ng Jainismo, isinulat ni Dundas, ay na sa pinakamalalim na antas ito ay naiiba at nakahihigit sa ibang mga landas.

Isinulat ni Jaini na ang awtoridad ng mga aral ng Jain ay nakasalalay sa huli sa katotohanang ipinangaral ang mga ito ng isang nilalang na nakaaalam ng lahat. Iginigiit ng mga gurong Jain na ang mga aral lamang ng Jina ang makatatagal sa masusing pagsusuri ng katwiran (p. 89).

“Doon sa tuktok ng mundo ay naninirahan ang mga pinagpalang ganap na kaluluwa, malaya sa lahat ng paglipat-lipat, at nakarating na sa napakahusay na kalagayan ng kasakdalan.”

Isinulat ni Dundas na, habang tinanggap ng tradisyong Jain na hindi na posible ang kaliwanagan sa rehiyon ng Bharata (India) matapos mamatay ang alagad ni Mahavira na si Jambu, inilarawan ng mga kasulatang Svetambara ang muling pagsilang sa malayong rehiyon ng Mahavideha at ang pagkakamit ng kaliwanagan doon. Isang kasulatang Svetambara, ang Paglalahad ng mga Paliwanag, ang nagsasabing matatag ang panahon sa Mahavideha, walang tiwaling panahon ng mundo, at na nangangaral doon ang mga tagagawa ng tawiran (Tirthankara). Pinaniniwalaan ng mga Jain na sa sandaling ito ay may dalawampung tagagawa ng tawiran, ang ‘mga naglalakbay’ (viharamana), na nabubuhay at nagtuturo sa malalayong rehiyon ng Gitnang Mundo, ang bahagi ng sansinukob kung saan nabubuhay ang mga tao; apat sa kanila ay nasa Mahavideha. Ang pinakatanyag ay si Simandhara. Laganap ang debosyon sa kanya sa mga Svetambara, at ang Digambara na si Devasena noong ikasampung siglo ang unang manunulat na nagsalaysay na tuwirang nakuha ni Kundakunda ang kanyang kaalaman mula sa kanya.

Isinulat ni Dundas na pagsapit ng mga unang bahagi ng karaniwang panahon, kinilala ng mga Jain na ang iba't ibang mataas na espirituwal na nakamit, na isa rito ang kaliwanagan (ganap na pagkaalam sa lahat), ay hindi na posible sa panahong ito matapos mamatay ang alagad na si Jambu. Ang gawaing panrelihiyon kung gayon ay naglalayon hindi lamang sa pagsunog sa karma kundi gayundin, nang papalaki, sa pagkamit ng merito para sa isang mabuting muling pagsilang (kabanata 6, unang pahina, p. 94).

“sinasabi sa atin ng mga Svetambara, gayundin ng mga Digambara, na bukod sa mga Anga, may iba pa at marahil mas matatandang akda, na tinatawag na Purva, na orihinal na labing-apat. Unti-unting nawala ang kaalaman sa mga Purvang ito, hanggang sa wakas ay tuluyan itong naglaho.”

“nawala rin sa mga Digambara ang mga Purva, at pati ang mga Anga”

“Taglay Niya ang mga susi ng nakalingid; walang nakaaalam sa mga iyon kundi Siya. Nalalaman Niya ang anumang nasa katihan at karagatan. Walang nalalaglag na anumang dahon malibang nalalaman Niya ito. Walang butil sa mga kadiliman ng lupa at walang mahalumigmig ni tuyot malibang nasa isang aklat na malinaw.”

“Sabihin mo: “Hindi ako nakapagdudulot para sa sarili ko ng pakinabang ni pinsala maliban sa niloob ni Allāh. Kung sakaling nangyaring ako ay nakaaalam sa nakalingid, talaga sanang nakapagparami ako ng kabutihan at hindi sumaling sa akin ang kasagwaan. Walang iba ako kundi isang mapagbabala [ng parusa] at isang mapagbalita ng nakagagalak [na gantimpala] para sa mga taong sumasampalataya [sa mensahe ko].””

“[Si Allāh] ang Tagaalam sa nakalingid, saka hindi Siya naghahayag sa [kaalaman Niya sa] inilingid Niya sa isa man, maliban sa sinumang kinalugdan Niya na isang sugo sapagkat tunay na Siya ay nagpapatahak mula sa harapan nito at mula sa likuran nito ng [mga anghel na nakatambang”

“Nagtatanong sila sa iyo tungkol sa kaluluwa. Sabihin mo: “Ang kaluluwa ay kabilang sa nauukol sa Panginoon ko at hindi kayo binigyan ng kaalaman kundi kakaunti.””

“Si Allāh, walang Diyos kundi Siya, ang Buháy, ang Mapagpanatili. Walang nakatatangay sa Kanya na isang antok ni isang pagkatulog. Sa Kanya ang anumang nasa mga langit at ang anumang nasa lupa. Sino itong mamamagitan sa piling Niya malibang ayon pahintulot Niya? Nakaaalam Siya sa anumang nasa harapan nila at anumang nasa likuran nila. Hindi sila nakapapaligid sa anuman mula sa kaalaman Niya malibang ayon sa niloob Niya. Sumakop ang silya Niya sa mga langit at lupa at hindi nakabibigat sa Kanya ang pangangalaga sa mga ito. Siya ay ang Mataas, ang Sukdulan.”

“Tunay na Kami ay nagbaba ng [Qur’ān na] Paalaala at tunay na Kami rito ay talagang mag-iingat [laban sa pagbabago].”

Isinalaysay ni Aisha na nang mamatay ang Propeta (ﷺ), ipinilit ni Umar na hindi pa siya patay. Dumating si Abu Bakr, hinagkan ang mukha ng Propeta, pagkatapos ay sinabi sa mga tao na ang sinumang sumasamba kay Muhammad ay dapat malaman na patay na si Muhammad, at ang sinumang sumasamba kay Allah ay dapat malaman na buhay si Allah at hindi kailanman mamamatay. Binigkas niya ang 39:30 at 3:144, na si Muhammad ay hindi hihigit sa isang sugo, at umiyak ang mga tao.