Краток одговор
Не, и не е мизогин. Куранот ги прави мажите и жените еднакви пред Бог. Ветува дека ниедно добро дело нема да пропадне, било машко или женско. Исламското право им дало на жените права пред четиринаесет века, права што жените во Англија и Америка ги извојувале дури во последните два века. Муслиманката може да поседува имот, да ја задржи својата заработка и да наследи определен дел. Веровесникот (ﷺ) барал жената да биде прашана пред да биде омажена. Поништил брак што еден татко ѝ го наметнал на својата ќерка. Таа може и да побара развод. Куранот го казнува секој што ќе обвини чесна жена без четири сведоци. Го осудил закопувањето живи на женските бебиња. Никогаш не ја обвинува само Ева за првиот грев. Ајетите и хадисите што ги наведуваат критичарите се читаат поинаку во целост, како што е покажано подолу. Каде што на муслиманките денес им се ускратуваат овие права, вината е во обичаите, а не во исламот. Одговорот на исламот: жените стојат еднакви со мажите пред Бог, а нивните права се запишани во неговото право.
Целосно објаснување
Еднакви пред Бога
Куранот им зборува на мажите и жените заедно. На двајцата им ја ветува истата награда. Вели дека ничие дело не пропаѓа, било машко или женско. Она што го издигнува човекот пред Бог е верувањето и добрите дела, а не тоа дали е маж или жена. Куранот поставува две жени како пример за сите што веруваат, и за мажите и за жените. Тоа се сопругата на фараонот и Мерјем.
“И нивниот Господар им се одѕва: „На ниту еден трудбеник меѓу вас, било маж или жена, неговото дело нема да го поништам; вие сте едни од други. На тие коишто ќе се иселат и кои ќе бидат протерани од родниот крај и кои ќе бидат мачени на Мојот пат и кои ќе се борат и ќе загинат, сигурно лошите дела ќе им ги покријам и сигурно ќе ги воведам во џенетски градини низ кои реки течат! Тоа ќе биде награда од Аллах, а кај Аллах е најубавата награда.“”
“За муслиманите и муслиманките, и за верниците и за верничките, и за послушните мажи и за послушните жени, и за искрените мажи и за искрените жени, и за стрпливите мажи и за стрпливите жени, и за понизните мажи и за понизните жени, и за мажите кои даваат зекат и за жените кои даваат зекат, и за мажите кои постат и за жените кои постат, и за мажите кои за своите срамни места водат грижа и за жените кои за своите срамни места водат грижа, и за мажите кои често Го спомнуваат Аллах и за жените кои често Го споменуваат Аллах – Аллах, навистина, за сите нив прошка и голема награда подготви.”
“На тој што прави добро, било маж или жена, а верник е, Ние ќе му дадеме да проживее убав живот и навистина ќе ги наградиме според подоброто што го правеле.”
“А на тие што веруваат, Аллах како поука им ја наведува жената фараонова, кога рече: „Господару мој, изгради ми кај Себе куќа во Џенетот и спаси ме од фараонот и неговите постапки, и избави ме од неправедниот народ!“”
“И Мерјем, ќерката Имранова, која невиноста своја ја сочува, а Ние вдахнавме живот во неа, и таа во зборовите на Господарот свој и во книгите Негови веруваше и беше од тие што го поминуваат времето во молитва.”
Нејзиниот имот, нејзината заработка, нејзиното наследство
Куранот им дава на жените дел од она што го оставаат родителите и роднините. На сопругата ѝ дава свој определен дел од имотот на нејзиниот сопруг. Куранот вели дека на жените им припаѓа она што го заработуваат. Мехрот е дарот што сопругот го плаќа при склучувањето на бракот. Тој ѝ припаѓа на невестата, а не на нејзиното семејство. Исламското право го дало сето ова во седмиот век.
“На мажите им припаѓа дел од тоа што го оставиле родителите и роднините, и на жените им припаѓа дел од тоа што го оставиле родителите и роднините. Било да е многу или малку, делот е пропишан!”
“А ним им припаѓа четвртина од тоа што вие ќе го оставите, ако немате дете; а ако имате дете, ним им припаѓа осмина од тоа што сте го оставиле откако ќе се изврши пораката која ќе ја оставите или откако ќе се подмири долгот.”
“И не го посакувајте тоа со што Аллах некои од вас ги одликувал над останатите: на мажите им припаѓа награда за тоа што ќе го сторат, а на жените награда за тоа што тие ќе го сторат. И молете Го Аллах за Неговото изобилство! Аллах, навистина, сè добро знае!”
“И со драго срце, на сопругите венчалните дарови дајте им ги; па ако тие по своја волја ви подарат нешто од тоа, во тоа со пријатност и угодност уживајте.”
Согласност за брак и право да го напушти
Веровесникот (ﷺ) рекол дека жената мора да биде прашана пред да биде омажена. Поништил брак што еден татко ѝ го наметнал на својата ќерка. На една сопруга што не можела да остане со својот сопруг ѝ било дозволено да го прекине бракот враќајќи го својот мехр. Тоа ѝ било дозволено иако немала поплака против него. Куранот им забранува на мажите да ги земаат жените како наследство против нивната волја. Наредува љубезност кон сопругите. Исто така му забранува на сопругот да ја врати својата сопруга по развод за да ѝ наштети.
Аиша го прашала Веровесникот (ﷺ) дали жените треба да бидат прашани за нивната согласност за брак. Тој рекол да; а кога таа рекла дека девицата може да биде премногу срамежлива за да зборува, тој рекол дека нејзиното молчење е нејзина согласност.
Хансе бинт Хидам, која претходно била мажена, пренесува дека нејзиниот татко ја омажил против нејзината волја, па таа отишла кај Веровесникот (ﷺ), а тој го прогласил бракот за неважечки.
Сопругата на Сабит ибн Кајс му рекла на Веровесникот (ﷺ) дека нема приговор за карактерот или верата на својот маж, но дека не може да остане со него. Веровесникот прашал дали би ја вратила градината што тој ѝ ја дал како мехр. Таа се согласила, и Веровесникот му рекол на Сабит да ја земе назад и да се разведе од неа.
“О, верници, забрането ви е сопругите да ги наследувате (како предмети) без нивна желба и да им причинувате тешкотии со намера од нештата што им ги дарувавте за себе да си присвоите освен доколку сторат јасен грев. Со нив убаво живејте! А ако почувствувате непожелност кон нив, можно е да не сакате нешто во коешто Аллах дал големо добро!”
“Кога ќе ги разведете сопругите, па тие ќе го исполнат својот разводен рок, тогаш или на убав начин задржете ги или широкоградно отпремете ги. И не задржувајте ги нанесувајќи им штета, а тој што така ќе постапи, себеси насилство си сторил! Не играјте си со Аллаховите прописи и сетете се на Аллаховата благодат кон вас, и што ви ги објавил Книгата и мудроста со коишто ве советува. Плашете се од Аллах и знајте дека Аллах знае сè.”
Нејзиното добро име е заштитено со закон
Куранот поставува казна за секој што ќе обвини чесна жена за полов однос надвор од бракот и не може да донесе четири сведоци. Казната, која може да ја изврши само законит суд, е осумдесет удари со камшик. А зборот на обвинителот никогаш повеќе не се прифаќа како доказ, освен ако не се покае и не се поправи. Значи ваквото обвинување на жена не е само осудувано. Тоа е кривично дело, освен ако обвинителот не донесе четири сведоци.
“Тие што ќе обвинат чесни жени, а не го докажат тоа со четири сведоци, со осумдесет удари искамшикувајте ги и никогаш повеќе сведочењето нивно не примајте го; тоа се нечесни луѓе,”
“освен тие кои потоа ќе се покајат и ќе се поправат, затоа што и Аллах простува и Милостив е!”
Ќерки и мајки
Куранот го прикажува закопаното женско бебе како е прашано, пред целото создание, за кое злосторство била убиена. Ова го осудува нејзиниот убиец. Веровесникот (ﷺ) ветил дека кој добро ќе ги одгледа ќерките, тие ќе го заштитат од Огнот. Кога еден човек сакал да оди во борба, Веровесникот (ﷺ) му рекол да остане со својата мајка, зашто Џенетот е под нејзините нозе. Прашан кој најмногу заслужува добро друштво од човекот, рекол: твојата мајка, трипати, а потоа твојот татко.
“и кога живо закопаното девојче ќе биде запрашано поради каква вина е убиено,”
Аиша пренесува дека кај неа дошла една сиромашна жена со своите две ќерки, а таа имала само една урма да ѝ даде. Мајката ја поделила меѓу своите две ќерки и си отишла. Кога Аиша му кажала на Веровесникот (ﷺ), тој рекол дека кој е искушан со ќерки и добро се однесува со нив, тие ќе му бидат штит од Огнот.
Муавија ибн Џахиме пренесува дека неговиот татко Џахиме дошол кај Веровесникот (ﷺ) сакајќи да излезе и да се бори, и побарал совет. Веровесникот прашал дали има мајка. Кога рекол да, Веровесникот му рекол да остане со неа, зашто Џенетот е под нејзините нозе.
Ебу Хурејре пренесува дека еден човек го прашал Веровесникот (ﷺ) кој најмногу го заслужува неговото добро дружење. Веровесникот рекол: твојата мајка. Човекот уште три пати прашал кој е следен, а одговорот бил твојата мајка, па твојата мајка, а потоа твојот татко.
Кога западните жени ги добиле истите права
Според англиското обичајно право, имотот на омажената жена преминувал на нејзиниот сопруг сè до деветнаесеттиот век. Во Англија омажената жена не можела целосно да поседува имот во свое име сè до 1882. Тоа е околу дванаесет века откако исламското право ѝ дало на сопругата контрола над нејзиното сопствено богатство. До 1970-тите на жена во Британија или Америка можеле да ѝ одбијат заем или кредит во нејзино име. Во Британија тоа го прекинал Законот за полова дискриминација од 1975. Во Соединетите Американски Држави го прекинал Законот за еднакви можности за кредит од 1974, кој стапил на сила во 1975. Овие права стигнале до западните жени преку модерното, секуларно законодавство.
Ѝ дозволил на мажената жена во Англија да поседува и да управува со имот во свое име, како да е немажена. Пред него, повеќето од она што го поседувала сопругата преминувало кај нејзиниот маж; еден закон од 1870 ѝ дозволувал да ги задржи само своите заработки и неколку други видови имот.
Ја направил незаконска во Велика Британија дискриминацијата врз основа на полот при обезбедувањето стоки, објекти и услуги, вклучувајќи заеми, кредити и финансии (член 29).
Го направил незаконско во Соединетите Држави заемодавачот да одбие кредит на барателот поради полот или брачниот статус.
- Седмиот век
Исламското право
Жената ги задржува своите заработки, својот дел од наследството и својот мехр, а сопругата управува со сопственото богатство.
- 1882
Англија
Омажената жена може целосно да поседува имот во свое име.
- 1974
Соединетите Држави
Законот за еднакви можности за кредит става крај на одбивањето кредит на жена во нејзино име; стапува на сила во 1975.
- 1975
Британија
Законот за полова дискриминација го прави истото.
Наследството во Мојсеевиот закон
Мојсеевиот закон е Тората, првите пет книги на Библијата. Во редоследот на наследници што го поставува, ќерката наследува само ако нема син. Вдовицата воопшто не е спомената. Куранот ѝ дава на ќерката дел покрај нејзините браќа, а на сопругата нејзин определен дел. Синот добива двојно повеќе од ќерката, затоа што исламот го става целиот трошок на семејството врз него. Она што таа го наследува е само нејзино.
“И кажи им на синовите Израилеви, велејќи: Ако некој човек умре, и нема син, тогаш неговото наследство нека премине на неговата ќерка. А ако нема ќерка, тогаш неговото наследство дајте им го на неговите браќа. А ако нема браќа, тогаш неговото наследство дајте им го на браќата на неговиот татко. А ако неговиот татко нема браќа, тогаш неговото наследство дајте му го на најблискиот роднина од неговото семејство, и тој нека го поседува: и тоа нека им биде на синовите Израилеви судска наредба, како што Господ му заповеда на Мојсеј.”
“Аллах во врска со вашите деца ви налага на машкото да му припадне колку и на две женски деца. А ако има повеќе од две женски, на нив им припаѓаат две третини од тоа што го оставил, а ако е само една, нејзе ѝ припаѓа половина. А на родителите, на секој посебно му припаѓа шестина од тоа што го оставил, ако има дете. А ако нема дете, а го наследат само родителите, тогаш на неговата мајка ѝ припаѓа третина. А ако има браќа, тогаш на неговата мајка ѝ припаѓа шестина откако ќе се изврши пораката која ја оставил или откако ќе се подмири долгот. Вие не знаете кој ви е поблизок според користа, родителите ваши или синовите ваши. Тоа е Аллахова заповед! А Аллах, навистина, сè знае и Мудар е!”
“А ним им припаѓа четвртина од тоа што вие ќе го оставите, ако немате дете; а ако имате дете, ним им припаѓа осмина од тоа што сте го оставиле откако ќе се изврши пораката која ќе ја оставите или откако ќе се подмири долгот.”
Повторно стапување во брак по развод
Мојсеевиот закон вели дека разведената жена може да оди и да стане жена на друг маж. Куранот забранува кој било да ја спречува разведената жена повторно да се омажи под праведни услови откако ќе заврши нејзиниот период на чекање. Ја остава вдовицата слободна да се омажи по завршувањето на нејзиниот. Евангелието по Матеј вели дека кој ќе се ожени со разведена жена прави прељуба. Во ова Куранот стои со Мојсеј.
“Кога некој човек ќе земе жена и ќе се ожени со неа, а таа не најде милост во неговите очи, бидејќи нашол нешто нечисто кај неа: тогаш нека ѝ напише разводно писмо, нека ѝ го даде в рака и нека ја испрати од својата куќа. И кога ќе излезе од неговата куќа, таа може да отиде и да стане жена на друг човек.”
“А кога ќе ги разведете сопругите ваши и тие ќе го исполнат својот разводен рок, не пречете им тие повторно да се омажат за своите сопрузи, кога ќе се сложат дека убаво ќе живеат. Со ова се советуваат тие меѓу вас кои веруваат во Аллах и во оној свет. Тоа ви е почисто и почестито. А Аллах знае, а вие не знаете.”
“Сопругите се должни да чекаат четири месеци и десет дена по смртта на своите сопрузи. И кога тие ќе го исполнат пропишаниот рок, вие не сте одговорни за тоа што тие, по прописот, ќе го направат. А Аллах добро го знае тоа што го правите.”
“А Јас ви велам дека секој што ќе ја отпушти својата жена, освен поради блуд, ја прави да прељубничи: и секој што ќе се ожени со отпуштена, прељубничи.”
Кој бил обвинет за првиот грев
Првото послание до Тимотеј е писмо во Новиот завет. Тоа вели дека Адам не бил измамен, туку жената. Врз таа основа ѝ забранува на жената да поучува. Тертулијан бил христијански писател од вториот и третиот век. Им рекол на жените дека секоја од нив е Ева и ја нарекол жената порта на ѓаволот. Ова учење со векови го обликувало христијанското гледиште за жените.
“Жената нека учи во тишина со сета покорност. А на жената не ѝ дозволувам да поучува, ниту да има власт над мажот, туку да биде во тишина. Зашто Адам беше создаден прв, а потоа Ева. И Адам не беше измамен, туку жената, бидејќи беше измамена, падна во престап.”
Тертулијан им вели на христијанките дека секоја од нив е Ева, и дека Божјата пресуда врз нивниот пол, и неговата вина, сè уште живеат. Жената ја нарекува ѓаволска порта и прв отпадник од божествениот закон, и вели дека поради она што таа го заработи, смртта, дури и Синот Божји мораше да умре.
Куранот не ја обвинува само Ева
Во Куранот Шејтанот им шепоти на двајцата, ги измамува двајцата, и двајцата јадат. Каде што Куранот именува еден од нив, го именува Адам. Потоа раскажува како неговиот Господар му простил и го упатил. Куранот не става никаква наследена вина врз жените.
“И шејтанот почна да им дошепнува за да им ги разоткрие срамните места нивни, кои им беа скриени, и рече: „Господарот ваш ви го забранува ова дрво само за да не станете мелеци или за да не бидете бесмртни!“ – и им се колнеше: „Јас сум ви, навистина, искрен советник!“ И со измама ги заведе. А кога тие од дрвото вкусија, срамните места нивни им се покажаа и тие на себе џенетско лисје да ставаат почнаа. „Зарем тоа дрво не ви го забранив?!“ – ги повика Господарот нивен – „и ви реков: ‘Шејтанот ви е, навистина, отворен непријател. ‘“”
“И тие двајцата каснаа од него и им се укажаа срамните места нивни, па почнаа по нив лисје џенетско да ставаат. Така Адем не го послуша Господарот свој и заталка од патот. Потоа Господарот негов избран го направи, па му прости и на Вистинскиот пат го упати.”
| Прашање | Библијата | Куранот |
|---|---|---|
| Дали ќерката наследува? | Во Мојсеевиот закон, само ако нема син. | Да, дел покрај своите браќа. |
| Дали вдовицата наследува? | Не е наведена во редот на наследниците. | Да, свој одреден дел. |
| Смее ли разведена жена повторно да се омажи? | Мојсеевиот закон: да. Матеј: кој ќе се ожени со неа прави прељуба. | Да, под праведни услови, и никој не смее да ја спречи. |
| Кој бил измамен во градината? | 1 Тимотеј: жената, а не Адам. | Двајцата; каде што е именуван еден, тоа е Адем. |
Што вели Библијата за жените
Критичарите што го нарекуваат исламот мизогин ретко ја проверуваат Библијата на ист начин. Ова се нејзините зборови во верзијата на кралот Џејмс (KJV). Човек што „ја фати“ несвршена девица и легне со неа му плаќа на нејзиниот татко педесет сикли. Таа потоа станува негова жена, и тој никогаш не може да се разведе од неа (Второзаконие 22:28-29). Свршена девојка со која некој легнал во град се каменува ако не викала (22:23-24). Заробена жена мора да „ја избричи својата глава“, да тагува еден месец, а потоа да стане жена на оној што ја заробил (21:10-14). Во завет, жената се вреднува со триесет сикли, а мажот со педесет (Левит 27:3-7). Мајката е нечиста двојно подолго по раѓање на девојче отколку по раѓање на момче (12:2-5). Таткото може да ја продаде својата ќерка како слугинка (Излез 21:7). Мојсеј им рекол на началниците на војската да ги убијат жените што познале маж. За девојчињата што не познале, рекол: „оставете ги живи за себе“ (Броеви 31:15-18). Битие ѝ вели на жената дека нејзиниот маж „ќе владее над тебе“ (Битие 3:16). Проповедникот нашол еден човек меѓу илјада, „но жена меѓу сите нив не најдов“ (Проповедник 7:28). Во Новиот завет жената мора да „учи во тишина“ и не смее да поучува маж, затоа што Ева била измамена (1 Тимотеј 2:11-14). Жените мора да „молчат во црквите“ (1 Коринќаните 14:34-35). За жената што се моли непокриена се вели: „нека се и острижи“ (1 Коринќаните 11:5-6). Ова не е кажано за да се исмева друга вера. Тоа е сопствениот тест на критичарот, праведно применет. Куранот, за разлика од тоа, ги запиша правата на жените во законот.
“Ако некој најде девојка што е девица, која не е свршена, и ја фати и легне со неа, и бидат откриени; Тогаш човекот што легнал со неа нека му даде на таткото на девојката педесет сикли сребро, и таа нека му биде жена; бидејќи ја понизил, не може да ја отпушти во сите свои денови.”
“Ако некоја девојка девица е свршена за маж, и некој човек ја најде во градот и легне со неа; тогаш изведете ги двајцата пред портата на тој град, и каменувајте ги со камења за да умрат; девојката, бидејќи не викаше, а беше во градот; а мажот, бидејќи ја понизи жената на својот ближен: така отстрани го злото од својата средина.”
“Кога ќе излезеш во војна против своите непријатели, и Господ, твојот Бог, ќе ти ги предаде во рацете, и ќе ги заробиш, И ќе видиш меѓу заробените убава жена, и ќе ја посакаш, за да ја земеш за жена; Тогаш доведи ја дома во својата куќа; и таа нека ја избричи својата глава и нека ги исече своите нокти; И нека ја соблече од себе облеката на своето ропство, и нека остане во твојата куќа, и нека ги оплакува својот татко и својата мајка цел месец: а потоа влези кај неа и биди ѝ маж, и таа ќе ти биде жена. И ќе биде така, ако не ти е мила, тогаш пушти ја да оди каде што сака; но никако не продавај ја за пари, не тргувај со неа, затоа што ја понизи.”
“И твојата процена за машко од дваесет години до шеесет години нека биде педесет сикли сребро, според сиклата на светилиштето. А ако е женско, тогаш твојата процена нека биде триесет сикли. А ако е од пет години до дваесет години, тогаш твојата процена за машко нека биде дваесет сикли, а за женско десет сикли. А ако е од еден месец до пет години, тогаш твојата процена за машко нека биде пет сикли сребро, а за женско твојата процена нека биде три сикли сребро. А ако е од шеесет години и повеќе; ако е машко, тогаш твојата процена нека биде петнаесет сикли, а за женско десет сикли.”
“Зборувај им на синовите Израилеви, велејќи: Ако жена зачне и роди машко дете: тогаш нека биде нечиста седум дена; како во деновите на одвојувањето поради нејзината слабост, нека биде нечиста. И во осмиот ден нека се обреже месото на неговата крајна кожица. А потоа нека остане во крвта на своето очистување триесет и три дена; нека не допира ништо свето, ниту нека влегува во светилиштето, додека не се исполнат деновите на нејзиното очистување. А ако роди женско дете, тогаш нека биде нечиста две седмици, како во своето одвојување: и нека остане во крвта на своето очистување шеесет и шест дена.”
“И ако некој човек ја продаде својата ќерка за слугинка, таа нема да излезе како што излегуваат слугите.”
“И Мојсеј им рече: Зарем ги оставивте живи сите жени? Ете, тие, по советот на Валаам, ги наведоа синовите Израилеви да згрешат против Господ во работата со Фегор, и имаше помор во собранието Господово. Затоа сега убијте го секое машко меѓу децата, и убијте ја секоја жена што познала маж, легнувајќи со него. А сите женски деца, што не познале маж, легнувајќи со него, оставете ги живи за себе.”
“На жената ѝ рече: Многу ќе ги умножам твоите маки и твоите бремености; со маки ќе раѓаш деца; и твојата желба ќе биде кон твојот маж, и тој ќе владее над тебе.”
“И наоѓам дека е погорчлива од смртта жената чие срце е стапици и мрежи, а рацете ѝ се окови: кој Му е угоден на Бога ќе се избави од неа; а грешникот ќе биде уловен од неа. Ете, ова најдов, вели проповедникот, бројќи едно по едно, за да ја најдам сметката: што уште ја бара мојата душа, но не наоѓам: еден човек меѓу илјада најдов; но жена меѓу сите нив не најдов.”
“Жената нека учи во тишина со сета покорност. А на жената не ѝ дозволувам да поучува, ниту да има власт над мажот, туку да биде во тишина. Зашто Адам беше создаден прв, а потоа Ева. И Адам не беше измамен, туку жената, бидејќи беше измамена, падна во престап.”
“Вашите жени нека молчат во црквите: зашто не им е дозволено да зборуваат; туку им е заповедано да бидат покорни, како што вели и законот. А ако сакаат да научат нешто, нека ги прашуваат своите мажи дома: зашто е срамно за жените да зборуваат во црквата.”
“А секоја жена што се моли или пророкува со непокриена глава ја срами својата глава: зашто тоа е исто како да е избричена. Зашто, ако жената не се покрива, нека се и острижи: а ако е срамно за жената да биде острижена или избричена, нека се покрива.”
| Стих | Што вели |
|---|---|
| Второзаконие 22:28-29 | Таа се мажи за човекот што легнал со неа; нејзиниот татко добива педесет сикли |
| Второзаконие 21:10-14 | Заробената жена ја бричи главата, а потоа станува жена на оној што ја заробил |
| Левит 27:3-7 | Жената се проценува на триесет сикли, а мажот на педесет |
| Броеви 31:15-18 | Војската ги остава живи девојките што биле девици, за себе |
| 1 Тимотеј 2:11-14 | Жената учи во тишина и не смее да поучува маж |
| 1 Коринќаните 14:34-35 | Жените молчат во црквите |
Како Библијата се однесува кон жените во споредба со Куранот?
‘Заштитници и издржувачи’ (4:34)
Критичарите го читаат почетокот на 4:34 како да вели дека мажите се над жените. Во зборовите на Јусуф Али, тој вели дека мажите се ‘заштитници и издржувачи’ на жените. Ја дава својата причина: „затоа што тие ги трошат имотите свои“. Арапскиот збор, кавамун, значи оние што преземаат одговорност за другите и се грижат за нив. Значи ајетот им наметнува должност на мажите: да ги издржуваат, да им обезбедат дом и да ги штитат своите семејства. Во својата Проштевачка проповед Веровесникот (ﷺ) рекол дека сопругот мора да ѝ обезбеди храна и облека на својата сопруга. Она што сопругата го заработува или го добива останува нејзино. Ништо од ова не го прави мажот повреден. Куранот вели дека најпочитуван пред Бог е најбогобојазливиот. На мажите и жените им ја ветува истата награда.
“Мажите се надредени над жените затоа што Аллах ги одликувал едните над другите и затоа што тие ги трошат имотите свои. Поради тоа честитите жени се послушни и за време на отсуството на сопругот го чуваат тоа што Аллах одредил да се чува. Тие за чијашто непослушност се плашите, посоветувајте ги, а потоа напуштете ги постелите нивни, па и удрете ги! Ако ви станат послушни, против нив ништо не правете! Аллах е навистина Возвишен и Голем!”
Во својата Опроштајна хутба Веровесникот (ﷺ) им рекол на мажите да се плашат од Аллах во однос на жените. Рекол дека ако сопругата дозволи некој што нејзиниот маж не го сака да седне на неговата постела, тој може да ја удри, но не жестоко (гајре муберрих), и дека обезбедувањето храна и облека за неа на соодветен начин е негова должност кон неа.
“И не го посакувајте тоа со што Аллах некои од вас ги одликувал над останатите: на мажите им припаѓа награда за тоа што ќе го сторат, а на жените награда за тоа што тие ќе го сторат. И молете Го Аллах за Неговото изобилство! Аллах, навистина, сè добро знае!”
“И со драго срце, на сопругите венчалните дарови дајте им ги; па ако тие по своја волја ви подарат нешто од тоа, во тоа со пријатност и угодност уживајте.”
“О, луѓе, Ние од еден маж и од една жена ве создадовме и на народи и племиња ве поделивме за да се запознавате. Најугледен кај Аллах е тој што најмногу се плаши од Него; Аллах, навистина, сè знае и ништо не Му е скриено.”
“За муслиманите и муслиманките, и за верниците и за верничките, и за послушните мажи и за послушните жени, и за искрените мажи и за искрените жени, и за стрпливите мажи и за стрпливите жени, и за понизните мажи и за понизните жени, и за мажите кои даваат зекат и за жените кои даваат зекат, и за мажите кои постат и за жените кои постат, и за мажите кои за своите срамни места водат грижа и за жените кои за своите срамни места водат грижа, и за мажите кои често Го спомнуваат Аллах и за жените кои често Го споменуваат Аллах – Аллах, навистина, за сите нив прошка и голема награда подготви.”
Удирањето во 4:34
Истиот ајет му дава на сопругот чекори ако неговата сопруга се сврти кон ‘нелојалност и лошо однесување’. Најпрво ја советува. Потоа престанува да ја дели постелата со неа. Само како последен чекор е дозволен лесен удар. Тоа е дозволено, а не препорачано, и само во овие определени околности. Многу научници го дозволуваат само ако тој верува дека ќе помогне, а во секое време можат да се повикаат посредници. Веровесникот (ﷺ) рекол дека не смее да биде силен, и никогаш по лицето. Ибн Абас рекол: со мисвак, стапче за заби. Тоа е отприлика со големина на молив. Значи најмногу тоа е симболичен гест, никогаш тепање. Неговата сопруга Аиша пренесува дека Веровесникот (ﷺ) никогаш не удрил жена или слуга. Рекол дека најдобри меѓу вас се оние што се најдобри кон своите сопруги. Муслиманите мора и да го почитуваат законот на земјата. Каде што секое удирање на брачниот другар е кривично дело, како во многу земји, муслиманскиот сопруг воопшто не смее да го прави тоа. Страницата ‘Сопруг и сопруга’ ги изнесува чекорите на секој брачен другар во целост.
“Мажите се надредени над жените затоа што Аллах ги одликувал едните над другите и затоа што тие ги трошат имотите свои. Поради тоа честитите жени се послушни и за време на отсуството на сопругот го чуваат тоа што Аллах одредил да се чува. Тие за чијашто непослушност се плашите, посоветувајте ги, а потоа напуштете ги постелите нивни, па и удрете ги! Ако ви станат послушни, против нив ништо не правете! Аллах е навистина Возвишен и Голем!”
Во својата Опроштајна хутба Веровесникот (ﷺ) им рекол на мажите да се плашат од Аллах во однос на жените. Рекол дека ако сопругата дозволи некој што нејзиниот маж не го сака да седне на неговата постела, тој може да ја удри, но не жестоко (гајре муберрих), и дека обезбедувањето храна и облека за неа на соодветен начин е негова должност кон неа.
Муавија ел-Кушејри го прашал Веровесникот (ﷺ) кое е правото на сопругата врз нејзиниот сопруг. Тој рекол: да ја храниш кога ти јадеш, да ја облечеш кога ти се облекуваш, да не ја удираш по лицето, да не ја навредуваш и да не се одделуваш од неа освен во куќата.
Ата пренесува дека го прашал Ибн Абас што значи удар што ‘не е силен’ (гајр мубаррих). Ибн Абас рекол: со мисвак, стапчето за заби, и слично. Во друго предание Ата ги поврзува зборовите со Проштевачката проповед на Веровесникот (ﷺ) и ги објаснува на истиот начин.
Аиша пренесува дека Веровесникот (ﷺ) никогаш никого не удрил со својата рака, ниту жена ниту слуга, освен кога се борел на Аллаховиот пат. Никогаш не се одмаздил за ништо што му било направено нему, освен ако не било повредено нешто што Аллах го направил свето; тогаш постапувал заради Аллах.
Ебу Хурејре пренесува дека Веровесникот (ﷺ) рекол: најсовршен од верниците во верувањето е оној со најдобар карактер, а најдобри од вас се оние што се најдобри кон своите жени.
“И не доближувајте му се на имотот на сирачето, освен ако сакате да го зголемите, сè додека не стане полнолетно. И исполнете ја обврската, затоа што за обврската навистина ќе се одговара.”
Посоветувајте ја
Престанете да ја делите постелата со неа
Во рамките на куќата.
Дозволено, не препорачано
Допир со мисвак, никогаш силно, никогаш по лицето. Никогаш таму каде што законот го забранува. Веровесникот (ﷺ) никогаш не го направил тоа.
Две жени сведоци (2:282)
Ајетот 2:282 е за запишување на долг што треба да се плати на подоцнежен датум. Бара двајца мажи како сведоци, или еден маж и две жени. Ја дава својата причина за втората жена: „Ако едната од двете нешто погрешно каже, другата нека ја потсети.“ Значи правилото е за паметењето во деловен договор. Не вели ништо за вредноста или чесноста на жената. Во заклетвата меѓу сопругот и сопругата, нејзините четири заклетви и нејзината петта стојат еднакви со неговите. Во работа што ја видела само жена, кој кого доел како бебе, Веровесникот (ﷺ) постапил според зборот на една жена. За други видови случаи школите се разликуваат.
“О, верници, запишете кога еден од друг позајмувате до одреден рок. И еден писар помеѓу вас тоа праведно нека го напише и писарот нека не се воздржува да напише така како што Аллах го подучил! Тој нека пишува, а должникот нека му кажува! Нека се плаши од Аллах, Господарот свој, и нека не изостави ништо од тоа! А ако должникот е умно ограничен или слаб, или ако не е во состојба да говори, тогаш нека диктира неговиот старател и тоа праведно! И земете двајца сведоци меѓу вас, па ако не најдете двајца мажи, тогаш еден маж и две жени од кои сте задоволни како сведоци. Ако едната од двете нешто погрешно каже, другата нека ја потсети. Сведоците треба да се одѕвијат на секој повик. Нека не ви биде мака тоа да го запишете со рок на враќање, било да е долгот мал или голем! Тоа ви е поисправно кај Аллах и при сведочењето посилно, и за да не се сомневате подобро, освен ако станува збор за секојдневна трговија која ја извршувате меѓу вас, бидејќи тогаш не е грев ако тоа не го запишете! Земете сведоци и кога склучувате купопродажни договори, и нека не биде оштетен ни писарот ни сведокот! А ако го сторите тоа, тогаш тоа е ваш грев! И плашете се од Аллах и Аллах ќе ве подучи. Аллах добро знае сè!”
“А тие кои ќе ги обвинат своите жени, а немаат други сведоци, туку само тие се сведоци, ќе го потврдат своето сведочење со заклетва во Аллах, и тоа четирипати дека навистина ја говорат вистината,”
“а петтиот пат да го погоди Аллаховото проклетство, ако лаже!”
“А таа ќе биде поштедена од казната ако четирипати се заколне во Аллах дека тој, навистина, лаже,”
“а петтиот пат да ја стигне Аллаховиот гнев, ако тој ја говори вистината!”
Укбе ибн ел-Харис се оженил со една жена, а потоа една робинка рекла дека ги доела двајцата. Кога му кажал на Веровесникот (ﷺ), Веровесникот прашал како може да ја задржи својата жена кога жената го рекла тоа, и му рекол да се раздели од неа.
‘Со недостаток во разумот и верата’
Критичарите наведуваат хадис во кој Веровесникот (ﷺ) за жените вели дека имаат недостаток во разумот и верата. Прочитан во целост, тоа е говор кон жените на празничен ден, со кој ги поттикнува да даваат милостина. Рекол дека не видел никој што има поголем недостаток во разумот и верата, а сепак може да го заведе цврстиот, разумен маж. Значи забелешката завршува со влијанието на жените врз мажите. Жените прашале што мисли, и тој самиот објаснил. Разумот се однесувал на двата сведока при долг. Верата се однесувала на тоа што жената не клања и не пости за време на својот месечен циклус. Тоа е наредба од Бог, а не недостаток. Веровесникот (ﷺ) никогаш не им рекол на жените да ги надоместуваат тие намази. Жената што го почитува ова правило Му се покорува на Бог, а не греши.
Ебу Сеид ел-Худри пренесува дека на еден бајрамски ден Веровесникот (ﷺ) ги поттикнал жените да даваат садака. Рекол дека му било покажано оти повеќето од жителите на Огнот биле жени, затоа што често проколнувале и биле неблагодарни кон своите сопрузи, и ги нарекол недостатни во разумот и верата. Кога прашале што значи тоа, рекол дека сведочењето на жената е половина од она на мажот и дека таа не клања намаз и не пости за време на својот циклус.
“О, верници, запишете кога еден од друг позајмувате до одреден рок. И еден писар помеѓу вас тоа праведно нека го напише и писарот нека не се воздржува да напише така како што Аллах го подучил! Тој нека пишува, а должникот нека му кажува! Нека се плаши од Аллах, Господарот свој, и нека не изостави ништо од тоа! А ако должникот е умно ограничен или слаб, или ако не е во состојба да говори, тогаш нека диктира неговиот старател и тоа праведно! И земете двајца сведоци меѓу вас, па ако не најдете двајца мажи, тогаш еден маж и две жени од кои сте задоволни како сведоци. Ако едната од двете нешто погрешно каже, другата нека ја потсети. Сведоците треба да се одѕвијат на секој повик. Нека не ви биде мака тоа да го запишете со рок на враќање, било да е долгот мал или голем! Тоа ви е поисправно кај Аллах и при сведочењето посилно, и за да не се сомневате подобро, освен ако станува збор за секојдневна трговија која ја извршувате меѓу вас, бидејќи тогаш не е грев ако тоа не го запишете! Земете сведоци и кога склучувате купопродажни договори, и нека не биде оштетен ни писарот ни сведокот! А ако го сторите тоа, тогаш тоа е ваш грев! И плашете се од Аллах и Аллах ќе ве подучи. Аллах добро знае сè!”
Една жена ја прашала Аиша дали треба да ги надокнади намазите што не ги клањала за време на својот циклус. Аиша рекла дека тие имале менструации во времето на Веровесникот (ﷺ), а тој никогаш не им рекол да ги надокнадуваат тие намази.
‘Повеќето од жителите на Огнот’
Во друг хадис Веровесникот (ﷺ) рекол дека му бил покажан Огнот, и повеќето од оние во него биле жени. Бил прашан дали тие не верувале во Бог. Рекол дека причината била неблагодарноста, кон нивните сопрузи и кон доброто што им било направено. На празничниот ден го спомнал и проколнувањето. Тоа се дела, од кои секој може да се откаже. Тие не се однесуваат на тоа да се биде жена. А во истиот говор тој го дал и лекот: давајте милостина. Куранот им ја ветува на жените истата награда како на мажите за истото верување и дела. Прашан кој најмногу заслужува негово добро друштво, Веровесникот (ﷺ) рекол: твојата мајка, трипати, потоа твојот татко.
Ибн Абас пренесува дека Веровесникот (ﷺ) рекол дека му бил покажан Огнот, и повеќето од оние во него биле жени што биле неблагодарни. Бил прашан дали тие не верувале во Аллах. Рекол дека биле неблагодарни кон своите сопрузи и кон доброто што им било направено: ако сопругот е добар кон некоја од нив со години, а потоа таа види едно нешто што не ѝ се допаѓа, вели дека никогаш немала никакво добро од него.
Ебу Сеид ел-Худри пренесува дека на еден бајрамски ден Веровесникот (ﷺ) ги поттикнал жените да даваат садака. Рекол дека му било покажано оти повеќето од жителите на Огнот биле жени, затоа што често проколнувале и биле неблагодарни кон своите сопрузи, и ги нарекол недостатни во разумот и верата. Кога прашале што значи тоа, рекол дека сведочењето на жената е половина од она на мажот и дека таа не клања намаз и не пости за време на својот циклус.
“За муслиманите и муслиманките, и за верниците и за верничките, и за послушните мажи и за послушните жени, и за искрените мажи и за искрените жени, и за стрпливите мажи и за стрпливите жени, и за понизните мажи и за понизните жени, и за мажите кои даваат зекат и за жените кои даваат зекат, и за мажите кои постат и за жените кои постат, и за мажите кои за своите срамни места водат грижа и за жените кои за своите срамни места водат грижа, и за мажите кои често Го спомнуваат Аллах и за жените кои често Го споменуваат Аллах – Аллах, навистина, за сите нив прошка и голема награда подготви.”
Ебу Хурејре пренесува дека еден човек го прашал Веровесникот (ﷺ) кој најмногу го заслужува неговото добро дружење. Веровесникот рекол: твојата мајка. Човекот уште три пати прашал кој е следен, а одговорот бил твојата мајка, па твојата мајка, а потоа твојот татко.
Жени што поучувале
Жените го поучувале исламот од самиот почеток. Аиша, сопругата на Веровесникот (ﷺ), пренела 2.210 хадиси, според бројот на историчарот ез-Зехеби. Од нив, 174 се и кај ел-Бухари и кај Муслим. Ез-Зехеби напишал дека не знае ниедна жена што знаела повеќе од неа.
На Аиша ѝ припишува 2.210 хадиси, од кои 174 и кај ел-Бухари и кај Муслим, вели дека не знае за жена во уметот, ниту меѓу жените воопшто, поучена од неа, и нејзината возраст при смртта ја дава како шеесет и три години и неколку месеци.
| Обвинението | Што вели изворот |
|---|---|
| Мажите се над жените (4:34) | Мажите мора да штитат и да издржуваат. Најугледен е најбогобојазливиот. |
| Сопрузите смеат да ги тепаат сопругите (4:34) | Дозволено, не препорачано, и никогаш таму каде што законот го забранува: најмногу допир со мисвак. Веровесникот (ﷺ) никогаш не удрил жена. |
| Зборот на жената вреди половина (2:282) | Деловен долг, заради паметењето. Во заклетвата меѓу сопружниците нејзиниот збор е еднаков на неговиот. |
| На жените им недостига разум (Бухари 304) | Тој го објаснил: правилото за сведочење, и без намаз за време на менструацијата, што не е грев. |
| Жените го полнат Огнот | Поради дела, неблагодарност и проколнување. Лекот што го дал била милостината. |
Ајетите што ги наведуваат критичарите
Куран 4:34 — сура Ен-Ниса, ајет 34
“Мажите се надредени над жените затоа што Аллах ги одликувал едните над другите и затоа што тие ги трошат имотите свои. Поради тоа честитите жени се послушни и за време на отсуството на сопругот го чуваат тоа што Аллах одредил да се чува. Тие за чијашто непослушност се плашите, посоветувајте ги, а потоа напуштете ги постелите нивни, па и удрете ги! Ако ви станат послушни, против нив ништо не правете! Аллах е навистина Возвишен и Голем!”
Наведено за
Критичарите го читаат ова како дозвола сопрузите да ги тепаат своите сопруги.
Одговорот
Ајетот поставува чекори за ‘нелојалност и лошо однесување’ на сопругата, според неговите сопствени зборови. Најпрво доаѓа советот, потоа одделните постели, и најпосле удирањето. Класичните коментатори, научниците што го објаснувале Куранот, тоа удирање го ограничуваат на такво што не е силно и не нанесува штета. Го наведуваат Веровесникот (ﷺ) како го вели тоа во својата Проштевачка проповед, одржана на неговиот последен аџилак во Мека. Неговата сопруга Аиша пренесува дека тој никогаш не удрил жена или слуга. Муслиманите го почитуваат законот на земјата во која живеат (17:34), а во Британија, Америка и многу други земји секое удирање на брачниот другар е кривично дело.
Каде завршува — Како што го читаат класичните коментатори, ајетот не дозволува никаква повреда, а неговата сопруга пренесува дека Веровесникот (ﷺ) никогаш не удрил жена.
Куран 2:282 — сура Ел-Бекаре, ајет 282
“О, верници, запишете кога еден од друг позајмувате до одреден рок. И еден писар помеѓу вас тоа праведно нека го напише и писарот нека не се воздржува да напише така како што Аллах го подучил! Тој нека пишува, а должникот нека му кажува! Нека се плаши од Аллах, Господарот свој, и нека не изостави ништо од тоа! А ако должникот е умно ограничен или слаб, или ако не е во состојба да говори, тогаш нека диктира неговиот старател и тоа праведно! И земете двајца сведоци меѓу вас, па ако не најдете двајца мажи, тогаш еден маж и две жени од кои сте задоволни како сведоци. Ако едната од двете нешто погрешно каже, другата нека ја потсети. Сведоците треба да се одѕвијат на секој повик. Нека не ви биде мака тоа да го запишете со рок на враќање, било да е долгот мал или голем! Тоа ви е поисправно кај Аллах и при сведочењето посилно, и за да не се сомневате подобро, освен ако станува збор за секојдневна трговија која ја извршувате меѓу вас, бидејќи тогаш не е грев ако тоа не го запишете! Земете сведоци и кога склучувате купопродажни договори, и нека не биде оштетен ни писарот ни сведокот! А ако го сторите тоа, тогаш тоа е ваш грев! И плашете се од Аллах и Аллах ќе ве подучи. Аллах добро знае сè!”
Наведено за
Критичарите го читаат ова како да вели дека зборот на жената вреди половина од зборот на мажот.
Одговорот
Ајетот е за запишување на долговите и деловните договори. Ја дава својата причина за втората жена: ако едната погреши, другата може да ја потсети. Некои работи можела да ги знае само жена, како тоа кој кого доел како бебе, што може да го спречи бракот. Во таква работа Веровесникот (ﷺ) му рекол на еден сопруг да се раздели од својата сопруга според зборот на една жена. Во куранската заклетва меѓу сопругот и сопругата, нејзините четири заклетви стојат еднакви со неговите.
Каде завршува — Ајетот ја дава својата причина, прашање на паметење во деловните работи. Во работа што ја знаела жена, зборот на една жена бил доволен за Веровесникот (ﷺ) да му каже на сопругот да се раздели од својата сопруга. Во заклетвата меѓу брачните другари нејзиниот збор е еднаков со неговиот.
Гледишта
Модерниот приговор: нееднакви делови
Многу критичари без вера посочуваат правила што ги гледаат како нееднакви, како тоа што синот наследува двојно повеќе од ќерката. Велат дека исламот ги третира жените како помалку вредни од мажите.
Критичарите велат дека Куранот му дава на синот двојно поголем дел од наследството отколку на ќерката, па ги третира жените како помалку вредни.
Побивање
Поголемиот дел доаѓа со должност. Мажот мора да ги издржува својата сопруга и децата од својот имот. Но мехрот и заработката на жената се нејзини, и таа никому не му должи од својот имот. Куранот им дал на жените определени делови и свој имот во седмиот век. Омажените жени во Англија не можеле целосно да поседуваат имот сè до 1882. А Куранот ја ветува истата награда за истото верување и дела, маж или жена.
Обвинението за мизогинија
Некои критичари велат дека исламот е мизогин. Посочуваат на 4:34, на двете жени сведоци во 2:282, и на хадисите за разумот на жените и за Огнот.
Критичарите велат дека 4:34 ги става мажите над жените и им дозволува на сопрузите да ги тепаат своите сопруги.
Побивање
Ајетот ги нарекува мажите ‘заштитници и издржувачи’, „затоа што тие ги трошат имотите свои“: должност, а не ранг. Неговиот последен чекор е дозволен, а не препорачан, и никогаш каде што законот го забранува: најмногу лесен допир што не смее да биде силен, кој Ибн Абас го објаснил како стапче за заби. Веровесникот (ﷺ) никогаш не удрил жена. Рекол дека најдобри меѓу вас се оние што се најдобри кон своите сопруги.
Критичарите велат дека 2:282 го прави зборот на жената да вреди половина од зборот на мажот.
Побивање
Ајетот е за деловен долг. Ја дава својата причина: „Ако едната од двете нешто погрешно каже, другата нека ја потсети.“ Во заклетвата меѓу сопругот и сопругата нејзините заклетви стојат еднакви со неговите. Во работа што ја видела само жена, Веровесникот (ﷺ) постапил според зборот на една жена.
Критичарите наведуваат хадиси што велат дека жените имаат недостаток во разумот и верата, и дека се повеќето од жителите на Огнот.
Побивање
Веровесникот (ﷺ) самиот ги објаснил зборовите: правилото за сведоците при долг, и неклањањето за време на месечниот циклус. Бог тоа го наредува и никогаш не го прекорува. Хадисите за Огнот како причина даваат дела, неблагодарност и проколнување, а лекот што го дал бил милостината. Истиот Веровесник (ﷺ) ја ставил мајката трипати пред таткото.
Споредбата со Западот и Библијата
Правата за кои критичарите велат дека исламот им ги ускратува на жените стигнале до западните жени доцна. Сопственото учење на Библијата за жените било посурово.
Омажените жени во Англија не можеле целосно да поседуваат имот во свое име. Тоа се променило со Законот за имотот на омажените жени од 1882.
Во Британија заемодавецот можел да ѝ одбие кредит на жената затоа што е жена. Тоа траело до Законот за полова дискриминација од 1975.
На американските жени можеле да им одбијат кредит поради нивниот пол или поради тоа дали се во брак. Тоа траело додека Законот за еднакви можности за кредит од 1974 не стапил на сила во 1975.
Повеќето од овие реформи на Западот дошле во деветнаесеттиот и дваесеттиот век. Дошле преку нерелигиозни закони, а не од учењето на Библијата за жените.
Во Мојсеевиот закон ќерката наследува само кога нема син. Вдовицата воопшто не е именувана меѓу наследниците.
Првото послание до Тимотеј вели дека жената била измамена, а не Адам. Ова го дава како причина зошто таа не смее да поучува.
Каде што на муслиманките денес им се ускратуваат овие права, причината е локалниот обичај или сопствените закони на некоја земја, а не исламското право. Самото исламско право им ги дава на жените овие права.
Исламското гледиште
Исламот ги почитува жените како духовно еднакви со мажите. Во седмиот век им дал законски права што жените во Англија и Америка ги извојувале дури во деветнаесеттиот и дваесеттиот век. Веровесникот (ﷺ) барал жената да биде прашана пред да биде омажена, а мајките ги почитувал над сите.
Куранот ветува дека ничие добро дело не пропаѓа, било машко или женско.
Куранот им дава на жените определен дел од наследството.
Исламското право смета дека заработката и мехрот на жената се нејзин имот. Куранот им го доделува на мажите и жените она што го заработуваат и ѝ го дава мехрот на невестата.
Веровесникот (ﷺ) барал жената да биде прашана пред да биде омажена. Поништил брак што еден татко ѝ го наметнал на својата ќерка.
Сопругата може да го прекине својот брак враќајќи го својот мехр, дури и без вина кај нејзиниот сопруг.
Куранот му забранува на сопругот да ја врати својата сопруга по развод за да ѝ наштети.
Куранот го казнува секој што ќе обвини чесна жена за полов однос надвор од бракот без четири сведоци. Никогаш повеќе не го прифаќа неговиот збор како доказ, освен ако не се покае.
Куранот го осудува закопувањето живи на женските бебиња.
Куранот го става првиот грев врз Адам и Ева заедно, и никогаш само врз Ева.
Мажите и жените стојат еднакви пред Бог, со иста награда за истото верување и дела.