Përgjigje e shkurtër
Jo, dhe nuk është mizogjin. Kurani i bën burrat dhe gratë të barabartë para Allahut (﷾). Premton se asnjë vepër e mirë nuk do të humbasë, qoftë mashkull apo femër. Ligji islam u dha grave të drejta katërmbëdhjetë shekuj më parë, të drejta që gratë në Angli dhe Amerikë i fituan vetëm në dy shekujt e fundit. Një grua myslimane mund të zotërojë pronë, të mbajë fitimet e veta dhe të trashëgojë një pjesë të caktuar. Profeti (ﷺ) kërkoi që gruaja të pyetej para se të martohej. E zgjidhi një martesë që një atë ia kishte imponuar vajzës së tij. Ajo mund të kërkojë edhe ndarjen. Kurani e ndëshkon këdo që akuzon një grua të ndershme pa katër dëshmitarë. E dënoi varrosjen e foshnjave femra të gjalla. Nuk e fajëson kurrë vetëm Havanë për mëkatin e parë. Ajetet dhe hadithet që citojnë kritikët lexohen ndryshe kur merren të plota, siç tregohet më poshtë. Aty ku gratë myslimane u mohohen këto të drejta sot, faji është te zakoni, jo te Islami. Përgjigjja e Islamit: gratë qëndrojnë të barabarta me burrat para Allahut (﷾), dhe të drejtat e tyre janë të shkruara në ligjin e tij.
Shpjegimi i plotë
Të barabartë para Allahut (﷾)
Kurani u flet burrave dhe grave krah për krah. U premton të dyve të njëjtin shpërblim. Thotë se puna e askujt nuk humbet, qoftë mashkull apo femër. Ajo që e lartëson një njeri para Allahut (﷾) është besimi dhe veprat e mira, jo të qenët mashkull apo femër. Kurani vendos dy gra si shembull për të gjithë ata që besojnë, burra e gra njësoj. Ato janë gruaja e Faraonit dhe Merjemja.
“Dhe Zoti iu përgjigj lutjes së tyre: “Unë nuk do t’ia humb mundin askujt nga ju që ka bërë vepra, qoftë mashkull apo femër. Ju jeni njëlloj (në shpërblim). Atyre që u shpërngulën, u dëbuan nga vatrat e tyre, u munduan në rrugën Time, luftuan dhe u vranë, Unë do t’ua mbuloj veprat e këqija dhe do t’i shpie në kopshte, nëpër të cilat rrjedhin lumenj, si shpërblim nga Allahu. Shpërblimi më i mirë është tek Allahu.””
“Me të vërtetë që për myslimanët dhe myslimanet, besimtarët dhe besimtaret, të bindurit ndaj Allahut dhe të bindurat ndaj Allahut, të drejtët (të sinqertët) dhe të drejtat (të sinqertat), duruesit dhe durueset, të përulurit dhe të përulurat, mirëbërësit dhe mirëbërëset, agjëruesit dhe agjërueset, ruajtësit e nderit dhe ruajtëset e nderit, përkujtuesit e Allahut vazhdimisht dhe përkujtueset, pra, për të gjithë këta Allahu ka përgatitur falje dhe shpërblim të madh.”
“Cilindo mashkull apo femër që kryen vepra të mira, duke qenë besimtar, Ne do ta bëjmë që të kalojë jetë të bukur dhe do ta shpërblejmë sipas veprave më të mira, që ka bërë.”
“Allahu ka dhënë si shembull për besimtarët gruan e Faraonit, kur ajo tha: “O Zoti im! Ndërtomë një banesë tek Ti, në Xhenet; më shpëto nga Faraoni dhe veprat e tij dhe më shpëto nga populli keqbërës!””
“Edhe Merjemen, të bijën e Imranit, e cila ruajti virgjërinë e saj; Ne frymë brenda saj nga shpirti Ynë (shpirtin e Isait a.s.). Ajo u besoi fjalëve të Zotit të saj dhe librave të Tij e ishte nga të devotshmit!”
Prona e saj, fitimet e saj, trashëgimia e saj
Kurani u jep grave një pjesë nga ajo që lënë prindërit dhe të afërmit. I jep gruas pjesën e saj të caktuar nga pasuria e burrit të saj. Kurani thotë se gratë kanë atë që fitojnë. Mehri është dhurata që burri paguan në martesë. I përket nuses, jo familjes së saj. Ligji islam i dha të gjitha këto në shekullin e shtatë.
“Meshkujve u takon pjesë nga ajo që ua kanë lënë prindërit dhe të afërmit, por, edhe femrave u takon pjesë nga ajo që ua kanë lënë prindërit dhe të afërmit qoftë ajo pak apo shumë, si pjesë e caktuar dhe e detyruar.”
“Në qoftë se nuk keni fëmijë, atyre (grave) u takon një e katërta e pasurisë që keni lënë e, nëse keni fëmijë, atyre u takon një e teta nga ajo që keni lënë, pasi të kryhet testamenti e të lahet borxhi.”
“Mos i lakmoni ato gjëra, me anë të të cilave Allahu i ka bërë disa nga ju të dallohen mbi të tjerët: meshkujt do të kenë pjesë prej asaj që kanë punuar e po ashtu edhe femrat do të kenë pjesë prej asaj që kanë punuar. Kërkoni prej Allahut nga mirësitë e Tij. Vërtet, Allahu është i Dijshëm për çdo gjë.”
“Dhe jepuni me gjithë zemër grave tuaja dhuratën e kurorëzimit. Në qoftë se ato ju falin me dëshirën e vet diçka prej asaj (dhurate), pranojeni atë pa frikë dhe me kënaqësi!”
Pëlqimi për martesën dhe e drejta për ta lënë atë
Profeti (ﷺ) tha se gruaja duhet pyetur para se të martohet. E anuloi një martesë që një atë ia kishte imponuar vajzës së tij. Një grua që nuk mund të qëndronte me burrin e saj u lejua ta mbyllte martesën duke e kthyer mehrin. Iu lejua kjo edhe pse nuk kishte asnjë ankesë kundër tij. Kurani u ndalon burrave t'i marrin gratë në trashëgim kundër dëshirës së tyre. Urdhëron mirësi ndaj grave. Ndalon gjithashtu që një burrë ta marrë përsëri gruan pas një ndarjeje për ta dëmtuar.
Aishja e pyeti Profetin (ﷺ) nëse grave duhet t'u kërkohet pëlqimi për martesë. Ai tha po; dhe kur ajo tha se një e virgjër mund të jetë shumë e turpshme për të folur, ai tha se heshtja e saj është pëlqimi i saj.
Hansa bint Hidami, e cila kishte qenë e martuar më parë, transmeton se babai i saj e martoi kundër dëshirës së saj, prandaj ajo shkoi te Profeti (ﷺ), dhe ai e shpalli martesën të pavlefshme.
Gruaja e Thabit ibn Kajsit i tha Profetit (ﷺ) se nuk kishte asnjë ankesë për karakterin apo fenë e burrit të saj, por nuk mund të qëndronte me të. Profeti e pyeti nëse do ta kthente kopshtin që ai i kishte dhënë si mehr. Ajo pranoi, dhe Profeti i tha Thabitit ta merrte përsëri dhe ta ndante.
“O besimtarë! - nuk ju lejohet që t'i merrni në trashëgim gratë me forcë. Mos i trajtoni ato ashpër me qëllimin që t’u merrni një pjesë të dhuratës martesore që u keni dhënë. (Një gjë e tillë ju lejohet) vetëm atëherë kur ato bëjnë imoralitet të hapur. Jetoni e silluni mirë me to! Në qoftë se ato nuk ju pëlqejnë (atëherë duroni sepse), është e mundur që juve të mos ju pëlqejë diçka, por që Allahu t’ju sjellë nëpërmjet saj shumë të mira.”
“Kur t’i ndani gratë dhe atyre t’u afrohet fundi i periudhës së pritjes, ose mbajini me të mirë, ose lërini të ikin me të mirë. Dhe mos i mbani ato me qëllim lëndimi, se në këtë mënyrë i bëni padrejtësi vetes. Mos luani me shpalljet e Allahut! Kujtoni begatitë që ju ka dhënë Ai, si dhe Librin (Kuranin) dhe diturinë e hollësishme, që jua ka zbritur për t’ju këshilluar. Kini frikë Allahun dhe ta dini se Allahu është i Dijshëm për çdo gjë!”
Emri i saj i mirë mbrohet me ligj
Kurani cakton një dënim për këdo që akuzon një grua të ndershme për marrëdhënie jashtë martese dhe nuk mund të sjellë katër dëshmitarë. Dënimi, që vetëm një gjykatë e ligjshme mund ta zbatojë, është tetëdhjetë goditje. Dhe fjala e akuzuesit nuk pranohet më kurrë si dëshmi, përveçse nëse pendohet dhe përmirësohet. Pra të akuzosh një grua kështu nuk është thjesht diçka e papëlqyer. Është krim, përveçse nëse akuzuesi sjell katër dëshmitarë.
“Ata që i akuzojnë gratë e ndershme (për imoralitet), e pastaj nuk sjellin katër dëshmitarë, t’i rrihni me tetëdhjetë goditje dhe të mos ua pranoni më kurrë dëshminë; këta janë njerëz ngatërrestarë.”
“Përjashtim bëjnë ata që, pas kësaj, pendohen dhe përmirësohen. Allahu është vërtet Falës dhe Mëshirëplotë.”
Vajzat dhe nënat
Kurani e përfytyron foshnjën femër të varrosur duke u pyetur, para gjithë krijesave, për çfarë faji u vra. Kjo e dënon vrasësin e saj. Profeti (ﷺ) premtoi se kush i rrit mirë vajzat do të mbrohet prej tyre nga Zjarri. Kur një burrë deshi të dilte të luftonte, Profeti (ﷺ) i tha të rrinte me nënën e tij, sepse Xheneti ishte nën këmbët e saj. I pyetur kush e meriton më shumë shoqërinë e mirë të një njeriu, tha: nëna jote, tri herë, dhe pastaj babai yt.
“kur foshnja e varrosur për së gjalli të pyetet për çfarë faji ishte vrarë;”
Aishja transmeton se një grua e varfër erdhi te ajo me dy vajzat e saj, dhe ajo kishte vetëm një hurmë për t'i dhënë. Nëna e ndau mes dy vajzave të saj dhe iku. Kur Aishja i tregoi Profetit (ﷺ), ai tha se kushdo që sprovohet me vajza dhe sillet mirë me to, ato do të jenë mburojë për të nga Zjarri.
Muavije ibn Xhahime transmeton se babai i tij Xhahime erdhi te Profeti (ﷺ) duke dashur të dilte të luftonte, dhe i kërkoi këshillë. Profeti e pyeti nëse kishte nënë. Kur ai tha po, Profeti i tha të rrinte me të, sepse Xheneti është nën këmbët e saj.
Ebu Hurejra transmeton se një burrë e pyeti Profetin (ﷺ) kush e meriton më shumë shoqërinë e tij të mirë. Profeti tha: nëna jote. Burri pyeti edhe tri herë kush vjen pas dhe përgjigjja ishte nëna jote, pastaj nëna jote, e pastaj babai yt.
Kur i fituan gratë perëndimore të njëjtat të drejta
Sipas ligjit zakonor anglez, prona e një gruaje të martuar i kalonte burrit të saj deri në shekullin e nëntëmbëdhjetë. Në Angli një grua e martuar nuk mund të zotëronte plotësisht pronë në emrin e vet deri në vitin 1882. Kjo ishte rreth dymbëdhjetë shekuj pasi ligji islam i dha gruas kontrollin e pasurisë së vet. Deri në vitet 1970 një grua në Britani apo Amerikë mund të refuzohej për një hua apo kredi në emrin e vet. Në Britani këtë e mbylli Ligji për diskriminimin gjinor i vitit 1975. Në Shtetet e Bashkuara e mbylli Ligji për mundësi të barabarta krediti i vitit 1974, që hyri në fuqi në vitin 1975. Këto të drejta u erdhën grave perëndimore nëpërmjet ligjvënies moderne laike.
I lejoi një gruaje të martuar në Angli të zotëronte dhe të kontrollonte pronë në emrin e saj, sikur të ishte e pamartuar. Para tij, pjesa më e madhe e asaj që zotëronte një grua kalonte te burri i saj; një ligj i vitit 1870 e kishte lejuar të mbante vetëm fitimet e veta dhe disa lloje të tjera prone.
E bëri të paligjshëm në Britaninë e Madhe diskriminimin për shkak të gjinisë në ofrimin e mallrave, lehtësive dhe shërbimeve, përfshirë huatë, kreditë dhe financimin (neni 29).
E bëri të paligjshëm në Shtetet e Bashkuara që një huadhënës t'i refuzonte kredi një aplikuesi për shkak të gjinisë apo gjendjes martesore.
- Shekulli i shtatë
Ligji islam
Gruaja mban fitimet e saj, pjesën e saj të trashëgimisë dhe mehrin e saj, dhe bashkëshortja kontrollon pasurinë e vet.
- 1882
Anglia
Një grua e martuar mund të zotërojë plotësisht pronë në emrin e saj.
- 1974
Shtetet e Bashkuara
Ligji për Mundësi të Barabarta Krediti i jep fund refuzimit të kredisë për një grua në emrin e saj; hyn në fuqi më 1975.
- 1975
Britania
Ligji për Diskriminimin Gjinor i jep fund të njëjtës gjë.
Trashëgimia në Ligjin e Moisiut
Ligji i Moisiut është Tevrati, pesë librat e parë të Biblës. Në rendin e trashëgimtarëve që cakton, një bijë trashëgon vetëm nëse nuk ka djalë. Gruaja e ve nuk përmendet fare. Kurani i jep bijës një pjesë krahas vëllezërve të saj, dhe gruas pjesën e saj të caktuar. Djali merr dyfishin e pjesës së bijës, sepse Islami ia ngarkon atij gjithë koston e familjes. Ajo që trashëgon ajo është vetëm e saja.
“Do t'u flasësh bijve të Izraelit dhe do t'u thuash: Në qoftë se një njeri vdes pa lënë djem, trashëgiminë e tij do t'ia kaloni bijës së tij. Në qoftë se nuk ka bijë, trashëgiminë e tij do t'ua jepni vëllezërve të tij. Në qoftë se nuk ka vëllezër, trashëgiminë e tij do t'ua jepni vëllezërve të atit të tij. Dhe në qoftë se ati i tij nuk ka vëllezër, trashëgiminë e tij do t'ia jepni të afërmit më të ngushtë të familjes së tij, dhe ai do ta zotërojë. Ky do të jetë për bijtë e Izraelit një statut gjykimi, ashtu siç e urdhëroi ZOTI Moisiun.”
“Allahu ju urdhëron për trashëgiminë tuaj: mashkullit i takon aq sa pjesa e dy femrave; nëse trashëgimtarë janë dy e më tepër femra, atyre u takojnë dy të tretat nga trashëgimia; nëse është një femër - i takon gjysma e pasurisë; e për çdonjërin prind të të vdekurit - u përket një e gjashta nga pasuria e trashëguar, nëse i vdekuri ka lënë fëmijë; e nëse nuk ka fëmijë, e trashëgojnë prindërit dhe nënës i bie një e treta; nëse i vdekuri ka vëllezër, nënës së tij i bie një e gjashta, pas kryerjes së testamentit të lënë dhe larjes së borxhit. Ju nuk e dini se cili është më i afërt për ju nga dobia: prindërit tuaj apo fëmijët tuaj. Ky caktim është nga ana e Allahut. Pa dyshim Allahu është i Gjithëdijshëm dhe i Urtë.”
“Në qoftë se nuk keni fëmijë, atyre (grave) u takon një e katërta e pasurisë që keni lënë e, nëse keni fëmijë, atyre u takon një e teta nga ajo që keni lënë, pasi të kryhet testamenti e të lahet borxhi.”
Rimartesa pas ndarjes
Ligji i Moisiut thotë se një grua e ndarë “mund të shkojë e të bëhet gruaja e një burri tjetër”. Kurani ndalon këdo ta pengojë një grua të ndarë të martohet përsëri me kushte të drejta sapo të ketë mbaruar koha e saj e pritjes. E lë një grua të ve të lirë të martohet pas kohës së saj. Ungjilli i Mateut thotë se kushdo që martohet me një grua të ndarë kryen shkelje të kurorës. Për këtë Kurani qëndron me Moisiun.
“Kur një burrë merr një grua dhe martohet me të, dhe ndodh që ajo të mos gjejë hir në sytë e tij, sepse ka gjetur diçka të pahijshme tek ajo, atëherë le t'i shkruajë një letër ndarjeje, t'ia japë në dorë dhe ta nxjerrë nga shtëpia e tij. Dhe kur ajo të jetë larguar nga shtëpia e tij, mund të shkojë e të bëhet gruaja e një burri tjetër.”
“Kur t’i lini gratë të lira dhe ato të kenë plotësuar kohën e pritjes, mos i pengoni ato që të martohen përsëri me burrat e tyre, nëse merren vesh me të mirë. Kështu këshillohet çdokush prej jush që beson Allahun dhe Ditën e Kiametit. Kjo është më e ndershme dhe më e virtytshme. Allahu di, kurse ju nuk dini.”
“Gratë të cilave iu vdes burri, duhet të presin katër muaj e dhjetë ditë (pas vdekjes së tij). Pas kalimit të këtij afati, ju nuk jeni përgjegjës për çfarë bëjnë ato me jetën e tyre sipas rregullave. Allahu e njeh mirë çdo vepër që ju bëni.”
“Por unë po ju them: kushdo që e lë gruan e vet, përveçse për shkak kurvërie, e bën të kryejë shkelje të kurorës; dhe kushdo që martohet me një grua të lënë kryen shkelje të kurorës.”
Kush u fajësua për mëkatin e parë
Letra e parë drejtuar Timoteut është një letër në Dhiatën e Re. Thotë se Adami nuk u mashtrua, por gruaja u mashtrua. Mbi këtë bazë i ndalon gruas të mësojë. Tertuliani ishte një shkrimtar i krishterë i shekujve të dytë dhe të tretë. U tha grave se secila prej tyre ishte një Eva dhe e quajti gruan portën e djallit. Ky mësim e formësoi pikëpamjen e krishterë për gratë për shekuj.
“Gruaja le të mësojë në heshtje me gjithë nënshtrim. Por unë nuk lejoj që gruaja të mësojë, as të sundojë mbi burrin, por të jetë në heshtje. Sepse së pari u formua Adami, pastaj Eva. Dhe Adami nuk u mashtrua, por gruaja, e mashtruar, ra në shkelje.”
Tertuliani u thotë grave të krishtera se secila prej tyre është një Eva, dhe se dënimi i Perëndisë mbi gjininë e tyre, dhe faji i tij, jetojnë ende. E quan gruan portën e djallit dhe dezertoren e parë të ligjit hyjnor, dhe thotë se për shkak të asaj që ajo fitoi, vdekjen, edhe Biri i Perëndisë duhej të vdiste.
Kurani nuk e fajëson vetëm Havanë
Në Kuran, Djalli u pëshpërit të dyve, i mashtron të dy, dhe të dy hanë. Aty ku Kurani përmend njërin prej tyre, përmend Ademin. Pastaj tregon si Zoti i tij e fali dhe e udhëzoi. Kurani nuk u ngarkon grave asnjë faj të trashëguar.
“Djalli u pëshpëriti, për t’ua zbuluar pjesët e turpshme të mbuluara të trupit të tyre dhe u tha: “Zoti juaj jua ka ndaluar pemën, vetëm që të mos bëheni engjëj ose të pavdekshëm.” Dhe iu betua atyre (duke thënë): “Vërtet, Unë jam për ju këshillues i sinqertë!” Dhe i mashtroi me dinakërinë e tij. Pasi e shijuan frutën, atyre iu zbuluan vendet e turpshme dhe nisën të mbulohen me gjethet e Xhenetit dhe Zoti i tyre i thirri: “A nuk jua kisha ndaluar atë pemë? A nuk ju pata thënë se djalli është vërtet armiku juaj i hapët?””
“Kështu, ata të dy, (Ademi dhe Havaja), hëngrën nga ajo pemë e u ndërgjegjësuan për lakuriqësinë e tyre, prandaj nisën të mbulohen me gjethet e Xhenetit. Ademi nuk e zbatoi urdhrin e Zotit të vet, kështu që devijoi (nga rruga e drejtë). Pastaj, Zoti i tij e zgjodhi atë, ia pranoi pendimin, e udhëzoi”
| Pyetja | Bibla | Kurani |
|---|---|---|
| A trashëgon vajza? | Në Ligjin e Moisiut, vetëm nëse nuk ka djalë. | Po, një pjesë krahas vëllezërve të saj. |
| A trashëgon e veja? | Nuk përmendet në radhën e trashëgimtarëve. | Po, pjesën e saj të caktuar. |
| A mund të martohet përsëri një grua e ndarë? | Ligji i Moisiut: po. Mateu: kushdo që martohet me të shkel kurorën. | Po, me kushte të drejta, dhe askush nuk mund ta pengojë. |
| Kush u mashtrua në kopsht? | 1 Timoteut: gruaja, jo Adami. | Të dy; aty ku përmendet njëri, është Ademi. |
Çfarë thotë Bibla për gratë
Kritikët që e quajnë Islamin mizogjin rrallë e provojnë Biblën në të njëjtën mënyrë. Këto janë fjalët e saj sipas Versionit King James. Një burrë që “e kap” një vajzë të virgjër të pafejuar dhe bie me të i paguan atit të saj pesëdhjetë sikla. Atëherë ajo bëhet gruaja e tij, dhe ai nuk mund ta ndajë kurrë (Ligji i Përtërirë 22:28-29). Një vajzë e fejuar me të cilën dikush ka rënë në qytet vritet me gurë nëse nuk bërtiti (22:23-24). Një grua robinjë “do ta rruajë kokën”, do të qajë një muaj, dhe pastaj do të bëhet gruaja e atij që e zuri rob (21:10-14). Në një kusht, një grua vlerësohet tridhjetë sikla dhe një burrë pesëdhjetë (Levitiku 27:3-7). Një nënë është e papastër dy herë më gjatë pas një vajze sesa pas një djali (12:2-5). Një atë mund ta shesë bijën e tij si shërbëtore (Eksodi 21:7). Moisiu u tha oficerëve të ushtrisë të vrisnin gratë që kishin njohur burrë. Vajzat që nuk kishin njohur, duhej t'i “lërini të gjalla për ju” (Numrat 31:15-18). Zanafilla i thotë gruas se burri i saj “do të sundojë mbi ty” (Zanafilla 3:16). Predikuesi gjeti një burrë midis një mijë, “por një grua midis gjithë atyre nuk e kam gjetur” (Predikuesi 7:28). Në Dhiatën e Re, gruaja duhet “të mësojë në heshtje” dhe nuk mund t'i mësojë një burri, sepse Eva u mashtrua (1 Timoteut 2:11-14). Gratë “le të heshtin në kishat” (1 Korintasve 14:34-35). Një grua që lutet pa u mbuluar “le t'i presin edhe flokët” (1 Korintasve 11:5-6). Kjo nuk thuhet për t'u tallur me një fe tjetër. Është vetë prova e kritikut, e zbatuar drejt. Kurani, përkundrazi, i shkroi të drejtat e grave në ligj.
“Në qoftë se një burrë gjen një vajzë të virgjër që nuk është e fejuar, e kap dhe bie me të, dhe ata gjenden, atëherë burri që ra me të do t'i japë atit të vajzës pesëdhjetë sikla argjendi, dhe ajo do të bëhet gruaja e tij, sepse e ka poshtëruar; ai nuk mund ta largojë gjatë gjithë ditëve të tij.”
“Në qoftë se një vajzë e virgjër është e fejuar me një burrë dhe një burrë tjetër e gjen në qytet dhe bie me të, do t'i nxirrni që të dy te porta e atij qyteti dhe do t'i vrisni me gurë, që të vdesin: vajzën sepse nuk bërtiti, megjithëse ishte në qytet, dhe burrin sepse poshtëroi gruan e të afërmit të tij. Kështu do ta shkulësh të keqen nga mesi yt.”
“Kur do të dalësh në luftë kundër armiqve të tu dhe ZOTI, Perëndia yt, do t'i japë në duart e tua dhe ti do t'i zësh robër, në qoftë se midis robërve sheh një grua të bukur dhe të pëlqen aq sa të duash ta marrësh për grua, do ta çosh në shtëpinë tënde; ajo do ta rruajë kokën dhe do t'i presë thonjtë, do të heqë rrobat e robërisë, do të banojë në shtëpinë tënde dhe do të qajë një muaj të tërë atin dhe nënën e saj; pastaj do të hysh tek ajo dhe do të jesh burri i saj, dhe ajo do të jetë gruaja jote. Në qoftë se pastaj nuk të pëlqen më, do ta lësh të shkojë ku të dojë, por nuk do ta shesësh për para dhe nuk do ta trajtosh si skllave, sepse e ke poshtëruar.”
“Vlerësimi yt për një mashkull nga njëzet deri në gjashtëdhjetë vjeç do të jetë pesëdhjetë sikla argjendi, sipas siklit të shenjtërores. Në qoftë se është femër, vlerësimi yt do të jetë tridhjetë sikla. Në qoftë se është nga pesë deri në njëzet vjeç, vlerësimi yt do të jetë njëzet sikla për një mashkull dhe dhjetë sikla për një femër. Në qoftë se është nga një muaj deri në pesë vjeç, vlerësimi yt do të jetë pesë sikla argjendi për një mashkull dhe tre sikla argjendi për një femër. Në qoftë se është gjashtëdhjetë vjeç e lart, vlerësimi yt do të jetë pesëmbëdhjetë sikla për një mashkull dhe dhjetë sikla për një femër.”
“Folu bijve të Izraelit dhe u thuaj: Në qoftë se një grua mbetet me barrë dhe lind një djalë, do të jetë e papastër shtatë ditë; do të jetë e papastër si në ditët e papastërtisë së saj mujore. Ditën e tetë do të rrethpritet mishi i prepucit të fëmijës. Pastaj ajo do të qëndrojë akoma tridhjetë e tre ditë për t'u pastruar nga gjaku; nuk do të prekë asnjë gjë të shenjtë dhe nuk do të hyjë në shenjtërore, deri sa të mbushen ditët e pastrimit të saj. Por në qoftë se lind një vajzë, do të jetë e papastër dy javë, si në kohën e papastërtisë së saj mujore; dhe do të qëndrojë gjashtëdhjetë e gjashtë ditë për t'u pastruar nga gjaku.”
“Në qoftë se një burrë e shet bijën e tij si shërbëtore, ajo nuk do të dalë e lirë ashtu si dalin skllevërit.”
“Moisiu u tha atyre: ‘I keni lënë të gjalla tërë gratë? Ja, pikërisht ato, me këshillën e Balaamit, i shtynë bijtë e Izraelit të kryejnë mëkat kundër ZOTIT në çështjen e Peorit, dhe kështu plaga ra mbi asamblenë e ZOTIT. Prandaj tani vritni çdo mashkull midis fëmijëve dhe vritni çdo grua që ka pasur marrëdhënie me një burrë; por tërë vajzat që nuk kanë pasur marrëdhënie me burrë, lërini të gjalla për ju’.”
“Gruas i tha: Do ta shumëfishoj shumë dhimbjen tënde dhe shtatzëninë tënde; me dhimbje do të lindësh fëmijë; dhe dëshira jote do të jetë për burrin tënd, dhe ai do të sundojë mbi ty.”
“Dhe gjej më të hidhur se vdekja gruan, zemra e së cilës është lak dhe rrjetë, dhe duart e saj janë pranga; ai që i pëlqen Perëndisë do t'i shpëtojë asaj, por mëkatari do të kapet prej saj. Ja, këtë kam gjetur, thotë Predikuesi, duke shqyrtuar gjërat një nga një për të gjetur arsyen, të cilën shpirti im e kërkon ende, por nuk e kam gjetur: një burrë midis një mijë e kam gjetur, por një grua midis gjithë atyre nuk e kam gjetur.”
“Gruaja le të mësojë në heshtje me gjithë nënshtrim. Por unë nuk lejoj që gruaja të mësojë, as të sundojë mbi burrin, por të jetë në heshtje. Sepse së pari u formua Adami, pastaj Eva. Dhe Adami nuk u mashtrua, por gruaja, e mashtruar, ra në shkelje.”
“Gratë tuaja le të heshtin në kishat, sepse nuk u lejohet të flasin, por të jenë të nënshtruara, siç thotë edhe ligji. Dhe në qoftë se duan të mësojnë diçka, le t'i pyesin burrat e tyre në shtëpi, sepse është turp për gratë të flasin në kishë.”
“Por çdo grua që lutet ose profetizon me kokën pa mbuluar e çnderon kokën e vet: sepse kjo është e njëjtë sikur të ishte e rruar. Sepse në qoftë se gruaja nuk mbulohet, le t'i presin edhe flokët: por në qoftë se është turp për një grua të pritet ose të rruhet, le të mbulohet.”
| Vargu | Çfarë thotë |
|---|---|
| Ligji i Përtërirë 22:28-29 | Ajo martohet me burrin që ra me të; i ati merr pesëdhjetë sikla |
| Ligji i Përtërirë 21:10-14 | Një grua robëreshë rruan kokën, pastaj bëhet gruaja e atij që e zuri rob |
| Levitiku 27:3-7 | Një grua vlerësohet tridhjetë sikla, një burrë pesëdhjetë |
| Numrat 31:15-18 | Ushtria i lë gjallë për vete vajzat që ishin virgjëresha |
| 1 Timoteut 2:11-14 | Gruaja mëson në heshtje dhe nuk mund t'i mësojë një burri |
| 1 Korintasve 14:34-35 | Gratë të heshtin në kisha |
‘Mbrojtës dhe mbajtës’ (4:34)
Kritikët e lexojnë fillimin e 4:34 sikur thotë se burrat janë mbi gratë. Me fjalët e Jusuf Aliut, thotë se burrat janë ‘mbrojtës dhe mbajtës të grave’. Jep vetë arsyen: “meqë ata shpenzojnë për mbajtjen e tyre”. Fjala arabe, kauuamun, do të thotë ata që marrin përsipër të tjerët dhe kujdesen për ta. Pra ajeti u ngarkon burrave një detyrë: të mbajnë, të strehojnë dhe të mbrojnë familjet e tyre. Në Hutben e Lamtumirës Profeti (ﷺ) tha se burri duhet t'i sigurojë gruas ushqimin dhe veshjen. Atë që fiton apo që i jepet gruas mbetet e saja. Asgjë nga këto nuk e bën një burrë më të vlefshëm. Kurani thotë se më i nderuari para Allahut (﷾) është më i devotshmi. U premton burrave dhe grave të njëjtin shpërblim.
“Meshkujt kanë autoritet mbi gratë, meqë Allahu u ka dhënë disa cilësi mbi ato dhe, meqë ata shpenzojnë për mbajtjen e tyre. Gra të mira janë ato të dëgjueshmet, që ruajnë fshehtësitë që ka urdhëruar Allahu. Sa i përket grave që ju i druheni mosbindjes dhe sjelljes së keqe nga ana e tyre, këshillojini, (e, nëse kjo s’bën dobi) mos i pranoni në shtrat dhe (në fund) i rrihni ato (lehtas). Por, nëse ato ju binden, atëherë mos i ndëshkoni më. Allahu, me të vërtetë, është i Lartësuar dhe i Madhëruar!”
Në Hutben e Lamtumirës Profeti (ﷺ) u tha burrave t'i frikësohen Allahut për gratë. Tha se nëse një grua lejon të ulet në shtratin e burrit dikush që burri nuk e do, ai mund ta godasë, por jo rëndë (gajre mubarrih), dhe se sigurimi i ushqimit dhe i veshjes së saj në mënyrë të përshtatshme është detyra e tij ndaj saj.
“Mos i lakmoni ato gjëra, me anë të të cilave Allahu i ka bërë disa nga ju të dallohen mbi të tjerët: meshkujt do të kenë pjesë prej asaj që kanë punuar e po ashtu edhe femrat do të kenë pjesë prej asaj që kanë punuar. Kërkoni prej Allahut nga mirësitë e Tij. Vërtet, Allahu është i Dijshëm për çdo gjë.”
“Dhe jepuni me gjithë zemër grave tuaja dhuratën e kurorëzimit. Në qoftë se ato ju falin me dëshirën e vet diçka prej asaj (dhurate), pranojeni atë pa frikë dhe me kënaqësi!”
“O njerëz! Në të vërtetë, Ne ju krijuam ju prej një mashkulli dhe një femre dhe ju bëmë popuj e fise, për ta njohur njëri tjetrin. Më i nderuari prej jush tek Allahu është ai që i frikësohet më shumë Atij. Vërtet, Allahu është i Gjithëdijshëm dhe për Atë asgjë nuk është e fshehtë.”
“Me të vërtetë që për myslimanët dhe myslimanet, besimtarët dhe besimtaret, të bindurit ndaj Allahut dhe të bindurat ndaj Allahut, të drejtët (të sinqertët) dhe të drejtat (të sinqertat), duruesit dhe durueset, të përulurit dhe të përulurat, mirëbërësit dhe mirëbërëset, agjëruesit dhe agjërueset, ruajtësit e nderit dhe ruajtëset e nderit, përkujtuesit e Allahut vazhdimisht dhe përkujtueset, pra, për të gjithë këta Allahu ka përgatitur falje dhe shpërblim të madh.”
Goditja te 4:34
I njëjti ajet i jep burrit hapa nëse ai i druhet “mosbindjes dhe sjelljes së keqe” nga gruaja e tij. Së pari ai e këshillon. Pastaj nuk e ndan më shtratin me të. Vetëm si hap i fundit lejohet një goditje e lehtë. Lejohet, nuk rekomandohet, dhe vetëm në këto rrethana të caktuara. Shumë dijetarë e lejojnë vetëm nëse ai beson se do të ndihmojë, dhe ndërmjetësit mund të thirren në çdo kohë. Profeti (ﷺ) tha se nuk duhet të jetë e rëndë, dhe kurrë në fytyrë. Ibn Abasi tha: me misvak, një shkop dhëmbësh. Ai është rreth sa një laps. Pra, në rastin më të keq, është një gjest simbolik, kurrë një rrahje. Gruaja e tij Aishja transmeton se Profeti (ﷺ) nuk goditi kurrë një grua apo një shërbëtor. Ai tha se më të mirët prej jush janë ata që janë më të mirë me gratë e tyre. Myslimanët duhet të respektojnë edhe ligjin e vendit. Aty ku çdo goditje e bashkëshortit është krim, si në shumë vende, një burrë mysliman nuk duhet ta bëjë fare. Faqja ‘Burri dhe gruaja’ i shtjellon plotësisht hapat e secilit bashkëshort.
“Meshkujt kanë autoritet mbi gratë, meqë Allahu u ka dhënë disa cilësi mbi ato dhe, meqë ata shpenzojnë për mbajtjen e tyre. Gra të mira janë ato të dëgjueshmet, që ruajnë fshehtësitë që ka urdhëruar Allahu. Sa i përket grave që ju i druheni mosbindjes dhe sjelljes së keqe nga ana e tyre, këshillojini, (e, nëse kjo s’bën dobi) mos i pranoni në shtrat dhe (në fund) i rrihni ato (lehtas). Por, nëse ato ju binden, atëherë mos i ndëshkoni më. Allahu, me të vërtetë, është i Lartësuar dhe i Madhëruar!”
Në Hutben e Lamtumirës Profeti (ﷺ) u tha burrave t'i frikësohen Allahut për gratë. Tha se nëse një grua lejon të ulet në shtratin e burrit dikush që burri nuk e do, ai mund ta godasë, por jo rëndë (gajre mubarrih), dhe se sigurimi i ushqimit dhe i veshjes së saj në mënyrë të përshtatshme është detyra e tij ndaj saj.
Muavije el-Kushejriu e pyeti Profetin (ﷺ) cila është e drejta e gruas mbi burrin e saj. Ai tha: ushqeje kur ha, vishe kur vishesh, mos e godit në fytyrë, mos e shaj, dhe mos u largo prej saj përveçse brenda shtëpisë.
Ata transmeton se e pyeti Ibn Abasin çfarë do të thotë një goditje që ‘nuk është e rëndë’ (gajr mubarrih). Ibn Abasi tha: me misvak, shkopin e dhëmbëve, dhe të ngjashme. Një transmetim tjetër e paraqet Atanë duke i lidhur fjalët me Hutben e Lamtumirës së Profetit (ﷺ) dhe duke i shpjeguar në të njëjtën mënyrë.
Aishja transmeton se Profeti (ﷺ) nuk goditi kurrë askënd me dorën e tij, as grua, as shërbëtor, përveçse kur luftonte në rrugën e Allahut. Nuk u hakmor kurrë për asgjë që iu bë atij, përveçse kur cenohej diçka që Allahu e kishte bërë të shenjtë; atëherë vepronte për hir të Allahut.
Ebu Hurejra transmeton se Profeti (ﷺ) tha: më i plotësuari nga besimtarët në besim është ai me sjelljen më të mirë, dhe më të mirët prej jush janë ata që janë më të mirë me gratë e tyre.
“Mos iu qasni pasurisë së jetimit, veçse me qëllim të mirë, derisa të arrijë moshën e pjekurisë. Dhe përmbushni zotimet. Me të vërtetë, për zotimet do të jeni përgjegjës.”
Këshillojeni
Mos ndani shtratin me të
Brenda shtëpisë.
E lejuar, jo e rekomanduar
Një prekje e lehtë me misvak, kurrë e rëndë, kurrë në fytyrë. Kurrë aty ku ligji e ndalon. Profeti (ﷺ) nuk e bëri kurrë.
Dy dëshmitare gra (2:282)
Ajeti 2:282 flet për shkrimin e një borxhi që do të paguhet në një datë të mëvonshme. Kërkon dy burra si dëshmitarë, ose një burrë dhe dy gra. Jep vetë arsyen për gruan e dytë: “nëse njëra grua harron, t’ia kujtojë tjetra”. Pra rregulli ka të bëjë me kujtesën në një marrëveshje biznesi. Nuk thotë asgjë për vlerën apo ndershmërinë e gruas. Në betimin midis burrit dhe gruas, katër betimet e saj dhe i pesti i saj qëndrojnë të barabarta me të tijat. Në një çështje që e pa vetëm një grua, kush i kishte dhënë gji kujt si foshnja, Profeti (ﷺ) veproi sipas fjalës së një gruaje. Për lloje të tjera çështjesh, shkollat kanë mendime të ndryshme.
“O besimtarë! Shkruajeni huan që ia jepni njëri-tjetrit për një afat të caktuar. Le ta shënojë atë me drejtësi një shkrues ndërmjet jush; asnjë shkrues të mos ngurrojë që ta shënojë ashtu siç e ka mësuar Allahu. Ai le të shënojë, kurse borxhliu le të diktojë dhe le t’i frikësohet Allahut, Zotit të vet, duke mos lënë mangët asgjë nga borxhi! Në qoftë se borxhliu është mendjelehtë ose i mitur, ose i tillë që nuk është në gjendje të diktojë, atëherë le të diktojë saktësisht kujdestari i tij. Thirrni dy dëshmitarë prej njerëzve tuaj e, nëse nuk gjeni dy dëshmitarë burra, atëherë thirrni për dëshmitarë një burrë dhe dy gra, nga ata që i quani të përshtatshëm; në mënyrë që, nëse njëra grua harron, t’ia kujtojë tjetra. Dëshmitarët nuk duhet të kundërshtojnë kurdo që të thirren. Mos e lini pa e shënuar borxhin, qoftë i vogël apo i madh, duke shënuar edhe afatin e pagimit. Kjo mënyrë është më e drejtë para Allahut, më e saktë për dëshmi dhe më e përshtatshme për të mos dyshuar. Por, nëse është fjala për mallin që qarkullon nga dora në dorë, atëherë nuk do të keni gjynah nëse nuk e shënoni atë. Thirrni dëshmitarë edhe kur të lidhni kontrata për shitblerje dhe të mos dëmtohet as shkruesi, as dëshmitari. Nëse bëni të kundërtën, atëherë keni bërë gjynah, prandaj ruajuni Allahut! Allahu ju mëson ju; Allahu është i Dijshëm për çdo gjë.”
“Nëse një burrë e akuzon gruan e tij pa pasur dëshmitarë të tjerë përveç vetes, ai duhet të betohet në Allahun katër herë, se thotë të vërtetën,”
“dhe herën e pestë të kërkojë mallkimin e Allahut ndaj vetes, nëse ka gënjyer.”
“Ndërsa gruaja do të kursehet nga dënimi, nëse betohet për Allahun katër herë, se i shoqi është gënjeshtar”
“dhe, herën e pestë, të kërkojë zemërimin e Allahut ndaj vetes, nëse i shoqi ka thënë të vërtetën.”
Ukbe ibn el-Harithi u martua me një grua, dhe pastaj një skllave tha se i kishte dhënë gji të dyve. Kur ai i tregoi Profetit (ﷺ), Profeti e pyeti si mund ta mbante gruan e tij kur ajo grua e kishte thënë këtë, dhe i tha të ndahej prej saj.
‘E mangët në mendje dhe në fe’
Kritikët citojnë një hadith ku Profeti (ﷺ) i quan gratë të mangëta në mendje dhe në fe. I lexuar i plotë, është një fjalim për gratë në një ditë feste, që i nxit të japin sadaka. Ai tha se nuk kishte parë askënd më të mangët në mendje dhe në fe, e megjithatë që mund ta çonte në rrugë të gabuar një burrë të vendosur e të mençur. Pra vërejtja mbaron me ndikimin e grave mbi burrat. Gratë pyetën çfarë kishte parasysh, dhe ai e shpjegoi vetë. Mendja ishte dy dëshmitaret në një borxh. Feja ishte se gruaja nuk falet as nuk agjëron gjatë menstruacioneve. Ky është urdhër nga Allahu (﷾), jo një dobësi. Profeti (ﷺ) nuk u tha kurrë grave t'i kompensonin ato namaze. Një grua që e mban këtë rregull po i bindet Allahut (﷾), jo po mëkaton.
Ebu Seid el-Hudri transmeton se në një ditë Bajrami Profeti (ﷺ) i nxiti gratë të jepnin sadaka. Tha se i ishte treguar se shumica e banorëve të Zjarrit ishin gra, sepse mallkonin shpesh dhe ishin mosmirënjohëse ndaj burrave të tyre, dhe i quajti të mangëta në mendje dhe në fe. Kur ato pyetën çfarë do të thoshte kjo, ai tha se dëshmia e një gruaje është gjysma e asaj të një burri, dhe se ajo nuk falet as nuk agjëron gjatë menstruacioneve.
“O besimtarë! Shkruajeni huan që ia jepni njëri-tjetrit për një afat të caktuar. Le ta shënojë atë me drejtësi një shkrues ndërmjet jush; asnjë shkrues të mos ngurrojë që ta shënojë ashtu siç e ka mësuar Allahu. Ai le të shënojë, kurse borxhliu le të diktojë dhe le t’i frikësohet Allahut, Zotit të vet, duke mos lënë mangët asgjë nga borxhi! Në qoftë se borxhliu është mendjelehtë ose i mitur, ose i tillë që nuk është në gjendje të diktojë, atëherë le të diktojë saktësisht kujdestari i tij. Thirrni dy dëshmitarë prej njerëzve tuaj e, nëse nuk gjeni dy dëshmitarë burra, atëherë thirrni për dëshmitarë një burrë dhe dy gra, nga ata që i quani të përshtatshëm; në mënyrë që, nëse njëra grua harron, t’ia kujtojë tjetra. Dëshmitarët nuk duhet të kundërshtojnë kurdo që të thirren. Mos e lini pa e shënuar borxhin, qoftë i vogël apo i madh, duke shënuar edhe afatin e pagimit. Kjo mënyrë është më e drejtë para Allahut, më e saktë për dëshmi dhe më e përshtatshme për të mos dyshuar. Por, nëse është fjala për mallin që qarkullon nga dora në dorë, atëherë nuk do të keni gjynah nëse nuk e shënoni atë. Thirrni dëshmitarë edhe kur të lidhni kontrata për shitblerje dhe të mos dëmtohet as shkruesi, as dëshmitari. Nëse bëni të kundërtën, atëherë keni bërë gjynah, prandaj ruajuni Allahut! Allahu ju mëson ju; Allahu është i Dijshëm për çdo gjë.”
Një grua e pyeti Aishen nëse duhej t'i kompensonte namazet që nuk i kishte falur gjatë menstruacioneve. Aishja tha se ato kishin menstruacione në kohën e Profetit (ﷺ), dhe ai nuk u tha kurrë t'i kompensonin ato namaze.
‘Shumica e banorëve të Zjarrit’
Në një hadith tjetër Profeti (ﷺ) tha se iu tregua Zjarri, dhe shumica e atyre që ishin në të ishin gra. U pyet nëse ato nuk besonin në Allahun (﷾). Tha se arsyeja ishte mosmirënjohja, ndaj burrave të tyre dhe ndaj së mirës që u bëhej. Në ditën e festës përmendi edhe mallkimin. Këto janë vepra, që kushdo mund t'i lërë. Nuk kanë të bëjnë me të qenët grua. Dhe në të njëjtin fjalim ai dha ilaçin: jepni sadaka. Kurani u premton grave të njëjtin shpërblim si burrave për të njëjtin besim dhe vepra. I pyetur kush e meriton më shumë shoqërinë e tij të mirë, Profeti (ﷺ) tha: nëna jote, tri herë, pastaj babai yt.
Ibn Abasi transmeton se Profeti (ﷺ) tha se iu tregua Zjarri, dhe shumica e atyre që ishin në të ishin gra mosmirënjohëse. U pyet nëse ato nuk besonin në Allahun. Tha se ishin mosmirënjohëse ndaj burrave të tyre dhe ndaj së mirës që u bëhej: nëse një burrë i bën mirë njërës prej tyre për vite dhe pastaj ajo sheh një gjë që nuk i pëlqen, thotë se nuk ka parë kurrë asnjë të mirë prej tij.
Ebu Seid el-Hudri transmeton se në një ditë Bajrami Profeti (ﷺ) i nxiti gratë të jepnin sadaka. Tha se i ishte treguar se shumica e banorëve të Zjarrit ishin gra, sepse mallkonin shpesh dhe ishin mosmirënjohëse ndaj burrave të tyre, dhe i quajti të mangëta në mendje dhe në fe. Kur ato pyetën çfarë do të thoshte kjo, ai tha se dëshmia e një gruaje është gjysma e asaj të një burri, dhe se ajo nuk falet as nuk agjëron gjatë menstruacioneve.
“Me të vërtetë që për myslimanët dhe myslimanet, besimtarët dhe besimtaret, të bindurit ndaj Allahut dhe të bindurat ndaj Allahut, të drejtët (të sinqertët) dhe të drejtat (të sinqertat), duruesit dhe durueset, të përulurit dhe të përulurat, mirëbërësit dhe mirëbërëset, agjëruesit dhe agjërueset, ruajtësit e nderit dhe ruajtëset e nderit, përkujtuesit e Allahut vazhdimisht dhe përkujtueset, pra, për të gjithë këta Allahu ka përgatitur falje dhe shpërblim të madh.”
Ebu Hurejra transmeton se një burrë e pyeti Profetin (ﷺ) kush e meriton më shumë shoqërinë e tij të mirë. Profeti tha: nëna jote. Burri pyeti edhe tri herë kush vjen pas dhe përgjigjja ishte nëna jote, pastaj nëna jote, e pastaj babai yt.
Gra që mësuan të tjerët
Gratë e mësuan Islamin që nga fillimi. Aishja, gruaja e Profetit (ﷺ), përcolli 2.210 hadithe, sipas numërimit të historianit edh-Dhehebi. Nga këto, 174 janë si te el-Buhariu, ashtu edhe te Muslimi. Edh-Dhehebiu shkroi se nuk njihte asnjë grua më të ditur se ajo.
I atribuon Aishes 2.210 hadithe, 174 prej tyre te el-Buhariu dhe te Muslimi bashkë, thotë se nuk njeh asnjë grua në umet, apo ndër gratë përgjithësisht, më të ditur se ajo, dhe e jep moshën e saj në vdekje gjashtëdhjetë e tre vjeç e disa muaj.
| Akuza | Çfarë thotë burimi |
|---|---|
| Burrat janë mbi gratë (4:34) | Burrat duhet të mbrojnë dhe të mbajnë. Më i nderuari është më i devotshmi. |
| Burrat mund t'i rrahin gratë (4:34) | E lejuar, jo e rekomanduar, dhe kurrë aty ku ligji e ndalon: më së shumti një prekje e lehtë me misvak. Profeti (ﷺ) nuk goditi kurrë një grua. |
| Fjala e gruas vlen gjysmë (2:282) | Një borxh tregtar, për kujtesën. Në betimin midis bashkëshortëve fjala e saj barazohet me të tijën. |
| Gratë kanë mangësi në arsye (Buhari 304) | Ai e shpjegoi: rregulli i dëshmisë, dhe mosfalja e namazit gjatë periodës, gjë që nuk është mëkat. |
| Gratë mbushin Zjarrin | Për veprat, mosmirënjohjen dhe mallkimin. Ilaçi që ai dha ishte sadakaja. |
Ajetet që citojnë kritikët
Kurani 4:34 — Sureja En-Nisa, ajeti 34
“Meshkujt kanë autoritet mbi gratë, meqë Allahu u ka dhënë disa cilësi mbi ato dhe, meqë ata shpenzojnë për mbajtjen e tyre. Gra të mira janë ato të dëgjueshmet, që ruajnë fshehtësitë që ka urdhëruar Allahu. Sa i përket grave që ju i druheni mosbindjes dhe sjelljes së keqe nga ana e tyre, këshillojini, (e, nëse kjo s’bën dobi) mos i pranoni në shtrat dhe (në fund) i rrihni ato (lehtas). Por, nëse ato ju binden, atëherë mos i ndëshkoni më. Allahu, me të vërtetë, është i Lartësuar dhe i Madhëruar!”
Cituar për
Kritikët e lexojnë këtë si leje që burrat t'i rrahin gratë e tyre.
Përgjigjja
Ajeti cakton hapa për ‘mosbindjen dhe sjelljen e keqe’ të gruas, me fjalët e tij. Së pari vjen këshilla, pastaj shtretërit e ndarë, dhe në fund fare një goditje. Komentuesit klasikë, dijetarët që e shpjeguan Kuranin, e kufizojnë atë goditje te një që nuk është e rëndë dhe nuk bën dëm. Citojnë Profetin (ﷺ) duke e thënë këtë në Hutben e Lamtumirës, të mbajtur në haxhin e tij të fundit në Mekë. Gruaja e tij Aishja transmeton se ai nuk goditi kurrë një grua apo një shërbëtor. Myslimanët e respektojnë ligjin e vendit ku jetojnë (17:34), dhe në Britani, Amerikë dhe shumë vende të tjera çdo goditje e bashkëshortit është krim.
Ku përfundon — Siç e lexuan komentuesit klasikë, ajeti nuk lejon asnjë lëndim, dhe gruaja e tij transmeton se Profeti (ﷺ) nuk goditi kurrë një grua.
Kurani 2:282 — Sureja El-Bekare, ajeti 282
“O besimtarë! Shkruajeni huan që ia jepni njëri-tjetrit për një afat të caktuar. Le ta shënojë atë me drejtësi një shkrues ndërmjet jush; asnjë shkrues të mos ngurrojë që ta shënojë ashtu siç e ka mësuar Allahu. Ai le të shënojë, kurse borxhliu le të diktojë dhe le t’i frikësohet Allahut, Zotit të vet, duke mos lënë mangët asgjë nga borxhi! Në qoftë se borxhliu është mendjelehtë ose i mitur, ose i tillë që nuk është në gjendje të diktojë, atëherë le të diktojë saktësisht kujdestari i tij. Thirrni dy dëshmitarë prej njerëzve tuaj e, nëse nuk gjeni dy dëshmitarë burra, atëherë thirrni për dëshmitarë një burrë dhe dy gra, nga ata që i quani të përshtatshëm; në mënyrë që, nëse njëra grua harron, t’ia kujtojë tjetra. Dëshmitarët nuk duhet të kundërshtojnë kurdo që të thirren. Mos e lini pa e shënuar borxhin, qoftë i vogël apo i madh, duke shënuar edhe afatin e pagimit. Kjo mënyrë është më e drejtë para Allahut, më e saktë për dëshmi dhe më e përshtatshme për të mos dyshuar. Por, nëse është fjala për mallin që qarkullon nga dora në dorë, atëherë nuk do të keni gjynah nëse nuk e shënoni atë. Thirrni dëshmitarë edhe kur të lidhni kontrata për shitblerje dhe të mos dëmtohet as shkruesi, as dëshmitari. Nëse bëni të kundërtën, atëherë keni bërë gjynah, prandaj ruajuni Allahut! Allahu ju mëson ju; Allahu është i Dijshëm për çdo gjë.”
Cituar për
Kritikët e lexojnë këtë sikur fjala e një gruaje vlen sa gjysma e fjalës së një burri.
Përgjigjja
Ajeti flet për shkrimin e borxheve dhe të kontratave të biznesit. Jep vetë arsyen për gruan e dytë: nëse njëra harron, tjetra t'ia kujtojë. Disa çështje mund t'i dinte vetëm një grua, si kush i kishte dhënë gji kujt si foshnja, gjë që mund ta pengojë një martesë. Në një çështje të tillë Profeti (ﷺ) i tha një burri të ndahej nga gruaja e tij sipas fjalës së një gruaje. Në betimin kuranor midis burrit dhe gruas, katër betimet e saj qëndrojnë të barabarta me të tijat.
Ku përfundon — Ajeti jep vetë arsyen e tij, një çështje kujtese në marrëdhëniet e biznesit. Në një çështje që e dinte një grua, fjala e një gruaje i mjaftoi Profetit (ﷺ) për t'i thënë një burri të ndahej nga gruaja e tij. Në betimin midis bashkëshortëve fjala e saj është e barabartë me të tijën.
Këndvështrime
Kundërshtimi modern: pjesë të pabarabarta
Shumë kritikë pa fe tregojnë rregulla që i shohin si të pabarabarta, si djali që trashëgon dyfishin e pjesës së vajzës. Thonë se Islami i trajton gratë si më pak se burrat.
Kritikët thonë se Kurani i jep djalit dyfishin e pjesës së vajzës në trashëgimi, ndaj i trajton gratë si më të vogla.
Kundërpërgjigje
Pjesa më e madhe vjen me një detyrë. Burri duhet ta mbajë gruan dhe fëmijët e tij me paratë e veta. Por mehri dhe fitimet e një gruaje janë të sajat, dhe ajo nuk ia detyron paratë e saj askujt. Kurani u dha grave pjesë të caktuara dhe pronë të tyren në shekullin e shtatë. Gratë e martuara në Angli nuk mund të zotëronin plotësisht pronë deri në vitin 1882. Dhe Kurani premton të njëjtin shpërblim për të njëjtin besim dhe vepra, burrë apo grua.
Akuza për mizogjini
Disa kritikë thonë se Islami është mizogjin. Tregojnë 4:34, dy dëshmitaret gra te 2:282, dhe hadithet për mendjen e grave dhe për Zjarrin.
Kritikët thonë se 4:34 i vendos burrat mbi gratë dhe i lejon burrat t'i rrahin gratë e tyre.
Kundërpërgjigje
Ajeti i quan burrat ‘mbrojtës dhe mbajtës’, “meqë ata shpenzojnë për mbajtjen e tyre”: një detyrë, jo një rang. Hapi i tij i fundit lejohet, nuk rekomandohet, dhe kurrë aty ku ligji e ndalon: në rastin më të keq një prekje e lehtë që nuk duhet të jetë e rëndë, të cilën Ibn Abasi e shpjegoi si një shkop dhëmbësh. Profeti (ﷺ) nuk goditi kurrë një grua. Tha se më të mirët prej jush janë ata që janë më të mirë me gratë e tyre.
Kritikët thonë se 2:282 e bën fjalën e një gruaje sa gjysma e fjalës së një burri.
Kundërpërgjigje
Ajeti flet për një borxh biznesi. Jep vetë arsyen: “nëse njëra grua harron, t’ia kujtojë tjetra”. Në betimin midis burrit dhe gruas, betimet e saj qëndrojnë të barabarta me të tijat. Në një çështje që e pa vetëm një grua, Profeti (ﷺ) veproi sipas fjalës së një gruaje.
Kritikët citojnë hadithe që i quajnë gratë të mangëta në mendje dhe në fe, dhe shumicën e banorëve të Zjarrit.
Kundërpërgjigje
Profeti (ﷺ) i shpjegoi vetë fjalët: rregulli i dëshmisë në një borxh, dhe mosfalja gjatë menstruacioneve. Këtë e urdhëron Allahu (﷾), dhe nuk e qorton kurrë. Hadithet për Zjarrin japin si arsye vepra, mosmirënjohjen dhe mallkimin, dhe ilaçi që dha ai ishte sadakaja. I njëjti Profet (ﷺ) e vendosi nënën tri herë para babait.
Krahasimi me Perëndimin dhe Biblën
Të drejtat që kritikët thonë se Islami ua mohon grave u erdhën vonë grave perëndimore. Mësimi i vetë Biblës për gratë ishte më i ashpër.
Gratë e martuara në Angli nuk mund të zotëronin plotësisht pronë në emrin e tyre. Kjo ndryshoi me Ligjin për pronën e grave të martuara të vitit 1882.
Në Britani, një huadhënës mund t'i refuzonte kredi një gruaje sepse ishte grua. Kjo zgjati deri te Ligji për diskriminimin gjinor i vitit 1975.
Gratë amerikane mund të refuzoheshin për kredi për shkak të gjinisë apo nëse ishin të martuara. Kjo zgjati derisa Ligji për mundësi të barabarta krediti i vitit 1974 hyri në fuqi në vitin 1975.
Shumica e këtyre reformave në Perëndim erdhën në shekujt e nëntëmbëdhjetë dhe të njëzetë. Erdhën nëpërmjet ligjit jofetar, jo nga mësimi i Biblës për gratë.
Në Ligjin e Moisiut, një bijë trashëgon vetëm kur nuk ka djalë. Gruaja e ve nuk përmendet fare mes trashëgimtarëve.
Letra e parë drejtuar Timoteut thotë se u mashtrua gruaja, jo Adami. E jep këtë si arsye pse ajo nuk mund të mësojë të tjerët.
Aty ku gratë myslimane u mohohen këto të drejta sot, shkaku është zakoni vendor apo ligjet e vetë një vendi, jo ligji islam. Vetë ligji islam ua jep grave këto të drejta.
Pikëpamja islame
Islami i nderon gratë si të barabarta shpirtërisht me burrat. Në shekullin e shtatë, u dha të drejta ligjore që gratë në Angli dhe Amerikë i fituan vetëm në shekujt e nëntëmbëdhjetë dhe të njëzetë. Profeti (ﷺ) kërkoi që gruaja të pyetej para se të martohej, dhe i nderoi nënat mbi të gjithë.
Kurani premton se puna e askujt nuk humbet, qoftë mashkull apo femër.
Kurani u jep grave një pjesë të caktuar trashëgimie.
Ligji islam mban se fitimet dhe mehri i një gruaje janë prona e saj. Kurani u cakton burrave dhe grave atë që fitojnë dhe ia jep mehrin nuses.
Profeti (ﷺ) kërkoi që gruaja të pyetej para se të martohej. Anuloi një martesë që një atë ia kishte imponuar vajzës së tij.
Një grua mund ta mbyllë martesën e saj duke e kthyer mehrin, edhe pa ndonjë faj të burrit.
Kurani i ndalon burrit ta marrë përsëri gruan pas një ndarjeje për ta dëmtuar.
Kurani e ndëshkon këdo që akuzon një grua të ndershme për marrëdhënie jashtë martese pa katër dëshmitarë. Nuk ia pranon më kurrë fjalën si dëshmi, përveçse nëse pendohet.
Kurani e dënon varrosjen e gjallë të foshnjave femra.
Kurani ua ngarkon mëkatin e parë Ademit dhe Havasë bashkë, dhe kurrë vetëm Havasë.
Burrat dhe gratë qëndrojnë të barabartë para Allahut (﷾), me të njëjtin shpërblim për të njëjtin besim dhe vepra.