Краток одговор
Молитвата во исламот не е гаранција за богатство или највисоки оценки. Таа е обожување, должно кон Оној што нè создал. Световните дарови им одат на сите. Куранот вели: „На сите нив, и на едните и на другите, им ги даваме даровите од Господарот твој“ (17:20). Значи, соученик што никогаш не се моли може да успее многу добро, и исламот го очекува тоа. Самиот Веровесник (ﷺ) спиел на рогозина од палмини листови, додека царевите на Рим и Персија живееле во раскош. Исламот успехот го мери на друг начин: „Па кој ќе биде од огнот оддалечен и во Џенетот воведен, успеал!“ (3:185). Исламот никогаш не рекол ни дека довата го заменува трудот: „на човекот му припаѓа само тоа што тој сам ќе го стори“ (53:39). А доказот за исламот не почива на услишените молитви. Почива на Куранот и на Веровесникот (ﷺ). Молитвата сепак го прави она што го ветува. Го чува човекот од злото (29:45), а „срцата навистина, кога Аллах (﷾) ќе се спомне, се смируваат“ (13:28).
Целосно објаснување
За што служи молитвата
Исламот има два вида молитва. Намазот се петте дневни молитви, а довата е барање нешто од Бог. Намазот содржи молби, но пред сè е обожување, должно кон Оној што ни дал сè. Куранот вели дека Бог ги создал џините и луѓето „само за да Ме обожуваат“ (51:56). Нему не Му е потребно; нам ни е потребно. Веровесникот (ﷺ) ги споредил петте намази со река пред вратата на човекот. Ако се капе во неа пет пати на ден, не би останала нечистотија врз него. На ист начин петте намази ги бришат лошите дела. Куранот вели: „намазот навистина одвраќа од развратот и од сè што е лошо“ (29:45).
“Џините и луѓето ги создадов само за да Ме обожуваат.”
Ебу Хурејре го слушнал Веровесникот (ﷺ) како прашува дали би останала некаква нечистотија врз некој што се капе пет пати на ден во река пред својата врата. Тие рекле дека не би останала ни трага. Тој рекол дека тоа е примерот за петте намази, со кои Аллах ги брише лошите дела. Исто така во Сахих Муслим 667.
“Кажувај го од Книгата тоа што ти се објавува и извршувај го намазот (молитвата) – намазот навистина одвраќа од развратот и од сè што е лошо; а Аллаховото спомнување на вас е поголемо од вашето спомнување на Него! – А Аллах знае што правите!”
Световните дарови им одат на сите
Исламот никогаш не ветил дека оние што се молат ќе бидат најбогати или најпаметни. Куранот навистина вели дека Бог оној што се плаши од Него „ќе го снабди од каде што не се надева“ (65:3). Но таа опскрба не е трка против другите, и не се секогаш пари. Куранот зборува за оние што го сакаат овој свет и за оние што го сакаат оној свет. Потоа вели: „На сите нив, и на едните и на другите, им ги даваме даровите од Господарот твој“ (17:20). Значи, соученичка хиндуистка што никогаш не се моли и добива највисоки оценки не докажува ништо против молитвата. Нејзиниот ум и нејзиното здравје се исто така дарови од Бог, без разлика дали Му благодари или не.
“На сите нив, и на едните и на другите, им ги даваме даровите од Господарот твој, а даровите на Господарот твој не му се забранети никому.”
“и ќе го снабди од каде што не се надева; тој што се потпира на Аллах, Тој му е доволен. Аллах, навистина, ќе го исполни тоа што го одлучил; Аллах веќе му одредил рок на сè.”
Веровесникот (ﷺ) на рогозина од палмини листови
Омер, еден од најблиските асхаби на Веровесникот (ﷺ), еднаш го нашол како лежи на рогозина од палмини листови. Рогозината му оставила траги на бокот, и Омер заплакал. Рекол дека царевите на Рим и Персија, Цезар и Хозрој, живеат во раскош, а Аллаховиот (﷾) Пратеник живее во немаштија. Веровесникот (ﷺ) го прашал: зар не е задоволен тие да го имаат овој свет, а верниците оној свет? Значи, споредбата е стара. Самите муслимани ја правеле, а Веровесникот (ﷺ) одговорил на неа.
Омер го нашол Веровесникот (ﷺ) како лежи на рогозина од палмини листови без ништо меѓу него и неа, со кожна перница полнета со палмини влакна под главата. Гледајќи ги трагите од рогозината на неговиот бок, Омер заплакал, велејќи дека Цезар и Хозрој живеат во раскош, а тој живее во немаштија. Веровесникот прашал зар не е задоволен тие да го имаат овој свет, а верниците ахиретот.
Што се смета за успех
Куранот го именува вистинскиот успех: „Па кој ќе биде од огнот оддалечен и во Џенетот воведен, успеал! А животот на овој свет е само лажно насладување!“ (3:185). Едно поглавје почнува: „Успешни се верниците!“, оние кои во своите намази се понизни (23:1-2). Парите, оценките и славата завршуваат со смртта. Молитвата гледа кон она што доаѓа потоа.
“Секое живо суштество смртта ќе ја вкуси и само на Судниот ден во потполност ќе ги добиете платите ваши! Па кој ќе биде од огнот оддалечен и во Џенетот воведен, успеал! А животот на овој свет е само лажно насладување!”
“Успешни се верниците! Tие кои во своите намази (молитви) се понизни.”
Довата и трудот одат заедно
Исламот не учи дека довата ја заменува работата. Куранот вели: „на човекот му припаѓа само тоа што тој сам ќе го стори“ (53:39). Веровесникот (ﷺ) им рекол на болните да бараат лекување, зашто Бог создал лек за секоја болест освен за староста. Значи, муслиманот учи за испитот и исто така Го моли Бог за помош. Ако положи, неговиот труд се сметал. Му благодари и на Бог, затоа што умот, времето и здравјето за учење дошле од Него.
“дека ниту еден грешник туѓите гревови нема да ги носи, и дека на човекот му припаѓа само тоа што тој сам ќе го стори,”
Усаме ибн Шерик пренесува дека пустински Арапи го прашале Веровесникот (ﷺ) дали треба да бараат лекување. Тој им рекол да бараат лекување, зашто Аллах не создал ниедна болест а да не создал и лек за неа, освен една: староста.
Како исламот вели дека довата се услишува
Бог вели: „Повикајте Ме и замолете, Јас ќе ви се одѕвијам!“ (40:60). Веровесникот (ﷺ) објаснил што може да биде тој одговор. Довата на муслиманот, ако не бара ништо грешно, донесува една од три работи. Му се дава наскоро, или му се чува за него на оној свет, или од него се отстранува еднакво зло. Рекол и дека довата се услишува сè додека човекот не е нетрпелив. Нетрпеливиот вели: се молев, а не бев услишен. А Куранот вели дека човек може да не сака нешто што е добро за него и да сака нешто што е лошо за него: „Аллах (﷾) знае, а вие не знаете“ (2:216). Како дете повлечено од оган, го чувствуваме она што ни било одбиено, а не штетата од која сме биле поштедени.
“Господарот ваш рече: „Повикајте Ме и замолете, Јас ќе ви се одѕвијам! Тие што од вообразеност не сакаат да Ме обожуваат – сигурно понижени ќе влезат во Џехенем.“”
Ебу Сеид ел-Худри пренесува дека Веровесникот (ﷺ) рекол оти ниеден муслиман не прави дова во која не бара ништо грешно и не ги кине роднинските врски, а да не му се даде една од три работи: неговата дова се услишува наскоро, или му се чува за него на ахиретот, или од него се отстранува еднакво зло. Тие рекле дека тогаш ќе се молат многу повеќе, а тој рекол дека Аллах има уште повеќе да даде.
Ебу Хурејре пренесува дека Веровесникот (ﷺ) рекол оти довата на секој од вас е услишена сè додека не е нетрпелив, велејќи: се молев, а не бев услишен.
“Ви се пропишува борба, иако не ви е по волја! Можеби не сакате нешто, а тоа е добро за вас; можеби сакате нешто, а тоа е лошо за вас! Аллах знае, а вие не знаете.”
Довата на муслиманот што не бара ништо грешно и не прекинува роднински врски
Таа донесува едно од трите нешта.
Одговорена
наскоро.
Зачувана
за него на ахиретот.
Одвратено
еднакво зло, тргнато од него.
Довата се прима сè додека оној што се моли не е нестрплив.
Што ако секоја дова се исполнува токму како што е побарана?
Помислете што би се случило ако секоја дова се исполнува токму како што била побарана. Два тима се молат да го добијат истиот натпревар. Двајца луѓе се молат за истата работа. Земјоделец се моли за дожд, а патник се моли за сув пат. Не можат сите да го добијат она што го побарале, и светот би паднал во хаос. Куранот го кажува начелото: „Да се води Аллах (﷾) според нивните страсти, сигурно ќе го снемаше поредокот на небесата и на Земјата и во тоа што е на нив“ (23:71). Толкувачот Ибн Кесир објаснува зошто: таквите желби се расипани и се противречат една на друга. Куранот вели и: „Кога Аллах (﷾) сите Свои робови изобилно би ги снабдил, тие би станале насилници на Земјата, но Тој дава со мерка, толку колку што сака“ (42:27). Има и втор проблем. Ако секоја желба се оствари во моментот кога е побарана, никому не би му требало да учи, да работи или да помага некому. Луѓето не би правеле ништо друго освен да бараат. А овој живот е испит за тоа кој подобро ќе постапува (67:2). Затоа исламот ја учи довата заедно со трудот, никогаш довата наместо него.
“Да се води Аллах според нивните страсти, сигурно ќе го снемаше поредокот на небесата и на Земјата и во тоа што е на нив; Ние им го дадовме Куранот, славата нивна, но тие за славата нивна не внимаваат.”
Ибн Кесир, наведувајќи ги Муџахид, Ебу Салих и ес-Судди, вели дека Вистината (ел-Хакк) тука е Аллах. Објаснува дека ако Аллах одговорил на желбите во нивните срца и пропишал работи според нив, небесата и земјата и сè што е во нив би се расипало, поради нивните расипани и недоследни желби.
“Кога Аллах сите Свои робови изобилно би ги снабдил, тие би станале насилници на Земјата, но Тој дава со мерка, толку колку што сака, бидејќи Тој добро ги познава и ги гледа Своите робови.”
“Тој што ги даде смртта и животот за да ве искуша кој од вас подобро ќе постапува; Тој е Силниот, Тој што простува,”
Зарем тоа не е ‘глава добивам јас, писмо губиш ти’?
Критичарите велат дека овој одговор никогаш не може да изгуби. Ако довата е исполнета, Бог ја дал. Ако не е, Бог имал други планови. Тоа би била праведна забелешка ако доказот за исламот почиваше на услишените молитви. Почива на други нешта. Тука е предизвикот на Куранот, на кој никој не одговорил (2:23). Тука се пророштвата што се оствариле (30:2-4). И тука е животот на Веровесникот (ﷺ). Човек што верува од тие причини потоа Му ја доверува на Бог својата дова. Тоа е доверба, а не аргумент. На ист начин, муслиманот може да чувствува дека некоја молитва била услишена. Тоа чувство не е доказ за никој друг, и исламот не бара да биде.
“А ако се сомневате во тоа што Сме му го објавиле на Својот роб, тогаш, донесете вие едно поглавје слично на тоа; повикајте ги и божествата ваши, ако вистината ја зборувате.”
“Византијците се победени, во најблиската земја, но тие, после поразот свој, сигурно ќе победат за неколку години – и пред и потоа, Аллахова е одлуката – и тогаш верниците ќе се радуваат”
Ебу Сеид ел-Худри пренесува дека Веровесникот (ﷺ) рекол оти ниеден муслиман не прави дова во која не бара ништо грешно и не ги кине роднинските врски, а да не му се даде една од три работи: неговата дова се услишува наскоро, или му се чува за него на ахиретот, или од него се отстранува еднакво зло. Тие рекле дека тогаш ќе се молат многу повеќе, а тој рекол дека Аллах има уште повеќе да даде.
‘Ако молитвата делуваше, зарем муслиманите не би биле најуспешни?’
Некои велат дека ако молитвата делуваше, луѓето што се молат би биле најбогати и најнапредни. Исламот никогаш не го ветил тоа, а историјата не го покажува тоа за ниедна вера. Со векови, многу од водечките научници во светот работеле во муслиманските земји, од Багдад до Кордоба во Шпанија. Денес некои муслимански земји се богати, а некои сиромашни, и истото важи за христијанските земји. Богатството расте и паѓа со мирот, власта, ресурсите и историјата. Молитвата не е облог на богатство. Таа е обожување, а нејзината целосна награда доаѓа на оној свет (3:185).
Историја на науката во средновековниот муслимански свет. Ги опфаќа алгебрата на ел-Хорезми, оптиката на Ибн ел-Хејсем и медицината на Ибн Сина, и како нивното дело стигнало до Европа во латински превод.
Политичка историја на Ел-Андалус, од муслиманското освојување во 711 до падот на Гранада во 1492.
Ибн Рушд (Авероес) бил роден во Кордоба во 1126 и умрел во 1198, според еден извор во Маракеш. Неговото влијание во латинска Европа било огромно од почетокот на тринаесеттиот век до ренесансата; до 1230-тите таму бил познат како ‘Коментаторот’.
Го дава реалниот БДП по човек (паритет на куповната моќ, проценки за 2024, во долари од 2021): Катар 110.900 $, Брунеј 79.200 $, Обединетите Арапски Емирати 68.600 $, Саудиска Арабија 62.700 $, Малезија 34.100 $, Индонезија 14.500 $, Нигер 1.800 $, Сомалија 1.400 $, Јемен 200 $; Бурунди 800 $ (93,9% христијани), Демократска Република Конго 1.500 $ (околу 93% христијани), Централноафриканската Република 1.100 $ (главно христијани), Јужен Судан 400 $ во 2023 (60,5% христијани). Неговите белешки велат дека Сомалија имала колонии на Британија, Франција и Италија до 1960 и дека триесет години војна и нестабилност ја осакатиле нејзината економија; дека на Јемен, зависен од нафта и гас, граѓанската војна му ги опустошила инфраструктурата, трговијата и институциите; дека Авганистан бил опустошен од долга и разорна војна по советската инвазија од 1979; дека Катар за шеесет години се преобразил од сиромашен британски протекторат познат по ловот на бисери во држава со огромни приходи од јаглеводороди и е предводник во исламските финансии; дека Малезија е голем извозник на електроника со висока продуктивност на трудот, што спроведува антикорупциски политики; и дека Индонезија, колонизирана од Холанѓаните од 17 век, е најголемата економија во Југоисточна Азија.
“Секое живо суштество смртта ќе ја вкуси и само на Судниот ден во потполност ќе ги добиете платите ваши! Па кој ќе биде од огнот оддалечен и во Џенетот воведен, успеал! А животот на овој свет е само лажно насладување!”
Што дава молитвата
Пет пати на ден, муслиманот застанува, стои пред својот Господар и Му зборува, без посредник. Бог вели: „Јас сум, сигурно, блиску: се одѕивам на молбата на молителот кога ќе Ме замоли“ (2:186). Куранот вели: „срцата навистина, кога Аллах (﷾) ќе се спомне, се смируваат“ (13:28). Веровесникот (ﷺ) рекол дека сè што му се случува на верникот е добро за него. Во леснотија тој е благодарен, а во тешкотија е трпелив.
“А кога робовите Мои ќе те прашаат за Мене, Јас сум, сигурно, блиску: се одѕивам на молбата на молителот кога ќе Ме замоли. Затоа, нека се одѕвијат тие на Мојот повик и нека веруваат во Мене, за да бидат на Вистинскиот пат.”
“Тие што веруваат и чиишто срца, кога Аллах ќе се спомне, се смируваат – а срцата навистина, кога Аллах ќе се спомне, се смируваат.”
Сухејб пренесува дека Веровесникот (ﷺ) рекол дека работата на верникот е чудесна, зашто во сета има добро за него, и тоа е така само кај верникот: ако му се случи нешто пријатно, тој е благодарен, и тоа е добро за него; ако го снајде тешкотија, тој е трпелив, и тоа е добро за него.
Гледишта
Молитвата не прави ништо
Многу скептици велат дека молитвата не прави ништо. На луѓето што никогаш не се молат им оди исто толку добро. Услишените молитви, велат тие, се пусти желби. А верниците ја оправдуваат секоја молитва што не успеала.
Луѓето што никогаш не се молат, како соученичка хиндуистка што сè прави точно, успеваат исто или подобро од оние што се молат. Значи, молитвата е непотребна.
Побивање
Исламот никогаш не рекол дека оние што се молат ќе бидат најпаметни или најбогати. Куранот вели дека Божјите дарови на овој свет им одат на сите, „и на едните и на другите“ (17:20). Молитвата е обожување и гледа кон оној свет (3:185).
Луѓето што чувствуваат дека нивните молитви биле услишени го гледаат она што сакаат да го видат.
Побивање
Чувството не е доказ за никој друг, и исламот не бара да биде. Доказот за исламот почива на предизвикот на Куранот, на кој никој не одговорил (2:23). Почива и на пророштвата што се оствариле (30:2-4), а не на услишените молитви.
Муслиманите денес се помалку успешни од христијаните и Евреите. Ако молитвата делуваше, оние што се молат би биле најуспешни.
Побивање
Богатството се селело меѓу народите низ целата историја, поради мирот, власта, ресурсите и историјата. Исламот никогаш не им ветил богатство на оние што се молат. Самиот Веровесник (ﷺ) живеел на рогозина од палмини листови, додека царевите на Рим и Персија живееле во раскош. Го прашал Омер зар не е задоволен тие да го имаат овој свет, а верниците оној свет.
Муслиманите добиваат во секој случај. Исполнетата дова ѝ се припишува на Бог, а неисполнетата на Божјите други планови. Тоа никогаш не може да се провери.
Побивање
Не се нуди како проверка. Веровесникот (ﷺ) поучувал дека довата се дава наскоро, се чува за оној свет или отстранува еднакво зло. Тоа е она во што верникот има доверба, а не она што ја докажува верата. А исламот навистина го цени трудот: човекот го има само она што сам ќе го стори (53:39).
Исламското гледиште
Молитвата е пред сè обожување должно кон Бог. Световниот успех Тој им го дава на сите, на оние што се молат и на оние што не се молат. Искрената дова на муслиманот се услишува на еден од три начини, а трудот е дел од верата.
Куранот вели дека Бог им ги дава добрите нешта на овој свет на сите. Ги добиваат оние што го сакаат овој свет, а исто така и оние што го сакаат оној свет.
Куранот вели дека вистинскиот успех е да се биде оддалечен од Огнот и воведен во Џенетот.
Веровесникот (ﷺ) живеел на рогозина од палмини листови. Му рекол на Омер дека царевите го имаат овој свет, а верниците оној свет.
Веровесникот (ﷺ) рекол дека довата се дава наскоро, се чува за оној свет или отстранува еднакво зло.
Куранот вели дека ако вистината ги следеше желбите на луѓето, поредокот на небесата и на Земјата би исчезнал (23:71). Значи, не може секоја дова да се исполни како што е побарана.
Куранот вели дека човекот го има само она што сам ќе го стори, па довата оди заедно со трудот.
Куранот вели дека намазот го одвраќа човекот од развратот и од сè што е лошо. Вели дека срцата се смируваат во спомнувањето на Бог.