Bumabalik ba ang mga patay bilang mga multo?

Binabanggit ng Pew na sa kalupaan ng Tsina ay madalas na itinuturing na kaugalian (xisu), sa halip na relihiyon (zongjiao), ang pagpipitagan sa mga espiritu ng mga ninuno at ang pagdiriwang ng Pista ng mga (Gutom na) Multo sa ikapitong buwan ng kalendaryong lunar.

Itinatala ni Doolittle na sa Fuzhou, sa isang panahon sa ikapitong buwan, karaniwang bago o bandang ikalabinlimang araw, ipinagdiriwang ng mga pamilya ang pagsunog ng mga papel na damit sa kalagitnaan ng ikapitong buwan. Ang sinasabing layunin nito ay maglaan ng damit at pera para sa kanilang mga patay na ninuno. Sinusunog ang papel na pera at papel na damit sa harap ng mga tableta ng mga ninuno, kung saan sinindihan ang insenso at mga kandila.

Isinulat ni Werner na pinaniniwalaang ang diyos ng lungsod ay nag-aalaga nang natatangi sa mga k'u kuei, ang mga espiritung walang inapong sasamba sa kanila at maghahandog sa kanila. Sa Pista ng Ikapitong Buwan ay inililibot siya sa lungsod upang panatilihin ang kaayusan sa kanila, habang naghahandog ang mga tao ng pagkain sa kanila at nagsusunog ng papel na pera para sa kanilang kapakinabangan.

Sa paglalarawan sa mga libing sa Fuzhou, itinatala ni Doolittle na may handog din na papel na damit, papel na pera, insenso at pinasingawang mga keyk para sa mga dukhang espiritu ng mga patay sa mababang daigdig, gaya ng mga espiritu ng mga ketongin at pulubi. Sinasabi niya na ginagawa rin ang gayong mga handog sa harap ng mga tindahan at tahanan, halimbawa sa isang bahagyang karamdaman o bago ang isang negosyo, sapagkat pinaniniwalaang sinisira ng mga espiritung ito ang kalusugan at ginugulo ang negosyo, kaya marami ang natatakot sa kanila.

Pinag-aaralan ni Teiser ang mga pagdiriwang ng ikapitong buwan ng kalendaryong lunar sa Tsina noong Gitnang Panahon, isa sa pinakamahahalagang taunang pagdiriwang, kung saan naghahandog ang mga karaniwang tao sa mga Budistang monghe upang makamit ang kaligtasan ng kanilang mga ninuno.

“Naghahandog siya sa mga patay, na para bang naroroon sila. Naghahandog siya sa mga espiritu, na para bang naroroon ang mga espiritu.”

“Itinanong ni Fan Ch'ih kung ano ang bumubuo sa karunungan. Sinabi ng Guro, ‘Ang taimtim na pag-aalay ng sarili sa mga tungkuling nararapat sa mga tao, at, habang iginagalang ang mga espirituwal na nilalang, ang paglayo sa kanila, ay matatawag na karunungan.’”

“Nagtanong si Chi Lu tungkol sa paglilingkod sa mga espiritu ng mga patay. Sinabi ng Guro, ‘Habang hindi mo kayang paglingkuran ang mga tao, paano mo mapaglilingkuran ang kanilang mga espiritu?’ Idinagdag ni Chi Lu, ‘Nangangahas akong magtanong tungkol sa kamatayan?’ Sinagot siya, ‘Habang hindi mo nalalaman ang buhay, paano mo malalaman ang tungkol sa kamatayan?’”

“Si Allāh ay kumukuha sa mga kaluluwa sa sandali ng kamatayan ng mga ito at sa [mga kaluluwa ng] mga hindi namatay sa pagtulog ng mga ito. Kaya pumipigil Siya sa mga [kaluluwang] nagtadhana Siya sa mga ito ng kamatayan at nagpapawala Siya sa mga iba pa hanggang sa isang taning na tinukoy. Tunay na sa gayon ay talagang may mga tanda para sa mga taong nag-iisip-isip.”

“[Gayon nga] hanggang sa nang dumating sa isa sa kanila ang kamatayan ay nagsabi siya: “Panginoon ko, magpabalik Kayo sa akin [sa Mundo], nang sa gayon ako ay gagawa ng maayos sa naiwan ko!” Aba’y hindi! Tunay na ito ay isang salitang siya ay tagapagsabi nito. Mula sa likuran nila ay may isang harang hanggang sa araw na bubuhayin sila.”

Isinalaysay ni Ibn Umar na sinabi ng Propeta (ﷺ): kapag namatay ang isa sa inyo, ipinakikita sa kanya ang kanyang lugar umaga at gabi, sa Paraiso kung siya ay kabilang sa mga tao nito at sa Apoy kung siya ay kabilang sa mga tao nito, at sinasabi sa kanya na ito ang kanyang lugar hanggang sa ibangon siya ni Allah sa Araw ng Pagkabuhay.

“Si Allāh ay kumukuha sa mga kaluluwa sa sandali ng kamatayan ng mga ito at sa [mga kaluluwa ng] mga hindi namatay sa pagtulog ng mga ito. Kaya pumipigil Siya sa mga [kaluluwang] nagtadhana Siya sa mga ito ng kamatayan at nagpapawala Siya sa mga iba pa hanggang sa isang taning na tinukoy. Tunay na sa gayon ay talagang may mga tanda para sa mga taong nag-iisip-isip.”

“Tunay na si Allāh ay hindi lumalabag sa katarungan na kasimbigat ng isang katiting. Kung may isang magandang gawa ay pag-iibayuhin Niya ito [sa gantimpala] at magbibigay Siya mula sa taglay Niya ng isang pabuyang mabigat.”

“Maglalagay Kami ng mga timbangang pangmakatarungan para sa Araw ng Pagbangon, kaya hindi lalabagin sa katarungan ang isang kaluluwa sa anuman. Kung ito man ay kasimbigat ng buto ng mustasa ay magtatanghal Kami nito. Nakasapat na Kami bilang Tagapagtuos.”

Iniulat ni Abu Huraira na sinabi ng Propeta (ﷺ) na kapag namatay ang isang tao, natatapos ang kanyang mga gawa maliban sa tatlo: ang pangmatagalang kawanggawa, ang kaalamang pinakikinabangan ng mga tao, at ang isang matuwid na anak na nananalangin para sa kanya.

Isinalaysay ni Aisha na may isang lalaking nagsabi sa Propeta (ﷺ) na biglang namatay ang kanyang ina. Inakala niyang magbibigay sana ito ng kawanggawa kung nabuhay pa, at itinanong niya kung tatanggapin ba nito ang gantimpala kung magbibigay siya ng kawanggawa para rito. Sinabi ng Propeta (ﷺ) na oo.

“Hindi naging ukol sa Propeta at sa mga sumampalataya na humingi sila ng tawad para sa mga tagapagtambal [na namatay sa kawalang-pananampalataya], kahit pa man ang mga ito ay mga mayroong pagkakamag-anak, matapos na luminaw para sa kanila na ang mga ito ay mga maninirahan sa Impiyerno.”

“Ang sinumang napatnubayan ay napatnubayan lamang para sa [pakinabang ng] sarili niya at ang sinumang naligaw ay naligaw lamang laban dito. Hindi papasanin ng isang tagapasan ang pasanin ng iba. Hindi Kami magpaparusa hanggang sa magpadala Kami ng isang sugo.”

“Tunay na si Allāh ay hindi lumalabag sa katarungan na kasimbigat ng isang katiting. Kung may isang magandang gawa ay pag-iibayuhin Niya ito [sa gantimpala] at magbibigay Siya mula sa taglay Niya ng isang pabuyang mabigat.”

Isinalaysay ni Abu Hurayra na sinabi ng Propeta (ﷺ) na hindi nagbaba si Allah ng anumang sakit nang hindi rin nagbababa ng lunas nito.

“Lumikha Siya ng tao mula sa kumakalansing na luwad gaya ng palayukan. Lumikha Siya sa jinn mula sa walang usok na liyab ng apoy.”

“Na kami, kabilang sa amin [na mga jinn] ang mga maayos at kabilang sa amin ang mababa pa roon; kami dati ay mga pangkating magkakaiba.”

“Na noon ay may mga [hamak na] lalaki ng tao na nagpapakupkop sa mga lalaki ng jinn [na demonyo], kaya dumagdag ang mga ito sa kanila ng isang kabigatan.”

Ipinapaliwanag ni Ibn Kathir na bago ang Islam, kapag nagkampo ang mga Arabe sa isang malungkot na lambak, nagpapakupkop sila sa pinuno ng mga jinn ng lugar na iyon, upang walang pinsalang sumapit sa kanila. Nang makita ng mga jinn na nagpapakupkop sa kanila ang mga tao dahil sa takot, dinagdagan nila ang kanilang takot at sindak (rahaq), kaya lalong natakot sa kanila ang mga tao. Iniuulat din niya na binasa ng iba ang salita bilang kasalanan, o bilang paglakas ng loob ng mga jinn laban sa kanila.

“Kung sasaling sa iyo si Allāh ng isang kapinsalaan ay walang tagapawi nito kundi Siya. Kung magnanais Siya sa iyo ng isang kabutihan ay walang tagatulak sa kabutihang-loob Niya. Nagpapatama Siya nito sa sinumang niloloob Niya kabilang sa mga lingkod Niya. Siya ay ang Mapagpatawad, ang Maawain.”

“Sabihin mo: “Nagpapakupkop ako sa Panginoon ng bukang-liwayway laban sa kasamaan ng anumang nilikha Niya at laban sa kasamaan ng pusikit kapag lumaganap ito, at laban sa kasamaan ng mga babaing [manggagaway na] palaihip sa mga buhol, at laban sa kasamaan ng isang naiinggit kapag naiinggit ito.””

“Sabihin mo: “Nagpapakupkop ako sa Panginoon ng mga tao, na Hari ng mga tao, na Diyos ng mga tao, laban sa kasamaan ng tagapasaring na palaurong, na nagpapasaring [ng kasamaan] sa mga dibdib ng mga tao, kabilang sa mga jinn at mga tao.””

Isinalaysay ni Aisha na gabi-gabi, kapag humihiga ang Propeta (ﷺ), pinagsasama niya ang kanyang mga palad, binibigkas ang Surat al-Ikhlas, Surat al-Falaq at Surat al-Nas, at hinihipan ang mga ito. Pagkatapos ay ipinapahid niya ang kanyang mga kamay sa abot ng makakaya sa kanyang katawan, simula sa kanyang ulo, mukha at sa harapan ng kanyang katawan. Ginagawa niya ito nang tatlong beses.

Isinalaysay ni Abu Huraira na sinabi ng Propeta (ﷺ) na walang 'adwa, walang tiyara (masamang pangitain mula sa mga ibon), walang hama at walang Safar. Ipinaliliwanag ng maraming iskolar ang 'adwa bilang sakit na kumakalat sa sarili nitong kapangyarihan nang hiwalay kay Allah, ang hama bilang kuwagong itinuturing na tanda ng kamatayan, at ang Safar bilang buwang itinuturing na malas.

“Na ang mga masjid ay ukol kay Allāh, kaya huwag kayong manalangin kasama kay Allāh sa isa man.”

“Nagpapalagos Siya ng gabi sa maghapon at nagpapalagos Siya ng maghapon sa gabi. Pinagsilbi Niya ang araw at ang buwan [para sa inyo], habang bawat isa ay umiinog para sa isang taning na tinukoy. Iyon ay si Allāh, ang Panginoon ninyo; ukol sa Kanya ang paghahari. Ang mga dinadalanginan ninyo bukod pa sa Kanya ay hindi nagmamay-ari ng kahit isang lamad ng buto ng datiles.”

“Kung dadalangin kayo sa kanila ay hindi sila makaririnig sa panalangin ninyo, at kung sakaling nakarinig sila ay hindi sila tutugon sa inyo. Sa Araw ng Pagbangon ay magkakaila sila sa pagtatambal ninyo. Walang nagbabalita sa iyo ng tulad ng [kay Allāh na] isang Mapagbatid.”

“Bawat kaluluwa ay lalasap ng kamatayan. Lulubus-lubusin lamang kayo sa mga pabuya sa inyo sa Araw ng Pagbangon. Kaya ang sinumang hinango palayo sa Apoy at pinapasok sa Paraiso ay nagtamo nga siya. Walang iba ang buhay na pangmundo kundi ang natatamasa ng pagkalinlang.”

“Nagpapalabas Siya ng buhay mula sa patay, nagpapalabas Siya ng patay mula sa buhay, at nagbibigay-buhay Siya sa lupa matapos ng kamatayan nito. Gayon kayo palalabasin.”

“Sa araw na ito bumuo Ako para sa inyo ng Relihiyon ninyo, lumubos Ako sa inyo ng biyaya Ko at nalugod Ako para sa inyo sa Islām bilang relihiyon.”

“O mga sumampalataya, magsipasok kayo sa pagkapasakop nang lubusan at huwag kayong sumunod sa mga yapak ng demonyo; tunay na siya para sa inyo ay isang kaaway na malinaw.”

“Kung kayo ay nasa isang pag-aalinlangan sa ibinaba Namin sa Lingkod Namin, maglahad kayo ng isang kabanata kabilang sa tulad nito at tumawag kayo ng mga saksi ninyo bukod pa kay Allāh kung kayo ay mga tapat.”

“Sabihin mo: “O mga tao, tunay na ako ay Sugo ni Allāh sa inyo nang lahatan, na ukol sa Kanya ang paghahari sa mga langit at lupa. Walang Diyos kundi Siya; nagbibigay-buhay Siya at nagbibigay-kamatayan Siya. Kaya sumampalataya kayo kay Allāh at sa Sugo Niya, ang Propeta na iliterato, na sumasampalataya kay Allāh at sa mga salita Niya. Sumunod kayo sa kanya, nang sa gayon kayo ay mapapatnubayan.””

“Si Muḥammad ay hindi ama ng isa sa mga lalaki ninyo, subalit ang Sugo ni Allāh at ang pangwakas sa mga propeta. Laging si Allāh sa bawat bagay ay Maalam.”