Maikling sagot
Maaari mong marating ang paniniwala sa isang Lumikha sa pamamagitan ng pag-iisip, at isang tunay na unang hakbang iyon. Ngunit unang hakbang lamang ito, at iniiwan nitong bukas ang pinakamalalaking tanong. Ano ang nais ng Lumikha mula sa atin? Pinatatawad ba ang mali? Ano ang sumusunod sa kamatayan? Kayang ipakita ng katwiran na umiiral ang isang Gumawa. Hindi nito masasabi sa atin ang Kanyang mga nais, gaya ng mga bakas ng paa na nagpapakitang may dumaan ngunit hindi kung saan siya patungo. Inaasahang sasagutin ng isang marunong na Gumawa ang mga nilalang na ginawa Niyang kayang magtanong kung bakit sila narito. Itinatanong ng Qur'an ang parehong tanong (23:115; 75:36). Maraming mensahe ang nag-aangking sila ang sagot na iyon, kaya ang matinong landas ay subukin ang mga ito, hindi tanggihan ang lahat.
Buong paliwanag
Ang kayang marating ng katwiran, at ang hindi nito kaya
Maraming tao ang nakararating sa paniniwala sa isang Lumikha sa pamamagitan ng pag-iisip. Nakikita nilang may umiiral, na maayos ito, at na may mga isip sa loob nito. Inilalatag ang mga dahilang iyon sa mga pahina tungkol sa kung paano natin nalalamang umiiral ang Diyos (﷾) at kung sino ang lumikha sa Diyos (﷾). Nagsisimula ang pahinang ito pagkatapos ng hakbang na iyon. Ipagpalagay nang umiiral ang Lumikha. Kung gayon ay hinaharap ng katwiran ang mga tanong tungkol sa Kanyang kalooban, hindi tungkol sa Kanyang pag-iral. Ano ang hinihingi Niya sa atin? Pinatatawad ba ang mali, at paano? Ano ang utang sa Kanya para sa buhay mismo? Ano ang nangyayari sa kamatayan? Ipinapakita ng mga bakas ng paa na may dumaan. Hindi nito ipinapakita kung saan siya patungo o kung ano ang nais niya. Sa parehong paraan, ipinapakita ng mga gawa ng isang Gumawa na umiiral Siya, ngunit ang Gumawa lamang ang makapagsasabi kung ano ang nais Niya. Isang mensahe ang paraan ng Kanyang pagsasabi nito. Kaya ang tunay na tanong ay hindi kung kakailanganin ang isang mensahe. Ito ay kung may mensaheng totoo. Itinatala ng Qur'an ang mga taong, nang tanungin kung sino ang lumikha ng mga langit at ng lupa, ay sumagot ng “si Allāh”. Itinatanong pa rin nito kung paano sila nalilinlang palayo sa katotohanan (29:61). Hindi pa pagkaalam sa hinihingi Niya ang pagkaalam na umiiral ang isang Gumawa.
“O nilikha sila ng hindi isang anuman o sila ay ang mga tagalikha? O lumikha sila ng mga langit at lupa? Bagkus hindi sila nakatitiyak.”
“Talagang kung nagtanong ka sa kanila kung sino ang lumikha ng mga langit at lupa at nagpasilbi ng araw at buwan ay talagang magsasabi nga silang si Allāh. Kaya paanong nalilinlang sila [palayo sa pagsamba kay Allāh]?”
Ang sinasabi nga sa atin ng budhi at ng mundo
Tunay ang budhi, at sang-ayon ang Qur'an na binibigyan ang bawat kaluluwa ng pakiramdam ng tama at mali. Naniniwala ang deista sa isang Gumawa ngunit sa walang mensahe, at sinasabing sapat na ang budhi at ang mundo. Marami silang sinasabi sa atin. Sinasabi sa atin ng budhi na mabuti ang kabaitan at masama ang kalupitan. Sinasabi sa atin ng mundo na umiiral ang isang marunong na Gumawa. Hindi nila sinasabi sa atin ang lahat. Hindi nagkasundo ang mga taos-pusong taong may malinis na budhi tungkol sa hinihingi ng katarungan, at sigurado ang bawat isa. Hindi tinatapos ng isang mensahe ang bawat hindi pagkakasundo, at nagkakaiba rin ang mga Muslim sa mga detalye. Ang ipinapasya nito ay ang mga saligan: kung sino ang sasambahin, kung ano ang hinihingi Niya sa pangkalahatan, kung pinatatawad ang mali at kung ano ang sumusunod sa kamatayan. Tahimik din ang budhi kung pinatatawad ba ang isang maling ginawa laban sa Diyos (﷾), at kung nagpapatuloy ba ang buhay pagkatapos ng kamatayan. May sariling pahina ang tanong kung kayang ipasya ng budhi lamang ang tama at mali.
“sumpa man sa isang kaluluwa at sa pagkahubog nito, saka nagpatalos Siya rito ng kasamaang-loob nito at pangingilag magkasala nito;”
| Tanong | Katwiran at budhi | Isang mensahe |
|---|---|---|
| Na may marunong na Manlilikha | ||
| Na mabuti ang kabaitan | ||
| Kung ano ang hinihingi Niya sa atin | ||
| Kung pinatatawad ang maling ginawa laban sa Kanya | ||
| Kung ano ang kasunod ng kamatayan |
- Sinasabi sa atin
- Tahimik
Ipinapakita ng mga bakas ng paa na may dumaan. Hindi nito ipinapakita kung saan siya papunta.
Kung bakit inaasahang magsasalita ang isang marunong na Gumawa
Inilalarawan din Siya ng mga dahilang humahantong sa isang Gumawa bilang marunong at may layunin. Gumawa Siya ng isang maayos na mundo at ng mga isip na kayang umunawa rito. Gumawa rin Siya ng mga nilalang na nagtatanong kung bakit sila narito at nakararamdam na may ilang bagay na dapat gawin. Mas makatwirang asahan na sasagutin ng isang marunong na Gumawa ang gayong mga nilalang kaysa gawin silang kayang magtanong at pagkatapos ay manatiling tahimik. Isa itong inaasahan, hindi isang patunay. Hindi nito sinasabi kung aling mensahe ang sa Kanya. Ang sinasabi lamang nito ay ang isang mensahe ang inaasahang ibibigay ng isang marunong na Gumawa, kaya nararapat pakinggan ang bawat pag-aangking ito iyon.
“O nilikha sila ng hindi isang anuman o sila ay ang mga tagalikha? O lumikha sila ng mga langit at lupa? Bagkus hindi sila nakatitiyak.”
Ganoon din ang sinasabi ng Islam: hindi ka ginawa nang walang kabuluhan
Itinatanong ng Qur'an ang parehong tanong. Itinatanong nito kung iniisip ba ng mga tao na ginawa sila nang walang-kabuluhan at hindi na kailanman ibabalik para tuusin (23:115). Itinatanong nito kung iniisip ba ng tao na iiwan siyang walang layunin (75:36). Binabasa ni Ibn Kathir ang una bilang pagtatanong kung inakala ba ng mga tao na ginawa sila nang walang layunin o karunungan. Iniuugnay niya ito sa ikalawa. Para sa ikalawa ay iniuulat niya na binasa ito nina Mujahid at al-Shafi'i bilang: hindi iniwang walang utos at walang pagbabawal. Naniniwala siya na nangangahulugan din ang talata na hindi iniiwan ang tao sa libingan nang hindi binubuhay.
“Kaya nagpalagay ba kayo na lumikha lamang Kami sa inyo nang walang-kabuluhan, at na kayo tungo sa Amin ay hindi pababalikin [para tuusin]?”
“Nag-aakala ba ang tao na iiwan siya nang napababayaan?”
Binabasa ang tanong bilang pagtatanong kung inakala ba ng mga tao na nilikha sila nang walang-kabuluhan, nang walang layunin at walang anumang karunungan mula sa Diyos, at na hindi sila babalik sa Kanya sa Kabilang-buhay. Iniuugnay niya ito sa 75:36, na nagtatanong kung inaakala ba ng tao na iiwan siya nang napababayaan.
Iniuulat ang dalawang maagang pagbasa sa “iiwan siya nang napababayaan”. Sinasabi ni al-Suddi na ang ibig sabihin nito ay hindi na bubuhaying muli. Sinasabi nina Mujahid, al-Shafi'i at Abd al-Rahman ibn Zayd ibn Aslam na ang ibig sabihin nito ay hindi uutusan at hindi pagbabawalan. Pinaniniwalaan ni Ibn Kathir na saklaw ng talata ang dalawa. Hindi iniiwan ang tao sa mundong ito nang walang utos at pagbabawal, at hindi siya iniiwan sa libingan nang hindi bubuhaying muli at titipunin tungo sa Diyos.
Isang sugo sa bawat bayan
Sinasabi ng Qur'an na nagpadala ang Diyos (﷾) ng mga sugo upang walang katwiran ang mga tao laban sa Kanya (4:165). Sinasabi nito na nagkaroon ng isa ang bawat bayan (10:47), na may parehong panawagang paglingkuran si Allah (﷾) at iwasan ang masama (16:36). Binabasa ito ni Ibn Kathir bilang isang panawagang sambahin ang Diyos (﷾) lamang, na dinala ng bawat sugo. Walang pinarurusahan bago dumating ang isang sugo upang balaan siya (17:15). Kaya hindi inilalarawan ng Qur'an ang isang Gumawang iniwan ang karamihan ng sangkatauhan nang walang patnubay.
“[Nagsugo Kami ng] mga sugo bilang mga tagapagbalita ng nakagagalak at mga tagapagbabala upang hindi magkaroon ang mga tao laban kay Allāh ng isang katwiran matapos ng mga sugo. Laging si Allāh ay Makapangyarihan, Marunong.”
“Para sa bawat kalipunan ay may sugo. Kaya kapag dumating ang sugo nila ay huhusga sa pagitan nila ayon pagkamakatarungan habang sila ay hindi nilalabag sa katarungan.”
“Talaga ngang nagpadala Kami sa bawat kalipunan ng isang sugo, na [nagsasabi]: “Sumamba kayo kay Allāh at umiwas kayo sa nagpapakadiyos.” Kaya mayroon sa kanila na pinatnubayan ni Allāh at mayroon sa kanila na nagindapat sa kanya ang kaligawan. Kaya humayo kayo sa lupain saka tumingin kayo kung papaano naging ang kinahinatnan ng mga tagapagpasinungaling.”
Ipinapaliwanag nito ang talata: nagpadala si Allah ng isang sugo sa bawat salinlahi at bawat pangkat ng mga tao. Silang lahat ay nanawagan sa pagsamba kay Allah at nagbawal sa pagsamba sa anumang bagay bukod sa Kanya. Ang pagsamba sa iba ay unang lumitaw sa mga anak ni Adan sa bayan ni Noe. Mula noon ay patuloy na nagpadala si Allah ng mga sugo na may ganitong panawagan. Si Noe ang unang sugong ipinadala ni Allah sa mga tao sa lupa, at tinatakan ni Allah ang mga sugo kay Muhammad (ﷺ). Ang kanyang panawagan ay umabot sa sangkatauhan at sa mga jinn, sa silangan at kanluran. Binabanggit niya kasama nito ang 21:25.
“Ang sinumang napatnubayan ay napatnubayan lamang para sa [pakinabang ng] sarili niya at ang sinumang naligaw ay naligaw lamang laban dito. Hindi papasanin ng isang tagapasan ang pasanin ng iba. Hindi Kami magpaparusa hanggang sa magpadala Kami ng isang sugo.”
Isang konklusyon ang ‘gawa ng tao’, hindi isang panimula
Tiyak na mga imbento ng tao ang ilang pag-aangking nagsasalita para sa Diyos (﷾). Madaling gawin ang gayong pag-aangkin. Dahilan iyon upang subukin ang mga pag-aangkin, hindi upang tanggihan ang lahat ng mga ito. Hindi ginagawang peke ng mga pekeng perang papel ang bawat papel. Sinusuri ang bawat papel, at masusuri rin ang isang pag-aangking nagmula sa Diyos (﷾). Itanong kung ano ang sinasabi nito tungkol sa Diyos (﷾) at kung sinasalungat nito ang sarili nito. Itanong kung napanatili ba ito, at kung may dala itong tanda na masusuri pa rin. Tinawag ni Thomas Paine, ang Ingles-Amerikanong manunulat ng ika-18 siglo, ang bawat pambansang simbahan na isang imbento ng tao. Narating niya iyon bilang isang konklusyon tungkol sa lahat ng mga ito, at kailangan pa ring subukin nang isa-isa ang bawat pag-aangkin.
Ang katwiran ng isang deista laban sa ipinahayag na relihiyon. Sa kabanata 1 ay sinasabi ni Paine na naniniwala siya sa iisang Diyos at umaasa sa kaligayahan lampas sa buhay na ito. Tinatawag niya ang bawat pambansang simbahan, Hudyo man, Kristiyano o ‘Turko’ (ang kanyang salita para sa simbahang Muslim), na imbensiyon ng tao. Sa kabanata 2 ay ikinakatwiran niya na ang isang pahayag ay pahayag lamang sa taong tumanggap nito, at sabi-sabi sa lahat ng iba pa. Kabilang sa kanyang mga halimbawa roon ang Qur'an: sinasabi niya na hindi niya mismo nakita ang anghel, kaya may karapatan siyang hindi paniwalaan ang salaysay. Sa kabanata 9 ay ikinakatwiran niya na ang nilikha ang salita ng Diyos, at na ipinahahayag nito sa tao ang lahat ng kailangang malaman tungkol sa Diyos.
Hinihiling ng Qur'an na subukin ito
Inaanyayahan ng Qur'an ang pagsubok. Sinasabi nito na kung nagmula ang aklat sa sinuman bukod kay Allah (﷾), makatatagpo ang mga tao ng maraming pagkakaiba-iba rito (4:82). Sinasabihan nito ang nag-aalinlangan na maglahad ng isang sura, isang kabanata, na tulad nito (2:23). Nagbababala rin ito laban sa pagsunod sa anumang walang kaalaman ang isang tao (17:36). Hindi humihingi ang Islam ng paniniwala nang nakapatay ang isip. Inilalatag ng pahina tungkol sa kung paano malalaman kung nagmula sa Diyos (﷾) ang isang banal na aklat ang mga pagsubok, at umiiral ang mga ito sa bawat aklat nang pantay.
“Kaya hindi ba sila nagmumuni-muni sa Qur’ān? Kung sakaling ito ay mula sa ganang iba pa kay Allāh, talaga sanang nakatagpo sila rito ng pagkakaiba-ibang marami.”
“Kung kayo ay nasa isang pag-aalinlangan sa ibinaba Namin sa Lingkod Namin, maglahad kayo ng isang kabanata kabilang sa tulad nito at tumawag kayo ng mga saksi ninyo bukod pa kay Allāh kung kayo ay mga tapat.”
“Huwag kang tumalunton sa anumang walang ukol sa iyo hinggil doon na isang kaalaman. Tunay na ang pandinig, ang paningin, at ang puso, ang bawat isa sa mga iyon ay laging pinananagutan.”
Ang idinaragdag ng mensahe: paniniwala, pagsamba at pagkatao nang magkakasama
Hindi nag-aalok ang Islam ng isang paniniwalang nag-iisa. Pinag-uugnay nito ang paniniwala sa Diyos (﷾) at ang pagdarasal, pagbibigay, pagtupad sa sariling salita at pagtitiis sa hirap (2:177). Ipinamumuhay ang buong buhay bilang sagot sa Gumawa. Ito ang idinaragdag ng isang mensahe sa paniniwala. Sinasabi nito sa atin kung ano ang nais Niya, at nagbibigay ito ng isang paraan ng pamumuhay na sumusunod mula sa pagkakilala sa Kanya.
“Ang pagsasamabuting-loob ay hindi na magbaling kayo ng mga mukha ninyo sa harap ng silangan at kanluran, subalit ang pagsasamabuting-loob ay ang sinumang sumampalataya kay Allāh, sa Huling Araw, sa mga anghel, sa kasulatan, at sa mga propeta; nagbigay ng yaman, sa kabila ng pagkaibig dito, sa mga may pagkakamag-anak, sa mga ulila, sa mga dukha, sa kinapos sa daan, sa mga nanghihingi, at alang-alang sa pagpapalaya ng mga alipin; [ang] nagpanatili ng dasal; [ang] nagbigay ng zakāh; at ang mga tumutupad sa kasunduan sa kanila kapag nakipagkasunduan sila; at [lalo na] ang mga matiisin sa kadahupan at kariwaraan, at sa sandali ng labanan. Ang mga iyon ay ang mga nagpakatotoo [sa pananampalataya nila] at ang mga iyon ay ang mga tagapangilag magkasala.”
Ang mga tugon na sinagot
The Age of Reason, Bahagi I (1794)
Ang katwiran ng isang deista laban sa ipinahayag na relihiyon. Sa kabanata 1 ay sinasabi ni Paine na naniniwala siya sa iisang Diyos at umaasa sa kaligayahan lampas sa buhay na ito. Tinatawag niya ang bawat pambansang simbahan, Hudyo man, Kristiyano o ‘Turko’ (ang kanyang salita para sa simbahang Muslim), na imbensiyon ng tao. Sa kabanata 2 ay ikinakatwiran niya na ang isang pahayag ay pahayag lamang sa taong tumanggap nito, at sabi-sabi sa lahat ng iba pa. Kabilang sa kanyang mga halimbawa roon ang Qur'an: sinasabi niya na hindi niya mismo nakita ang anghel, kaya may karapatan siyang hindi paniwalaan ang salaysay. Sa kabanata 9 ay ikinakatwiran niya na ang nilikha ang salita ng Diyos, at na ipinahahayag nito sa tao ang lahat ng kailangang malaman tungkol sa Diyos.
Sinipi para sa
Ang nilikha ang salita ng Diyos sa lahat ng tao. Ibinubunyag nito ang lahat ng kailangang malaman tungkol sa Diyos, kaya walang aklat ang kailangan.
Ang tugon
Ipinapakita ng nilikha ang isang Gumawa, at sang-ayon ang Islam na nagsasalita ito sa lahat. Ang hindi nito ipinapakita ay ang Kanyang kalooban. Pinatatawad ba Niya ang mali? Ano ang hinihingi Niya? Ano ang sumusunod sa kamatayan? Umaasa lamang si Paine sa kaligayahan lampas sa buhay na ito. Hindi sagot ang isang pag-asa. Ang Gumawa lamang ang makapagsasabi.
Kung saan ito humahantong — Sinasagot ng nilikha kung may Gumawa. Iniiwan nitong bukas kung ano ang nais Niya, at iyon ang dahilan ng isang mensahe.
Qur'an 91:7-8 — Surah Ash-Shams, talata 7-8
“sumpa man sa isang kaluluwa at sa pagkahubog nito, saka nagpatalos Siya rito ng kasamaang-loob nito at pangingilag magkasala nito;”
Sinipi para sa
Ang budhi ang patnubay na ibinigay ng Diyos sa bawat tao. Sinasabi nito sa atin ang tama at mali nang walang anumang aklat.
Ang tugon
Sang-ayon ang Islam na ibinibigay ang budhi sa bawat kaluluwa (91:7-8). Sinasabi nito sa atin na umiiral ang tama at mali. Hindi nito ipinapasya ang mga detalye, at hindi nagkasundo tungkol sa mga ito ang mga taos-pusong taong may malinis na budhi. Hindi tinatapos ng isang mensahe ang bawat hindi pagkakasundo, at nagkakaiba rin ang mga Muslim sa mga detalye. Ang ipinapasya nito ay ang mga saligan: kung sino ang sasambahin, kung ano ang hinihingi Niya sa pangkalahatan, kung pinatatawad ang mali at kung ano ang sumusunod sa kamatayan.
Kung saan ito humahantong — Isang regalo at isang saksi ang budhi, ngunit hindi ito ang buong sagot. May sariling pahina ang tanong kung ano ang kayang ipasya ng budhi.
Belief without Borders (2014)
Isang pag-aaral ng isang teologo batay sa mga panayam sa mga 100 Amerikanong tinatawag ang sarili na espirituwal ngunit hindi relihiyoso. Natuklasan nito na, sa pangkalahatan, hindi sila naniniwala sa isang Diyos na nakikialam o personal, at inilalagay nila ang espirituwal na awtoridad sa indibidwal sa halip na sa isang pamayanan o tradisyon.
Sinipi para sa
Maraming espirituwal ngunit hindi relihiyoso ang hindi naniniwala sa isang Diyos na nakikialam. Isang ganoong pakikialam ang isang mensahe, kaya walang ganoon.
Ang tugon
Ang karaniwang dahilan ng pananaw na iyon ay tumatakbo ang mundo ayon sa matatag na mga batas. Inilalarawan ng mga batas ng kalikasan ang nangyayari kapag walang kumikilos na lampas sa kalikasan. Hindi nila maipagbabawal sa sarili nilang Gumawa ang kumilos. Napakaliit na bagay ang makipag-usap sa isang isip kumpara sa paggawa ng mundo. Itinatanong ng Qur'an kung iiwan ba ng isang Gumawang lumikha ng mga nilalang na kayang magtanong kung bakit sila narito ang mga ito nang walang layunin (23:115; 75:36).
Kung saan ito humahantong — Hindi itinatali ng matatag na mga batas ang kanilang Gumawa. Ang katahimikan ang mas kakaibang disenyo para sa isang marunong na Gumawa.
Qur'an 10:47 — Surah Yunus, talata 47
“Para sa bawat kalipunan ay may sugo. Kaya kapag dumating ang sugo nila ay huhusga sa pagitan nila ayon pagkamakatarungan habang sila ay hindi nilalabag sa katarungan.”
Sinipi para sa
Hindi makatarungan sa lahat ng iba ang isang mensahe sa iisang bayan sa iisang panahon. Hindi pipiliin ng isang makatarungang Diyos ang gayong paraan.
Ang tugon
Hindi iyon ang sinasabi ng Qur'an. Sinasabi nito na isinugo ang isang sugo sa bawat bayan (10:47), na may parehong panawagang paglingkuran si Allah (﷾) (16:36). Walang pinarurusahan bago nakarating sa kanya ang mensahe (17:15). Dumating ang mga sugo upang walang sinumang magkaroon ng katwiran laban sa Diyos (﷾) (4:165).
Kung saan ito humahantong — Ayon sa Islam ay walang bayang iniwang walang sugo, at walang sinumang hinahatulan bago nakarating sa kanya ang mensahe.
The Age of Reason, Bahagi I (1794)
Ang katwiran ng isang deista laban sa ipinahayag na relihiyon. Sa kabanata 1 ay sinasabi ni Paine na naniniwala siya sa iisang Diyos at umaasa sa kaligayahan lampas sa buhay na ito. Tinatawag niya ang bawat pambansang simbahan, Hudyo man, Kristiyano o ‘Turko’ (ang kanyang salita para sa simbahang Muslim), na imbensiyon ng tao. Sa kabanata 2 ay ikinakatwiran niya na ang isang pahayag ay pahayag lamang sa taong tumanggap nito, at sabi-sabi sa lahat ng iba pa. Kabilang sa kanyang mga halimbawa roon ang Qur'an: sinasabi niya na hindi niya mismo nakita ang anghel, kaya may karapatan siyang hindi paniwalaan ang salaysay. Sa kabanata 9 ay ikinakatwiran niya na ang nilikha ang salita ng Diyos, at na ipinahahayag nito sa tao ang lahat ng kailangang malaman tungkol sa Diyos.
Sinipi para sa
Sabi-sabi ang pahayag mula sa Diyos sa lahat maliban sa unang taong tumanggap nito. Walang sinumang obligadong maniwala sa isang ulat.
Ang tugon
Ang Qur'an ang sariling halimbawa ni Paine. Hindi niya nakita ang anghel, kaya hindi siya maniniwala. Ngunit hindi hinihiling ng Qur'an na paniwalaan ito batay sa isang ulat ng anghel lamang. Narito ang teksto mismo, at kayang subukin ng sinuman ngayon ang hamon nito na maglahad ng isang sura na tulad nito (2:23; 17:88). Tinitimbang, hindi binabalewala, ang mga ulat ng nakaraan, at dumarating ang isang ito na hawak ang aklat.
Kung saan ito humahantong — Dahilan ang sabi-sabi upang suriin ang isang ulat, hindi upang balewalain ito. Hinihiling ng Qur'an na suriin ito.
Qur'an 2:23 — Surah Al-Baqarah, talata 23
“Kung kayo ay nasa isang pag-aalinlangan sa ibinaba Namin sa Lingkod Namin, maglahad kayo ng isang kabanata kabilang sa tulad nito at tumawag kayo ng mga saksi ninyo bukod pa kay Allāh kung kayo ay mga tapat.”
Sinipi para sa
Inaangkin ng bawat relihiyon ang awtoridad ng Diyos, at inaakusahan ng bawat isa ang iba ng kamalian. Kaya mga imbento ng tao ang lahat ng mga ito.
Ang tugon
Ipinapakita ng magkakaribal na pag-aangkin na mali ang ilan. Hindi nila ipinapakita na mali ang lahat. Hindi ginagawang peke ng mga pekeng perang papel ang bawat papel. Ang paraan upang malaman ay subukin ang bawat pag-aangkin, at iniaalok ng Qur'an ang sarili nito para sa pagsubok na iyon (2:23; 4:82).
Kung saan ito humahantong — Dapat ipakita nang isa-isa ang ‘gawa ng tao’. Hindi ito maipapalagay sa lahat ng mga ito.
Qur'an 17:36 — Surah Al-Isra, talata 36
“Huwag kang tumalunton sa anumang walang ukol sa iyo hinggil doon na isang kaalaman. Tunay na ang pandinig, ang paningin, at ang puso, ang bawat isa sa mga iyon ay laging pinananagutan.”
Sinipi para sa
Ang bawat tao ang tanging awtoridad sa kung ano ang totoo tungkol sa Diyos. Hindi siya maitatali ng isang mensahe mula sa labas.
Ang tugon
Walang sinumang makapaniniwala para sa iba, at hindi humihingi ang Islam ng bulag na paniniwala. Sinasabihan nito ang mambabasa na huwag sumunod sa anumang wala siyang kaalaman (17:36) at timbangin ang aklat (4:82). Hindi kapareho ng pagpapasya para sa sarili kung ano ang nais ng Diyos (﷾) ang paghatol sa isang mensahe.
Kung saan ito humahantong — Hinihiling ng Islam sa bawat tao na hatulan ang mensahe. Hindi nito hinihiling na isantabi niya ang paghatol.
Qur'an 2:177 — Surah Al-Baqarah, talata 177
“Ang pagsasamabuting-loob ay hindi na magbaling kayo ng mga mukha ninyo sa harap ng silangan at kanluran, subalit ang pagsasamabuting-loob ay ang sinumang sumampalataya kay Allāh, sa Huling Araw, sa mga anghel, sa kasulatan, at sa mga propeta; nagbigay ng yaman, sa kabila ng pagkaibig dito, sa mga may pagkakamag-anak, sa mga ulila, sa mga dukha, sa kinapos sa daan, sa mga nanghihingi, at alang-alang sa pagpapalaya ng mga alipin; [ang] nagpanatili ng dasal; [ang] nagbigay ng zakāh; at ang mga tumutupad sa kasunduan sa kanila kapag nakipagkasunduan sila; at [lalo na] ang mga matiisin sa kadahupan at kariwaraan, at sa sandali ng labanan. Ang mga iyon ay ang mga nagpakatotoo [sa pananampalataya nila] at ang mga iyon ay ang mga tagapangilag magkasala.”
Sinipi para sa
Nagdudulot ng pagpapaimbabaw at kontrol ang organisadong relihiyon, kaya mas mabuting panatilihing pribado ang pananampalataya.
Ang tugon
Inaabuso nga ng mga tao ang relihiyon. Sinasabi ng Qur'an na hindi katuwiran ang pagbaling ng mukha sa silangan o kanluran, at inililista nito ang paniniwala, pagbibigay, pagdarasal, tinupad na mga pangako at pagtitiis (2:177). Ipinapakita ng pag-abuso ng ilan na nabibigo ang mga tao. Hindi nito ipinapakita na walang ipinadalang mensahe ang Diyos (﷾).
Kung saan ito humahantong — Dahilan ang mga kabiguan ng mga tagasunod upang suriin ang mensahe, at nagtatakda ang Qur'an ng isang pamantayang hindi naaabot ng walang lamang anyo.
Mga pananaw
Deismo: isang Gumawa, ngunit walang mensahe
Ginawa ng Diyos ang mundo at nagsasalita Siya sa lahat sa pamamagitan nito. Hindi mapepeke, mawawala o maling maisasalin ang nilikha, at sinasabi nito sa atin ang lahat ng kailangan nating malaman tungkol sa Diyos. Ang isang mensahe sa iisang tao sa iisang panahon ay sabi-sabi lamang sa lahat ng iba. Hindi pipiliin ng isang Diyos na nais na kilalanin Siya ng lahat ang gayong paraan.
Thomas Paine, The Age of Reason, Bahagi I (1794)
Ang nilikha ang salita ng Diyos, at ibinubunyag nito sa tao ang lahat ng kailangang malaman tungkol sa Diyos. Walang idinaragdag ang anumang aklat.
Pagtutol
Ipagpalagay nang itinuturo ng nilikha ang isang Gumawa at nagsasalita ito sa lahat. Hindi nito sinasabi kung ano ang hinihingi Niya, o kung pinatatawad ang mali. Si Paine mismo ay umaasa lamang sa kaligayahan lampas sa buhay na ito. Itinatanong ng Qur'an kung ginawa ba ang tao nang walang layunin (23:115; 75:36).
Inaangkin ng bawat pambansang simbahan ang isang espesyal na misyon mula sa Diyos, na para bang hindi bukas sa bawat tao nang pantay ang daan tungo sa Diyos. Hindi iyon makatarungan sa iba.
Pagtutol
Ipagpalagay nang dapat bukas sa lahat ang daan ng Diyos (﷾). Sinasabi ng Qur'an na isinugo ang isang sugo sa bawat bayan na may iisang panawagan (10:47; 16:36). Walang pinarurusahan bago ito nakarating sa kanya (17:15).
Pahayag lamang ang isang pahayag mula sa Diyos sa taong tumanggap nito. Sabi-sabi ito sa lahat ng iba, kaya walang sinumang obligadong maniwala rito.
Pagtutol
Inaamin ni Paine na kayang kausapin ng Diyos (﷾) ang isang tao. Dahilan ang sabi-sabi upang suriin ang isang ulat, hindi upang balewalain ito. Hindi nakasalalay ang Qur'an sa ulat lamang: narito ang teksto nito at ang hamon nito upang subukin (2:23; 17:88).
Lokal at nagbabago ang wika ng tao, kaya hindi ito gagamitin ng Diyos upang abutin ang lahat ng tao. Nagsasalita Siya sa pamamagitan ng nilikha sa halip.
Pagtutol
Ipagpalagay nang nagkakaiba ang mga wika. Sinasabi ng Qur'an na nagturo ang bawat sugo sa wika ng sarili niyang bayan (14:4). Dinala ng bawat isa ang parehong panawagang paglingkuran si Allah (﷾) (16:36).
Espirituwal, hindi relihiyoso
Tunay ang pagkamangha, pasasalamat at pakiramdam ng isang bagay na mas dakila, at hindi kailangan ng mga ito ng isang kredo. Ang bawat tao ang pinakamahusay na hukom ng kung ano ang totoo para sa kanya. Pagkakahati at kontrol lamang ang idinaragdag ng isang takdang hanay ng mga paniniwala at gawain.
Linda A. Mercadante, Belief without Borders (2014), tungkol sa mga taong naglalarawan sa kanilang sarili sa ganitong paraan
Sapat na ang isang personal na pakiramdam sa banal. Walang takdang paniniwala o gawain ang kailangan.
Pagtutol
Ipagpalagay nang tunay at sulit ang pagkamangha at pasasalamat. Hindi masasabi sa atin ng isang damdamin kung ano ang nais ng Gumawa. Ang Gumawa lamang ang makapagsasabi (23:115; 75:36).
Ang bawat tao ang huling awtoridad sa kung ano ang totoo tungkol sa Diyos, kaya walang mensahe mula sa labas ang makapagtatali sa kanya.
Pagtutol
Ipagpalagay nang dapat humatol ang bawat tao para sa kanyang sarili. Ang paghatol ang hinihingi ng Qur'an: timbangin ang aklat at sundin lamang ang alam mo (4:82; 17:36). Hindi kapareho ng pagpapasya kung ano ang nais ng Diyos (﷾) ang paghatol sa isang mensahe.
Nagdudulot ng pagpapaimbabaw at kontrol ang organisadong relihiyon, kaya mas mabuting panatilihing pribado ang pananampalataya.
Pagtutol
Ipagpalagay nang inaabuso ng mga tao ang relihiyon. Sinasabi mismo ng Qur'an na hindi katuwiran ang walang lamang anyo (2:177). Hindi ipinapakita ng pag-abuso ng ilan na walang ipinadalang mensahe ang Diyos (﷾).
Gawa ng tao ang lahat ng relihiyon
Nagsimula ang bawat relihiyon sa partikular na mga tao sa isang partikular na panahon, at inaangkin ng bawat isa ang isang espesyal na misyon mula sa Diyos. Isinulat ni Paine na ang bawat pambansang simbahan, Hudyo, Kristiyano o Turko (ang kanyang salita para sa Muslim), ay isang imbento ng tao. Kaya hindi dapat nakasalalay sa alinman sa mga ito ang paniniwala sa Diyos.
Thomas Paine, The Age of Reason, Bahagi I (1794)
Inaangkin ng bawat relihiyon ang isang espesyal na misyon mula sa Diyos, at inaakusahan ng bawat isa ang iba ng kamalian. Kaya malamang na mga imbento ng tao ang lahat ng mga ito.
Pagtutol
Ipagpalagay nang may mga taong huwad na nag-angkin ng awtoridad ng Diyos (﷾). Ipinapakita ng magkakaribal na pag-aangkin na mali ang ilan, hindi na mali ang lahat. Masusubok ang bawat pag-aangkin (4:82; 2:23).
Ang pananaw ng Islam
Hindi gagawa ang isang marunong na Gumawa ng mga nilalang na kayang magtanong kung bakit sila narito at iiwan silang walang sagot. Itinatanong ng Qur'an ang parehong tanong, sinasabing may sugong dumating sa bawat bayan, at inaanyayahan ang lahat na subukin ang pag-aangkin nito. Ibinibigay ng Islam ang paniniwala, pagsamba at pagkatao nang magkakasama bilang iisang paraan ng pamumuhay.
Itinatanong ng Qur'an kung iniisip ba ng mga tao na nilikha sila nang walang-kabuluhan at hindi na ibabalik. Itinatanong nito kung iniisip ba ng tao na iiwan siyang walang layunin.
Naniniwala si Ibn Kathir na sakop ng 75:36 ang dalawang pagbasa. Hindi iniiwan ang tao sa mundong ito nang walang utos at pagbabawal. Hindi siya iniiwan sa libingan nang hindi binubuhay.
Nagpadala ang Diyos (﷾) ng isang sugo sa bawat bayan na may panawagang paglingkuran si Allah (﷾) at iwasan ang masama. Kaya walang sinumang may katwiran laban sa Kanya.
Walang pinarurusahan bago dumating ang isang sugo upang balaan siya.
Inaanyayahan ng Qur'an ang pagsubok. Sinasabi nito na kung mula sa sinuman bukod kay Allah (﷾), magpapakita ito ng maraming pagkakaiba-iba. Hinahamon nito ang nag-aalinlangan na maglahad ng isang sura na tulad nito, at nagbababala laban sa pagsunod sa anumang walang kaalaman ang isang tao.
Pinag-uugnay ng Islam ang paniniwala sa Diyos (﷾) at ang pagdarasal, pagbibigay, pagtupad sa sariling salita at pagtitiis. Kaya ipinamumuhay ang buong buhay bilang sagot sa Gumawa.