Përgjigje e shkurtër
Xhizja ishte një taksë vjetore për burrat jomyslimanë të lirë dhe të rritur që jetonin nën sundimin mysliman në të kaluarën. Në këmbim ata mbroheshin, dhe nuk detyroheshin të shërbenin në ushtri. Asnjë grua apo fëmijë nuk e paguante. Gjykatësi Ebu Jusufi përjashtoi edhe të moshuarit dhe të verbrit pa mjete, dhe të varfrit që jetonin me lëmoshë. Myslimanët paguanin një taksë tjetër, zekatin, që të tjerët nuk e paguanin. Profeti (ﷺ) paralajmëroi kundër mundimit të njerëzve, dhe Ebu Jusufi vendosi që askush të mos rrihej për xhizjen. Kur myslimanët nuk mund ta mbronin më qytetin e Himsit, ia kthyen taksën. Judaizmi dhe krishterimi kanë të dy versionin e tyre të xhizjes, dhe ai është më i ashpër. Dhiata e Vjetër, shkrim për të dy, ka një ligj haraçi me shërbim dhe punë, përveç pagesës. Xhizja ishte vetëm para. Asnjë vend mysliman sot nuk u kërkon shtetasve të tij jomyslimanë ta paguajnë.
Shpjegimi i plotë
Nga vjen xhizja
Xhizja përmendet në Kuran, te 9:29. Ajeti erdhi në vitin e nëntë pas Hixhretit, në kohën e marshimit drejt Tebukut, në veri të Arabisë. Profetit (ﷺ) i kishin arritur lajme se bizantinët kishin mbledhur një ushtri të madhe në Siri, se fise arabe u ishin bashkuar, dhe se pararoja e tyre kishte arritur tashmë në Belka, në Jordaninë e sotme. Marshimi ishte përgjigjja ndaj atij kërcënimi. Ajeti i tha ushtrisë myslimane se lufta mbaronte sapo pala tjetër të pranonte ta paguante xhizjen. Në fund ushtria e Profetit (ﷺ) nuk bëri asnjë betejë në Tebuk. Myslimanët nuk takuan asnjë armik atje, dhe pas njëzet ditësh ai u kthye në Medinë. Historiani Ibn Sadi, që vdiq më 845, i regjistron të gjitha këto. Faqja “A i urdhëron Kurani 9:29 myslimanët të luftojnë hebrenjtë dhe të krishterët?” e shpjegon ajetin dhe kur erdhi.
“Luftojini ata që nuk besojnë në Allahun e as në Ditën e Kiametit, që nuk e marrin për të ndaluar atë që e ka ndaluar Allahu dhe i Dërguari i Tij, dhe ata, midis atyre që u është dhënë Libri, që nuk e pranojnë fenë e vërtetë, derisa të japin xhizjen (taksën) me dorën e tyre, duke qenë të përulur.”
Shpjegon se pasi u mundën idhujtarët e Arabisë, Allahu e urdhëroi Profetin (ﷺ) të luftonte Ithtarët e Librit në vitin e nëntë pas Hixhretit. Profeti pastaj i thirri njerëzit në armë dhe marshoi me një ushtri prej rreth tridhjetë mijë vetash drejt Sirisë kundër bizantinëve: fushata e Tebukut.
Ibn Sadi shënon se fushata e Tebukut erdhi në muajin Rexheb të vitit të nëntë pas Hixhretit. Profetit (ﷺ) i erdhi lajmi se romakët kishin mbledhur forca të mëdha në Siri, se Herakliu u kishte paguar ushtarëve të tij pagën e një viti, se fiset arabe Lahm, Xhudham, Amile dhe Gasan i ishin bashkuar, dhe se kishin dërguar pararojat e tyre në el-Belka. Profeti i thirri njerëzit të marshonin, arriti në Tebuk me tridhjetë mijë burra, qëndroi atje njëzet ditë, dhe u kthye nga Tebuku pa përleshje, duke arritur në Medinë në Ramazan.
Çfarë ishte xhizja, dhe kush nuk paguante asgjë
Xhizja ishte një taksë vjetore për burrat jomyslimanë të lirë dhe të rritur. Blinte mbrojtjen, dhe i lironte nga shërbimi në ushtrinë myslimane. Myslimani, nga ana e tij, paguante zekatin, taksën vjetore të bamirësisë, që jomyslimani nuk e paguante. Nuk merrej nga gratë apo fëmijët. Ebu Jusufi, që vdiq më 798, ishte nxënësi kryesor i Ebu Hanifes, themeluesit të shkollës hanefite të ligjit. Ishte kryegjykatës i Bagdadit nën kalifin (sunduesin mysliman) Harun er-Reshid. Ai përjashtoi edhe të moshuarit dhe të verbrit që nuk kishin mjete, dhe të varfrit që jetonin me lëmoshë. E shtjelloi këtë në librin e tij për taksat.
Një libër për taksat i shkruar për kalifin Harun er-Reshid nga kryegjykatësi i Bagdadit. Shtjellon se xhizja merret nga burrat jomyslimanë të lirë dhe të rritur, dhe jo nga gratë apo fëmijët, të moshuarit, të verbrit dhe të sëmurët kronikë që nuk kanë mjete, apo të varfrit që jetojnë me lëmoshë.
Arnold shkruan se xhizjen e paguanin nënshtetasit jomyslimanë, feja e të cilëve i mbante larg shërbimit në ushtri, në këmbim të mbrojtjes së armëve myslimane, dhe se merrej nga burrat e aftë në vend të shërbimit ushtarak që do t'u detyrohej si myslimanëve. Citon marrëveshjen e Halidit me qytetet pranë Hiras: ‘Nëse ju mbrojmë, atëherë xhizja na takon; por nëse nuk ju mbrojmë, atëherë nuk na takon.’ Regjistron se të krishterët që luftuan në ushtrinë myslimane, si xheraxhimët pranë Antiokisë, u përjashtuan prej saj.
| Personi | Xhizja |
|---|---|
| Një burrë i lirë jomysliman i rritur | Paguante sipas shtresës, dhe ishte i mbrojtur dhe i liruar nga shërbimi ushtarak |
| Një grua | Nuk paguante asgjë |
| Një fëmijë | Nuk paguante asgjë |
| Të moshuarit apo të verbërit pa mjete | Nuk paguanin asgjë |
| Të varfrit që jetonin me lëmoshë | Nuk paguanin asgjë |
| Një mysliman | Paguante në vend të saj zekatin |
Një taksë e kthyer në Hims
Xhizja ishte çmimi i mbrojtjes, dhe myslimanët e hershëm e trajtuan kështu. Kur ushtria bizantine u mblodh kundër Sirisë para betejës së Jermukut, myslimanët nuk mund ta mbronin më qytetin e Himsit. Ndaj u kthyen banorëve të tij taksën që kishin paguar. Historiani el-Belaturi, që shkroi në shekullin e nëntë, e regjistron këtë.
Në rrëfimin e betejës së Jermukut (636 të e.s.), el-Belaturi regjistron se kur perandori bizantin Herakli e mblodhi ushtrinë e tij kundër myslimanëve, myslimanët ua kthyen banorëve të Himsit taksën që u kishin marrë, duke thënë se tani ishin shumë të zënë për t'i mbrojtur. Banorët e Himsit u përgjigjën se e parapëlqenin sundimin dhe drejtësinë myslimane ndaj tiranisë që kishin njohur më parë.
Asnjë mundim, as për taksën
Ligji islam vendosi gjithashtu kufij për mënyrën si mblidhej xhizja. Një sahabi, Hisham ibn Hakimi, gjeti një herë bujq të lënë në diell, të mbajtur për xhizjen. Ai dëshmoi se e kishte dëgjuar Profetin (ﷺ) të thoshte: Allahu (﷾) do t'i mundojë ata që i mundojnë njerëzit në këtë botë. Ia tregoi hadithin qeveritarit, dhe qeveritari i liroi (Muslimi 2613). Ebu Jusufi e shkroi rregullin në librin e tij për kalifin. Asnjë person i mbrojtur nuk duhet rrahur për xhizjen, as të lihet në diell, as t'i bëhet trupit të tij diçka e urryer. Mund të mbahet derisa të paguajë, por duhet trajtuar butë.
Hisham ibn Hakim ibn Hizami kaloi pranë disa bujqve në Siri që i kishin lënë të qëndronin në diell. I thanë se ishin mbajtur për shkak të xhizjes. Ai tha se dëshmonte që e kishte dëgjuar të Dërguarin e Allahut (ﷺ) të thoshte: Allahu do t'i mundojë ata që i mundojnë njerëzit në këtë botë. Në një transmetim tjetër ai shkoi te Umejr ibn Sadi, atëherë guvernator i Palestinës, dhe i tregoi hadithin, dhe guvernatori urdhëroi që t'i lironin.
Ebu Jusufi e cakton xhizjen sipas klasës: 48 dirhemë në vit për të pasurit, si këmbyesit e parave, tregtarët e pëlhurave, pronarët e tokave, tregtarët dhe mjekët; 24 për klasën e mesme; dhe 12 për ata që punojnë me duart e tyre, si rrobaqepësit dhe ngjyruesit. Transmeton se Omer ibn el-Hattabi i caktoi të njëjtat tri norma në Irak. Vendos se asnjë nga njerëzit e mbrojtur nuk duhet rrahur për mbledhjen e xhizjes, as të lihet në diell apo të ngjashme, as t'i bëhet trupit të tij diçka e urryer. Duhet trajtuar butë, dhe mund të mbahet derisa të paguajë.
Asnjë vend mysliman nuk e merr sot
Asnjë vend mysliman sot nuk u kërkon shtetasve të tij jomyslimanë ta paguajnë xhizjen. Encyclopaedia Britannica jep arsyen. Shtetësia nuk përkufizohet më nga feja. Dhe zakonisht ka një ushtri kombëtare në të cilën të gjithë shtetasit meshkuj të rritur janë të lirë të hyjnë. Xhizja u përkiste shteteve të së kaluarës. Ishte çmimi i mbrojtjes, dhe i lirimit nga shërbimi ushtarak. Myslimanët e respektojnë ligjin e vendit ku jetojnë, sepse Kurani i lidh me zotimet e tyre (17:34).
Thotë se xhizja nuk mblidhet në shtetet kombëtare myslimane moderne, sepse shtetësia nuk përkufizohet më në terma fetarë dhe zakonisht ka një ushtri të përhershme kombëtare, në të cilën të gjithë shtetasit meshkuj të rritur janë të lirë të hyjnë.
“Mos iu qasni pasurisë së jetimit, veçse me qëllim të mirë, derisa të arrijë moshën e pjekurisë. Dhe përmbushni zotimet. Me të vërtetë, për zotimet do të jeni përgjegjës.”
Haraçi i Tevratit, siç e shpjegojnë rabinët
Ligji i Përtërirë, pjesë e Biblës hebraike dhe të krishterë, ka ligjin e vet të haraçit. Një qytet mund ta pranojë një ofertë paqeje. Atëherë “tërë populli që gjendet në të do të të paguajë haraç dhe do të të shërbejë” (20:11). Targum Onkelos, përkthimi arameisht që lexohet në sinagoga, i quan ‘paguesit e haraçit’. Rashi, komentuesi hebre më i njohur, thotë se dorëzimi i tyre nuk pranohet derisa t'i marrin përsipër si haraçin, ashtu edhe shërbimin. Maimonidi, një nga mësuesit më të mëdhenj të ligjit hebraik, i shtjellon kushtet në Ligjet e tij të Mbretërve dhe të Luftërave të tyre. Qyteti duhet t'i pranojë shtatë ligjet e dhëna pasardhësve të Nuhut, haraçin dhe shërbimin. Shërbimi, shkruan ai, do të thotë të jesh i përbuzur dhe i ulët, të mos e ngresh kurrë kokën në Izrael, dhe të mos caktohesh kurrë mbi një izraelit në asgjë. Haraçi do të thotë t'i shërbesh mbretit me trupin dhe pasurinë, duke ndërtuar mure, kështjella dhe pallatin e mbretit. Mbreti mund të marrë edhe gjysmën e pasurisë së tyre, ose tokën, ose mallrat e tyre. Pasi të bëhet paqja, Maimonidi ndalon që dikush të thyejë besën me ta. Asnjë mbret nuk sundonte Izraelin në kohën e tij, ndaj i shkroi këto si ligjet për kur të ketë një të tillë.
“Në qoftë se ai të përgjigjet me paqe dhe t'i hapë portat, tërë populli që gjendet në të do të të paguajë haraç dhe do të të shërbejë.”
Përkthimi arameisht që lexohet pranë hebraishtes në sinagoga e përkthen vargun: gjithë populli që gjendet në qytet do të jetë për ju paguesit e haraçit (massqei missin), dhe do t'ju shërbejë.
Për ‘haraçpagues për ty, dhe do të të shërbejnë’, Rashi shkruan se dorëzimi i tyre nuk pranohet derisa ta marrin përsipër si haraçin, ashtu edhe shërbimin. Për ‘gjithë populli që gjendet në të’ shton se edhe njerëz nga shtatë kombet që gjenden në qytet mund të lihen gjallë. Burimi i tij është Sifre.
Maimonidi vendos se asnjë luftë, qoftë e lejuar apo e urdhëruar, nuk bëhet kundër askujt para se t'i ofrohet paqja, duke cituar Ligjin e Përtërirë 20:10. Nëse qyteti bën paqe dhe i pranon shtatë urdhërimet e dhëna pasardhësve të Nuhut, asnjëri prej tyre nuk vritet, dhe ata bëhen haraçpagues, siç thotë Ligji i Përtërirë 20:11. Nëse e pranojnë haraçin por jo shërbimin, ose shërbimin por jo haraçin, nuk dëgjohen derisa t'i pranojnë të dyja. Shërbimi do të thotë se ata duhet të jenë të përbuzur dhe të ulët (nivzim u-shefalim), duke mos e ngritur kurrë kokën në Izrael, por të nënshtruar nën dorën e tij, dhe të mos caktohen kurrë mbi Izraelin në asnjë çështje. Haraçi do të thotë se ata janë gati t'i shërbejnë mbretit me trupin dhe pasurinë e tyre, si ndërtimi i mureve, forcimi i kështjellave dhe ndërtimi i pallatit të mbretit, ashtu si Salomoni u vuri një haraç shërbimi amorejve që mbetën (1 Mbretërve 9:15-22). Mbreti mund të vërë kusht të marrë gjysmën e pasurisë së tyre, ose tokën e tyre, ose pasurinë e tyre të luajtshme (6:2). Është e ndaluar të gënjesh në besëlidhjen me ta apo t'i mashtrosh pasi kanë bërë paqe dhe kanë pranuar shtatë urdhërimet (6:3).
Si krahasohet xhizja
Pra judaizmi dhe krishterimi kanë të dy versionin e tyre të xhizjes, dhe një më të ashpër. Haraçi nga një popull që bën paqe nuk është shpikje e Islamit. Është në Tevrat, të cilin edhe të krishterët e mbajnë si fjalë të Perëndisë. Shumica e të krishterëve thonë se ligjet civile të Izraelit ishin vetëm për Izraelin e lashtë. Rrëfimi i Westminster-it thotë se ato ‘skaduan bashkë me Shtetin e atij populli’. Por të krishterët ende mbajnë se i dha Perëndia. Xhizja ishte ligji më i lehtë. Ishte një shumë vjetore e caktuar në para, pa punë të detyruar. Në këmbim paguesi mbrohej, dhe nuk detyrohej të luftonte në ushtri; myslimanët luftonin për ta mbrojtur. Gratë dhe fëmijët nuk paguanin asgjë, as të varfrit që jetonin me lëmoshë, as të moshuarit dhe të verbrit pa mjete. Ebu Jusufi e caktoi normën sipas klasës. Ishte 48 dirhemë në vit për të pasurit, 24 për klasën e mesme dhe 12 për ata që punonin me duart e tyre. Një mysliman paguante zekat një të dyzetën e të gjitha kursimeve të tij çdo vit, sapo ato të kalonin pragun nën të cilin nuk detyrohej asgjë. Mbi klasën më të lartë xhizja nuk rritej më, sado i pasur të ishte njeriu, ndaj për një njeri me mjete shpesh ishte më pak se zekati. Një mysliman me 4.000 dirhemë të kursyer detyrohej 100 dirhemë zekat. Një jomysliman i klasës më të lartë detyrohej 48 xhizje.
Rrëfimi i reformuar thotë se Perëndia i dha Izraelit, si një trup politik, ligje të ndryshme gjyqësore, të cilat ‘skaduan bashkë me Shtetin e atij populli’, dhe të cilat nuk e detyrojnë askënd sot përtej asaj që mund të kërkojë drejtësia e tyre e përgjithshme.
Një libër për taksat i shkruar për kalifin Harun er-Reshid nga kryegjykatësi i Bagdadit. Shtjellon se xhizja merret nga burrat jomyslimanë të lirë dhe të rritur, dhe jo nga gratë apo fëmijët, të moshuarit, të verbrit dhe të sëmurët kronikë që nuk kanë mjete, apo të varfrit që jetojnë me lëmoshë.
Ebu Jusufi e cakton xhizjen sipas klasës: 48 dirhemë në vit për të pasurit, si këmbyesit e parave, tregtarët e pëlhurave, pronarët e tokave, tregtarët dhe mjekët; 24 për klasën e mesme; dhe 12 për ata që punojnë me duart e tyre, si rrobaqepësit dhe ngjyruesit. Transmeton se Omer ibn el-Hattabi i caktoi të njëjtat tri norma në Irak. Vendos se asnjë nga njerëzit e mbrojtur nuk duhet rrahur për mbledhjen e xhizjes, as të lihet në diell apo të ngjashme, as t'i bëhet trupit të tij diçka e urryer. Duhet trajtuar butë, dhe mund të mbahet derisa të paguajë.
Enesi transmeton rregullat e shkruara të zekatit që Ebu Bekri i dërgoi me të në Bahrejn, ashtu siç i kishte caktuar Profeti (ﷺ). Ato caktojnë sasitë që detyrohen për devetë dhe delet, dhe për argjendin një të dyzetën (2,5%), pa u detyruar asgjë nëse një njeri ka vetëm njëqind e nëntëdhjetë dirhemë.
Në rrëfimin e betejës së Jermukut (636 të e.s.), el-Belaturi regjistron se kur perandori bizantin Herakli e mblodhi ushtrinë e tij kundër myslimanëve, myslimanët ua kthyen banorëve të Himsit taksën që u kishin marrë, duke thënë se tani ishin shumë të zënë për t'i mbrojtur. Banorët e Himsit u përgjigjën se e parapëlqenin sundimin dhe drejtësinë myslimane ndaj tiranisë që kishin njohur më parë.
Arnold shkruan se xhizjen e paguanin nënshtetasit jomyslimanë, feja e të cilëve i mbante larg shërbimit në ushtri, në këmbim të mbrojtjes së armëve myslimane, dhe se merrej nga burrat e aftë në vend të shërbimit ushtarak që do t'u detyrohej si myslimanëve. Citon marrëveshjen e Halidit me qytetet pranë Hiras: ‘Nëse ju mbrojmë, atëherë xhizja na takon; por nëse nuk ju mbrojmë, atëherë nuk na takon.’ Regjistron se të krishterët që luftuan në ushtrinë myslimane, si xheraxhimët pranë Antiokisë, u përjashtuan prej saj.
Përgjigjet e zakonshme
Ligji i Përtërirë 20:11 — Tevrati (Ligji), kapitulli 20, vargu 11
“Në qoftë se ai të përgjigjet me paqe dhe t'i hapë portat, tërë populli që gjendet në të do të të paguajë haraç dhe do të të shërbejë.”
Cituar për
Kritikët thonë se xhizja është një taksë poshtëruese që gjendet vetëm në Islam.
Përgjigjja
Judaizmi dhe krishterimi kanë versionin e tyre të xhizjes, dhe një më të ashpër. Është në Dhiatën e Vjetër, shkrim për të krishterët ashtu si për hebrenjtë. Një popull që bën paqe “do të të paguajë haraç dhe do të të shërbejë” (Ligji i Përtërirë 20:11). Rashi thotë se dorëzimi i tyre nuk pranohet pa të dyja, dhe Maimonidi shton një gjendje të përbuzur e të ulët dhe punë për mbretin. Xhizja ishte vetëm para. E lironte paguesin nga shërbimi ushtarak, dhe gratë, fëmijët dhe të varfrit që jetonin me lëmoshë nuk paguanin asgjë. Për ‘të përulur’ te 9:29, esh-Shafiu transmeton se një numër dijetarësh e shpjeguan si të qenët i lidhur nga ligji i Islamit.
Ku përfundon — Haraçi nga ata që bëjnë paqe është edhe në Bibël, dhe xhizja ishte forma e tij më e lehtë.
Këndvështrime
Leximi i kritikut
Kritikët thonë se xhizja ishte një taksë e menduar për të poshtëruar hebrenjtë dhe të krishterët. Thonë se gjendet vetëm në Islam, dhe ishte një mënyrë për t'ua marrë paratë.
Kritikët thonë se xhizja ishte një taksë poshtëruese që gjendet vetëm në Islam.
Kundërpërgjigje
Judaizmi dhe krishterimi kanë versionin e tyre të xhizjes, dhe një më të ashpër. Është në Dhiatën e Vjetër, shkrim për të krishterët ashtu si për hebrenjtë. Një popull që bën paqe “do të të paguajë haraç dhe do të të shërbejë” (Ligji i Përtërirë 20:11). Rashi thotë se dorëzimi i tyre nuk pranohet pa të dyja, dhe Maimonidi shton një gjendje të përbuzur e të ulët dhe punë për mbretin. Xhizja ishte vetëm para. E lironte paguesin nga shërbimi ushtarak, dhe gratë, fëmijët dhe të varfrit që jetonin me lëmoshë nuk paguanin asgjë. Për ‘të përulur’ te 9:29, esh-Shafiu transmeton se një numër dijetarësh e shpjeguan si të qenët i lidhur nga ligji i Islamit.
Kritikët thonë se xhizja ishte një mënyrë për t'u shtrydhur paratë jomyslimanëve.
Kundërpërgjigje
Ebu Jusufi e caktoi si një shumë vjetore të caktuar sipas klasës: 48 dirhemë për të pasurit, 24 për klasën e mesme, dhe 12 për ata që punonin me duart e tyre. Nuk shkonte më lart se norma më e lartë, sado i pasur të ishte njeriu. Ndaj për një njeri me mjete shpesh ishte më pak se zekati që paguante një mysliman. Gratë, fëmijët dhe të varfrit që jetonin me lëmoshë nuk paguanin asgjë. Dhe kur myslimanët nuk mund ta mbronin Himsin, ia kthyen taksën. Asnjë vend mysliman nuk e merr xhizjen sot.
Pikëpamja islame
Xhizja ishte çmimi i mbrojtjes dhe i lirimit nga shërbimi ushtarak. Merrej vetëm nga burrat që mund të paguanin, dhe Ebu Jusufi, kryegjykatësi i Bagdadit, ndaloi rrahjen e kujtdo për të. Ajeti që e përmend erdhi në marshimin drejt Tebukut, një përgjigje ndaj një kërcënimi bizantin, ku nuk u bë asnjë betejë. Asnjë vend mysliman nuk e merr sot. Judaizmi dhe krishterimi kanë versionin e tyre, më të ashpër, në Dhiatën e Vjetër.
Xhizja nuk merrej nga gratë apo fëmijët. Ligji hanefi përjashtoi gjithashtu të moshuarit dhe të verbrit pa mjete dhe të varfrit që jetonin me lëmoshë.
El-Belaturi regjistron se kur myslimanët nuk mund t'i mbronin më banorët e Himsit, u kthyen taksën.
Profeti (ﷺ) paralajmëroi se Allahu (﷾) do t'i mundojë ata që i mundojnë njerëzit. Dhe Ebu Jusufi, kryegjykatësi i Bagdadit, vendosi që askush të mos rrihej, apo të lihej në diell, për xhizjen.
Marshimi drejt Tebukut iu përgjigj lajmeve për një ushtri bizantine që mblidhej në Siri. Dhe Profeti (ﷺ) u kthye nga Tebuku pa bërë asnjë betejë.
Asnjë vend mysliman sot nuk u kërkon shtetasve të tij jomyslimanë ta paguajnë xhizjen.
Dhiata e Vjetër, shkrim për hebrenjtë dhe të krishterët, ka ligjin e vet të haraçit, me shërbim përveç pagesës. Rashi thotë se një dorëzim nuk pranohet pa të dyja, dhe Maimonidi shton një gjendje të ulët dhe punë për mbretin. Xhizja ishte vetëm para.