Përgjigje e shkurtër
Askush nuk e krijoi Allahun (﷾). Argumenti për Perëndinë nuk thotë kurrë se çdo gjë ka nevojë për një bërës. Thotë se çdo gjë që varet nga diçka tjetër ka nevojë për diçka nga e cila të varet. Një qenie që nuk varet nga asgjë nuk ka nevojë për shkak. Përfytyroni një njeri që pret një hua, ku çdo huadhënës duhet t'i marrë më parë hua tjetrit. Nëse askush në varg nuk i ka paratë, ai nuk paguhet kurrë, sado i gjatë të jetë vargu. Dikush duhet t'i ketë pa i marrë hua. Të pyesësh kush i dha hua atij njeriu do të thotë ta keqkuptosh rastin. Një zot që kishte një bërës nuk do të ishte Zot, dhe bërësi i tij do të përballej me të njëjtën pyetje. Profeti (ﷺ) e parashikoi këtë pëshpëritje. U tha besimtarëve të kërkojnë mbrojtjen e Allahut (﷾) prej saj dhe të ndalen, sepse pyetja nuk ka përgjigje. Përgjigjja e Islamit është Allahu (﷾), që nuk ka nevojë për asgjë, ndërsa çdo gjë tjetër ka nevojë për Të.
Shpjegimi i plotë
Vetëm ajo që varet ka nevojë për shkak
Një gjë është e rastësishme kur varet nga diçka tjetër dhe mund të mos kishte ekzistuar kurrë. Gjithçka që shohim është e tillë. Njerëzit ekzistojnë sepse prindërit e tyre u takuan. Qëndrojnë gjallë falë ajrit, ushqimit dhe diellit. Dielli digjet vetëm sa i zgjat lënda djegëse. Çdo gjë e ka ekzistencën hua. Një zinxhir gjërash të huazuara nuk mund ta shpjegojë veten, sado i gjatë të jetë. Një varg i pafund vagonësh ka prapë nevojë për një lokomotivë që tërheq pa u tërhequr. Ibn Sina, një filozof mysliman i shekullit të 11-të, nxori këtë përfundim. Duhet të ketë një qenie që nuk varet nga asgjë dhe nuk ka nevojë për asgjë.
E ndan gjithçka që ekziston në atë që është vetëm e mundshme në vetvete (mumkin el-uxhud), e cila ka nevojë për një shkak, dhe atë që është e domosdoshme në vetvete (vaxhib el-uxhud), e cila nuk ka nevojë për asnjë. Argumenton se një zinxhir gjërash të mundshme, sado i gjatë, ka nevojë për një qenie të domosdoshme jashtë tij, dhe se kjo qenie është një dhe nuk ka pjesë.
Çdo gjë që shohim varet nga diçka tjetër: ekzistenca e saj është e huazuar.
A mund ta shpjegojë veten një zinxhir mjaft i gjatë?
Jo. Një varg huamarrësish nuk e paguan kurrë huanë, nëse dikush nuk i ka paratë pa i huazuar.
Pra, çfarë duhet të ekzistojë?
Një qenie që nuk varet nga asgjë dhe nuk ka nevojë për asgjë.
Kush e krijoi atë qenie?
Askush. Një zot me krijues nuk do të ishte Zot, dhe krijuesi i tij do të përballej me të njëjtën pyetje.
Allahu (﷾) nuk ka nevojë për asgjë, dhe çdo gjë tjetër ka nevojë për Të.
Një zot me bërës nuk do të ishte Zot
Supozoni se Allahu (﷾) do të kishte një bërës. Atëherë ai bërës do të ishte Zoti i vërtetë. E njëjta pyetje do t'i bëhej atij, dhe bërësit të tij me radhë. Ose vargu mbaron te një qenie që nuk u bë kurrë, ose nuk mbaron kurrë dhe asgjë nuk shpjegohet kurrë. E vetmja përgjigje që e mbyll pyetjen është një qenie që nuk u bë kurrë. Kjo është ajo që do të thotë fjala Zot. Kurani thotë se Ai as nuk lind, as nuk është i lindur, dhe askush nuk është si Ai.
“Thuaj: “Ai është Allahu, Një dhe i Vetëm! Allahu është Absoluti, të Cilit i përgjërohet gjithçka në amshim. Ai as nuk lind, as nuk është i lindur. Dhe askush nuk është i barabartë (a i krahasueshëm) me Atë!””
Një Zot, që nuk ka nevojë për asgjë
Ibn Sina argumentoi se një qenie që nuk varet nga asgjë nuk është e përbërë nga pjesë. Një gjë e përbërë nga pjesë varet prej tyre. Prandaj vetë universi nuk mund të jetë ajo qenie. Është i përbërë nga pjesë, dhe çdo pjesë e ka ekzistencën hua. Dhe mund të ketë vetëm një qenie të tillë. Dy qenie që secila nuk kishte nevojë për asgjë do të duhej të ndryshonin në diçka. Çfarëdo që i bënte të ndryshonin do të ishte një pjesë ose një kufi. Kurani thotë se njerëzit kanë nevojë për Allahun (﷾) dhe se Ai nuk ka nevojë për asgjë. E quan Atë es-Samed, Ai për të cilin kanë nevojë të gjithë të tjerët. E quan Atë i Pari dhe i Mbrami.
“O njerëz! Ju jeni të varfër e nevojtarë për Allahun, kurse Allahu s’ka nevojë për asgjë dhe është i Denjë për çdo lavd.”
“Thuaj: “Ai është Allahu, Një dhe i Vetëm! Allahu është Absoluti, të Cilit i përgjërohet gjithçka në amshim. Ai as nuk lind, as nuk është i lindur. Dhe askush nuk është i barabartë (a i krahasueshëm) me Atë!””
“Ai është i Pari dhe i Mbrami, i Dukshmi (me argumente) dhe i Padukshmi (me sy). Ai është i Dijshëm për çdo gjë!”
“Çdo gjë që është në Tokë, do të zhduket, e do të mbetet vetëm Fytyra (Qenia) e Zotit Tënd, plot Madhëri dhe Nderim.”
E ndan gjithçka që ekziston në atë që është vetëm e mundshme në vetvete (mumkin el-uxhud), e cila ka nevojë për një shkak, dhe atë që është e domosdoshme në vetvete (vaxhib el-uxhud), e cila nuk ka nevojë për asnjë. Argumenton se një zinxhir gjërash të mundshme, sado i gjatë, ka nevojë për një qenie të domosdoshme jashtë tij, dhe se kjo qenie është një dhe nuk ka pjesë.
Pëshpëritja që e parashikoi Profeti (ﷺ)
Profeti (ﷺ) tha se Shejtani do ta sillte pikërisht këtë pyetje. Shejtani do të kalonte nga ‘kush e krijoi këtë?’ te ‘kush e krijoi Zotin tënd?’ Profeti (ﷺ) i tha besimtarit të kërkojë mbrojtjen e Allahut (﷾) dhe të ndalet. Kjo nuk është refuzim për të menduar. Pyetja nuk ka përgjigje sepse kërkon bërësin e të vetmes qenie që nuk u bë kurrë.
Ebu Hurejra transmeton se Profeti (ﷺ) tha se Shejtani i vjen njeriut dhe e pyet se kush e krijoi këtë gjë dhe atë, derisa e pyet se kush e krijoi Zotin e tij. Kur i vjen ky mendim, njeriu duhet të kërkojë mbrojtje tek Allahu dhe të ndalet aty.
E njëjta pikë në Bibël
Pavli ishte një misionar i krishterë i shekullit të parë. Ai u tha filozofëve të Athinës se Perëndia nuk adhurohet me duar njerëzish, sikur të kishte nevojë për diçka. Perëndia u jep të gjithëve jetë dhe frymë. Bibla dhe Kurani pajtohen në këtë pikë.
“Perëndia që bëri botën dhe gjithçka që është në të, duke qenë Zot i qiellit dhe i tokës, nuk banon në tempuj të bërë me duar; as nuk shërbehet nga duar njerëzish, sikur të kishte nevojë për ndonjë gjë, sepse ai u jep të gjithëve jetë, frymë dhe çdo gjë;”
Kundërshtimet e përgjigjura
Hartle dhe Hawking, Physical Review D (1983)
Propozon gjendjen ‘pa kufi’ të universit, një model në të cilin koha nuk ka një skaj të parë. Është një propozim, jo një rezultat i vërtetuar.
Cituar për
Disa fizikanë propozojnë modele në të cilat universi nuk ka një çast të parë. Njëri është propozimi ‘pa kufi’ i Hartle-it dhe Hawking-ut. Jobesimtarët argumentojnë se një univers pa çast të parë nuk ka nevojë për shkak.
Përgjigjja
Ky argument, nga gjërat që varen nga të tjerat, nuk ka nevojë për një çast të parë. Supozoni se e kaluara nuk ka skaj të parë, ose shkon pas përjetë. Çdo pjesë e universit e ka prapë ekzistencën hua. Pyetja mbetet: pse ekziston fare ky univers? Vetë Ibn Sina mbante se bota nuk kishte fillim, dhe el-Gazaliu e hodhi poshtë atë pikëpamje. Megjithatë, argumenti i Ibn Sinës e çoi te një qenie e domosdoshme, që do të thotë një qenie që nuk varet nga asgjë. Dhe asnjë nga këto modele pa fillim nuk është provuar.
Ku përfundon — Islami mban se bota u krijua dhe pati një fillim. Por edhe një zinxhir i pafund do të ishte ekzistencë e huazuar, dhe do të tregonte drejt Atij që nuk ka nevojë për asgjë.
Kurani 57:3 — Sureja El-Hadid, ajeti 3
“Ai është i Pari dhe i Mbrami, i Dukshmi (me argumente) dhe i Padukshmi (me sy). Ai është i Dijshëm për çdo gjë!”
Cituar për
Nëse Allahu është përtej kohës dhe hapësirës, si mund të dijë apo të veprojë brenda kohës?
Përgjigjja
Kurani përgjigjet me një pyetje: “E si të mos dijë Ai që ka krijuar gjithçka” (67:14). Ai që bëri të gjitha gjërat di gjithçka që ndodh në to. “asnjë gjeth nuk bie, pa e ditur Ai” (6:59). Ai është i Pari dhe i Mbrami (57:3). Profeti (ﷺ) e lavdëroi Atë si të Parin, para të Cilit nuk ka asgjë, dhe të Fundin, pas të Cilit nuk ka asgjë (Muslim 2713). Një bërës nuk ka nevojë të jetojë brenda asaj që bën për ta njohur apo për ta formësuar. Një autor e njeh çdo faqe të librit të tij, dhe e shkruan çdo ngjarje në vendin e saj, por nuk është në asnjë nga faqet e tij. Si di dhe si vepron Ai nuk është si ne, sepse asgjë nuk i shëmbëllen Atij (42:11). Të mos dish si e bën Ai nuk është arsye për të dyshuar se e bën.
Ku përfundon — Krijuesi di dhe sundon gjithçka që bëri. Si e bën këtë është vetëm e Tij, dhe asgjë nuk i shëmbëllen Atij.
Këndvështrime
Budiste
Budizmi nuk ka nevojë për Krijues. Rrethi i rilindjes nuk ka fillim të njohur, dhe të gjitha gjërat janë të përkohshme dhe jo-vetë, prandaj nuk ka një Zot të përjetshëm e të pandryshueshëm.
Rrethi i rilindjes nuk ka fillim të njohur, prandaj asgjë nuk ka nevojë për një shkak të parë.
Kundërpërgjigje
Një zinxhir pa hallkë të parë nuk shpjegon asgjë, sepse çdo hallkë e merr hua qenien e saj nga ajo para saj. Dhe vetë Buda flet për diçka që nuk ka nevojë për shkak. Është e pakushtëzuara, në të cilën nuk gjendet asnjë lindje, asnjë zhdukje dhe asnjë ndryshim.
Të gjitha kushtet janë të përkohshme dhe të gjitha gjërat janë jo-vetë, prandaj nuk mund të ketë një Zot të përjetshëm e të pandryshueshëm.
Kundërpërgjigje
Buda thotë se e pakushtëzuara nuk ka lindje, zhdukje dhe ndryshim. Pra vetë Budizmi mban se ajo që është e pakushtëzuar nuk është e përkohshme dhe nuk u bë kurrë. Kjo është ajo që Islami thotë për Allahun (﷾): Ai është i Pari dhe i Mbrami, nuk është i lindur, dhe asgjë nuk i shëmbëllen Atij.
Atëherë as universi nuk ka nevojë për shkak
Bertrand Russell e ngriti këtë kundërshtim më 1927. Nëse diçka mund të ekzistojë pa shkak, tha ai, ajo mund të jetë po aq mirë bota sa edhe Perëndia.
Nëse Perëndia mund të ekzistojë pa shkak, mundet edhe universi, dhe mund të ndalemi aty.
Kundërpërgjigje
Vetëm ajo që varet ka nevojë për shkak. Universi është i përbërë nga pjesë dhe ka një fillim, prandaj varet. Një qenie që nuk varet nga asgjë nuk ka pjesë dhe as fillim, dhe ky nuk është përshkrim i universit.
Xhainizmi: bota nuk u krijua kurrë
Xhainizmi mëson se bota nuk u krijua kurrë dhe nuk do të zhduket kurrë. Mësuesit xhainë argumentuan kundër një Krijuesi: pse do të donte një qenie e përsosur të krijonte, dhe nga do të vinte lënda?
Bota nuk ka fillim dhe as fund, dhe ata që thonë se u krijua nuk e dinë të vërtetën.
Kundërpërgjigje
Një botë pa fillim do të nënkuptonte një të kaluar të pafund të kapërcyer tashmë për të arritur te sot, gjë që nuk mund të bëhet kurrë. Dhe kozmologjia moderne gjen se një univers që mesatarisht ka qenë duke u zgjeruar ka një kufi në të kaluarën e tij.
Një Krijues i përsosur nuk do të kishte arsye të krijonte, dhe as lëndë nga e cila ta bënte botën.
Kundërpërgjigje
Islami nuk thotë se Allahu (﷾) krijoi nga nevoja: njerëzit kanë nevojë për Të, dhe Ai nuk ka nevojë për asgjë. As nuk kishte nevojë për lëndë pranë Tij. Ai është Krijuesi i qiejve dhe i tokës, dhe kur vendos për diçka i thotë asaj “Bëhu!” dhe ajo bëhet. Një bërës që kishte nevojë për lëndë të parë nuk do të ishte Zot, prandaj ky argument i përgjigjet një zoti që e hedh poshtë edhe Islami.
Pikëpamja islame
Allahu (﷾) është e vetmja qenie që nuk varet nga asgjë, prandaj nuk ka shkak. Çdo gjë tjetër e mban ekzistencën e saj hua prej Tij. Profeti (ﷺ) u tha besimtarëve se pyetja ‘kush e krijoi Allahun?’ është një pëshpëritje që duhet refuzuar.
Vetëm ajo që varet nga diçka tjetër ka nevojë për shkak. Një qenie që nuk varet nga asgjë nuk ka nevojë për asnjë.
Një zinxhir i pafund gjërash të varura ka prapë nevojë për një qenie jashtë tij që nuk varet nga asgjë. Një varg i pafund huamarrësish nuk është kurrë një huadhënës.
Një qenie që nuk varet nga asgjë mund të jetë vetëm një. Dy qenie të tilla do të duhej të ndryshonin me një pjesë ose një kufi.
Një zot që kishte një bërës nuk do të ishte Zot, dhe bërësi i tij do të përballej me të njëjtën pyetje pa fund.
Kurani thotë se njerëzit kanë nevojë për Allahun (﷾), dhe Allahu (﷾) nuk ka nevojë për asgjë. E quan Atë i Pari dhe i Mbrami.
Profeti Muhamed (ﷺ) paralajmëroi se Shejtani e nxit pyetjen ‘kush e krijoi Zotin tënd?’ U tha besimtarëve të kërkojnë mbrojtjen e Allahut (﷾) prej saj.
Allahu (﷾) është es-Samed, i Vetëmjaftueshmi nga i cili varen të gjithë, që as nuk lind, as nuk është i lindur.
Edhe Bibla thotë se Perëndia nuk ka nevojë për asgjë dhe u jep të gjithëve jetë dhe frymë.