Luti, i njohur në shqip si Loti (paqja qoftë mbi të), ishte një i dërguar që Allahu (﷾) e dërgoi te populli i vet. Ai ishte nipi i Ibrahimit (Abrahamit), dhe besoi në mesazhin e Ibrahimit. Pastaj Allahu (﷾) e dërgoi te një popull që kishte rënë në padrejtësi të madhe, dhe ata nuk e dëgjuan.
Ky udhëzues ndjek atë që thotë Kurani, me një thënie të saktë të Profetit Muhamed (ﷺ). Është historia ashtu siç e tregon Islami, e treguar thjesht.
Me një shikim
- Ai ishte nipi i Ibrahimit, një besimtar që e la vendlindjen për hir të Allahut (﷾), dhe një i dërguar.
- Ai e thirri popullin e vet të largohej nga një vepër e turpshme që asnjë popull para tyre nuk e kishte bërë.
- Ata nuk dëgjuan, dhe e kërcënuan se do ta dëbonin nga qyteti.
- Të dërguar nga Allahu (﷾) i erdhën si mysafirë, dhe i thanë të largohej natën me familjen e vet.
- Gruaja e tij nuk e ndante besimin e tij, dhe mbeti pas.
- Allahu (﷾) e futi në mëshirën e Vet mes të drejtëve.
- Besimi i tij
Ai i beson Ibrahimit, dhe Allahu (﷾) i jep gjykim dhe dituri. Kurani 29:26Kurani 21:74
- Paralajmërimi
Allahu (﷾) e dërgon te populli i vet. Ai i thërret t’i frikësohen Allahut (﷾) dhe të largohen nga një vepër e turpshme. Kurani 26:161–163Kurani 27:54
- Refuzimi
Ata e kërcënojnë se do ta dëbojnë nga qyteti. Kurani 26:167Kurani 27:56
- Mysafirët
Të dërguarit e Allahut (﷾) i vijnë si mysafirë. Ai hidhërohet dhe ndihet i pafuqishëm t’i mbrojë. Kurani 11:77Kurani 29:33
- Nata
I thuhet të largohet natën me familjen e vet, dhe të mos shikojë prapa. Kurani 11:81Kurani 15:65
- Mëngjesi
Vendimi i Allahut (﷾) vjen. Luti dhe familja e tij shpëtojnë, përveç gruas së tij, që mbetet pas. Kurani 54:34Kurani 15:73–74Kurani 7:83
Kurani nuk jep data për jetën e Lutit, prandaj këto janë hapat e historisë së tij.
Një i dërguar te populli i vet
Luti ishte nipi i Ibrahimit, dhe i besoi atij. Ai e la vendlindjen me Ibrahimin, dhe Allahu (﷾) i çoi të dy në një tokë të bekuar. Historia e vetë Ibrahimit tregohet në udhëzuesin e tij. Kurani 29:26Kurani 21:71Ibrahimi
Allahu (﷾) i dha Lutit gjykim dhe dituri, dhe e dërgoi te populli i vet. Kurani e quan vëllanë e tyre: një njeri që jetonte mes tyre, që e njihnin. Kurani 21:74Kurani 26:161
Mesazhi i tij ishte ai që solli çdo i dërguar. U tha se ishte një i dërguar të cilit mund t’i besonin, dhe se nuk kërkonte asgjë në këmbim: Kurani 26:162–164
Pa dyshim, unë jam i dërguar i besuar për ju, andaj, frikësojuni Allahut dhe bindmuni mua! Për këtë, unë nuk kërkoj nga ju kurrfarë shpërblimi, mua do të më shpërblejë vetëm Zoti i botëve.
(Kurani 26:162–164)
Populli i tij kishte rënë në një vepër të turpshme. Luti u foli qartë, si dikush që u donte të mirën: Kurani 27:54
Përse bëni vepra të mbrapshta e të turpshme, madje në sytë e njëri-tjetrit?
(Kurani 27:54)
Në një vend tjetër Kurani e quan atë imoralitet, diçka që asnjë popull para tyre nuk e kishte bërë. Shton se ata zinin rrugët dhe bënin vepra të këqija në kuvendet e tyre. Luti i quajti një popull që i kishte kaluar të gjithë kufijtë. Kurani 7:80–81Kurani 29:28–29
Ata nuk dëgjuan. E përqeshën Lutin dhe ndjekësit e tij sepse donin ta mbanin veten të pastër. Thanë se po të mos ndalej, do të dëbohej nga qyteti. Luti u tha se e urrente atë që bënin, dhe iu drejtua Allahut (﷾): Kurani 27:56Kurani 26:167–168
O Zoti im, më shpëto mua dhe familjen time nga ajo që bëjnë ata!”
(Kurani 26:169)
Mysafirët
Allahu (﷾) dërgoi engjëj si të dërguar. Ata shkuan së pari te Ibrahimi, me lajmin e mirë për një djalë, siç tregon udhëzuesi i tij. Pastaj i thanë pse kishin ardhur: ishin dërguar te një popull i zhytur në mëkat, dhe për të shpëtuar Lutin dhe ndjekësit e tij. Ibrahimi tha se aty ishte Luti. Ata u përgjigjën se e dinin mirë kush ishte aty, dhe se do ta shpëtonin me siguri. Kurani 11:69–70Kurani 15:58–59Kurani 29:31–32
Ibrahimi, që ishte i butë dhe i dhembshur, u lut për popullin. Por iu tha se vendimi i Zotit të tij kishte dalë, dhe nuk mund të kthehej prapa. Kurani 11:74–76
Pastaj të dërguarit erdhën te Luti. Ai u hidhërua për shkak të tyre, dhe ndjeu se ishte i pafuqishëm t’i mbronte: Kurani 11:77Kurani 29:33
Kjo është ditë e rëndë!
(Kurani 11:77)
Populli i tij u vërsul drejt tij. Ai i luti t’i frikësoheshin Allahut (﷾), dhe të mos e turpëronin para mysafirëve të tij: Kurani 11:78Kurani 15:68–69
frikësojuni Allahut dhe mos më turpëroni para mysafirëve të mi. A nuk ka midis jush një njeri me mend?
(Kurani 11:78)
Luti dëshiroi të kishte fuqi t’i ndalonte, ose ndonjë mbështetje të fortë ku të strehohej. Profeti (ﷺ) një herë foli për këtë çast, duke i kërkuar Allahut (﷾) mëshirë për Lutin, që kishte dëshiruar një mbështetje të fortë. Dhe Allahu (﷾) nuk e la të dërguarin e Vet vetëm: Kurani 11:80Sahih al-Bukhari 3372
O Lut! Ne jemi të dërguarit e Zotit tënd. Ata nuk mund të të bëjnë ty asgjë
(Kurani 11:81)
Kur njerëzit u përpoqën t’ia rrëmbenin mysafirët, Allahu (﷾) ua mori shikimin. Kurani 54:37
Nata dhe mëngjesi
Të dërguarit i thanë Lutit të nisej natën me familjen e vet, sa kishte mbetur ende një pjesë e natës. Askush nuk duhej të shikonte prapa. Por gruaja e tij, thanë ata, do të mbetej pas, dhe ajo që do t’i ndodhte popullit do t’i ndodhte edhe asaj. Kurani 11:81Kurani 15:65Kurani 15:59–60
Mëngjesi ishte koha e caktuar. Kur erdhi vendimi i Allahut (﷾), ata njerëz u shkatërruan nga një shi gurësh, dhe Luti me familjen e tij u shpëtuan në agim. Kurani e quan këtë mirësi nga Allahu (﷾): Kurani 11:82Kurani 15:73–74Kurani 54:34
falë mëshirës Sonë. Ja, kështu Ne i shpërblejmë ata që falënderojnë.
(Kurani 54:35)
Allahu (﷾) la një shenjë të qartë të saj. Qytetet ndodheshin buzë rrugës kryesore, për të gjithë ata që duan të kuptojnë: Kurani 15:76–77
Dhe tashmë Ne e kemi lënë atë një shenjë të dukshme për njerëzit që kuptojnë.
(Kurani 29:35)
Gruaja e Lutit
Kurani thotë qartë se gruaja e Lutit e tradhtoi. E vendos pranë gruas së Nuhut (Noes) si shembull: të dyja ishin të martuara me robër të drejtë të Allahut (﷾), dhe të dyja dështuan: Kurani 66:10Nuhu
Ato ishin të martuara me dy nga robtë Tanë të ndershëm dhe i tradhtuan ata. Prandaj, ata nuk mund t’i mbrojnë aspak nga Allahu
(Kurani 66:10)
Dijetarët shpjegojnë se ajo e tradhtoi në besim, jo në martesë: nuk e ndante besimin e tij, dhe mbeti pas me popullin. Të qenit grua e një të dërguari nuk mundi ta shpëtonte. Secili përgjigjet për besimin e vet. Kurani 7:83Kurani 27:57Ibn Kathir, Tafsir al-Qur'an al-'Azim, on 66:10
Mes të drejtëve
Allahu (﷾) i kishte dhënë Lutit gjykim dhe dituri, dhe e shpëtoi nga qyteti. Kurani tregon shpërblimin e tij: Kurani 21:74
Lutin e pranuam në mëshirën Tonë. Me të vërtetë, ai është prej të mirëve.
(Kurani 21:75)
Allahu (﷾) e përmend Lutin edhe mes profetëve që i lartësoi mbi popujt, bashkë me Ismailin, Eljesain dhe Junusin. Kurani 6:86Cilët profetë emërtohen në Kuran?
Si e tregon Bibla ndryshe
Bibla e tregon historinë e Lotit te Zanafilla, kapitujt 11 deri në 19. Thelbi është i njëjtë. Loti ishte nipi i Abrahamit, dy engjëj erdhën tek ai në qytet dhe e nxorën prej tij. Pastaj squfur e zjarr ranë mbi qytetet. Por disa hollësi janë të ndryshme. Myslimanët besojnë se Allahu (﷾) ia shpalli Tevratin Musait, dhe Inxhilin Isait: Ungjillin që predikoi vetë Jezusi gjatë jetës së tij. Inxhili nuk është Dhiata e Re. Katër Ungjijtë e Dhiatës së Re, Mateu, Marku, Luka dhe Gjoni, u shkruan nga të tjerë, dekada pasi Jezusi u ngrit lart. Asnjëri prej tyre nuk e përmend autorin e vet: emrat u vunë më vonë. Dhe Tevrati që kemi sot nuk është pikërisht ashtu si u shpall. Prandaj aty ku Bibla e tregon një histori njësoj si Kurani, e besojmë. Aty ku ndryshon nga Kurani apo e kundërshton, nuk e besojmë. Aty ku Kurani nuk thotë asgjë, as e besojmë as e mohojmë, siç mësoi Profeti (ﷺ). Ja ndryshimet kryesore, me vargjet. Genesis 19:1 (KJV)Genesis 19:24 (KJV)Kurani 11:82Kurani 5:48Kurani 5:46Nga cili prej katër Ungjijve predikoi Jezusi?Kush i shkroi Ungjijtë?Sahih al-Bukhari 4485Si duhet ta lexojë një mysliman Biblën?
Një i dërguar te populli i vet. Kurani e quan Lutin një të dërguar te populli i vet, që i paralajmëroi dhe i thirri tek Allahu (﷾). Zanafilla nuk e quan kurrë Lotin profet. Nuk thotë kurrë se Perëndia e dërgoi në qytet. Thotë se ai zgjodhi fushën dhe e ngriti çadrën drejt Sodomës. Tregon gjithashtu se ai iu lut burrave të qytetit natën e vizitës. Dhiata e Re e quan atë të drejtë dhe të ndershëm. Genesis 13:11–12 (KJV)Genesis 19:7 (KJV)2 Peter 2:7–8 (KJV)Kurani 26:162Kurani 54:36
Gruaja e tij. Zanafilla thotë se gruaja e Lotit shikoi prapa nga pas tij, dhe u bë një shtyllë kripe. Kurani nuk tregon për një shtyllë kripe. Thotë se ajo ishte nga ata që mbetën pas dhe ndanë fundin e popullit, dhe se e tradhtoi burrin e saj. Genesis 19:26 (KJV)Kurani 11:81Kurani 66:10
Pas shpëtimit. Zanafilla tregon për një ngjarje në një shpellë pas shpëtimit, me Lotin dhe vajzat e tij, të cilën Kurani nuk e tregon. Kurani thotë se Allahu (﷾) e futi Lutin në mëshirën e Vet si një nga të drejtët. Kjo uebfaqe e shqyrton çfarë mëson Islami për profetët dhe mëkatin. Genesis 19:30–36 (KJV)Kurani 21:75A ishin profetët pa mëkat?
Çfarë mund të mësojmë
Historia e Lutit flet për të qëndruar për të drejtën kur je pothuajse vetëm, dhe për t’u mbështetur tek Allahu (﷾).
- Thoni të vërtetën me kujdes. Luti i tha popullit të vet qartë çfarë ishte e gabuar, dhe nuk kërkoi asgjë për këtë. Kur e kërcënuan, nuk u përgjigj njësoj. U lut të shpëtohej.
- Allahu (﷾) është mbështetja më e fortë. Luti dëshironte një ndihmës të fortë. Të dërguarit e Allahut (﷾) i thanë se asgjë nuk do ta prekte.
- Ajo që ka rëndësi është besimi juaj. Gruaja e Lutit ishte e martuar me një rob të drejtë të Allahut (﷾), dhe kjo nuk e shpëtoi. Secili përgjigjet për besimin dhe veprat e veta.
- Allahu (﷾) i shpëton ata që i mbështeten Atij. Luti dhe familja e tij u nisën natën, dhe u shpëtuan në agim, si mirësi nga Allahu (﷾).
Allahu (﷾) e la historinë e Lutit si shenjë për ata që duan të kuptojnë. Dhe thirrja që bëri Luti është thirrja e çdo të dërguari. Frikësojuni Allahut (﷾) dhe kthehuni tek Ai, sepse Ai është i Plotfuqishmi, Mëshirëploti. Kurani 26:175