Краток одговор
Петте столба на исламот се изјавата на верата, намазот, зекатот, постот во Рамазан и аџилакот во Мека. Тие се темелот на исламот како целосен начин на живот. Веровесникот Мухамед (ﷺ) рекол дека исламот е изграден на овие пет. Изјавата, наречена шехадет, вели дека нема бог освен Аллах (﷾) и дека Мухамед (ﷺ) е Аллахов (﷾) Пратеник. Таа содржи две од основните верувања на исламот: Бог е Еден, а Мухамед (ﷺ) е Божји пратеник. Намазот се клања пет пати секој ден. Зекатот е годишно давање, 2,5% од заштедите над одреден минимум, дадено на сиромашните и на другите што ги именува Куранот. Постот во Рамазан значи без храна, пијалак или сексуален однос од зори до зајдисонце, и воздржување од грев. Аџилакот е должност еднаш во животот за оние што можат да си го дозволат.
Целосно објаснување
Петте, со зборовите на Веровесникот (ﷺ)
Веровесникот (ﷺ) самиот ги именувал петте: исламот е изграден на сведочењето, намазот, зекатот, аџилакот и постот во Рамазан. Еден човек од Неџд, област во Арабија, еднаш прашал што бара исламот од него. Му било речено петте дневни намази, постот и зекатот, а сè повеќе е доброволно. Тоа се темелите. Тие не се целиот ислам, кој го опфаќа секој дел од животот. Но сè друго е изградено врз нив.
Ибн Омер пренесува дека Веровесникот (ﷺ) рекол дека исламот е изграден на пет: да се посведочи дека нема бог освен Аллах и дека Мухамед е Аллахов Пратеник, да се клања намазот, да се дава зекатот, да се изврши аџилакот и да се пости месецот Рамазан.
Талха ибн Убејдуллах пренесува дека еден човек од Неџд го прашал Веровесникот (ﷺ) за исламот. Му било кажано: пет намази во еден ден и една ноќ, постот во Рамазан и зекатот, а сè повеќе од тоа е доброволно. Човекот си заминал велејќи дека нема да прави ни повеќе ни помалку, а Веровесникот рекол дека ќе успее ако ја зборува вистината.
| Столб | Што е | Клучен детаљ |
|---|---|---|
| Шехадет | Изјавување на верата | Да се каже, свесно и доброволно, дека нема друг бог освен Аллах (﷾) и дека Мухамед (ﷺ) е Аллахов (﷾) Пратеник. Другите четири столба произлегуваат од него. |
| Намаз | Молитва, пет пати дневно | Сабах меѓу зората и изгрејсонцето, подне веднаш по пладне, икиндија попладне, акшам веднаш по зајдисонце, и јација кога ќе се стемни. |
| Зекат | Годишната обврска врз имотот | 2,5% годишно на заштедите над одреден минимум. Оди кај осумте групи што ги именува Куранот, како сиромашните и оние во потреба. |
| Пост | Постење во рамазан, деветтиот месец | Без храна, пијалак или брачни односи од зората до зајдисонце, секој ден од месецот. Без лаги, навредливи зборови или друг грев. Болните и патниците ги надоместуваат деновите подоцна. |
| Аџилак | Аџилак до Кабата во Мека | Еднаш во животот, за оние што можат да си го дозволат патувањето, во зулхиџе, дванаесеттиот месец. |
Веровесникот (ﷺ) рекол дека исламот е изграден врз овие пет.
Шехадетот: изјавата на верата
Првиот столб е свесно и доброволно да се изјави дека нема бог освен Аллах (﷾) и дека Мухамед (ﷺ) е Аллахов (﷾) Пратеник. Првата половина е тевхид (единственоста на Бог): ништо не се обожува освен едниот Создател, Кој нема ни здруженик ни син. Втората половина е рисалет (веровесништвото): Бог го упатува човештвото преку пратеници, од Адем до Нух, Ибрахим, Муса и Иса. Мухамед (ﷺ) е последниот од нив. Другите четири столба произлегуваат од оваа изјава.
“Знај дека нема друг бог освен Аллах! Барај прошка за своите гревови и за верниците и за верничките! Аллах знае каде се движите и каде престојувате.”
“Мухамед е Аллахов Пратеник”
Намазот: молитва пет пати на ден
Куранот заповеда редовен намаз во одредени времиња од зори до ноќта. Веровесникот (ﷺ) поучувал дека тие се пет секој ден. Фаџр е меѓу зората и изгрејсонцето. Зухр е набргу по пладне. Аср е попладне. Магриб е веднаш по зајдисонцето. Иша е кога ќе падне ноќта. Намазот го одржува верникот во врска со неговиот Создател во текот на денот. Куранот вели дека тој го одвраќа човекот од разврат и неправедни дела. Учи дисциплина, трпение и чесност.
“Извршувај го намазот (молитвата) кога Сонцето од половина небо ќе тргне, па до ноќната темнина, и намазот в мугри, бидејќи на намазот в мугри многумина присуствуваат.”
“И извршувај го намазот (молитвата) на почетокот и на крајот на денот, и во првите часови на ноќта! Добрите дела навистина ги поништуваат лошите. Тоа е поука за тие што сакаат поука.”
“Кажувај го од Книгата тоа што ти се објавува и извршувај го намазот (молитвата) – намазот навистина одвраќа од развратот и од сè што е лошо; а Аллаховото спомнување на вас е поголемо од вашето спомнување на Него! – А Аллах знае што правите!”
Талха ибн Убејдуллах пренесува дека еден човек од Неџд го прашал Веровесникот (ﷺ) за исламот. Му било кажано: пет намази во еден ден и една ноќ, постот во Рамазан и зекатот, а сè повеќе од тоа е доброволно. Човекот си заминал велејќи дека нема да прави ни повеќе ни помалку, а Веровесникот рекол дека ќе успее ако ја зборува вистината.
Зекатот: годишната должност врз имотот
Зекатот е должност, а не подарок оставен на изборот. За заштеди во пари, злато и сребро што се над одреден минимум, тој е една четириесеттина, или 2,5%, секоја година. Тоа е стапката што Веровесникот (ﷺ) ја одредил за среброто. Посебни стапки важат за добитокот и за посевите. Куранот именува осум групи на кои може да им се даде. Првите четири се сиромашните, оние во потреба, оние што го собираат, и оние чии срца треба да се придобијат. Последните четири се ослободувањето на оние во ропство, презадолжените, Аллаховиот (﷾) пат, и патникот што останал без средства. Зекатот секоја година пренесува дел од имотот на оние што имаат кон оние што немаат.
“Зекатот им припаѓа само на сиромашните и на тие што имаат потреба, и на тие што го собираат, и на тие чиишто срца треба да се придобијат, и за откуп од ропство, и на презадолжените, и за цели на Аллаховиот пат и за патникот. Аллах така одредил! А Аллах сè знае и Мудар е.”
Енес ги пренесува пишаните правила за зекатот што Ебу Бекр ги испратил со него во Бахреин, онака како што ги поставил Веровесникот (ﷺ). Тие ги одредуваат износите што се должат за камилите и овците, а за среброто една четириесеттина (2,5%), при што ништо не се должи ако човек има само сто и деведесет дирхеми.
Постот во Рамазан
Рамазан е деветтиот месец од исламскиот календар, месецот во кој Куранот првпат бил објавен. Секој негов ден, од зори до зајдисонце, муслиманот се воздржува од храна, пијалак и брачни односи. Болните и патниците деновите ги надоместуваат подоцна. Куранот ја дава целта: постот им бил пропишан и на поранешните народи, за верниците да научат самоконтрола. Тој ги ослабува алчноста и себичноста и ја зајакнува волјата да Му се покоруваат на Бог. Постот значи и воздржување од секој грев, голем или мал, особено лагата, навредливите зборови и лошото однесување. Веровесникот (ﷺ) предупредил за секој што не се откажува од лажниот говор и од постапувањето според него. Рекол дека на Бог не Му е потребно нивното откажување од храна и пијалак.
“Во месецот рамазан започна објавувањето на Куранот, кој е патоказ за луѓето, јасен доказ за Вистинскиот пат и разликување на доброто од злото. Кој од вас ќе биде дома во тој месец, нека пости, а кој ќе биде болен или ќе биде на пат, нека ги испости истиот број денови. Аллах сака да ви олесни, а не да имате потешкотии, одреден број денови да испостите и Аллах да Го величате за упатството кое ви го даде, и благодарни да бидете.”
“Јадете и пијте сè додека не бидете во можност да го разликувате белиот конец од црниот конец во мугрите, а потоа надополнете го постот сè до ноќта.”
“О, верници! Ви се пропишува пост, како што им е пропишан и на тие пред вас, за да бидете богобојазливи.”
Ебу Хурејре пренесува дека Веровесникот (ﷺ) рекол: кој не се откаже од лажниот говор и од постапувањето според него, Аллах нема потреба од тоа што тој се откажува од својата храна и пијалак.
Аџилакот: поклонението во Мека
Аџилакот е поклонението до Кабата, Аллаховиот (﷾) Дом во Мека. Се одржува во зул-хиџе, дванаесеттиот месец од исламскиот календар. Куранот го прави должност за оние што можат да си го дозволат патувањето. Веровесникот (ﷺ) јасно кажал дека тој е должност еднаш во животот, а не секоја година. Аџиите доаѓаат од секој народ, облечени едноставно и еднакво во ихрам (состојбата и облеката на аџијата). Стојат заедно како еднакви пред својот Господар. Куранот вели дека најпочитуваниот кај Аллах (﷾) е најбогобојазливиот, а не најбогатиот или оној со најдобро потекло.
“Во него има очигледни знаци – местото на коешто стоеше Ибрахим! И тој што ќе влезе во него ќе биде безбеден. Аџилакот должен е да го заврши, поради Аллах, секој што е во можност да дојде до него. А тој што не верува – па, Аллах е навистина независен од световите.”
Ебу Хурејре пренесува дека Веровесникот (ﷺ) им рекол на луѓето дека Аллах им го пропишал аџилакот како должност. Еден човек три пати прашал дали тоа е секоја година. Веровесникот рекол дека ако рече да, тоа ќе стане должност секоја година и нема да можат да го исполнат, и им рекол да го прават она што тој го наредува колку што можат.
“И повикај ги луѓето на аџилак! – и ќе ти доаѓаат пешки и на секоја истоштена камила кои доаѓаат од далечен пат.”
“О, луѓе, Ние од еден маж и од една жена ве создадовме и на народи и племиња ве поделивме за да се запознавате. Најугледен кај Аллах е тој што најмногу се плаши од Него; Аллах, навистина, сè знае и ништо не Му е скриено.”
Гледишта
Исламското гледиште
Веровесникот (ﷺ) поучувал дека исламот е изграден на пет столба. Ако се практикуваат искрено, тие го обликуваат целиот живот на муслиманот и го туркаат општеството кон правда.
Четирите школи на исламското право се согласуваат за петте столба; се разликуваат само во детали, како тоа кој имот подлежи на зекат.
Веровесникот (ﷺ) рекол дека исламот е изграден на пет. Тоа се изјавата на верата, намазот, зекатот, аџилакот и постот во Рамазан.
Изјавата содржи две од основните верувања на исламот. Тоа се единственоста на Бог и веровесништвото на Мухамед (ﷺ).
Куранот вели дека намазот го одвраќа човекот од разврат и неправедни дела.
Зекатот на среброто бил одреден на една четириесеттина, или 2,5%, а Куранот именува осум групи што можат да го примат.
Куранот ја дава целта на постот како учење на самоконтрола, и го одредува дневниот пост од зори до ноќта.
Аџилакот е должност еднаш во животот за оние што можат да си го дозволат патувањето.
Извршени искрено, петте столба учат самодисциплина и работат кон правда и еднаквост во општеството.