Што беше данокот џизја?

“Борете се против тие на кои им е дадена Книгата, а кои не веруваат ниту во Аллах ниту во оној свет, не го сметаат за забрането тоа што Аллах и Неговиот Пратеник го забрануваат и не ја исповедаат вистинската вера, сè додека не дадат главарина послушно и понизно.”

Објаснува дека по поразот на многубошците од Арабија, Аллах му наредил на Веровесникот (ﷺ) да се бори против луѓето на Книгата во деветтата година по Хиџрата. Веровесникот тогаш ги повикал луѓето под оружје и тргнал со војска од околу триесет илјади кон Сирија против Римјаните: походот на Табук.

Ибн Сад бележи дека походот на Табук дошол во месецот реџеб од деветтата година по Хиџра. До Веровесникот (ﷺ) стигнала вест дека Ромеите собрале големи сили во Сирија, дека Ираклиј им платил на своите војници годишна плата, дека арапските племиња Лахм, Џузам, Амиле и Гасан му се придружиле и дека ги испратиле своите претходници во ел-Белка. Веровесникот ги повикал луѓето да тргнат, стигнал во Табук со триесет илјади луѓе, останал таму дваесет дена и се вратил од Табук без судир, стигнувајќи во Медина во Рамазан.

Книга за оданочувањето напишана за халифот Харун ер-Решид од главниот судија на Багдад. Утврдува дека џизјата се зема од слободни возрасни немуслимански мажи, а не од жени или деца, стари, слепи и хронично болни што немаат средства, или сиромашни што живеат од милостина.

Арнолд пишува дека џизјето го плаќале немуслиманските поданици чија вера ги спречувала да служат во војската, за возврат на заштитата од муслиманското оружје, и дека се наплаќало од работоспособните мажи наместо воената служба што би ја должеле како муслимани. Го наведува договорот на Халид со градовите близу Хира: „Ако ве заштитиме, тогаш џизјето ни се должи; но ако не, тогаш не се должи.“ Бележи дека христијаните што се бореле во муслиманската војска, како Џараџима близу Антиохија, биле ослободени од него.

Во описот на битката кај Јармук (636 н.е.), ел-Белазури запишува дека кога византискиот цар Ираклиј ја собрал својата војска против муслиманите, муслиманите им го вратиле на жителите на Хомс данокот што го зеле од нив, велејќи дека сега се премногу зафатени за да ги бранат. Жителите на Хомс одговориле дека повеќе ги сакаат муслиманската власт и правда отколку тиранијата што ја познавале порано.

Хишам ибн Хаким ибн Хизам поминал покрај земјоделци во Сирија што биле натерани да стојат на сонце. Му било кажано дека биле задржани поради џизјата. Рекол дека сведочи оти го слушнал Аллаховиот Пратеник (ﷺ) да вели: Аллах ќе ги казни оние што ги мачат луѓето на овој свет. Во друго предание отишол кај Умејр ибн Сад, тогашниот намесник на Палестина, и му го кажал хадисот, а намесникот наредил да бидат пуштени.

Ебу Јусуф ја одредува џизјата според класата: 48 дирхеми годишно за имотните, како менувачи, трговци со платно, земјопоседници, трговци и лекари; 24 за средната класа; и 12 за оние што работат со рацете, како кројачи и бојаџии. Пренесува дека Омер ибн ел-Хатаб ги одредил истите три износи во Ирак. Пропишува дека никој од заштитените луѓе не смее да биде удрен при собирањето на џизјата, ниту да биде натеран да стои на сонце или слично, ниту да му се направи нешто омразено на телото. Со нив треба да се постапува благо, и може да бидат задржани додека не платат.

Вели дека џизјето не се собира во модерните муслимански национални држави, бидејќи државјанството веќе не се дефинира со верски поими и обично постои постојана национална армија, во која сите возрасни машки државјани слободно можат да се приклучат.

“И не доближувајте му се на имотот на сирачето, освен ако сакате да го зголемите, сè додека не стане полнолетно. И исполнете ја обврската, затоа што за обврската навистина ќе се одговара.”

“И ако ти одговори со мир и ти ги отвори портите, тогаш целиот народ што се наоѓа во него нека ти плаќа данок и нека ти служи.”

Арамејскиот превод што се чита покрај хебрејскиот во синагогите го предава стихот вака: целиот народ што ќе се најде во градот ќе ви биде плаќач на данок (маскеј мисин) и ќе ви служи.

За ‘ќе ти плаќаат данок и ќе ти служат’ Раши пишува дека нивното предавање не се прифаќа додека не ги преземат врз себе и данокот и ропството. За ‘целиот народ што се наоѓа во него’ додава дека дури и луѓето од седумте народи што ќе се најдат во градот може да бидат оставени живи. Неговиот извор е Сифре.

Мајмонид пропишува дека не се води никаква војна, ни доброволна ни заповедана, против никого додека не се понуди мир, наведувајќи Второзаконие 20:10. Ако градот склучи мир и ги прифати седумте заповеди дадени на потомците на Ное, никој од нив не се убива и стануваат даночни обврзници, како што вели Второзаконие 20:11. Ако го прифатат данокот, но не и ропството, или ропството, но не и данокот, не им се дава внимание додека не ги прифатат двете. Ропството значи дека треба да бидат презрени и понижени (нивзим у-шефалим), никогаш да не ги кренат главите во Израел, туку да бидат потчинети под нивната рака, и никогаш да не бидат поставени над Израел во ниту една работа. Данокот значи дека се подготвени да му служат на кралот со своите тела и со својот имот, како градење ѕидови, зајакнување тврдини и градење на кралската палата, како што Соломон им наметнал данок на робовска служба на Аморејците што останале (1 Цареви 9:15-22). Кралот може да пропише дека зема половина од нивниот имот, или нивната земја, или нивните подвижни добра (6:2). Забрането е да се лаже во заветот со нив или да се измамат откако склучиле мир и ги прифатиле седумте заповеди (6:3).

Реформираното исповедание вели дека Бог му дал на Израел, како политичко тело, разни судски закони, кои ‘истекоа заедно со државата на тој народ’ и кои сега никого не обврзуваат повеќе отколку што може да бара нивната општа правичност.

Книга за оданочувањето напишана за халифот Харун ер-Решид од главниот судија на Багдад. Утврдува дека џизјата се зема од слободни возрасни немуслимански мажи, а не од жени или деца, стари, слепи и хронично болни што немаат средства, или сиромашни што живеат од милостина.

Ебу Јусуф ја одредува џизјата според класата: 48 дирхеми годишно за имотните, како менувачи, трговци со платно, земјопоседници, трговци и лекари; 24 за средната класа; и 12 за оние што работат со рацете, како кројачи и бојаџии. Пренесува дека Омер ибн ел-Хатаб ги одредил истите три износи во Ирак. Пропишува дека никој од заштитените луѓе не смее да биде удрен при собирањето на џизјата, ниту да биде натеран да стои на сонце или слично, ниту да му се направи нешто омразено на телото. Со нив треба да се постапува благо, и може да бидат задржани додека не платат.

Енес ги пренесува пишаните правила за зекатот што Ебу Бекр ги испратил со него во Бахреин, онака како што ги поставил Веровесникот (ﷺ). Тие ги одредуваат износите што се должат за камилите и овците, а за среброто една четириесеттина (2,5%), при што ништо не се должи ако човек има само сто и деведесет дирхеми.

Во описот на битката кај Јармук (636 н.е.), ел-Белазури запишува дека кога византискиот цар Ираклиј ја собрал својата војска против муслиманите, муслиманите им го вратиле на жителите на Хомс данокот што го зеле од нив, велејќи дека сега се премногу зафатени за да ги бранат. Жителите на Хомс одговориле дека повеќе ги сакаат муслиманската власт и правда отколку тиранијата што ја познавале порано.

Арнолд пишува дека џизјето го плаќале немуслиманските поданици чија вера ги спречувала да служат во војската, за возврат на заштитата од муслиманското оружје, и дека се наплаќало од работоспособните мажи наместо воената служба што би ја должеле како муслимани. Го наведува договорот на Халид со градовите близу Хира: „Ако ве заштитиме, тогаш џизјето ни се должи; но ако не, тогаш не се должи.“ Бележи дека христијаните што се бореле во муслиманската војска, како Џараџима близу Антиохија, биле ослободени од него.