Maikling sagot
Hindi maaaring maging iisa ang tatlo sa paraang kailangan ng Trinidad, at ipinapakita ng sarili nitong kredo kung bakit. Sinasabi ng Kredo ni Atanasio, isang lumang pahayag ng paniniwalang Kristiyano, na ang Ama ay Diyos, ang Anak ay Diyos at ang Espiritu Santo ay Diyos. Sinasabi rin nito na ang Ama ay isang persona at ang Anak ay iba, at hindi tatlong Diyos kundi iisa. Nakasalalay ang lahat sa kahulugan ng ‘ay Diyos’. Kung nangangahulugan itong ‘ay ang iisang Diyos’, iisa ang Ama at ang Anak. Ang dalawang lalaking bawat isa ay ang tanging alkalde ng bayan ay iisang lalaki. Tinatanggihan iyon ng kredo. Kung nangangahulugan itong ‘may kalikasan ng Diyos’, ang tatlong mayroon nito ay tatlong Diyos. Ang tatlong may kalikasan ng tao ay tatlong tao. Tinatanggihan din iyon ng kredo. Alinman doon, nasisira ang isa sa sarili nitong mga linya. Simple ang sagot ng Qur'an: ang Diyos (﷾) ay Iisa, na walang katulad Niya.
Buong paliwanag
Ang sinasabi ng kredo
Ang Kredo ni Atanasio ay isang lumang pahayag ng paniniwalang Kristiyano. Isinulat ito sa Latin noong mga ika-5 o ika-6 na siglo, at ginagamit na ito ng mga simbahan sa Kanluran mula noon. Ang mga salitang Ingles na pinagbatayan dito ay mula sa Book of Common Prayer, ang aklat ng panalangin ng Church of England. Binago ang mga ito ni Philip Schaff, isang historyador ng simbahan, noong 1877. Sinasabi ng kredo na ang Ama ay Diyos, ang Anak ay Diyos at ang Espiritu Santo ay Diyos. Gayunman ay hindi tatlong Diyos, kundi iisang Diyos (﷾). Tinatawag nito ang Ama, ang Anak at ang Espiritu na tatlong ‘persona’. Hindi dapat paghaluin ang tatlong persona. Ang Ama ay isang persona, ang Anak ay iba, ang Espiritu ay iba. At ang bawat persona, sa kanyang sarili, ay Diyos.
“Gayon ang Ama ay Diyos: ang Anak ay Diyos: at ang Espiritu Santo ay Diyos. At gayunma'y hindi sila tatlong Diyos: kundi iisang Diyos.”
“At ang Pananampalatayang Katoliko ay ito: Na sinasamba natin ang iisang Diyos sa Trinidad, at ang Trinidad sa Pagkakaisa; Hindi pinaghahalo ang mga Persona: ni hinahati ang Sustansiya [Diwa]. Sapagkat may isang Persona ng Ama: iba ang sa Anak: at iba ang sa Espiritu Santo.”
“Sapagkat kung paanong pinipilit tayo ng katotohanang Kristiyano: na kilalanin ang bawat Persona sa kanyang sarili na Diyos at Panginoon: Gayon din naman ipinagbabawal sa atin ng Relihiyong Katoliko: na sabihing, May tatlong Diyos, o tatlong Panginoon.”
Ang pagsubok: ano ang kahulugan ng ‘ay Diyos’?
Kunin ang linyang ‘ang Ama ay Diyos’. Maaari lamang itong mangahulugan ng isa sa dalawang bagay. Una, maaari itong mangahulugang ‘ay ang iisang Diyos’, gaya ng ‘si Tom ang alkalde’ na nangangahulugang si Tom ang iisang alkalde ng bayan. Kung si Tom ang alkalde, at si Dick ang alkalde, at iisa ang alkalde, kung gayon si Tom ay si Dick. Sa parehong paraan, kung ang Ama ang iisang Diyos (﷾) at ang Anak ang iisang Diyos (﷾), ang Ama ay ang Anak. Tinatanggihan ito ng kredo. Sinasabi pa nga nito na ang Ama ay hindi ‘inianak’, ibig sabihin, hindi nagmumula sa sinuman bilang anak, habang ang Anak ay inianak. Hindi maaaring kapwa maging ganoon ang iisa at iisang bagay. Ikalawa, ang ‘ay Diyos’ ay maaaring mangahulugang ‘may kalikasan ng Diyos’: ang lahat ng gumagawa sa Diyos (﷾) na Diyos (﷾). Tinatawag ito ng mga Kristiyano na ‘banal na kalikasan’. Gumagana ito gaya ng ‘si Tom ay tao’ na nangangahulugang may kalikasan ng tao si Tom. Bawat isa sina Tom, Dick at Harry ay may kalikasan ng tao, kaya sila ay tatlong tao. Sa parehong paraan, ang tatlong personang bawat isa ay ganap na may banal na kalikasan ay tatlong Diyos. Tinatanggihan din ito ng kredo. Sumasagot ang ilan na ang banal na kalikasan ay hindi isang uring maaaring pagsaluhan ng marami, gaya ng pagkatao, kundi iisang bagay. Kung gayon, ang bawat persona ay ang iisang bagay na iyon, at bumabalik tayo sa unang kahulugan: ang Ama ay ang Anak. Alinmang kahulugan ang piliin ng isang Kristiyano, nasisira ang isa pang linya ng kredo. Inilalatag ang sariling ebidensiya ng Bibliya tungkol sa aral sa pahinang “May saysay ba ang Trinidad?”.
“Gayon ang Ama ay Diyos: ang Anak ay Diyos: at ang Espiritu Santo ay Diyos. At gayunma'y hindi sila tatlong Diyos: kundi iisang Diyos.”
“At ang Pananampalatayang Katoliko ay ito: Na sinasamba natin ang iisang Diyos sa Trinidad, at ang Trinidad sa Pagkakaisa; Hindi pinaghahalo ang mga Persona: ni hinahati ang Sustansiya [Diwa]. Sapagkat may isang Persona ng Ama: iba ang sa Anak: at iba ang sa Espiritu Santo.”
“Ang Ama ay hindi ginawa mula sa sinuman: hindi nilikha, ni ipinanganak. Ang Anak ay mula sa Ama lamang: hindi ginawa, ni nilikha: kundi ipinanganak.”
| Kung ang ‘ay Diyos’ ay nangangahulugang… | Kung gayon | Ngunit sinasabi ng kredo |
|---|---|---|
| Ay ang iisang Diyos (﷾) | Ang Ama ay ang Anak, gaya ng dalawang lalaking bawat isa ay ang nag-iisang alkalde ng bayan ay iisang lalaki. | Isang persona ang Ama at iba ang Anak. |
| May kalikasan ng Diyos (﷾) | Tatlong Diyos (﷾) ang tatlong may taglay nito, gaya ng tatlong may kalikasang pantao ay tatlong tao. | Hindi tatlong Diyos, kundi iisang Diyos (﷾). |
Alinmang kahulugan ang piliin, nasisira ang isa pang linya ng kredo.
Isinara ng mga simbahan ang dalawang labasan
Ang mga simbahan mismo ang tumatanggi sa dalawang madaling takas. Ang tatlong magkakahiwalay na nilalang, gaya nina Abraham, Isaac at Jacob, ay tritheism, ang paniniwala sa tatlong diyos. Ang iisang Diyos (﷾) na nagpapakita ng tatlong mukha, o mga paraan ng paglitaw, ay Sabellianism, na ipinangalan sa unang guro nito na si Sabellius. Kinondena ng Konsilyo ng Constantinople, isang pagpupulong ng mga obispo ng simbahan noong 381, ang mga Sabelliano sa pangalan. Ipinagbabawal din ng kredo ang ‘paghahalo ng mga Persona’. Hindi tinatanggap ni Philip Schaff, sa pagpapaliwanag sa kredo, ang dalawa. Ang natitira, sabi niya, ay isang tunay at walang hanggang pagkakaiba, ngunit isang ‘ineffable’ na pagkakaiba: hindi ito maisasalita.
Sinasabi ng tala ni Schaff sa pangungusap 4 na sa makabagong paggamit, ang persona ay nangangahulugang isang hiwalay at natatanging indibidwal. Sinasabi niya na ang tatlong persona ng Trinidad ay hindi tatlong nilalang, gaya nina Abraham, Isaac at Jacob, sapagkat iyon ay tritheism. Ni hindi rin sila tatlong aspekto o paraan lamang ng iisang Diyos, sa kahulugang Sabellian. Tinatawag niya ang natitira na isang tunay, obhetibo at walang hanggan, bagaman ‘hindi maipaliwanag’, na pagkakaiba sa loob ng iisang banal na nilalang.
Pinagtitibay ng konsilyo ang pananampalataya ng Nicaea at isinusumpa ang bawat erehiya, na pinangangalanan sa mga ito ang mga Sabellian.
“At ang Pananampalatayang Katoliko ay ito: Na sinasamba natin ang iisang Diyos sa Trinidad, at ang Trinidad sa Pagkakaisa; Hindi pinaghahalo ang mga Persona: ni hinahati ang Sustansiya [Diwa]. Sapagkat may isang Persona ng Ama: iba ang sa Anak: at iba ang sa Espiritu Santo.”
Ang simpleng sagot: ang Diyos (﷾) ay Iisa
Sinasabihan ng Qur'an ang mga Kristiyano: “Huwag kayong magsabi ng tatlo.” “Si Allāh ay nag-iisang Diyos lamang.” Tinatawag nito na pagtangging sumampalataya ang pag-aangking si Allah (﷾) ay ikatlo ng tatlo. Inilalarawan ng Surat al-Ikhlas, ang kabanata 112 ng Qur'an, ang Diyos (﷾) sa apat na maiikling linya. Ang Diyos (﷾) ay Iisa, Walang Hanggan at Ganap, hindi nagkaanak at hindi ipinanganak, na walang katulad Niya. Hindi nangangailangan ng mga labasan ang paniniwalang ito. Ito rin ang unang utos gaya ng itinuro ni Jesus: “ang Panginoon nating Diyos ay iisang Panginoon”. At tinawag ni Jesus ang Ama na “iisang tunay na Diyos”.
“O mga May Kasulatan, huwag kayong magpalabis sa relihiyon ninyo at huwag kayong magsabi tungkol kay Allāh kundi ng totoo. Ang Kristo Jesus na anak ni Maria ay sugo ni Allāh lamang, salita Niya na ipinarating Niya kay Maria, at isang espiritu na mula sa Kanya. Kaya sumampalataya kayo kay Allāh at sa mga sugo Niya. Huwag kayong magsabi ng tatlo. Tumigil kayo, magiging mabuti ito para sa inyo. Si Allāh ay nag-iisang Diyos lamang. Kaluwalhatian sa Kanya para magkaroon pa sa Kanya ng isang anak. Sa Kanya ang anumang nasa mga langit at ang anumang nasa lupa. Nakasapat si Allāh bilang Pinananaligan.”
“Talaga ngang tumangging sumampalataya ang mga nagsabi: “Tunay na si Allāh ay ikatlo ng tatlo.” Walang anumang Diyos maliban sa nag-iisang Diyos. Kung hindi sila titigil sa sinasabi nila ay talagang dadapuan nga ang mga tumangging sumampalataya kabilang sa kanila ng isang pagdurusang masakit.”
“Sabihin mo: “Siyang si Allāh ay Kaisa-isa. Si Allāh ay ang Dulugan [sa pangangailangan]. Hindi Siya nagkaanak at hindi Siya ipinanganak. Hindi nagkaroon sa Kanya ng isang kapantay na isa man.””
“At sumagot si Jesus sa kanya, Ang una sa lahat ng utos ay, Dinggin mo, O Israel; Ang Panginoon nating Diyos ay iisang Panginoon:”
“At ito ang buhay na walang hanggan, na makilala ka nila, ang iisang tunay na Diyos, at si Jesus Kristo, na iyong sinugo.”
Mga tugon ng mga Kristiyano
Ang Kredong Atanasyo — mga pangungusap 3-5
“At ang Pananampalatayang Katoliko ay ito: Na sinasamba natin ang iisang Diyos sa Trinidad, at ang Trinidad sa Pagkakaisa; Hindi pinaghahalo ang mga Persona: ni hinahati ang Sustansiya [Diwa]. Sapagkat may isang Persona ng Ama: iba ang sa Anak: at iba ang sa Espiritu Santo.”
Sinipi para sa
Ang Diyos ay iisa sa pagkatao at tatlo sa persona. Binibilang ng ‘iisa’ ang pagkatao at binibilang ng ‘tatlo’ ang mga persona, kaya walang banggaan. Sa madaling salita: iisang ‘ano’, tatlong ‘sino’.
Ang tugon
Kung gayon ay itanong kung ano ang mayroon ang bawat ‘sino’. Ang bawat isa ay ganap na may iisang banal na kalikasan, at iyon mismo ang kahulugan ng ‘ay Diyos’ sa ‘ang Ama ay Diyos’. Ang tatlong sinong bawat isa ay ganap na may kalikasan ng tao ay tatlong tao. Sumasagot ang ilan na ang banal na kalikasan ay hindi isang uring maaaring pagsaluhan ng marami, gaya ng pagkatao, kundi iisang bagay. Kung gayon, ang bawat persona ay ang iisang bagay na iyon, at ang Ama ay ang Anak: ang unang kahulugan muli. Tinanong si Gregorio ng Nyssa, isang obispo ng ika-4 na siglo na nagtanggol sa aral, ng mismong tanong na ito tungkol kina Pedro, Santiago at Juan. Pinanindigan niya na ang tatlong lalaki ay nagsasalo sa iisang kalikasan ng tao, gaya ng maraming gintong barya na nagsasalo sa iisang ginto. Kaya, sabi niya, ang pagtawag sa kanila na ‘tatlong tao’ ay maling paggamit ng mga salita. Sa kanyang tuntunin, dapat silang mahigpit na tawaging iisang tao, gayong malinaw na sila ay tatlo. Ikinatwiran din niya na ang tatlong banal na persona ay hindi kailanman kumikilos nang hiwalay. Ang bawat gawa ay nagmumula sa Ama, sa pamamagitan ng Anak, at ginaganap sa Espiritu. Ngunit kahit sa kanyang larawan, may sariling bahagi ang bawat isa: mula sa Ama, sa pamamagitan ng Anak, sa Espiritu. Ang iisang gawang ginawa ng tatlo ay ginawa pa rin ng tatlo. At sinasabi ng kredo na ang bawat persona ‘sa kanyang sarili’ ay Diyos.
Kung saan ito humahantong — Ang tatlong personang bawat isa ay ganap na may banal na kalikasan ay tatlong Diyos, gaya ng tatlong tao ay tatlong tao. Kung ang kalikasan ay iisang bagay na siyang bawat persona, ang Ama ay ang Anak.
Ang Kredong Atanasyo — mga pangungusap 15-16
“Gayon ang Ama ay Diyos: ang Anak ay Diyos: at ang Espiritu Santo ay Diyos. At gayunma'y hindi sila tatlong Diyos: kundi iisang Diyos.”
Sinipi para sa
Ang Ama at ang Anak ay iisang Diyos, ngunit hindi iisang persona. Ang ‘iisa’ ay laging nangangahulugang iisang isang bagay, kaya walang banggaan. Walang nagsasabing kailangan silang maging iisang bagay lamang sa ilalim.
Ang tugon
Kung gayon ay bilangin ang mga bagay na naroroon. Kung may iisang bagay, at ang Ama ay iyon at ang Anak ay iyon, ang Ama ay ang Anak. Kung higit sa isa, may higit sa isang Diyos. Hindi sinasagot ng pagsasabing ‘iisang Diyos, ngunit hindi iisa’ ang bilang. Inililipat lamang nito ang mga salita. At nagmamarka ang kredo ng isang tunay na pagkakaiba. Ang Ama ay hindi inianak, ibig sabihin, hindi nagmumula sa sinuman bilang anak. Ang Anak ay inianak. Ang dalawang nagkakaiba nang ganoon ay dalawa. Kung maaari pa ring maging ‘iisang Diyos’ ang dalawa, kung gayon ay pinagsasaluhan ang ‘Diyos’ gaya ng pagsasalo sa ‘tao’, at nangangahulugan iyon ng tatlong Diyos.
Kung saan ito humahantong — Ang pagiging ‘iisang Diyos’ nang hindi iisang bagay ay nag-iiwan sa bilang na hindi nasasagot, kaya nananatili ang pagsubok.
Unang Konsilyo Vaticano, Dogmatic Constitution Dei Filius (24 Abril 1870) — kabanata 4, Tungkol sa Pananampalataya at Katwiran
“Ngunit bagaman ang pananampalataya ay higit sa katwiran, hindi kailanman magkakaroon ng tunay na hindi pagkakatugma ang pananampalataya at katwiran, dahil ang iisang Diyos na naghahayag ng mga hiwaga at nagbubuhos ng pananampalataya ay nagkaloob ng liwanag ng katwiran sa isip ng tao; at hindi maitatatwa ng Diyos ang kanyang sarili, ni hindi kailanman sasalungatin ng katotohanan ang katotohanan. Ang huwad na anyo ng ganitong pagsasalungatan ay pangunahing dahil, alinman sa hindi pagkaunawa at pagpapaliwanag sa mga dogma ng pananampalataya ayon sa isip ng Simbahan, o sa pagturing sa mga imbensiyon ng opinyon na para bang mga hatol ng katwiran.”
Sinipi para sa
Ang Trinidad ay isang hiwagang inihayag ng Diyos. Nasa itaas ito ng katwiran ngunit hindi kailanman laban dito, kaya tila lamang ang anumang banggaan. Napakaliit ng ating isip upang makita kung paano nagkakatugma ang mga linya.
Ang tugon
Magkaibang bagay ang hiwaga at ang kasalungatan. Ang hiwaga ay isang bagay na hindi natin lubos na mauunawaan, gaya ng kung paano nalalaman ng Diyos (﷾) ang lahat ng bagay. Ang kasalungatan ay nagsasabi ng oo at hindi sa parehong pag-aangkin nang sabay. Itinuro ng Unang Konsilyo Vaticano, isang pagpupulong ng mga obispong Katoliko, noong 1870 na hindi kailanman maaaring salungatin ng katotohanan ang katotohanan. Sinabi nito na ang tila banggaan ay pangunahing nagmumula sa maling pagbasa sa opisyal na aral ng simbahan, o sa pagturing sa opinyon bilang katwiran. Ngunit ginagamit ng pagsubok ang sariling mga salita ng kredo. Ang kredo mismo ay nangangatwiran nang hakbang-hakbang: “napipilitan tayo” na tawaging Diyos ang bawat persona, “gayundin ay ipinagbabawal sa atin” na sabihing tatlong Diyos. Sa alinmang kahulugan ng ‘ay Diyos’, nasisira ang isa sa mga linya nito.
Kung saan ito humahantong — Hindi naaalis ang isang kasalungatan sa pagtawag dito na hiwaga, at ang mga simbahan mismo ang nagsasabing hindi maaaring salungatin ng katotohanan ang katotohanan.
Ang Kredong Atanasyo — mga pangungusap 15-16
“Gayon ang Ama ay Diyos: ang Anak ay Diyos: at ang Espiritu Santo ay Diyos. At gayunma'y hindi sila tatlong Diyos: kundi iisang Diyos.”
Sinipi para sa
Ang Diyos ay tulad ng tubig, na maaaring maging yelo, likido at singaw. O Siya ay tulad ng isang lalaking sabay na ama, anak at asawa.
Ang tugon
Kapwa nagpapakita ang dalawang larawan ng iisang bagay sa tatlong anyo o papel. Iyan ang Sabellianism, na tinatawag ding modalism, mula sa ‘mode’, isang paraan ng paglitaw: iisang Diyos (﷾) na nagsusuot ng tatlong maskara. Kinondena ito ng mga simbahan. Ipinagbabawal ng kredo ang ‘paghahalo ng mga Persona’. Pinangalanan ng Konsilyo ng Constantinople noong 381 ang mga Sabelliano sa mga erehiya, ang mga maling aral na kinondena nito. Kahit sa iisang temperatura at presyon kung saan sabay-sabay na umiiral ang yelo, tubig at singaw, ang bawat isa ay ibang bahagi ng tubig. Nagdadala iyon ng ibang problema sa halip: mga bahagi.
Kung saan ito humahantong — Itinuturo ng tubig at ng tatlong papel ang isang aral na kinondena mismo ng mga simbahan.
Ang Kredong Atanasyo — mga pangungusap 19-20
“Sapagkat kung paanong pinipilit tayo ng katotohanang Kristiyano: na kilalanin ang bawat Persona sa kanyang sarili na Diyos at Panginoon: Gayon din naman ipinagbabawal sa atin ng Relihiyong Katoliko: na sabihing, May tatlong Diyos, o tatlong Panginoon.”
Sinipi para sa
Ang Diyos ay tulad ng isang shamrock: tatlong dahon, iisang halaman.
Ang tugon
Mga bahagi ang mga dahon, at walang iisang dahon ang buong shamrock. Ngunit sinasabi ng kredo na ang bawat persona ‘sa kanyang sarili’ ay Diyos. Ipinagbabawal din nito ang ‘paghahati sa Substansiya’, ibig sabihin, ang paghahati sa iisang pagkatao ng Diyos (﷾). Ang isang Diyos na binubuo ng tatlong bahagi ay gagawa sa Ama na ikatlong bahagi lamang ng Diyos (﷾).
Kung saan ito humahantong — Ginagawa ng shamrock ang mga persona na mga bahagi ng Diyos, na tinatanggihan ng kredo.
Ang Kredong Atanasyo — mga pangungusap 15-16
“Gayon ang Ama ay Diyos: ang Anak ay Diyos: at ang Espiritu Santo ay Diyos. At gayunma'y hindi sila tatlong Diyos: kundi iisang Diyos.”
Sinipi para sa
Ang Diyos ay lampas sa mga bilang. Ang pagbibilang ay nauukol sa mga nilikhang bagay, kaya hindi mabibilang ang Diyos bilang iisa o tatlo.
Ang tugon
Ang kredo ang unang nagbibilang. Sinasabi nito na may “isang Persona ng Ama: iba ng Anak: at iba ng Espiritu Santo”. Sinasabi nito na “hindi tatlong Diyos: kundi iisang Diyos”. Kung hindi umaangkop sa Diyos (﷾) ang mga bilang, babagsak ang dalawang linyang iyon, at babagsak ang aral kasama nila. Walang ganoong problema ang Islam: binibilang nito ang iisang Diyos (﷾) at walang mga persona sa loob Niya.
Kung saan ito humahantong — Ang Trinidad mismo ay isang pahayag tungkol sa mga bilang, kaya hindi ito makalalabas sa pagbibilang.
Ang Kredong Atanasyo — mga pangungusap 3-5
“At ang Pananampalatayang Katoliko ay ito: Na sinasamba natin ang iisang Diyos sa Trinidad, at ang Trinidad sa Pagkakaisa; Hindi pinaghahalo ang mga Persona: ni hinahati ang Sustansiya [Diwa]. Sapagkat may isang Persona ng Ama: iba ang sa Anak: at iba ang sa Espiritu Santo.”
Sinipi para sa
Ang Trinidad ay hindi 1 + 1 + 1 = 3. Ito ay 1 × 1 × 1 = 1.
Ang tugon
Ang pagpaparami ay aritmetika sa papel, hindi isang paraan ng pagbibilang kung sino ang naroroon. Ang tatlong tao sa isang silid ay tatlo, anumang suma ang isulat mo. Gagawin din ng parehong suma na iisang persona ang tatlong persona. Ipinagbabawal iyon ng kredo: ang Ama ay isang persona, ang Anak ay iba, ang Espiritu ay iba.
Kung saan ito humahantong — Hindi binabago ng pagpili ng isang sumang nagbibigay ng sagot na iisa ang bilang, at ang kredo mismo ay nagbibilang ng tatlong persona.
Mga pananaw
Pangunahing Kristiyano
Ang Diyos ay iisang nilalang sa tatlong persona, ang Ama, ang Anak at ang Espiritu Santo. Ang bawat persona ay ganap na Diyos, ngunit iisa lamang ang Diyos. Ang aral ay isang hiwagang nasa itaas ng katwiran, ngunit hindi laban dito.
Sinasabi ng Kredo ni Atanasio na ang Ama, ang Anak at ang Espiritu Santo ay bawat isang Diyos. Gayunman, sabi nito, hindi tatlong Diyos kundi iisa.
Pagtutol
Sinasabi nga ito ng kredo, ngunit hindi nito kayang gawing kapwa totoo ang dalawang kalahati. Kung ang ‘ay Diyos’ ay nangangahulugang ‘ay ang iisang Diyos’, ang Ama ay ang Anak, na tinatanggihan ng kredo. Kung nangangahulugan itong ‘may banal na kalikasan’, may tatlong Diyos, na tinatanggihan din ng kredo.
Ang Diyos ay iisa sa pagkatao at tatlo sa persona: iisang ‘ano’ at tatlong ‘sino’. Kaya hindi iisang bagay ang binibilang ng ‘iisa’ at ‘tatlo’.
Pagtutol
Ang bawat ‘sino’ ay ganap na may banal na kalikasan, kaya ang tatlong sino ay tatlong Diyos, gaya ng tatlong sinong may kalikasan ng tao ay tatlong tao. Kung sa halip ang kalikasang iyon ay iisang bagay na siyang bawat persona, ang Ama ay ang Anak. Hinarap ni Gregorio ng Nyssa, isang obispo ng ika-4 na siglo na nagtanggol sa aral, ang mismong kasong ito. Sumagot siya na kahit ang ‘tatlong tao’ ay maling paggamit ng mga salita. Sa kanyang tuntunin, sina Pedro, Santiago at Juan ay magiging iisang tao, gayong malinaw na sila ay tatlo.
Ang Trinidad ay isang hiwagang inihayag ng Diyos: nasa itaas ng katwiran, ngunit hindi kailanman laban dito.
Pagtutol
Ang hiwaga ay isang bagay na hindi natin lubos na mauunawaan; ang kasalungatan ay nagsasabi ng oo at hindi sa parehong pag-aangkin. Itinuturo ng Unang Konsilyo Vaticano, isang pagpupulong ng mga obispong Katoliko noong 1870, na hindi kailanman maaaring salungatin ng katotohanan ang katotohanan. Sinasabi nito na ang tila banggaan ay pangunahing nagmumula sa maling pagbasa sa aral ng simbahan, o sa pagturing sa opinyon bilang katwiran. Ngunit ginagamit ng pagsubok ang sariling mga salita ng kredo, at sa alinmang pagbasa ay nasisira ang isa sa mga linya nito.
Ang pananaw ng Islam
Ang Diyos (﷾) ay Iisa sa bawat kahulugan. Hindi maaaring sabay-sabay na totoo ang lahat ng linya ng kredo, at kapwa itinuturo ng Qur'an at ng sariling mga salita ni Jesus ang isang pagkakaisang walang tatlo rito.
Kunin ang alinmang kahulugan ng ‘ay Diyos’, at nasisira ang isang linya ng kredo. Alinman sa ang Ama ay ang Anak, o may tatlong Diyos.
Kinokondena mismo ng mga simbahan ang dalawang labasan: ang tatlong nilalang ay tritheism, at ang iisang persona sa tatlong paraan ay Sabellianism.
Ipinagbabawal ng Qur'an ang pagsasabi ng ‘tatlo’ at itinuturo na walang diyos maliban sa Iisang Allah (﷾).
Inilalarawan ng Surat al-Ikhlas ang Diyos (﷾) bilang Iisa, hindi nagkaanak at hindi ipinanganak, na walang katulad Niya.
Tinawag ni Jesus ang “ang Panginoon nating Diyos ay iisang Panginoon” na una sa lahat ng utos. Tinawag niya ang Ama na “iisang tunay na Diyos”.