Përgjigje e shkurtër
Jo. Kurani kërkon të provohet, jo të merret në besim. Përdor një fjalë, ajat (shenja), për ajetet e veta dhe për gjërat e krijimit. Shiu, anijet në det, nata dhe dita, dhe gjuhët dhe ngjyrat e shumta të njerëzimit quhen të gjitha shenja. Herë pas here i thotë lexuesit t'i shohë dhe të mendojë. Vë edhe një provë për vetveten: sikur të vinte nga dikush tjetër përveç Allahut (﷾), njerëzit do të kishin gjetur shumë kundërthënie në të. U thotë njerëzve që e pretendojnë favorin e Allahut (﷾) vetëm për vete të sjellin provën e tyre. Qorton njerëzit që i ndjekin etërit pa menduar. Dhe shpallja e parë për Profetin (ﷺ) flet për Allahun (﷾) që mëson me anë të penës. Pra në Islam besimi është besim i ndërtuar mbi prova, jo besim i verbër.
Shpjegimi i plotë
Krijimi quhet shenjë
Kurani përdor një fjalë, ajat (shenja), për ajetet e veta dhe për gjërat e krijimit. Tregon qiellin, shiun, kafshët dhe erërat. Tregon gjuhët dhe ngjyrat e shumta të njerëzve. Thotë se secila është një shenjë për njerëzit që përdorin mendjen. Lavdëron gjithashtu ata që mendojnë thellë për krijimin dhe arrijnë në përfundimin se nuk u bë kot.
“Me të vërtetë, në krijimin e qiejve dhe të Tokës, në këmbimin e natës me ditën, në anijet që lundrojnë nëpër det për t’u sjellë dobi njerëzve, në ujin që Allahu zbret prej qiellit, duke ngjallur përmes tij tokën e vdekur dhe duke shpërndarë gjithfarë gjallesash, në lëvizjen e erërave dhe në retë që qëndrojnë midis qiellit e Tokës, pra, në të gjitha këto, sigurisht që ka shenja për njerëzit me intelekt.”
“Ndërmjet shenjave të Tij janë krijimi i qiejve e i Tokës dhe shumëllojshmëria e gjuhëve dhe e ngjyrave (racave) tuaja. Pa dyshim, në këtë ka shenja për ata që dinë.”
“Në Tokë ka shenja për ata që besojnë me bindje, po edhe në vetet tuaja - a nuk e shihni vallë?”
“Me të vërtetë, në krijimin e qiejve dhe të Tokës dhe në ndërrimin e natës e të ditës, ka shenja për mendarët, për ata që e përmendin Allahun duke qëndruar në këmbë, ndenjur ose shtrirë dhe që meditojnë për krijimin e qiejve dhe të Tokës (duke thënë:) O Zoti Ynë! Ti nuk i ke krijuar kot këto, lartësuar qofsh (nga çdo e metë)! Prandaj na ruaj nga ndëshkimi i zjarrit.”
| Ajeti | Shenja |
|---|---|
| 2:164 | Qielli, shiu, anijet, kafshët dhe erërat. |
| 30:22 | Gjuhët dhe ngjyrat e shumta të njerëzimit. |
| 51:20-21 | Toka, dhe vetë njerëzit. |
| 3:190-191 | Qiejt dhe toka, dhe nata e dita. |
Kurani kërkon të studiohet
Kurani pyet pse njerëzit nuk përpiqen me kujdes ta kuptojnë. Premton gjithashtu t'i tregojë shenjat e veta në botë dhe në vetë njerëzit, derisa të bëhet e qartë se ai është e vërteta. Pra nuk kërkon të besohet fillimisht dhe të kuptohet më vonë. I kërkon lexuesit të shohë botën, të nxjerrë përfundimin që tregon bota, dhe pastaj të kthehet te Libri.
“Vallë, a nuk përsiatin ata për Kuranin apo i kanë zemrat të kyçura?!”
“Ne do t’u tregojmë atyre shenjat Tona në hapësirat tokësore e qiellore, si dhe në vetvete, derisa t’u bëhet plotësisht e qartë se ai (Kurani) është e vërteta. Vallë, a nuk të mjafton ty që, Zoti yt është Dëshmues i çdo gjëje?!”
Provë, jo ndjekje e verbër
Kur njerëzit pretenduan se vetëm grupi i tyre do të hynte në Xhenet, Kurani u tha të sjellin provën e tyre. Qorton ata që ndjekin rrugët e etërve edhe kur etërit e tyre nuk kishin urtësi. Ndalon ndjekjen e asaj për të cilën nuk ke dijeni. Dhe i thotë Profetit (ﷺ) t'i ftojë njerëzit te Allahu (﷾) me prova të qarta si drita e ditës.
“Ata thonë: “Askush nuk do të hyjë në Xhenet, përveç hebrenjve ose të krishterëve”. Këto janë dëshirat e tyre boshe! Thuaju (o Muhamed): “Nëse është e vërtetë ajo që thoni, atëherë sillni provën tuaj!””
“Kur atyre u thuhet: “Ndiqni atë që ka shpallur Allahu!” ata përgjigjen: “Jo! Ne do të ndjekim atë udhë në të cilën i kemi gjetur të parët tanë” - Vallë, edhe atëherë kur të parët e tyre nuk kuptonin gjë e nuk ishin të udhëzuar?!”
“Mos shko pas diçkaje për të cilën nuk ke dijeni. Vërtet, dëgjimi, shikimi dhe zemra, të gjithë këta do të merren në përgjegjësi.”
“Thuaj: “Kjo është rruga ime: të ftoj drejt Allahut me dituri të plotë, unë dhe çdokush që më pason mua. I përlëvduar qoftë Allahu; unë nuk jam prej idhujtarëve!””
Sillni provën tuaj
Studiojeni Kuranin me kujdes
Lutuni për më shumë dije
Ndiqni etërit tuaj pa menduar
Ndiqni atë për të cilën nuk keni dije
Kurani urdhëron dijen
Shpallja e parë për Profetin (ﷺ) fillon me fjalën ikra, që do të thotë lexo ose shpall. Flet për Allahun (﷾) që mëson me anë të penës. Kurani e mëson edhe besimtarin të lutet për më shumë dije.
“Lexo me emrin e Zotit tënd, i Cili krijoi (gjithçka), e krijoi njeriun nga një droçkë gjaku! Lexo! Zoti yt është Bujari më i madh, i Cili, me anë të penës ia mësoi, ia mësoi njeriut ato që nuk i dinte.”
“I Lartësuar qoftë Allahu, Sunduesi i Vërtetë! Mos nxito për ta lexuar Kuranin para se të përfundojë shpallja e tij dhe thuaj: “O Zoti im, shtoma dijeninë!””
Prova që Kurani i vë vetes
Çdo libër që pretendon se vjen nga Allahu (﷾) duhet të kontrollohet, dhe Kurani e vë provën me fjalët e veta. Thotë se një libër nga dikush tjetër përveç Allahut (﷾) do të përmbante shumë mospërputhje (shumë kundërthënie). Prandaj lexuesve u thuhet ta studiojnë me kujdes. Bën edhe një pretendim për historinë: se Allahu (﷾) do ta ruajë nga prishja. Kushdo mund ta kontrollojë këtë pretendim me dorëshkrimet.
“A nuk përsiatin ata për Kuranin! Sikur ai të mos ishte prej Allahut, do të gjenin në të shumë kundërthënie.”
“Sigurisht, Ne e kemi shpallur Kuranin dhe, sigurisht, Ne do ta ruajmë atë.”
Kontrollimi i burimit të Kuranit
Një pretendim për të qenë nga Allahu (﷾) duhet kontrolluar. A përputhet libri me vetveten? A është i vërtetë ndaj historisë? A mund të gjurmojmë si na arriti, dhe përmes kujt? Islami i fton pikërisht këto pyetje. Kurani u bart nga njerëz që e dinin përmendësh, dhe u shkrua që në fillim. Gjithashtu tregon se para se të vinte, Profeti (ﷺ) nuk dinte as të lexonte as të shkruante. Pra nuk mund ta kopjonte nga një libër.
“A nuk përsiatin ata për Kuranin! Sikur ai të mos ishte prej Allahut, do të gjenin në të shumë kundërthënie.”
“Sigurisht, Ne e kemi shpallur Kuranin dhe, sigurisht, Ne do ta ruajmë atë.”
“Para këtij, ti (Muhamed) nuk kishe lexuar kurrfarë libri e as që kishe shkruar gjë me dorën tënde; përndryshe, ndjekësit e së pavërtetës do të dyshonin.”
Zejd ibn Thabiti transmeton se pasi u vranë në Jemame shumë nga ata që e dinin Kuranin përmendësh, Ebu Bekri i kërkoi ta mblidhte Kuranin në një vëllim të vetëm, duke i kujtuar se ai e shkruante shpalljen për të Dërguarin e Allahut. Zejdi e mblodhi nga copa të shkruara dhe nga kujtesa e njerëzve, dhe kopja e përfunduar kaloi nga Ebu Bekri te Omeri e pastaj te Hafsa.
Varg pas vargu
Kurani 2:3 — Sureja El-Bekare, ajeti 3
“të cilët besojnë në të fshehtën, falin namazin dhe japin nga ajo që u kemi dhënë Ne;”
Cituar për
Besimtarët lavdërohen sepse besojnë në të padukshmen, çka kritikët e marrin si besim pa prova.
Përgjigjja
E padukshmja do të thotë ajo që nuk shihet nga këtu, si vetë Allahu (﷾), engjëjt dhe jeta pas vdekjes. Kurani nuk i kërkon askujt t'i pranojë këto pa pasur asgjë për t'u mbështetur. Së pari tregon shenja që mund të shihen, dhe një Libër që fton të provohet. Pastaj e padukshmja pranohet me fjalën e një burimi që është treguar i vërtetë. Njerëzit bëjnë të njëjtën gjë me raportet për vende që nuk i kanë vizituar kurrë.
Ku përfundon — Besimi në të padukshmen mbështetet te ajo që mund të shihet dhe kontrollohet, prandaj nuk është besim i verbër.
The Selfish Gene (1976), kapitulli 11
Në kapitullin mbi memet, e përshkruan besimin si besim të verbër të mbajtur pa prova, e madje kundër provave.
Cituar për
Besimi do të thotë besim i verbër, në mungesë të provave e madje kundër tyre.
Përgjigjja
Kjo mund të përshkruajë ndonjë fe, por nuk përshkruan Kuranin. Kurani kërkon prova dhe dënon ndjekjen e verbër. U thotë njerëzve të shohin shenjat në tokë dhe në vetë veten e tyre.
Ku përfundon — Ideja e Kuranit për besimin është besim i ndërtuar mbi prova, e kundërta e besimit të verbër.
Këndvështrime
Besimi si besim i verbër
Disa kritikë të fesë mbajnë se besimi fetar, për natyrën e tij, do të thotë të besosh pa prova.
Richard Dawkins, një biolog britanik dhe shkrimtar ateist, e përshkruan besimin si besim të verbër, të mbajtur pa prova e madje kundër tyre.
Kundërpërgjigje
Dawkins mund të përshkruajë besimin e disa njerëzve, por jo të Kuranit. Kurani kërkon prova, dhe qorton ndjekjen e etërve pa dije. E mbështet çështjen e vet mbi prova që kushdo mund t'i peshojë: një krijim të rregulluar, dhe një Libër që fton të kërkohen kundërthënie.
Pikëpamja islame
Besimi në Islam mbështetet te shenjat. Krijimi tregon për Krijuesin e tij, dhe Kurani i fton njerëzit të kontrollojnë pretendimet e veta. Profetit (ﷺ) iu tha t'i ftojë njerëzit me prova të qarta.
Kurani i quan gjërat e krijimit shenja dhe u thotë lexuesve të reflektojnë për to.
Kurani ofron një provë për origjinën e vet: një libër nga dikush tjetër përveç Allahut (﷾) do të përmbante shumë mospërputhje.
Kurani kërkon prova nga ata që pretendojnë favorin e Allahut (﷾) vetëm për vete. Qorton njerëzit që i ndjekin etërit pa dije.
Profetit (ﷺ) iu tha t'i ftojë njerëzit te Allahu (﷾) me prova të qarta si drita e ditës.
Krijimi dhe shpallja vijnë nga i njëjti Allah (﷾). Pra shenjat në botë dhe ajetet e Librit tregojnë të njëjtën të vërtetë.