Maikling sagot
Sinasabi nga nito, ngunit hindi ito pinanghahawakan ng sarili nitong mga kasulatan. Sinasabi ng Dhammapada na walang sinumang makapagdadalisay sa iba. Sinasabi ni Haring Yama sa nagkasala na siya lamang ang aani ng kanyang masamang gawa. Ngunit sinasabi rin ng Buddha na umaabot sa mga yumaong kamag-anak ang mga handog na ibinigay para sa kanila kung muli silang isinilang bilang mga multo. Sinasabi ng isa pang tekstong Budista na nabubuhay ang mga patay sa ibinibigay dito. Nangangako ang Buddha ng langit sa sinumang mamatay habang nasa peregrinasyon sa kanyang mga dambana. Nangangako siya ng pangmatagalang kapakanan sa sinumang mag-alay ng mga kuwintas ng bulaklak sa kanyang monumento. Kaya itinuturo ng pinakamatatandang tekstong Budista ang dalawa, at walang anuman sa kanila ang nagpapaliwanag kung paano nagiging kabutihan ng iba ang handog ng isang tao. Walang ganitong puwang sa Islam. Nananagot ang bawat kaluluwa sa sarili nitong mga gawa, at tinatanggap ni Allah (﷾), na nagbibigay ng bawat gantimpala, ang panalangin at kawanggawa para sa mga patay.
Buong paliwanag
Bawat tao nang mag-isa
Sinasabi ng Dhammapada, isang kalipunan ng mga kasabihan ng Buddha, na pansariling bagay ng bawat tao ang pagiging dalisay o marumi. Walang sinumang makapagdadalisay sa iba. Sinasabi nito na nagtuturo lamang ng daan ang mga Buddha: kayo mismo ang dapat gumawa ng gawain. Sa diskursong tinatawag na Mga Sugo ng mga Diyos, sinasabi ni Haring Yama sa nagkasala na walang ibang gumawa ng kanyang masamang gawa. Siya lamang ang makararanas ng bunga nito.
“Sapagkat sa sarili ginagawa ang masama, ang tao ay nasisira ng kanyang sarili. Sa sarili hindi ginagawa ang masama, ang tao ay nadadalisay ng kanyang sarili. Ang kadalisayan at karumihan ay pansariling bagay, walang sinumang makapagdadalisay sa iba.”
“Kayo mismo ang dapat gumawa ng gawain, ang mga Natanto ay nagtuturo lamang ng daan.”
“Ang masamang gawang iyon ay hindi ginawa ng iyong ina, ama, kapatid na lalaki, o kapatid na babae. Hindi ito ginawa ng mga kaibigan at kasamahan, ng mga kamag-anak at kaanak, ng mga asetiko at brahmin, o ng mga diyos. Ang masamang gawang iyon ay ginawa mo lamang, at ikaw lamang ang makararanas ng bunga nito.”
Mga handog na umaabot sa mga patay
Itinanong ng isang brahmin, isang saserdote ng lumang relihiyon ng India, sa Buddha kung talaga bang natutulungan ng mga handog para sa mga patay ang mga ito. Sumagot ang Buddha na natutulungan ng handog ang isang kamag-anak na muling isinilang sa gitna ng mga multo. Nabubuhay ang ganitong multo sa ibinibigay ng kanyang mga kamag-anak. Kung wala roon ang kamag-anak na iyon, ibang mga yumaong kamag-anak ang tatanggap ng handog, at hindi kailanman nawawalan ng mga ito ang lugar na iyon. Sinasabi ng isang maikling aklat ng mga taludtod, ang Khuddakapatha, na nabubuhay ang mga patay sa ibinibigay dito, gaya ng pagdaloy ng ulan pababa sa mga kapatagan.
“Kaming mga kilala bilang mga brahmin ay nagbibigay ng mga handog at nagsasagawa ng mga ritwal ng paggunita para sa mga patay: ‘Tulungan nawa ng handog na ito ang aking mga yumaong kamag-anak at kaanak. Makibahagi nawa sila sa handog na ito.’ Ngunit talaga bang natutulungan ng handog na ito ang mga yumaong kamag-anak at kaanak?”
“Kapag nasira ang kanilang katawan, pagkatapos ng kamatayan, muli silang isinisilang sa kaharian ng mga multo. Doon ay nabubuhay sila sa pagkain ng pagkain ng mga nilalang sa kaharian ng mga multo. O kaya ay nabubuhay sila sa pagkain ng inilalaan sa kanila mula rito ng mga kaibigan at kasamahan, mga kamag-anak at kaanak. Tama ang mga kalagayan doon, kaya natutulungan ng handog ang nabubuhay roon.” “Ngunit kagalang-galang na Gotama, sino ang nakikibahagi sa handog na iyon kung ang yumaong kamag-anak ay hindi muling isinilang sa lugar na iyon?” “Ang ibang mga yumaong kamag-anak na muling isinilang doon ang makikibahagi sa handog na iyon.” “Ngunit sino ang nakikibahagi sa handog kapag hindi ang kamag-anak na iyon ni ang ibang mga kamag-anak ang muling isinilang sa lugar na iyon?” “Imposible, brahmin, hindi maaaring mangyari na ang lugar na iyon ay mawalan ng mga yumaong kamag-anak sa buong mahabang panahong ito.”
“Ang mga yumao, ang mga patay sa lugar na iyon ay nabubuhay sa ibinibigay dito. Kung paanong ang tubig na umuulan sa itaas ay dumadaloy pababa sa mga kapatagan, gayundin ang ibinibigay dito ay tumutulong sa mga yumaong multo.”
Langit para sa peregrinasyon, kapakanan para sa kuwintas ng bulaklak
Ilang sandali bago siya mamatay, pinangalanan ng Buddha ang apat na lugar na dapat dalawin: kung saan siya isinilang, kung saan siya nagising, kung saan siya unang nagturo, at kung saan siya pumanaw. Ang sinumang mamatay habang nasa peregrinasyon sa mga dambanang ito, sabi niya, ay muling isisilang sa langit. Humiling siya ng isang monumento sa ibabaw ng kanyang mga labi sa isang sangandaan. Ang sinumang mag-alay roon ng mga kuwintas ng bulaklak o pabango, o yumukod, ay magkakaroon ng pangmatagalang kapakanan at kaligayahan.
““Ānanda, ang isang tapat na maginoo ay dapat pumunta upang makita ang apat na nakapagbibigay-inspirasyong lugar na ito. Anong apat? Sa pag-iisip na: ‘Dito isinilang ang Natanto!’—iyon ay isang nakapagbibigay-inspirasyong lugar. Sa pag-iisip na: ‘Dito nagising ang Natanto bilang isang kataas-taasang lubos na gising na Buddha!’—iyon ay isang nakapagbibigay-inspirasyong lugar. Sa pag-iisip na: ‘Dito pinagulong ng Natanto ang kataas-taasang Gulong ng Dhamma!’—iyon ay isang nakapagbibigay-inspirasyong lugar. Sa pag-iisip na: ‘Dito lubos na napawi ang Natanto sa elemento ng pagkapawi nang walang natira!’—iyon ay isang nakapagbibigay-inspirasyong lugar. Ito ang apat na nakapagbibigay-inspirasyong lugar na dapat puntahan upang makita ng isang tapat na maginoo. Darating ang mga tapat na monghe, madre, laykong lalaki, at laykong babae, at mag-iisip: ‘Dito isinilang ang Natanto!’ at ‘Dito nagising ang Natanto bilang isang kataas-taasang lubos na gising na Buddha!’ at ‘Dito pinagulong ng Natanto ang kataas-taasang Gulong ng Dhamma!’ at ‘Dito lubos na napawi ang Natanto sa elemento ng pagkapawi nang walang natira!’ Ang sinumang pumanaw habang nasa peregrinasyon sa mga dambanang ito ay, kapag nasira ang kanyang katawan, pagkatapos ng kamatayan, muling isisilang sa isang mabuting lugar, isang makalangit na kaharian.””
“Isang monumento para sa Natanto ang dapat itayo sa sangandaan. Kapag may nag-alay doon ng mga kuwintas ng bulaklak o pabango o pulbos, o yumukod, o nagpatibay ng tiwala sa kanyang puso, iyon ay para sa kanyang pangmatagalang kapakanan at kaligayahan.”
Mga handog sa mga espiritu
Sa parehong diskurso, nagsalita ang Buddha tungkol sa mga Vajji, isang bayan ng kanyang panahon. Pinararangalan nila ang kanilang mga dambana at ipinagpapatuloy ang mga handog sa mga espiritu na ginawa noong nakaraan. Hangga't ginagawa nila ito, sabi niya, maaasahan nila ang paglago, hindi ang pagbagsak.
“Hangga't pinararangalan, iginagalang, pinahahalagahan, at pinipitagan ng mga Vajji ang mga dambana ng Vajji, panloob man o panlabas, nang hindi pinababayaan ang nararapat na mga handog sa espiritu na ibinigay at ginawa noong nakaraan, maaasahan nila ang paglago, hindi ang pagbagsak.”
Dalawang aral na hindi magkatugma
Kung walang sinumang makapagdadalisay sa iba at bawat tao lamang ang umaani ng kanyang gawa, hindi maipapasa sa iba ang isang handog. Kung maipapasa, hindi lamang sa gumawa ang bunga ng isang gawa. Sa mga tekstong Pali, gumagana ang karma gaya ng isang batas, nang walang sinuman sa likod nito. Kaya walang anuman sa kanila ang nagpapaliwanag kung sino ang nagpapadala sa handog na ibinigay rito sa isang multo roon.
“Sapagkat sa sarili ginagawa ang masama, ang tao ay nasisira ng kanyang sarili. Sa sarili hindi ginagawa ang masama, ang tao ay nadadalisay ng kanyang sarili. Ang kadalisayan at karumihan ay pansariling bagay, walang sinumang makapagdadalisay sa iba.”
“Ang masamang gawang iyon ay hindi ginawa ng iyong ina, ama, kapatid na lalaki, o kapatid na babae. Hindi ito ginawa ng mga kaibigan at kasamahan, ng mga kamag-anak at kaanak, ng mga asetiko at brahmin, o ng mga diyos. Ang masamang gawang iyon ay ginawa mo lamang, at ikaw lamang ang makararanas ng bunga nito.”
“Kapag nasira ang kanilang katawan, pagkatapos ng kamatayan, muli silang isinisilang sa kaharian ng mga multo. Doon ay nabubuhay sila sa pagkain ng pagkain ng mga nilalang sa kaharian ng mga multo. O kaya ay nabubuhay sila sa pagkain ng inilalaan sa kanila mula rito ng mga kaibigan at kasamahan, mga kamag-anak at kaanak. Tama ang mga kalagayan doon, kaya natutulungan ng handog ang nabubuhay roon.” “Ngunit kagalang-galang na Gotama, sino ang nakikibahagi sa handog na iyon kung ang yumaong kamag-anak ay hindi muling isinilang sa lugar na iyon?” “Ang ibang mga yumaong kamag-anak na muling isinilang doon ang makikibahagi sa handog na iyon.” “Ngunit sino ang nakikibahagi sa handog kapag hindi ang kamag-anak na iyon ni ang ibang mga kamag-anak ang muling isinilang sa lugar na iyon?” “Imposible, brahmin, hindi maaaring mangyari na ang lugar na iyon ay mawalan ng mga yumaong kamag-anak sa buong mahabang panahong ito.”
| Teksto | Ang sinasabi nito |
|---|---|
| Dhammapada 165 | Walang sinumang makapagdadalisay sa iba. |
| Ang mga Sugo ng mga Diyos | Ang gumawa ng masama lamang ang makararamdam ng bunga ng kanyang masamang gawa. |
| Numbered Discourses 10.177 | Tinutulungan ng isang handog ang kamag-anak na muling isinilang sa gitna ng mga multo. |
| Khuddakapatha | Nabubuhay ang mga patay sa ibinibigay rito. |
| Ang huling paglalakbay ng Buddha | Langit para sa namatay sa paglalakbay sa kanyang mga dambana; pangmatagalang kapakanan para sa isang kuwintas ng bulaklak sa kanyang monumento. |
Iisang pagtutuos, at isang Panginoong nagbibigay
Sinasabi ng Qur'an na walang sinumang magpapasan ng pasanin ng iba, at na walang ukol sa tao kundi ang pinagpunyagian niya. Itinuro din ng Propeta (ﷺ) na nagpapatuloy ang mabubuting gawa ng isang patay sa pamamagitan ng isang matuwid na anak na nananalangin para sa kanya. At itinuro niya na umaabot sa isang yumaong ina ang kawanggawang ibinigay para sa kanya. Walang salungatan, dahil hindi kailanman naging kapangyarihan sa loob mismo ng gawa ang gantimpala. Kay Allah (﷾) ito upang ibigay, at tinatanggap Niya ang panalangin at kawanggawa para sa iba ayon sa Kanyang kalooban. Sinasabihan ng Qur'an ang mga mananampalataya na humingi ng tawad para sa mga lalaking mananampalataya at mga babaing mananampalataya.
“na hindi magpapasan ang isang tagapasan ng pasanin ng iba, na walang ukol sa tao kundi ang pinagpunyagian niya,”
Iniulat ni Abu Huraira na sinabi ng Propeta (ﷺ) na kapag namatay ang isang tao, natatapos ang kanyang mga gawa maliban sa tatlo: ang pangmatagalang kawanggawa, ang kaalamang pinakikinabangan ng mga tao, at ang isang matuwid na anak na nananalangin para sa kanya.
Isinalaysay ni Aisha na may isang lalaking nagsabi sa Propeta (ﷺ) na biglang namatay ang kanyang ina. Inakala niyang magbibigay sana ito ng kawanggawa kung nabuhay pa, at itinanong niya kung tatanggapin ba nito ang gantimpala kung magbibigay siya ng kawanggawa para rito. Sinabi ng Propeta (ﷺ) na oo.
“Kaya alamin mo na walang Diyos [na karapat-dapat sambahin] kundi si Allāh at humingi ka ng tawad para sa pagkakasala mo at para sa [mga pagkakasala ng] mga lalaking mananampalataya at mga babaing mananampalataya. Si Allāh ay nakaaalam sa ginagalawan ninyo at tuluyan ninyo [sa gabi ninyo].”
Kay Allah (﷾) lamang ang pagsamba
Walang handog ang Islam sa mga espiritu o sa mga dambana. Sinasabi ng Qur'an na kay Allah (﷾) lamang ang mga dako ng pagsamba, kaya walang sinumang dapat dalanginan kasama Niya.
“Na ang mga masjid ay ukol kay Allāh, kaya huwag kayong manalangin kasama kay Allāh sa isa man.”
Ang mga karaniwang sagot
Qur'an 53:38-39 — Surah An-Najm, talata 38-39
“na hindi magpapasan ang isang tagapasan ng pasanin ng iba, na walang ukol sa tao kundi ang pinagpunyagian niya,”
Sinipi para sa
Ganoon din ang problema ng Islam. Sinasabi ng Qur'an na walang ukol sa tao kundi ang pinagpunyagian niya, ngunit nagbibigay ang mga Muslim ng kawanggawa para sa kanilang mga patay.
Ang tugon
Sa Islam, hindi isang puwersa sa loob ng gawa ang gantimpala. Kay Allah (﷾) ito upang ibigay. Itinuro ng Propeta (ﷺ) na umaabot sa isang yumaong ina ang kawanggawang ibinigay para sa kanya, at na kabilang ang panalangin ng isang matuwid na anak sa mga gawang nagpapatuloy pagkamatay. Ang Iisang nagtatakda ng pagtutuos ay pumipili ring magdagdag dito. Walang sinuman sa karma ng mga tekstong Pali ang makagagawa niyon.
Kung saan ito humahantong — Tugma sa Islam ang tulong para sa mga patay, kung saan isang Panginoon ang nagbibigay ng gantimpala. Hindi ito tugma sa isang karmang kusang gumagana.
Mga pananaw
Mga tugong Budista
Hindi ang handog mismo ang nagpapakain sa mga patay, kundi ang sarili nilang kagalakan dito. At nakatutulong lamang ang peregrinasyon at mga kuwintas ng bulaklak dahil sa pananampalatayang pinupukaw nila sa sarili mong puso.
Natutulungan ang mga yumao ng sarili nilang kagalakan sa handog. Ang kanilang mapagpasalamat na pagsasaya ay sarili nilang mabuting gawa, kaya walang meritong naipapasa mula sa isang nilalang tungo sa iba.
Pagtutol
Higit pa roon ang sinasabi ng diskurso. Nabubuhay ang multo sa ibinibigay ng kanyang mga kamag-anak, at ang handog mismo ang tumutulong sa nabubuhay roon. At makapagsasaya lamang ang multo dahil may ibang nagbigay. Kaya nakasalalay pa rin ang kanyang kapakanan sa gawa ng ibang tao.
Nakatutulong ang peregrinasyon at mga kuwintas ng bulaklak dahil pinatitibay ng mga ito ang tiwala sa sariling puso, kaya sa sarili pa rin ang merito.
Pagtutol
Nakatali ang mga pangako sa mga lugar at mga handog: langit para sa pagkamatay sa daan patungo sa apat na dambana, at kapakanan para sa mga kuwintas ng bulaklak sa iisang monumento. At itinali ng Buddha ang paglago ng isang bayan sa kanilang mga handog sa mga espiritu. Ibinibigay ang mga iyon sa iba, hindi sa sarili mong puso.
Ang pananaw ng Islam
Itinuturo ng mga tekstong Pali na bawat tao lamang ang umaani ng kanyang ginawa. Ngunit itinuturo din nila na pinakakain ng mga handog ang mga patay, at na nagdadala ng langit ang mga dambana. Magkakatugma ang Islam: nananagot ang bawat kaluluwa para sa sarili nito, at ang tulong na umaabot sa iba ay mula kay Allah (﷾), na nagbibigay ng bawat gantimpala.
Sinasabi ng Dhammapada na walang sinumang makapagdadalisay sa iba. At sinasabi ni Haring Yama na ang nagkasala lamang ang makararanas ng bunga ng kanyang gawa.
Sinasabi ng Buddha na natutulungan ng mga handog para sa mga patay ang mga kamag-anak na muling isinilang bilang mga multo. Nangangako siya ng langit sa mga namamatay habang nasa peregrinasyon sa kanyang mga dambana. At itinatali niya ang paglago ng isang bayan sa kanilang mga handog sa mga espiritu.
Itinuturo ng Qur'an na ukol sa bawat kaluluwa ang pinagpunyagian nito. At itinuro ng Propeta (ﷺ) na umaabot sa yumaong magulang ang panalangin ng isang anak, at ang kawanggawang ibinigay para sa kanya, dahil sa biyaya ni Allah (﷾).