Maikling sagot
Oo. Inilalagay ng Qur'an ang kabaitan sa mga magulang sa tabi ng pagsamba sa Diyos (﷾). Sinasabi nito: “Nagtadhana ang Panginoon mo na huwag kayong sumamba kundi sa Kanya at sa mga magulang ay [mag-ukol ng] paggawa ng maganda.” (17:23). Itinuro rin ni Confucius (Kongzi) na nangangailangan ng paggalang ang pagmamahal sa magulang (xiao, ang pag-ibig at paggalang ng anak sa mga magulang). Itinuro niya na maaaring tumutol nang mahinahon ang isang anak kapag nagkakamali ang magulang. Sang-ayon ang Islam na walang sinumang sinusunod sa isang kamalian laban sa Diyos (﷾). Ang pinakamabigat na kamalian ay ang magtambal ng iba sa Kanya. Hindi dapat sumunod ang anak sa mga magulang doon, ngunit dapat pa rin niya silang samahan nang may kabaitan (31:15). Ibinibigay ng Islam ang panalangin sa Diyos (﷾) para sa mga magulang na mananampalataya kapalit ng paghahandog sa kanila. Hindi humihingi ang isang Muslim ng kapatawaran para sa mga namatay sa labas ng Islam (9:113). Ngunit wala siyang ipinahahayag na kapalaran ninuman. Walang pinarurusahan ang Diyos (﷾) hanggang sa dumating ang isang sugo (17:15), at hindi Siya kailanman lumalabag sa katarungan (4:40).
Buong paliwanag
Ang kahulugan ng paggalang sa magulang sa mga aklat na Confucian
Ang paggalang sa magulang (xiao) ay ang pag-ibig, paggalang at pag-aalaga ng anak sa kanyang mga magulang. Tinatawag ito ng Klasiko ng Paggalang sa Magulang (Xiaojing; isinusulat ni Legge na Hsiao King) na ugat ng kabutihan. Sa Analects (Lunyu), sinasabi ni Confucius na hindi sapat ang pagtustos lamang. Kahit ang mga aso at kabayo ay makapagbibigay ng isang uri ng pagtustos. Kung walang paggalang, tanong niya, ano ang pagkakaiba? Ito ang pinagkakasunduan, at totoo ito.
“ang paggalang sa magulang ang ugat ng (lahat ng) kabutihan”
“Ang paggalang sa magulang sa kasalukuyan ay nangangahulugan ng pagtustos sa mga magulang. Ngunit ang mga aso at kabayo ay may kakayahan ding gumawa ng anumang pagtustos;-- kung walang paggalang, ano ang magtatangi sa isang pagtustos mula sa isa pa?”
Ang iniuutos ng Qur'an
Pinagsasama ng Qur'an sa iisang pangungusap ang tungkulin sa mga magulang at ang pagsamba sa Diyos (﷾). Ipinagbabawal nito kahit isang salita ng pagkasuya sa isang magulang sa katandaan. Sinasabihan nito ang anak na magsalita nang may karangalan, maging mapagpakumbaba, at ipanalangin ang kanyang mga magulang. Sinasabihan din nito ang tao na magpasalamat sa Diyos (﷾) at sa kanyang mga magulang. Kaya humihingi rin ang Islam ng paggalang, at hindi lamang ng pagtustos.
“Nagtadhana ang Panginoon mo na huwag kayong sumamba kundi sa Kanya at sa mga magulang ay [mag-ukol ng] paggawa ng maganda. Kung aabutan nga naman sa piling mo ng katandaan ang isa sa kanilang dalawa o ang kapwa sa kanilang dalawa ay huwag kang magsabi sa kanilang dalawa ng pagkasuya at huwag kang bumulyaw sa kanilang dalawa. Magsabi ka sa kanilang dalawa ng salitang marangal. Magbaba ka para sa kanila ng loob sa pagkaaba dahil sa pagkaawa at magsabi ka: “Panginoon ko, maawa Ka sa kanilang dalawa yayamang nag-alaga silang dalawa sa akin noong bata pa [ako].””
“Nagtagubilin Kami sa tao hinggil sa mga magulang niya [na maging mabuti] – nagdalang-tao sa kanya ang ina niya sa isang panlalata sa ibabaw isang panlalata at ang pag-awat sa kanya ay sa dalawang taon – na [nagsasabi]: Magpasalamat ka sa Akin at sa mga magulang mo. Tungo sa Akin ang kahahantungan.”
Ang itinuro ng Propeta (ﷺ)
Tinanong ng isang lalaki ang Propeta (ﷺ) kung sino ang pinakakarapat-dapat sa kanyang mabuting pakikisama. Tatlong ulit na binanggit ng Propeta (ﷺ) ang ina, at pagkatapos ay ang ama. Nang tanungin kung aling gawa ang pinakaiibig ni Allah (﷾) kasunod ng pagdarasal sa tamang oras nito, binanggit niya ang pagiging mabuti at masunurin sa mga magulang.
Isinalaysay ni Abu Huraira na may isang lalaking nagtanong sa Propeta (ﷺ) kung sino ang pinakakarapat-dapat sa kanyang mabuting pakikisama. Sinabi ng Propeta: ang iyong ina. Tatlong ulit pang nagtanong ang lalaki kung sino ang kasunod, at ang sagot ay ang iyong ina, pagkatapos ay ang iyong ina, at pagkatapos ay ang iyong ama.
Tinanong ni Abdullah ibn Mas'ud ang Propeta (ﷺ) kung aling gawa ang pinakaiibig ni Allah. Sinabi niya: ang pagdarasal na iniaalay sa tamang oras nito. Nang tanungin kung ano ang kasunod, sinabi niya: ang pagiging mabuti at masunurin sa mga magulang.
Kapag nagkakamali ang magulang: ang mga aklat na Confucian
Hindi hinihingi ng mga aklat na Confucian na sundin ng anak ang magulang sa lahat ng bagay. Sa Analects, maaaring tumutol ang isang anak, ngunit nang mahinahon. Kung hindi makinig ang kanyang mga magulang, nagpapakita siya ng higit na paggalang at hindi tinatalikuran ang kanyang layunin. Kung parusahan nila siya, hindi siya nagrereklamo. Higit pa ang Klasiko ng Paggalang sa Magulang. Kapag gumagawa ng mali ang isang ama, sabi nito, dapat tumutol ang anak. Paano kung gayon maituturing na paggalang sa magulang ang payak na pagsunod? Kaya pinahihintulutan ng dalawang tradisyon ang anak na tutulan ang isang kamalian.
“Sa paglilingkod sa kanyang mga magulang, maaaring pagsabihan sila ng anak, ngunit nang mahinahon; kapag nakita niyang hindi sila hilig na sundin ang kanyang payo, nagpapakita siya ng higit na paggalang, ngunit hindi tinatalikuran ang kanyang layunin; at kung parusahan nila siya, hindi niya hinahayaan ang sarili na magreklamo.”
“Kaya kapag ang usapin ay tungkol sa di-matuwid na pag-uugali, ang isang anak ay hindi dapat umiwas sa pagsasabi sa kanyang ama, ni ang isang ministro sa pagsasabi sa kanyang pinuno. Kaya, yamang kinakailangan ang pagsasabi sa kaso ng di-matuwid na pag-uugali, paano maituturing na paggalang sa magulang ang (payak na) pagsunod sa mga utos ng isang ama?”
Kung saan naglalagay ng hangganan ang Islam
Sinabi ng Propeta (ﷺ) na walang pagsunod sa paggawa ng mali: ang pagsunod ay sa mabuti lamang. Kaya walang sinuman, kahit magulang, ang sinusunod sa isang kamalian laban sa Diyos (﷾). Pinangangalanan ng Qur'an ang pinakamabigat na kaso. Kung pilitin ng mga magulang ang anak na magtambal ng iba sa Diyos (﷾) sa pagsamba, hindi dapat sumunod ang anak. Sa parehong talata, dapat pa rin niya silang samahan sa buhay na ito nang may katarungan at malasakit: “Makisama ka sa kanilang dalawa sa Mundo ayon sa nakabubuti”. Nagpapatuloy ang kanyang kabaitan. Sinabihan ng Propeta (ﷺ) si Asma na panatilihin ang mabuting ugnayan sa kanyang ina, na hindi Muslim.
Isinalaysay ni Ali na ang isang pinunong itinalaga ng Propeta (ﷺ) ay nagsindi ng apoy at inutusan ang kanyang mga tauhan na pumasok dito. Nang mabalitaan ito ng Propeta, sinabi niya na kung pumasok sila roon ay mananatili sila roon hanggang sa Araw ng Pagkabuhay na Muli, at na walang pagsunod sa paggawa ng mali: ang pagsunod ay sa mabuti lamang. Mayroon ding ganitong ulat ang Sahih Muslim 1840.
“Kung nakipagpunyagi silang dalawa sa iyo na magtambal ka sa Akin ng wala kang kaalaman hinggil doon ay huwag kang tumalima sa kanilang dalawa. Makisama ka sa kanilang dalawa sa Mundo ayon sa nakabubuti. Sumunod ka sa landas ng sinumang nagsisising nanumbalik tungo sa Akin. Pagkatapos tungo sa Akin ang babalikan ninyo saka magbabalita Ako sa inyo hinggil sa anumang dati ninyong ginagawa.”
“Nagtagubilin Kami sa tao hinggil sa mga magulang ng isang kagandahan. Kung nagpunyagi silang dalawa sa iyo upang magtambal ka sa Akin ng anumang wala kang kaalaman hinggil doon ay huwag kang tumalima sa kanilang dalawa. Sa Akin ang babalikan ninyo saka magbabalita Ako sa inyo hinggil sa anumang dati ninyong ginagawa.”
Iniulat ni Asma, anak na babae ni Abu Bakr, na ang kanyang ina, na isa pang politeista (mushrika), ay dumalaw sa kanya noong nabubuhay pa ang Propeta (ﷺ), umaasa sa kabaitan ng kanyang anak. Tinanong ni Asma ang Propeta (ﷺ) kung dapat ba niyang panatilihin ang mabuting ugnayan sa kanyang ina. Sinabi niyang oo: panatilihin mo ang mabuting ugnayan sa iyong ina.
Ang mga ritwal para sa mga patay na magulang
Para kay Confucius, hindi natatapos sa kamatayan ang paggalang sa magulang. Sa Analects, sinasabi niya na dapat paglingkuran, ilibing at alayan ng handog ang mga magulang “ayon sa kaangkupan”. Ang kaangkupan (li) dito ay nangangahulugan ng mga ritwal. Dito naiiba ang Islam.
“Na ang mga magulang, habang buhay, ay paglingkuran ayon sa kaangkupan; na, kapag patay na, sila ay ilibing ayon sa kaangkupan; at na sila ay alayan ng handog ayon sa kaangkupan.”
Ang ibinibigay ng Islam kapalit ng paghahandog
Ibinabaling ng Islam ang lahat ng pagsamba sa Diyos (﷾) lamang. Wala itong inihahandog sa mga magulang, at hinihiling nito sa mananampalataya na huwag manalangin sa sinuman kasama ng Diyos (﷾). Nagpapatuloy sa ibang paraan ang pag-ibig ng anak sa kanyang mga magulang. Nananalangin siya sa Diyos (﷾) para sa kanila. Sinabi ng Propeta (ﷺ) na natatapos sa kamatayan ang mga gawa ng isang tao, maliban sa tatlo. Ang mga ito ay ang pangmatagalang kawanggawa, ang kapaki-pakinabang na kaalaman, at ang isang matuwid na anak na nananalangin para sa kanya. Maaari rin siyang magbigay ng kawanggawa para sa kanila. Sinabi ng isang lalaki sa Propeta (ﷺ) na biglang namatay ang kanyang ina, at itinanong kung matatanggap nito ang gantimpala ng kawanggawang ibibigay para rito. Sinabi ng Propeta (ﷺ) na oo. Para ito sa magulang na namatay bilang mananampalataya. Para sa mga magulang na buhay pa, anuman ang kanilang pananampalataya, sinasamahan sila ng anak nang may katarungan at kabaitan. Ipinanalangin niya na patnubayan sila ng Diyos (﷾), at ibinabahagi niya sa kanila nang mahinahon ang patnubay na iyon. Hiniling ni Abu Huraira sa Propeta (ﷺ) na ipanalangin ang patnubay ng kanyang ina, at naging Muslim ito. Pagkamatay ng kanyang mga magulang, maaari pa ring maging mabait ang anak sa mga taong mahal nila.
“Na ang mga masjid ay ukol kay Allāh, kaya huwag kayong manalangin kasama kay Allāh sa isa man.”
Iniulat ni Abu Huraira na sinabi ng Propeta (ﷺ) na kapag namatay ang isang tao, natatapos ang kanyang mga gawa maliban sa tatlo: ang pangmatagalang kawanggawa, ang kaalamang pinakikinabangan ng mga tao, at ang isang matuwid na anak na nananalangin para sa kanya.
Isinalaysay ni Aisha na may isang lalaking nagsabi sa Propeta (ﷺ) na biglang namatay ang kanyang ina. Inakala niyang magbibigay sana ito ng kawanggawa kung nabuhay pa, at itinanong niya kung tatanggapin ba nito ang gantimpala kung magbibigay siya ng kawanggawa para rito. Sinabi ng Propeta (ﷺ) na oo.
“Kung nakipagpunyagi silang dalawa sa iyo na magtambal ka sa Akin ng wala kang kaalaman hinggil doon ay huwag kang tumalima sa kanilang dalawa. Makisama ka sa kanilang dalawa sa Mundo ayon sa nakabubuti. Sumunod ka sa landas ng sinumang nagsisising nanumbalik tungo sa Akin. Pagkatapos tungo sa Akin ang babalikan ninyo saka magbabalita Ako sa inyo hinggil sa anumang dati ninyong ginagawa.”
“Nagtagubilin Kami sa tao hinggil sa mga magulang ng isang kagandahan. Kung nagpunyagi silang dalawa sa iyo upang magtambal ka sa Akin ng anumang wala kang kaalaman hinggil doon ay huwag kang tumalima sa kanilang dalawa. Sa Akin ang babalikan ninyo saka magbabalita Ako sa inyo hinggil sa anumang dati ninyong ginagawa.”
Iniulat ni Abu Huraira na inanyayahan niya sa Islam ang kanyang ina, na hindi pa Muslim noon, at tumanggi ito. Pumunta siya sa Propeta (ﷺ) nang lumuluha at hiniling sa kanya na ipanalangin na patnubayan siya ng Diyos. Ipinanalangin ng Propeta (ﷺ) ang kanyang patnubay. Nang makarating si Abu Huraira sa bahay, sumaksi ang kanyang ina na walang diyos kundi si Allah at na si Muhammad ay Kanyang lingkod at Sugo.
Ibinigay ni Abdullah ibn Umar ang kanyang asno at ang kanyang turbante sa isang Arabe ng disyerto na ang ama ay naging kaibigan ni Umar. Ipinaliwanag niya na narinig niya ang Propeta (ﷺ) na nagsasabing kabilang sa pinakamabubuting gawa ng kabutihan ang panatilihin ng isang lalaki ang ugnayan sa mga taong mahal ng kanyang ama, pagkatapos pumanaw ang kanyang ama.
| Punto | Ang mga aklat ni Confucius | Islam |
|---|---|---|
| Hindi sapat ang pagtustos | Kung walang paggalang, walang ipinagkaiba ang pagtustos sa natatanggap ng mga aso at kabayo | Kabaitan sa mga magulang katabi ng pagsamba sa Diyos (﷾), at walang isang salita ng paghamak |
| Kapag mali ang isang magulang | Tumututol ang anak, nang mahinahon | Walang pagsunod sa kamalian, ngunit nagpapatuloy ang kabaitan |
| Pagkamatay | Pinaglilingkuran, inililibing at hinahandugan ayon sa mga ritwal | Panalangin at kawanggawa para sa kanila; ang pagsamba ay para sa Diyos (﷾) lamang |
Mga magulang at mga ninuno na namatay sa labas ng Islam
Maraming mambabasa ang may mga lolo at lola at mga ninuno na hindi kailanman nakarinig tungkol sa Islam. Dito, maingat ang Qur'an. Nagsasalita ito tungkol sa mga nagtambal ng iba sa Diyos (﷾) sa pagsamba, kahit malapit na pamilya. Sinasabi nito na hindi naging ukol sa Propeta (ﷺ) at sa mga mananampalataya na ipanalangin ang kanilang kapatawaran. Nagdaragdag ang talata ng isang kondisyon: “matapos na luminaw para sa kanila na ang mga ito ay mga maninirahan sa Impiyerno”. Iniuulat ni Ibn Kathir mula kay Ibn Abbas kung paano ito sinunod ng mga unang Muslim. Tumigil sila sa paghingi ng kapatawaran para sa mga kamag-anak na namatay na nagtatambal ng iba sa Diyos (﷾). Nagpatuloy silang manalangin para sa mga buháy. Kaya hindi humihingi ang isang Muslim ng kapatawaran ng Diyos (﷾) para sa isang kamag-anak na namatay sa labas ng Islam. Tuntunin iyon para sa sarili niyang mga panalangin. Hindi iyon hatol sa tao. Sinasabi rin ng Qur'an na walang ipinadadalang poot ang Diyos (﷾) “hanggang sa magpadala Kami ng isang sugo”. Idinaragdag nito na si Allah (﷾) ay “hindi lumalabag sa katarungan na kasimbigat ng isang katiting”. Sa Arabe, wala Siyang inaapi kahit kasimbigat ng isang atomo. Walang Muslim ang maaaring magpahayag kung saan nakatayo sa harap ng Diyos (﷾) ang sinumang partikular na tao. Sa Diyos (﷾) lamang iyon. Ibinibigay ng mga pahinang “Paano natin dapat parangalan ang ating mga ninuno?” at “Ano ang nangyayari sa mga taong hindi kailanman nakarinig tungkol sa Islam o kay Jesus?” ang buong sagot.
“Hindi naging ukol sa Propeta at sa mga sumampalataya na humingi sila ng tawad para sa mga tagapagtambal [na namatay sa kawalang-pananampalataya], kahit pa man ang mga ito ay mga mayroong pagkakamag-anak, matapos na luminaw para sa kanila na ang mga ito ay mga maninirahan sa Impiyerno.”
Iniulat ni Ibn Kathir mula kay Ibn Abbas na ang mga mananampalataya ay dating humihingi ng kapatawaran para sa kanilang mga kamag-anak hanggang bumaba ang 9:113. Pagkatapos ay tumigil sila sa paghingi ng kapatawaran para sa kanilang mga patay na namatay na nagtatambal ng iba sa Diyos, ngunit hindi sila pinagbawalang ipanalangin ang mga buháy hanggang sila ay mamatay. Iniulat din niya na sinabi ni Ibn Abbas na dapat ipanalangin ng isang anak na Muslim ang kabutihan ng kanyang amang hindi Muslim habang nabubuhay ang ama.
“Ang sinumang napatnubayan ay napatnubayan lamang para sa [pakinabang ng] sarili niya at ang sinumang naligaw ay naligaw lamang laban dito. Hindi papasanin ng isang tagapasan ang pasanin ng iba. Hindi Kami magpaparusa hanggang sa magpadala Kami ng isang sugo.”
“Tunay na si Allāh ay hindi lumalabag sa katarungan na kasimbigat ng isang katiting. Kung may isang magandang gawa ay pag-iibayuhin Niya ito [sa gantimpala] at magbibigay Siya mula sa taglay Niya ng isang pabuyang mabigat.”
Ang sagot ng Islam: isang buong paraan ng pamumuhay, na nasa loob nito ang mga magulang
Ang Islam ay isang deen, isang ganap na paraan ng pamumuhay. Magkakasama ang paniniwala, pagsamba, pamilya at pagkatao. Ang pagpaparangal sa mga magulang ay isang bahagi ng kabuuang iyon, na inilagay sa tabi ng pagsamba sa Diyos (﷾) sa iisang pangungusap. Sa Islam, may malinaw na pinagmulan at malinaw na dahilan ang tungkuling ito. Iniuutos ito ng Diyos (﷾) na lumikha sa magulang at sa anak (31:14). Sa Kanya babalik ang lahat, at sasabihin Niya sa bawat tao ang katotohanan ng kanilang ginawa (31:15). Ang iisang pagbabago sa ugat ay na sa Diyos (﷾) lamang ang lahat ng pagsamba. Inaanyayahan ng Qur'an ang lahat na subukin ito. Tinatawag nito si Muhammad (ﷺ) na Sugo ni Allah (﷾) at Pangwakas sa mga Propeta, ang huli sa kanila. Basahin ito, subukin ito, at pagkatapos ay itanong kung siya ang huling sugong isinugo ng Diyos (﷾). Ipinakikita ng pahinang “Ano ang Islam?” ang buong paraan ng pamumuhay sa iisang lugar.
“Sa araw na ito bumuo Ako para sa inyo ng Relihiyon ninyo, lumubos Ako sa inyo ng biyaya Ko at nalugod Ako para sa inyo sa Islām bilang relihiyon.”
“O mga sumampalataya, magsipasok kayo sa pagkapasakop nang lubusan at huwag kayong sumunod sa mga yapak ng demonyo; tunay na siya para sa inyo ay isang kaaway na malinaw.”
“Nagtadhana ang Panginoon mo na huwag kayong sumamba kundi sa Kanya at sa mga magulang ay [mag-ukol ng] paggawa ng maganda. Kung aabutan nga naman sa piling mo ng katandaan ang isa sa kanilang dalawa o ang kapwa sa kanilang dalawa ay huwag kang magsabi sa kanilang dalawa ng pagkasuya at huwag kang bumulyaw sa kanilang dalawa. Magsabi ka sa kanilang dalawa ng salitang marangal. Magbaba ka para sa kanila ng loob sa pagkaaba dahil sa pagkaawa at magsabi ka: “Panginoon ko, maawa Ka sa kanilang dalawa yayamang nag-alaga silang dalawa sa akin noong bata pa [ako].””
“Nagtagubilin Kami sa tao hinggil sa mga magulang niya [na maging mabuti] – nagdalang-tao sa kanya ang ina niya sa isang panlalata sa ibabaw isang panlalata at ang pag-awat sa kanya ay sa dalawang taon – na [nagsasabi]: Magpasalamat ka sa Akin at sa mga magulang mo. Tungo sa Akin ang kahahantungan.”
“Kung nakipagpunyagi silang dalawa sa iyo na magtambal ka sa Akin ng wala kang kaalaman hinggil doon ay huwag kang tumalima sa kanilang dalawa. Makisama ka sa kanilang dalawa sa Mundo ayon sa nakabubuti. Sumunod ka sa landas ng sinumang nagsisising nanumbalik tungo sa Akin. Pagkatapos tungo sa Akin ang babalikan ninyo saka magbabalita Ako sa inyo hinggil sa anumang dati ninyong ginagawa.”
“Kung kayo ay nasa isang pag-aalinlangan sa ibinaba Namin sa Lingkod Namin, maglahad kayo ng isang kabanata kabilang sa tulad nito at tumawag kayo ng mga saksi ninyo bukod pa kay Allāh kung kayo ay mga tapat.”
“Si Muḥammad ay hindi ama ng isa sa mga lalaki ninyo, subalit ang Sugo ni Allāh at ang pangwakas sa mga propeta. Laging si Allāh sa bawat bagay ay Maalam.”
Tatlong tanong at sagot
Qur'an 9:113 — Surah At-Tawbah, talata 113
“Hindi naging ukol sa Propeta at sa mga sumampalataya na humingi sila ng tawad para sa mga tagapagtambal [na namatay sa kawalang-pananampalataya], kahit pa man ang mga ito ay mga mayroong pagkakamag-anak, matapos na luminaw para sa kanila na ang mga ito ay mga maninirahan sa Impiyerno.”
Sinipi para sa
Kung gayon, ipinagbabawal sa akin ng Islam na ipanalangin ang aking mga lolo at lola, at sinasabi nitong nasa Apoy sila.
Ang tugon
Hinihiling nga ng Islam sa isang Muslim na huwag humingi ng kapatawaran ng Diyos (﷾) para sa isang namatay sa labas ng Islam (9:113). Tumigil ang mga unang Muslim sa paghingi nito para sa mga kamag-anak na namatay na nagtatambal ng iba sa Diyos (﷾), at nagpatuloy na manalangin para sa mga buháy (Ibn Kathir). Para sa iyong mga buháy na magulang, ipinananalangin ng isang Muslim na patnubayan sila ng Diyos (﷾). Ang tuntunin ay para sa sarili niyang mga panalangin. Hindi ito hatol sa iyong mga lolo at lola. Kumikilos ang isang Muslim ayon sa nakikita niya. Ang Diyos (﷾) lamang ang nakaaalam kung ano ang umabot sa bawat tao. Walang ipinadadalang poot ang Diyos (﷾) “hanggang sa magpadala Kami ng isang sugo” (17:15). Siya ay “hindi lumalabag sa katarungan na kasimbigat ng isang katiting” (4:40). Walang Muslim ang maaaring magpahayag ng kapalaran ninuman. Sa Diyos (﷾) iyon.
Kung saan ito humahantong — Hayagang sinasabi ng Islam ang tuntunin nito para sa panalangin, at iniiwan ang kapalaran ng bawat tao sa isang Diyos na walang inaapi.
Analects 2.5 — Aklat 2, kabanata 5
“Na ang mga magulang, habang buhay, ay paglingkuran ayon sa kaangkupan; na, kapag patay na, sila ay ilibing ayon sa kaangkupan; at na sila ay alayan ng handog ayon sa kaangkupan.”
Sinipi para sa
Kung walang paghahandog sa mga patay, walang tunay na paggalang sa magulang. Inalis ninyo ang puso nito.
Ang tugon
Hindi sinasabi ng Islam na natatapos sa kamatayan ang pag-ibig. Ibinabaling nito ang lahat ng pagsamba sa Diyos (﷾) lamang (17:23; 72:18). Ibinibigay nito sa anak ang panalangin sa Diyos (﷾) at ang kawanggawa para sa isang magulang na mananampalataya (Muslim 1631; Bukhari 1388). Dito hindi sumusunod ang Islam sa mga ritwal.
Kung saan ito humahantong — Humihiwalay ang Islam sa mga ritwal sa paghahandog sa mga patay, at inilalagay ang panalangin sa Diyos (﷾) sa lugar nito.
Analects 4.18 — Aklat 4, kabanata 18
“Sa paglilingkod sa kanyang mga magulang, maaaring pagsabihan sila ng anak, ngunit nang mahinahon; kapag nakita niyang hindi sila hilig na sundin ang kanyang payo, nagpapakita siya ng higit na paggalang, ngunit hindi tinatalikuran ang kanyang layunin; at kung parusahan nila siya, hindi niya hinahayaan ang sarili na magreklamo.”
Sinipi para sa
Itinuro na ni Confucius na hindi kailangang sumunod ang anak sa isang magulang na nagkakamali. Walang idinaragdag ang Islam dito.
Ang tugon
Totoo na pinahihintulutan ng mga aklat na Confucian ang anak na tumutol (Analects 4.18; Hsiao King 15). Hindi inaangkin ng Islam na bago ang tungkulin. Itinuro ito ng iisang Diyos (﷾) sa pamamagitan ng Kanyang mga sugo noon, gaya ng sa mga anak ni Israel (2:83). Walang sinumang sinusunod sa isang kamalian laban sa Diyos (Bukhari 7257). Sa Islam, ang utos ng Diyos (﷾) ang naglalagay ng hangganan, at kapwa nananagot sa Kanya ang magulang at ang anak (31:15). Pinangangalanan ng Islam ang pinakamabigat na kaso, ang pilitin na magtambal ng iba sa Diyos (﷾). Doon, tumatanggi ang anak, at sinasamahan pa rin ang kanyang mga magulang nang may katarungan (31:15).
Kung saan ito humahantong — Pinahihintulutan ng dalawang tradisyon ang anak na tutulan ang isang kamalian. Sa Islam, ang Diyos (﷾) ang naglalagay ng hangganan, at kapwa nananagot sa Kanya ang magulang at ang anak.
Mga pananaw
Confucian
Ang paggalang sa magulang ang ugat ng kabutihan. Humihingi ito ng paggalang at pag-aalaga sa mga magulang habang buhay sila, at ng mahinahong pagtutol kapag nagkakamali ang magulang. Pagkamatay, humihingi ito ng paglilibing at paghahandog ayon sa kaangkupan. Ang anak na tumutupad sa mga ito ay nagpaparangal sa kanyang mga magulang at sa kanyang pamilya.
Ang paggalang sa magulang ang ugat ng lahat ng kabutihan (Hsiao King 1), at nangangailangan ito ng paggalang, hindi ng pagtustos lamang (Analects 2.7). Ang anak na tunay na gumagalang sa magulang ay nakatagpo na ng daan ng pamumuhay.
Pagtutol
Sang-ayon ang Islam na mabigat ang tungkulin, at inilalagay ito sa tabi ng pagsamba sa Diyos (﷾) (17:23). Ngunit sa mismong pangungusap na iyon, nauuna ang pagsamba. Maaaring maging tapat ang anak sa kanyang mga magulang at ibigay pa rin ang kanyang pagsamba sa iba bukod sa kanyang Manlilikha. Hinihingi ng Islam ang dalawa, sapagkat sa Diyos (﷾) ang huling hantungan (31:14), at sa Kanya ang pagbabalik ng magulang at ng anak (31:15).
Itinuturo na ng mga aklat na Confucian na hindi kailangang basta sumunod ang anak sa isang magulang na nagkakamali (Analects 4.18; Hsiao King 15). Kaya hindi bago ang tuntunin ng Islam tungkol sa pagsamba.
Pagtutol
Hindi inaangkin ng Islam na bago ang tungkuling ito. Itinuro ito ng iisang Diyos (﷾) sa pamamagitan ng Kanyang mga sugo bago si Muhammad (ﷺ). Kinuha Niya ito bilang isang kasunduan mula sa mga anak ni Israel: “Hindi kayo sasamba maliban kay Allāh; sa mga magulang ay gumawa ng maganda” (2:83). Sang-ayon ang Islam na walang sinumang sinusunod sa isang kamalian laban sa Diyos (Bukhari 7257). Sa Islam, ang utos ng Diyos (﷾) ang naglalagay ng hangganan, at kapwa nananagot sa Kanya ang magulang at ang anak (31:15). Pinangangalanan ng Islam ang pinakamabigat na kaso: ang pilitin na magtambal ng iba sa Diyos (﷾). Doon, tumatanggi ang anak at sinasamahan pa rin ang kanyang mga magulang nang may katarungan (31:15; 29:8).
Kabilang sa paggalang sa magulang ang paghahandog sa mga patay na magulang ayon sa kaangkupan (Analects 2.5). Ang anak na tumitigil dito ay tumigil na sa pagpaparangal sa kanyang mga magulang.
Pagtutol
Iyon nga ang ibig sabihin ni Confucius. Para sa mga buháy na magulang ng anumang pananampalataya, ipinananalangin ng anak na Muslim na patnubayan sila ng Diyos (Muslim 2491). Pagkamatay, iniingatan ng Islam ang pag-ibig ng anak sa ibang anyo: panalangin sa Diyos (﷾) at kawanggawa para sa isang magulang na mananampalataya (Muslim 1631; Bukhari 1388). Sa Diyos (﷾) lamang nito ibinibigay ang pagsamba (72:18).
Paggalang at pag-alaala ang aming mga ritwal para sa mga patay, hindi pagsamba. Pinararangalan ng pagyukod at mga handog ang mga ninuno, gaya ng mga bulaklak sa isang libingan.
Pagtutol
Iniingatan ng Islam ang pag-alaala at ang paggalang. Tinitingnan nito ang ginagawa, hindi ang pangalang ibinibigay dito. Ang pagpapatirapa sa harap ng isang tao, ang paghahandog sa kanya at ang pagtawag sa kanya para sa tulong ay mga gawa ng pagsamba. Sa Diyos (﷾) lamang nauukol ang mga ito. Sinasabi ng Qur'an: “Tunay na ang dasal ko, ang pag-aalay ko, ang buhay ko, at ang kamatayan ko ay ukol kay Allāh” (6:162). Sinasabi rin nito: “huwag kayong manalangin kasama kay Allāh sa isa man” (72:18). Ang mga tinatawag bukod sa Kanya ay “hindi sila tutugon sa inyo” (35:14). Ipinakikita ng pahinang “Paano natin dapat parangalan ang ating mga ninuno?” kung ano ang iniingatan ng isang Muslim.
Ang paggalang sa magulang ay nangangahulugan ng pagpapanatili ng mga ritwal ng pamilya para sa mga patay. Ang anak na ayaw tumupad sa mga ito ay umaalis sa kanyang pamilya.
Pagtutol
Hindi sinasabihan ng Islam ang anak na iwan ang kanyang pamilya. Dapat niyang samahan ang kanyang mga magulang sa buhay na ito nang may katarungan (31:15). Sinabihan ng Propeta (ﷺ) si Asma na panatilihin ang mabuting ugnayan sa kanyang ina, na hindi Muslim (Bukhari 2620). Pinahihintulutan ng Qur'an ang kabaitan at katarungan sa lahat ng hindi nakikipaglaban sa mga Muslim dahil sa pananampalataya o nagpapalayas sa kanila mula sa kanilang mga tahanan (60:8).
Tradisyong Tsino: kabilang sa paggalang sa magulang ang mga ritwal ng pamilya
Para sa maraming pamilyang Tsino, hindi natatapos sa kamatayan ang pagpaparangal sa mga magulang. Bahagi ng pagiging mabuting anak ang pagpapanatili ng mga ritwal para sa mga patay, na may mga handog, insenso at pagdalaw sa mga libingan.
Ang pag-iwan sa mga ritwal ng pamilya ay maglalagay ng kahihiyan sa aking mga magulang at sa aking mga ninuno.
Pagtutol
Iniuutos ng Islam ang kabaitan sa mga magulang kahit hindi sila Muslim, at ang pakikisama sa kanila sa buhay na ito nang may katarungan. Pinararangalan sila ng isang Muslim araw-araw: sa kabaitan habang buhay sila, at pagkatapos ay sa pagpapanatili ng kanilang mga ugnayan at ng kanilang mabuting pangalan. Kabilang sa pinakamabubuting gawa ang pagpapanatili ng ugnayan sa mga taong mahal ng sariling ama.
Ang pananaw ng Islam
Ang pagpaparangal sa mga magulang ay isang utos ng Diyos (﷾), na inilagay sa tabi ng pagsamba sa Kanya. Pinaglilingkuran sila ng anak nang may paggalang at kabaitan sa buong buhay niya. Hindi niya sila sinusunod sa isang kamalian laban sa Diyos (﷾), lalo na kung pilitin nila siyang magtambal ng iba sa Diyos (﷾). Kahit noon, nananatili siyang mabait. Ibinabaling niya ang lahat ng pagsamba sa Diyos (﷾), at nananalangin at nagbibigay ng kawanggawa para sa isang magulang na mananampalataya. Para sa mga buháy na magulang ng anumang pananampalataya, ipinananalangin niya ang kanilang patnubay. Hindi siya humihingi ng kapatawaran para sa mga namatay sa labas ng Islam, at ipinauubaya ang kanilang kapalaran sa Diyos (﷾) na hindi kailanman lumalabag sa katarungan.
Iniuutos ng Qur'an ang kabaitan sa mga magulang sa tabi ng pagsamba sa Diyos (﷾). Ipinagbabawal nito kahit isang salita ng pagkasuya, at sinasabihan ang anak na magpasalamat sa Diyos (﷾) at sa kanyang mga magulang.
Tatlong ulit na binanggit ng Propeta (ﷺ) ang ina at pagkatapos ay ang ama bilang pinakakarapat-dapat sa mabuting pakikisama. Inilagay niya ang kabaitan sa mga magulang kasunod ng pagdarasal sa tamang oras nito.
Hindi dapat sumunod ang anak sa isang magulang na nagpipilit sa kanya na magtambal ng iba sa Diyos (﷾) sa pagsamba. Dapat pa rin niya silang samahan sa buhay na ito nang may katarungan at malasakit, kahit hindi sila Muslim.
Sa Diyos (﷾) lamang ang lahat ng pagsamba. Walang inihahandog ang Islam sa mga magulang, at kapalit nito ay ibinibigay nito ang panalangin sa Diyos (﷾) at ang kawanggawa para sa isang magulang na namatay bilang mananampalataya.
Hindi humihingi ang isang Muslim ng kapatawaran para sa mga namatay sa labas ng Islam. Ibinibigay ng Qur'an ang tuntunin sa mga salitang “matapos na luminaw para sa kanila na ang mga ito ay mga maninirahan sa Impiyerno” (9:113). Tuntunin ito para sa panalangin, hindi hatol sa sinumang tao. Walang ipinadadalang poot ang Diyos (﷾) hanggang sa dumating ang isang sugo, at hindi Siya kailanman lumalabag sa katarungan. Walang Muslim ang nagpapahayag ng kapalaran ninuman.
Ang Islam ay isang deen, isang ganap na paraan ng pamumuhay, na nasa loob nito ang pagpaparangal sa mga magulang. Inaanyayahan ng Qur'an ang lahat na subukin ito, at pinangangalanan nito si Muhammad (ﷺ) na Pangwakas sa mga Propeta, ang huli sa kanila.