Përgjigje e shkurtër
Lutja në Islam nuk është garanci për pasuri ose për nota më të larta. Ajo është adhurim, që i takon Atij që na krijoi. Dhuratat e kësaj bote u shkojnë të gjithëve. Kurani thotë: “Ne i mbështesim të gjithë me dhuratat e Zotit tënd” (17:20). Kështu, një shok klase që nuk falet kurrë mund t'ia dalë shumë mirë, dhe Islami e pret këtë. Vetë Profeti (ﷺ) flinte mbi një rrogoz prej gjethesh palme, ndërsa perandorët e Romës dhe të Persisë jetonin në luks. Islami e mat suksesin ndryshe. Ai që shpëton nga Zjarri dhe hyn në Xhenet “ka fituar (gjithçka që mund të dëshirohet)” (3:185). Islami nuk ka thënë kurrë as që lutja zë vendin e përpjekjes: “njeriu do të ketë vetëm atë për të cilën ka punuar” (53:39). Dhe argumenti për Islamin nuk mbështetet te lutjet e pranuara. Ai mbështetet te Kurani dhe te Profeti (ﷺ). Lutja megjithatë bën atë që premton. Ajo e ruan njeriun nga e keqja (29:45), dhe me përmendjen e Allahut (﷾) zemrat gjejnë qetësi (13:28).
Shpjegimi i plotë
Për çfarë është lutja
Islami ka dy lloje lutjeje. Namazi janë pesë faljet e përditshme, dhe duaja është t'i kërkosh Allahut (﷾) diçka. Namazi ka kërkesa brenda, por para së gjithash është adhurim, që i takon Atij që na dha gjithçka. Kurani thotë se Allahu (﷾) i krijoi xhindet dhe njerëzit “që të Më adhurojnë” (51:56). Ai nuk ka nevojë për të; ne kemi nevojë. Profeti (ﷺ) i krahasoi pesë namazet me një lumë para derës së njeriut. Nëse ai lahej në të pesë herë në ditë, nuk do t'i mbetej asnjë papastërti. Në të njëjtën mënyrë pesë namazet i fshijnë gabimet. Kurani thotë se “namazi të ruan nga shthurja dhe nga çdo vepër e shëmtuar” (29:45).
“Xhindet dhe njerëzit i kam krijuar vetëm që të Më adhurojnë.”
Ebu Hurejra e dëgjoi Profetin (ﷺ) të pyeste nëse do të mbetej ndonjë papastërti mbi dikë që lahej pesë herë në ditë në një lumë para derës së tij. Ata thanë se nuk do të mbetej asnjë gjurmë. Ai tha se ky është shembulli i pesë namazeve, me të cilat Allahu i fshin veprat e këqija. Gjithashtu në Sahih Muslim 667.
“Lexo (o Muhamed) atë që të është zbritur ty prej Librit (Kuranit) dhe fale namazin! Vërtet që namazi të ruan nga shthurja dhe nga çdo vepër e shëmtuar dhe vërtet që përmendja e Allahut është më e madhe! Allahu di gjithçka që ju bëni.”
Dhuratat e kësaj bote u shkojnë të gjithëve
Islami nuk ka premtuar kurrë se ata që falen do të jenë më të pasurit ose më të zgjuarit. Kurani thotë vërtet se Allahu (﷾) i furnizon ata që i frikësohen Atij “prej nga nuk e pret” (65:3). Por ai furnizim nuk është garë me të tjerët, dhe nuk është gjithmonë para. Kurani flet për ata që duan këtë botë dhe për ata që duan tjetrën. Pastaj thotë: “Ne i mbështesim të gjithë me dhuratat e Zotit tënd: edhe këta, edhe ata” (17:20). Kështu, një shoqe klase hindu që nuk falet kurrë dhe merr nota më të larta nuk provon asgjë kundër lutjes. Mendja dhe shëndeti i saj janë gjithashtu dhurata nga Allahu (﷾), qoftë se ajo e falënderon Atë, qoftë jo.
“Ne i mbështesim të gjithë me dhuratat e Zotit tënd: edhe këta, edhe ata. Dhuratat e Zotit tënd nuk i mohohen askujt.”
“dhe do t’i japë risk prej nga nuk e pret. Allahu i mjafton kujtdo që mbështetet tek Ai. Allahu e përmbush me siguri vendimin e Tij dhe për çdo gjë Ai ka caktuar masë.”
Profeti (ﷺ) mbi një rrogoz prej gjethesh palme
Omeri, një nga Sahabët më të afërt të Profetit (ﷺ), një herë e gjeti atë të shtrirë mbi një rrogoz prej gjethesh palme. Rrogozi i kishte lënë shenja në brinjë, dhe Omeri qau. Ai tha se perandorët e Romës dhe të Persisë, Cezari dhe Kisrai, jetonin në luks, ndërsa i Dërguari i Allahut (﷾) jetonte në skamje. Profeti (ﷺ) e pyeti: a nuk ishte i kënaqur që ata ta kishin këtë botë, dhe besimtarët tjetrën? Pra, krahasimi është i vjetër. E bënë vetë myslimanët, dhe Profeti (ﷺ) iu përgjigj.
Omeri e gjeti Profetin (ﷺ) të shtrirë mbi një rrogoz prej gjethesh palme, pa asgjë midis tij dhe rrogozit, me një jastëk lëkure të mbushur me fije palme nën kokë. Kur pa shenjat e rrogozit në brinjën e tij, Omeri qau dhe tha se Cezari dhe Kisrai jetonin në luks, ndërsa ai jetonte në skamje. Profeti e pyeti nëse nuk ishte i kënaqur që ata ta kishin këtë botë dhe besimtarët Jetën tjetër.
Çfarë quhet sukses
Kurani e emërton suksesin e vërtetë: “kushdo që shpëton nga zjarri i Xhehenemit dhe hyn në Xhenet, ai ka fituar (gjithçka që mund të dëshirohet). Ndërsa jeta e kësaj bote është vetëm kënaqësi mashtruese.” (3:185). Një sure fillon kështu: “Me të vërtetë, janë të shpëtuar besimtarët, të cilët janë të përulur në namazin e tyre” (23:1-2). Paratë, notat dhe fama mbarojnë me vdekjen. Lutja shikon te ajo që vjen pas saj.
“Çdo shpirt do ta shijojë vdekjen. Shpërblimet do t’u plotësohen vetëm në Ditën e Kiametit; kushdo që shpëton nga zjarri i Xhehenemit dhe hyn në Xhenet, ai ka fituar (gjithçka që mund të dëshirohet). Ndërsa jeta e kësaj bote është vetëm kënaqësi mashtruese.”
“Me të vërtetë, janë të shpëtuar besimtarët, të cilët janë të përulur në namazin e tyre,”
Duaja dhe përpjekja shkojnë bashkë
Islami nuk mëson se duaja zë vendin e punës. Kurani thotë se “njeriu do të ketë vetëm atë për të cilën ka punuar” (53:39). Profeti (ﷺ) u tha të sëmurëve të kërkonin mjekim, sepse Allahu (﷾) krijoi një ilaç për çdo sëmundje përveç pleqërisë. Kështu, një mysliman mëson për provimin dhe gjithashtu i kërkon Allahut (﷾) ndihmë. Nëse e kalon, përpjekja e tij vlejti. Ai e falënderon edhe Allahun (﷾), sepse mendja, koha dhe shëndeti për të mësuar erdhën prej Tij.
“se askush nuk do t’i mbartë gjynahet e tjetrit dhe se njeriu do të ketë vetëm atë për të cilën ka punuar;”
Usame ibn Sherik transmeton se disa beduinë e pyetën Profetin (ﷺ) nëse duhej të kërkonin mjekim. Ai u tha të kërkonin mjekim, sepse Allahu nuk ka krijuar asnjë sëmundje pa krijuar edhe një ilaç për të, përveç njërës: pleqërisë.
Si thotë Islami se pranohet duaja
Allahu (﷾) thotë: “Lutmuni Mua, se do t’ju përgjigjem!” (40:60). Profeti (ﷺ) shpjegoi se çfarë mund të jetë ajo përgjigje. Duaja e një myslimani, nëse nuk kërkon asgjë mëkatare, sjell një nga tri gjëra. Ose i jepet shpejt, ose i ruhet për jetën tjetër, ose i largohet një e keqe e barabartë me të. Ai tha gjithashtu se duaja pranohet për sa kohë që njeriu nuk nxitohet. I nxituari thotë: U luta, por nuk m'u përgjigj. Dhe Kurani thotë se njeriu mund ta urrejë atë që është e mirë për të dhe ta dojë atë që është e dëmshme për të: “Allahu di, kurse ju nuk dini.” (2:216). Si një fëmijë që e tërheqin mbrapa nga zjarri, ne e ndiejmë atë që na u refuzua, jo dëmin nga i cili na kursyen.
“Zoti juaj ka thënë: “Lutmuni Mua, se do t’ju përgjigjem! Me të vërtetë, ata që tregohen mendjemëdhenj e nuk duan të Më adhurojnë, do të hyjnë në Xhehenem të poshtëruar”!”
Ebu Seid el-Hudriu transmeton se Profeti (ﷺ) tha se asnjë mysliman nuk bën një lutje që nuk kërkon asgjë mëkatare dhe nuk i këput lidhjet farefisnore, pa iu dhënë një nga tri gjëra: ose lutja i pranohet shpejt, ose i ruhet për Jetën tjetër, ose i largohet një e keqe e barabartë me të. Ata thanë se atëherë do të luteshin shumë më tepër, dhe ai tha se Allahu ka për të dhënë edhe më shumë.
Ebu Hurejra transmeton se Profeti (ﷺ) tha se lutja e secilit prej jush pranohet për sa kohë që ai nuk nxitohet, duke thënë: U luta, por nuk m'u përgjigj.
“Lufta është bërë detyrim për ju, ndonëse e urreni. Por mund ta urreni një gjë, ndërkohë që ajo është e mirë për ju e mund ta doni një gjë, ndërkohë që ajo është e dëmshme për ju. Allahu di, kurse ju nuk dini.”
Lutja e një myslimani që nuk kërkon asgjë mëkatare dhe nuk pret lidhjet farefisnore
Sjell një nga tri gjëra.
E pranuar
së shpejti.
E ruajtur
për të në Jetën tjetër.
E kthyer
një e keqe e barabartë, e larguar prej tij.
Lutjes i përgjigjet për sa kohë që lutësi nuk është i padurueshëm.
Po sikur çdo dua të pranohej ashtu siç kërkohej?
Mendoni çfarë do të ndodhte sikur çdo dua të pranohej pikërisht ashtu siç kërkohej. Dy skuadra luten të fitojnë të njëjtën ndeshje. Dy njerëz luten për të njëjtën punë. Një fermer lutet për shi, ndërsa një udhëtar lutet për rrugë të thatë. Nuk mund t'u jepet të gjithëve ajo që kërkuan, dhe bota do të binte në kaos. Kurani e thotë parimin: “Sikur e Vërteta të ishte sipas dëshirave të tyre, atëherë do të shkatërroheshin qiejt dhe Toka dhe gjithçka që gjendet në to.” (23:71). Komentuesi Ibn Kethiri shpjegon pse: dëshira të tilla janë të prishura dhe kundërshtojnë njëra-tjetrën. Kurani thotë gjithashtu se, sikur Allahu (﷾) t'ua shtonte robërve të Vet mjetet e jetesës, “ata do ta mbushnin Tokën me mbrapshti. Por Ai u jep me masë, sa dëshiron” (42:27). Ka edhe një problem të dytë. Sikur çdo dëshirë të plotësohej sapo kërkohej, askush nuk do të kishte nevojë të mësonte, të punonte apo të ndihmonte dikë. Njerëzit nuk do të bënin asgjë tjetër veçse të kërkonin. Megjithatë kjo jetë është një provë se kush vepron më mirë (67:2). Prandaj Islami mëson duanë së bashku me përpjekjen, kurrë duanë në vend të saj.
“Sikur e Vërteta të ishte sipas dëshirave të tyre, atëherë do të shkatërroheshin qiejt dhe Toka dhe gjithçka që gjendet në to. Ne u kemi dërguar atyre Këshillën (Kuranin), por ata shmangen nga ajo.”
Ibn Kethiri, duke cituar Muxhahidin, Ebu Salihun dhe es-Suddiun, thotë se e Vërteta (el-Hakk) këtu është Allahu. Ai shpjegon se, sikur Allahu t'u ishte përgjigjur dëshirave të zemrave të tyre dhe t'i kishte caktuar gjërat sipas tyre, qiejt, Toka dhe gjithçka në to do të ishin prishur, për shkak të dëshirave të tyre të prishura dhe kontradiktore.
“Sikur Allahu t’i shtonte mjetet e jetesës për robërit e Vet, ata do ta mbushnin Tokën me mbrapshti. Por Ai u jep me masë, sa dëshiron, sepse Ai i njeh dhe i sheh mirë robërit e Vet.”
“Ai i ka krijuar jetën dhe vdekjen, për t’ju provuar se kush prej jush do të veprojë më mirë; Ai është i Plotfuqishmi dhe Falësi i madh.”
A nuk është kjo ‘kokë fitoj unë, pil humbe ti’?
Kritikët thonë se kjo përgjigje nuk mund të humbasë kurrë. Nëse duaja pranohet, e dha Allahu (﷾). Nëse jo, Allahu (﷾) kishte plane të tjera. Kjo do të ishte një vërejtje e drejtë nëse argumenti për Islamin do të mbështetej te lutjet e pranuara. Ai mbështetet te gjëra të tjera. Është sfida e Kuranit, të cilën askush nuk e ka përballuar (2:23). Janë profecitë që u vërtetuan (30:2-4). Dhe është jeta e Profetit (ﷺ). Njeriu që beson për këto arsye pastaj i beson Allahut (﷾) duanë e vet. Ky është besim, jo argument. Në të njëjtën mënyrë, një mysliman mund të ndiejë se një lutje iu pranua. Ajo ndjenjë nuk është provë për askënd tjetër, dhe Islami nuk kërkon që të jetë.
“Nëse ju dyshoni në atë që ia kemi zbritur robit tonë (Muhamedit a.s.), atëherë hartoni një sure të ngjashme me atë që ia kemi shpallur atij! Thirrni në ndihmë edhe dëshmitarët tuaj (që i adhuroni) në vend të Allahut, nëse jeni të sinqertë.”
“U mundën bizantinët, në afërsi të tokës (arabe), por pas thyerjes së tyre, me siguri do të fitojnë brenda disa vjetëve. Me të vërtetë, është vendimi i Allahut, si për të parën dhe për të dytën. Dhe, atë ditë, do të gëzohen besimtarët”
Ebu Seid el-Hudriu transmeton se Profeti (ﷺ) tha se asnjë mysliman nuk bën një lutje që nuk kërkon asgjë mëkatare dhe nuk i këput lidhjet farefisnore, pa iu dhënë një nga tri gjëra: ose lutja i pranohet shpejt, ose i ruhet për Jetën tjetër, ose i largohet një e keqe e barabartë me të. Ata thanë se atëherë do të luteshin shumë më tepër, dhe ai tha se Allahu ka për të dhënë edhe më shumë.
‘Sikur lutja të funksiononte, a nuk do të ishin myslimanët më të suksesshmit?’
Disa thonë se, sikur lutja të funksiononte, ata që falen do të ishin më të pasurit dhe më të përparuarit. Islami nuk e ka premtuar kurrë këtë, dhe historia nuk e tregon për asnjë fe. Për shekuj me radhë, shumë nga shkencëtarët kryesorë të botës punuan në vendet myslimane, nga Bagdadi deri në Kordobë të Spanjës. Sot disa vende myslimane janë të pasura dhe disa të varfra, dhe e njëjta gjë vlen për vendet e krishtera. Pasuria rritet dhe bie bashkë me paqen, qeverisjen, burimet dhe historinë. Lutja nuk është bast për pasuri. Ajo është adhurim, dhe shpërblimi i saj i plotë vjen në jetën tjetër (3:185).
Një histori e shkencës në botën myslimane të mesjetës. Përfshin algjebrën e el-Huarizmiut, optikën e Ibn el-Hejthemit dhe mjekësinë e Ibn Sinës, dhe si arriti puna e tyre në Evropë në përkthime latine.
Një histori politike e Andaluzisë, nga pushtimi mysliman i vitit 711 deri te rënia e Granadës më 1492.
Ibn Rushdi (Averroesi) lindi në Kordobë më 1126 dhe vdiq më 1198, sipas një rrëfimi në Marrakesh. Ndikimi i tij në Evropën latine ishte i madh nga fillimi i shekullit të 13-të deri në Rilindje; në vitet 1230 ai njihej atje si “Komentuesi”.
Jep PBB-në reale për frymë (barazia e fuqisë blerëse, vlerësimet e vitit 2024, dollarë të vitit 2021): Katari 110.900 $, Bruneji 79.200 $, Emiratet e Bashkuara Arabe 68.600 $, Arabia Saudite 62.700 $, Malajzia 34.100 $, Indonezia 14.500 $, Nigeri 1.800 $, Somalia 1.400 $, Jemeni 200 $; Burundi 800 $ (93,9% të krishterë), Republika Demokratike e Kongos 1.500 $ (rreth 93% të krishterë), Republika e Afrikës Qendrore 1.100 $ (kryesisht të krishterë), Sudani i Jugut 400 $ në vitin 2023 (60,5% të krishterë). Shënimet e tij thonë se Somalia kishte koloni të Britanisë, Francës dhe Italisë deri në vitin 1960 dhe se tridhjetë vjet luftë dhe paqëndrueshmëri e gjymtuan ekonominë e saj; se Jemeni, i varur nga nafta dhe gazi, pa infrastrukturën, tregtinë dhe institucionet e tij të shkatërruara nga lufta civile; se Afganistani u shkatërrua nga një luftë e gjatë dhe rrënuese pas pushtimit sovjetik të vitit 1979; se Katari u shndërrua brenda gjashtëdhjetë vjetëve nga një protektorat i varfër britanik i njohur për peshkimin e perlave në një shtet me të ardhura të mëdha nga hidrokarburet, dhe është prijës në financat islame; se Malajzia është eksportuese e madhe e elektronikës me produktivitet të lartë të punës, duke zbatuar politika kundër korrupsionit; dhe se Indonezia, e kolonizuar nga holandezët që nga shekulli i 17-të, është ekonomia më e madhe në Azinë Juglindore.
“Çdo shpirt do ta shijojë vdekjen. Shpërblimet do t’u plotësohen vetëm në Ditën e Kiametit; kushdo që shpëton nga zjarri i Xhehenemit dhe hyn në Xhenet, ai ka fituar (gjithçka që mund të dëshirohet). Ndërsa jeta e kësaj bote është vetëm kënaqësi mashtruese.”
Çfarë jep lutja
Pesë herë në ditë, një mysliman ndalet, qëndron para Zotit të vet dhe i flet Atij, pa asnjë ndërmjetës. Allahu (﷾) thotë: “Unë jam afër, i përgjigjem lutjeve të lutësit, kur ai më lutet Mua” (2:186). Kurani thotë: “Vërtet, zemrat qetësohen me përmendjen e Allahut!” (13:28). Profeti (ﷺ) tha se gjithçka që i ndodh besimtarit është e mirë për të. Në lehtësi ai falënderon, dhe në vështirësi bën durim.
“Kur robërit e Mi (besimtarë) të pyesin për Mua, (thuaju se) Unë jam afër, i përgjigjem lutjeve të lutësit, kur ai më lutet Mua. Prandaj, le t’i përgjigjen thirrjes Sime dhe le të më besojnë Mua, për të qenë në rrugë të drejtë.”
“ata që besojnë dhe zemrat e të cilëve, kur përmendet Allahu, qetësohen. Vërtet, zemrat qetësohen me përmendjen e Allahut!”
Suhejbi transmeton se Profeti (ﷺ) tha se çështja e besimtarit është e mrekullueshme, sepse ka mirësi për të në të gjithë atë, dhe kjo nuk ndodh me askënd tjetër përveç besimtarit: nëse i ndodh diçka e këndshme, ai falënderon, dhe kjo është mirë për të; nëse e godet vështirësia, ai bën durim, dhe kjo është mirë për të.
Këndvështrime
Lutja nuk bën asgjë
Shumë skeptikë thonë se lutja nuk bën asgjë. Njerëzit që nuk luten kurrë ia dalin po aq mirë. Lutjet e pranuara, thonë ata, janë dëshira të kota. Dhe besimtarët gjejnë një shpjegim për çdo lutje që nuk pranohet.
Njerëzit që nuk luten kurrë, si një shoqe klase hindu që i bën të gjitha mirë, ia dalin po aq mirë ose më mirë se ata që luten. Prandaj lutja nuk duhet.
Kundërpërgjigje
Islami nuk ka thënë kurrë se ata që falen do të ishin më të zgjuarit ose më të pasurit. Kurani thotë se dhuratat e Allahut (﷾) në këtë botë u shkojnë të gjithëve, “edhe këta, edhe ata” (17:20). Lutja është adhurim, dhe ajo shikon te jeta tjetër (3:185).
Njerëzit që ndiejnë se lutjet e tyre u pranuan po shohin atë që duan të shohin.
Kundërpërgjigje
Një ndjenjë nuk është provë për askënd tjetër, dhe Islami nuk kërkon që të jetë. Argumenti për Islamin mbështetet te sfida e Kuranit, të cilën askush nuk e ka përballuar (2:23). Ai mbështetet gjithashtu te profecitë që u vërtetuan (30:2-4), jo te lutjet e pranuara.
Myslimanët sot janë më pak të suksesshëm se të krishterët dhe hebrenjtë. Sikur lutja të funksiononte, ata që luten do të ishin më të suksesshmit.
Kundërpërgjigje
Pasuria ka kaluar nga një popull te tjetri gjatë gjithë historisë, për shkak të paqes, qeverisjes, burimeve dhe historisë. Islami nuk u ka premtuar kurrë pasuri atyre që falen. Vetë Profeti (ﷺ) jetonte mbi një rrogoz prej gjethesh palme, ndërsa perandorët e Romës dhe të Persisë jetonin në luks. Ai e pyeti Omerin nëse nuk ishte i kënaqur që ata ta kishin këtë botë, dhe besimtarët tjetrën.
Myslimanët fitojnë në çdo rast. Një dua e pranuar i atribuohet Allahut, dhe një e papranuar planeve të tjera të Allahut. Kjo nuk mund të provohet kurrë.
Kundërpërgjigje
Ajo nuk ofrohet si provë. Profeti (ﷺ) mësoi se duaja ose jepet shpejt, ose ruhet për jetën tjetër, ose largon një të keqe të barabartë me të. Kjo është ajo të cilës i beson besimtari, jo ajo që e provon fenë. Dhe Islami e vlerëson përpjekjen: njeriu ka vetëm atë për të cilën përpiqet (53:39).
Pikëpamja islame
Lutja është para së gjithash adhurim që i takon Allahut (﷾). Suksesin në këtë botë Ai ua jep të gjithëve, atyre që falen dhe atyre që nuk falen. Duaja e sinqertë e një myslimani pranohet në një nga tri mënyra, dhe përpjekja është pjesë e besimit.
Kurani thotë se Allahu (﷾) ua jep të mirat e kësaj bote të gjithëve. Ata që duan këtë botë i marrin, dhe po ashtu ata që duan tjetrën.
Kurani thotë se suksesi i vërtetë është të shpëtosh nga Zjarri dhe të hysh në Xhenet.
Profeti (ﷺ) jetonte mbi një rrogoz prej gjethesh palme. Ai i tha Omerit se perandorët e kanë këtë botë, dhe besimtarët tjetrën.
Profeti (ﷺ) tha se duaja ose jepet shpejt, ose ruhet për jetën tjetër, ose largon një të keqe të barabartë me të.
Kurani thotë se, sikur e vërteta të ndiqte dëshirat e njerëzve, qiejt dhe Toka do të binin në rrëmujë (23:71). Prandaj jo çdo dua mund të pranohet ashtu siç kërkohet.
Kurani thotë se njeriu ka vetëm atë për të cilën përpiqet, prandaj duaja shkon bashkë me përpjekjen.
Kurani thotë se namazi e ruan njeriun nga veprat e turpshme dhe të padrejta. Thotë se zemrat gjejnë qetësi me përmendjen e Allahut (﷾).