Humiram ba ang Kristiyanismo sa kulto ni Mithras?

Isang pamantayang kasaysayan ng Romanong Mitraismo. Inilalarawan nito ang isang kultong misteryo para sa mga lalaki lamang, na may pitong antas ng inisyasyon, na ang diyos ay ipinanganak mula sa isang bato at ang pangunahing larawan ay nagpapakita sa kanya na pumapatay ng isang toro. Lumaganap ang kulto sa hukbo at pamahalaan ng Roma noong ikalawa at ikatlong siglo, kasabay ng Kristiyanismo.

Sa paglalarawan ng tinapay at saro ng Kristiyanong Eukaristiya, sinasabi ni Justino na ginaya ito ng masasamang demonyo sa mga misteryo ni Mithras, kung saan inilalatag ang tinapay at isang saro ng tubig na may ilang salita para sa isang pinapasok sa samahan.

Idinaraing ni Tertuliano na ginagaya ng diyablo ang mga Kristiyanong sakramento sa mga misteryo ng mga diyus-diyosan. Sinasabi niya na sa mga ritwal ni Mithras ay binibinyagan ng diyablo ang kanyang mga mananampalataya at ipinapangako ang pag-aalis ng mga kasalanan sa pamamagitan ng paghuhugas, tinatatakan ang kanyang mga kawal sa noo, nagdiriwang ng isang handog na tinapay, at nagpapasok ng isang larawan ng pagkabuhay na muli.

Sinasabi ni Justino na ipinanganak si Jesus sa isang yungib malapit sa Betlehem, sapagkat walang natagpuang matutuluyan si Jose sa nayon. Idinadagdag niya na inudyukan ng diyablo ang mga pinuno ng mga misteryo ni Mithras na sabihing sila'y pinasok sa samahan ni Mithras sa isang lugar na tinatawag nilang yungib.

Sinasabi ni Justino na itinuturo ng mga nagpapasa ng mga misteryo ni Mithras na siya'y ipinanganak mula sa isang bato, at tinatawag nilang yungib ang lugar kung saan pinapasok sa samahan ang kanyang mga mananampalataya. Pinaninindigan niya na ginaya nila ang mga propesiya nina Daniel at Isaias.

Isang aklat ng mga kalendaryo at listahan na ginawa sa Roma noong 354. Ang listahan nito ng mga araw ng paglilibing sa mga martir, na binuo pagsapit ng 336, ay nagsisimula sa 25 Disyembre: ‘Ipinanganak si Kristo sa Betlehem ng Judea’ (natus Christus in Betleem Iudeae). Ang pampublikong kalendaryo ng lungsod ng Roma sa parehong aklat ay nagmamarka sa 25 Disyembre bilang N(atalis) Invicti, ang kaarawan ng Di-malulupig, ang diyos-araw, na may tatlumpung karera ng karuwahe.

Sinasabi ng isang Katolikong sangguniang akda na ang Pasko ay hindi kabilang sa pinakaunang mga pista ng Simbahan, na hindi ito isinama nina Ireneo at Tertuliano sa kanilang mga listahan ng mga pista, at na ang kilalang pista ng araw na Natalis Invicti tuwing 25 Disyembre ay may matibay na dahilan upang ituring na sanhi ng petsang Disyembre.

Isang pag-aaral kung paano umusbong ang mga Kristiyanong pista. Nangangatwiran si Talley na ang 25 Disyembre ay maaaring narating sa pamamagitan ng pagkukuwenta mula sa paniniwalang namatay si Jesus noong 25 Marso, sa halip na basta kinuha mula sa paganong pista ng araw.

“Alalahanin mo ang araw ng sabbath, upang ipangilin ito.”

Sinasabi ni Justino na nagtitipon ang mga Kristiyano sa araw na tinatawag na Linggo, ang araw ng Araw, sapagkat ito ang unang araw, kung kailan ginawa ng Diyos ang mundo, at ang araw kung kailan bumangon si Jesus mula sa mga patay.

Sinasagot ni Tertuliano ang mga pagano na naghinala na sinasamba ng mga Kristiyano ang araw, sapagkat nananalangin sila nang nakaharap sa silangan at ginawa nilang araw ng pagsasaya ang Linggo. Tugon niya na halos ganoon din ang ginagawa ng mga pagano.

Iniuutos ng batas ni Constantino noong 7 Marso 321 sa mga hukom, sa mga taong-lungsod at sa lahat ng hanapbuhay na magpahinga sa ‘kagalang-galang na araw ng Araw’, habang pinahihintulutan ang mga magsasaka na magtrabaho sa kanilang mga bukid.

“At sumagot si Jesus sa kanya, Ang una sa lahat ng utos ay, Dinggin mo, O Israel; Ang Panginoon nating Diyos ay iisang Panginoon:”

“Nang magkagayo'y sinabi sa kanya ni Jesus, Lumayas ka, Satanas: sapagkat nasusulat, Sa Panginoon mong Diyos sasamba ka, at siya lamang ang iyong paglilingkuran.”

“[Banggitin] kapag magsasabi si Allāh: “O Jesus na anak ni Maria, ikaw ba ay nagsabi sa mga tao: Gawin ninyo ako at ang ina ko bilang dalawang diyos bukod pa kay Allāh?” Magsasabi ito: Kaluwalhatian sa Iyo! Hindi nagiging ukol sa akin na magsabi ako ng anumang ukol sa akin ay hindi isang karapatan. Kung nangyaring nagsabi ako niyon ay nakaalam Ka nga niyon. Nakaaalam Ka ng nasa sarili ko at hindi ako nakaaalam ng nasa sarili Mo. Tunay na Ikaw ay ang Palaalam sa mga nakalingid. Hindi ako nagsabi sa kanila maliban ng ipinag-utos Mo sa akin na: Sumamba kayo kay Allāh na Panginoon ko at Panginoon ninyo. Ako noon sa kanila ay isang saksi hanggat nananatili ako sa piling nila; ngunit noong kumuha Ka sa akin, Ikaw ay ang Mapagmasid sa kanila. Ikaw sa bawat bagay ay Saksi.”

“Sabihin mo: “O mga May Kasulatan, huwag kayong magpalabis sa relihiyon ninyo ng hindi katotohanan at huwag kayong sumunod sa mga pithaya ng mga taong naligaw na bago pa niyan, nagligaw sa marami, at naligaw palayo sa katumpakan ng landas.””

“Pagkatapos nagpasunod Kami sa mga bakas nila ng mga sugo Namin. Nagpasunod Kami kay Jesus na anak ni Maria at nagbigay Kami sa kanya ng Ebanghelyo. Naglagay Kami sa mga puso ng mga sumunod sa kanya ng isang habag at isang awa. May monastisismo na pinauso nila, na hindi Kami nagsatungkulin nito sa kanila maliban bilang paghahangad sa pagkalugod ni Allāh, ngunit hindi sila nangalaga rito ayon sa totoong pangangalaga rito. Kaya nagbigay Kami sa mga sumampalataya kabilang sa kanila ng pabuya nila at marami sa kanila ay mga suwail.”