Përgjigje e shkurtër
Jo. Të kesh pyetje nuk është mëkat, dhe as një dyshim kalimtar që nuk ju pëlqen. Disa Sahabë i thanë një herë Profetit (ﷺ) se kishin mendime tepër të tmerrshme për t'i thënë. Ai e quajti shqetësimin e tyre: “ky është besimi i qartë”. Ai tha se Allahu (﷾) i fal mendimet kalimtare, nëse njeriu nuk vepron sipas tyre as nuk flet për to. Ajo mbi të cilën besimi nuk mund të qëndrojë është një dyshim i ngulitur për thelbin e tij. Ky thelb është: Allahu (﷾) është Zoti, Muhamedi (ﷺ) është i Dërguari i Allahut (﷾), dhe Kurani është fjala e Allahut (﷾). Prandaj, kur vjen një dyshim, hulumtojeni dhe pyesni ata që dinë. Siguria rritet hap pas hapi. Edhe Ibrahimi, që besonte, kërkoi të shihte si i jep Allahu (﷾) jetë, “por dëshiroj të më qetësohet zemra”.
Shpjegimi i plotë
Një pyetje nuk është dyshim
Shumë njerëz një pyetje e quajnë dyshim. Ato nuk janë e njëjta gjë. Pyetja është kur besoni diçka, por doni ta kuptoni më mirë. Çfarë do të thotë ky ajet? Si t'i përgjigjem këtij kundërshtimi? Dyshimi është kur nuk jeni më të sigurt se është e vërtetë.
Pyetjet janë të mirëpritura në Islam. Kurani e mëson besimtarin të lutet: “O Zoti im, shtoma dijeninë!” (20:114). Sahabët i bënin Profetit (ﷺ) pyetje të vështira. Një herë ai u tha se vendi i secilit në jetën tjetër është shkruar tashmë. Ata pyetën nëse duhej të ndalonin së bëri vepra. Ai nuk i qortoi. U përgjigj: vazhdoni të bëni vepra.
“I Lartësuar qoftë Allahu, Sunduesi i Vërtetë! Mos nxito për ta lexuar Kuranin para se të përfundojë shpallja e tij dhe thuaj: “O Zoti im, shtoma dijeninë!””
Aliu transmeton se në një xhenaze Profeti (ﷺ) tha se vendi i çdo njeriu në Xhenet ose në Zjarr është shkruar tashmë. Sahabët pyetën nëse atëherë duhej të mbështeteshin në atë që ishte shkruar dhe të linin veprat. Ai tha: vazhdoni të bëni vepra, sepse secilit do t'i lehtësohet të bëjë veprat që e çojnë atje ku u krijua. Pastaj recitoi Kuranin 92:5-7.
| Lloji | Çfarë është | A është mëkat? | Çfarë të bëni |
|---|---|---|---|
| Një pyetje | Besoni dhe doni të kuptoni | Jo | Pyesni njerëzit e dijes |
| Një pëshpëritje kalimtare | Një mendim që nuk ju pëlqen dhe e largoni | Jo | Kërkoni mbrojtje tek Allahu (﷾) dhe ndaluni |
| Një dyshim i ngulitur për thelbin | Nuk jeni më të sigurt se është e vërtetë | Besimi nuk mund të qëndrojë mbi të | Kërkoni përgjigjen derisa të jeni të sigurt |
Një mendim kalimtar nuk është mëkat
Disa nga Sahabët erdhën te Profeti (ﷺ) të shqetësuar. Ata kishin mendime që secili prej tyre i ndiente tepër të rënda për t'i thënë. Ai pyeti nëse vërtet i gjenin. Ata thanë po. Ai tha: “ky është besimi i qartë”. Ata e urrenin mendimin dhe e largonin. Ai shqetësim ishte shenjë besimi, jo humbjeje të tij.
Ai tha gjithashtu se Allahu (﷾) i fal mendimet e këqija që kalojnë nëpër mend. Kjo vlen për sa kohë që njeriu nuk vepron sipas tyre as nuk flet për to. Ai paralajmëroi se Shejtani do të pyeste kush e krijoi këtë e atë, dhe në fund kush e krijoi Zotin e tij. Kur vjen kjo, tha ai, kërkoni mbrojtje tek Allahu (﷾) dhe ndaluni aty. Ju nuk jeni mendimet tuaja kalimtare.
Ebu Hurejra transmeton se disa nga Sahabët erdhën te Profeti (ﷺ) dhe thanë se gjenin në mendjet e tyre mendime që secili prej tyre i quante tepër të rënda për t'i thënë. Ai pyeti nëse vërtet i gjenin. Ata thanë po. Ai tha: ky është besimi i qartë.
Ebu Hurejra transmeton se Profeti (ﷺ) tha se Allahu ia ka falur umetit të tij mendimet e këqija që u kalojnë nëpër mend, për sa kohë që nuk flasin për to as nuk veprojnë sipas tyre.
Ebu Hurejra transmeton se Profeti (ﷺ) tha se Shejtani i vjen njeriut dhe e pyet se kush e krijoi këtë gjë dhe atë, derisa e pyet se kush e krijoi Zotin e tij. Kur i vjen ky mendim, njeriu duhet të kërkojë mbrojtje tek Allahu dhe të ndalet aty.
Mbi çfarë qëndron besimi
Besimi në Islam ka gjashtë shtylla. Ato janë besimi në Allahun (﷾), në engjëjt e Tij, në librat e Tij, në të dërguarit e Tij, në Ditën e Fundit dhe në caktimin. Në zemër të tij janë tri të vërteta. Allahu (﷾) është i vetmi Zot. Muhamedi (ﷺ) është i Dërguari i Allahut (﷾). Kurani është fjala e Allahut (﷾). Profeti (ﷺ) tha se kushdo që e takon Allahun (﷾) pa dyshim për dy të parat do të hyjë në fund në Xhenet. Kurani i përshkruan besimtarët si ata që besuan dhe “pastaj nuk dyshojnë” (49:15). Ai hapet duke e quajtur veten Librin në të cilin “nuk ka dyshim” (2:2).
Prandaj një dyshim i ngulitur për këto të vërteta nuk është diçka me të cilën të jetosh. Është diçka për ta zgjidhur. Një dyshim që vjen dhe kundër të cilit luftoni është ndryshe. Ai është pjesë e sprovës, dhe ilaçi është të kërkoni përgjigjen. Të ndihesh i pasigurt për një kohë nuk është e njëjta gjë me refuzimin e Islamit. As të mos kesh ende përgjigje për një kundërshtim. Mos vendosni se jeni të humbur. Vazhdoni të kërkoni.
Ebu Hurejra transmeton se gjatë marshimit për në Tebuk, kur ushqimi u pakësua, Profeti (ﷺ) u lut mbi atë që kishte mbetur dhe ishte më se i mjaftueshëm. Pastaj tha: dëshmoj se nuk ka zot tjetër përveç Allahut dhe se unë jam i Dërguari i Tij; robi që e takon Allahun me këto dy, pa pasur dyshim në to, do të hyjë në Xhenet.
“Besimtarë të vërtetë janë vetëm ata që besojnë Allahun dhe të Dërguarin e Tij dhe pastaj nuk dyshojnë, por luftojnë në rrugën e Allahut me pasurinë dhe jetën e tyre. Këta janë besimtarë të sinqertë.”
“Ky është Libri në të cilin nuk ka dyshim. Ai është udhërrëfyes për të devotshmit,”
Omer ibn el-Hatabi transmeton se një i panjohur me rroba shumë të bardha, pa asnjë shenjë udhëtimi mbi të, u ul para Profetit (ﷺ) dhe e pyeti për Islamin, besimin dhe përsosmërinë në adhurim. I pyetur për besimin, Profeti tha se është të besosh në Allahun, në engjëjt e Tij, në librat e Tij, në të dërguarit e Tij dhe në Ditën e Fundit, dhe të besosh në caktimin hyjnor, të mirën dhe të keqen e tij. Më pas Profeti i tha Omerit se i panjohuri ishte Xhibrili, që kishte ardhur t'u mësonte fenë e tyre.
Siguria vjen hap pas hapi
Kurani flet për sigurinë në më shumë se një shkallë. Ai flet për ta ditur të vërtetën “me siguri”, dhe pastaj për ta parë “me syrin e sigurisë” (102:5-7). Këto ajete flasin për Zjarrin, por tregojnë se siguria ka shkallë. Kurani e quan gjithashtu mesazhin e vet “e vërtetë e pamohueshme” (69:51). Pra, të jesh i sigurt nuk është një pikë e vetme e ngulitur. Ajo mund të rritet.
Mendoni për një zjarr. Mund të jeni të sigurt se ai është aty sepse jua thotë dikush që i besoni. Pastaj e shihni me sytë tuaj. Ishit të sigurt më parë, dhe tani jeni edhe më të sigurt. Një mysliman duhet të ketë të parën: një mendje që është e sigurt. Disa gjëra do të shihen vetëm në jetën tjetër.
“Kujdes! Ah, sikur ta dinit të vërtetën me siguri! Sigurisht që do ta shihni Zjarrin flakërues! Pastaj, me të vërtetë, do ta shihni atë me syrin e sigurisë.”
“Ai është, pa dyshim, e vërtetë e pamohueshme.”
Siguria e mendjes
Jeni të sigurt, sepse arsyet janë të qarta (102:5).
Siguria e syrit
E shihni me sytë tuaj (102:7).
Edhe profetët kërkuan të shihnin
Ibrahimi tha: “O Zoti im! Tregomë si i ngjall të vdekurit!” Allahu (﷾) pyeti: “A nuk beson?” Ai tha: “Besoj”, “por dëshiroj të më qetësohet zemra” (2:260). Pra, ai nuk ishte në dyshim. Ai besonte tashmë, dhe kërkoi edhe të shihte. Allahu (﷾) ia tregoi, me katër zogj të kthyer në jetë.
Musai, që foli me Allahun (﷾), kërkoi: “O Zoti im, shfaqu që të të shoh”. Allahu (﷾) tha: “Ti nuk mund të më shohësh!” Kur lavdia e Tij preku malin, ai u bë pluhur (7:143). Pra, kërkimi i më shumë sigurie nuk është mungesë besimi. Por jo gjithçka do të tregohet në këtë jetë.
“Kur Ibrahimi tha: “O Zoti im! Tregomë si i ngjall të vdekurit!” – Zoti i tha: “A nuk beson?” - “Besoj” - iu përgjigj Ibrahimi, “por dëshiroj të më qetësohet zemra.” Allahu i tha: “Merr katër zogj dhe copëtoji. Shpërndaj në çdo kodër nga një copë prej tyre pastaj thirri! Ata do të të vijnë me të shpejtë. Dhe ta dish se Allahu është i Plotfuqishëm dhe i Urtë.””
“Kur Musai erdhi në kohën e caktuar dhe Zoti foli me të, ai tha: “O Zoti im, shfaqu që të të shoh” Zoti tha: “Ti nuk mund të më shohësh! Por shiko në atë mal: nëse ai mbetet në vendin e vet, atëherë ti do të më shohësh Mua”. E kur Zoti i tij iu shfaq malit, e thërrmoi atë dhe e bëri pluhur, ndërsa Musait i ra të fikët. Kur erdhi në vete, ai tha: “I lavdëruar qofsh Ti o Zot! Kthehem te Ti i penduar. Unë jam i pari i besimtarëve!””
Çfarë të bëni kur vjen një dyshim
Së pari, pyesni çfarë lloji është. Nëse është një pëshpëritje, si pyetja kush e krijoi Zotin tuaj, kërkoni mbrojtje tek Allahu (﷾) dhe ndaluni aty. Nëse është një pyetje e vërtetë, hulumtojeni. Pyesni njerëzit e dijes dhe lexoni arsyet. Kurani e fton këtë. Ai u kërkon lexuesve të tij të kërkojnë kundërthënie në të. Thotë se do të gjenin shumë sikur të mos ishte prej Allahut (﷾) (4:82).
Mos e mbani vetëm, dhe mos e lini namazin ndërsa kërkoni. Nëse mendime të tilla nuk ikin dhe ju rëndojnë çdo ditë, flisni edhe me një mjek. Ndihma për këtë është e vërtetë.
Ebu Hurejra transmeton se Profeti (ﷺ) tha se Shejtani i vjen njeriut dhe e pyet se kush e krijoi këtë gjë dhe atë, derisa e pyet se kush e krijoi Zotin e tij. Kur i vjen ky mendim, njeriu duhet të kërkojë mbrojtje tek Allahu dhe të ndalet aty.
“A nuk përsiatin ata për Kuranin! Sikur ai të mos ishte prej Allahut, do të gjenin në të shumë kundërthënie.”
Këndvështrime
Feja e ndalon dyshimin
Disa kritikë të fesë thonë se besimtarëve u thuhet të mos dyshojnë kurrë, që të mos e shqyrtojnë kurrë besimin e tyre.
Fetë e ndalojnë dyshimin që besimtarët të mos shikojnë kurrë nga afër atë që besojnë.
Kundërpërgjigje
Islami i mirëpret pyetjet dhe mëson lutjen për më shumë dije (20:114). Ai u thotë atyre që bëjnë pohime për Allahun (﷾) të sjellin provën e tyre (2:111). Ai i qorton ata që i ndjekin etërit e tyre pa menduar. Ai e kërkon sigurinë si fund të një kërkimi, jo në vend të tij. Dyshimet kalimtare falen, dhe shqetësimi për to quhet shenjë besimi.
Pikëpamja islame
Pyetjet janë të mirëpritura dhe mendimet kalimtare falen. Besimi qëndron në të qenit i sigurt për të vërtetat e tij thelbësore, dhe siguria rritet hap pas hapi. Kur vjen një dyshim, myslimani kërkon mbrojtje nga pëshpëritjet dhe kërkon përgjigjen për pyetjet e vërteta.
Profeti (ﷺ) e quajti shqetësimin e Sahabëve për mendime tepër të rënda për t'u thënë “ky është besimi i qartë”.
Allahu (﷾) i fal mendimet e këqija kalimtare, nëse njeriu nuk vepron sipas tyre as nuk flet për to.
Besimtarët janë ata që besuan dhe pastaj nuk dyshuan.
Kurani flet për sigurinë e mendjes, sigurinë e syrit dhe të vërtetën e sigurt.
Ibrahimi besonte, dhe kërkoi të shihte si i ngjall Allahu (﷾) të vdekurit, që t'i qetësohej zemra.