Џиновите се појавуваат многу пати во Куранот. Цела сура е именувана по нив, а се појавуваат и во приказните за Иблис и за Сулејман. Муслиманите веруваат во нив како дел од невидливото: нештата што не можеме да ги видиме, но за кои Аллах (﷾) ни кажал.
Луѓето насекаде раскажуваат приказни за скриени суштества: духови, привиденија, џинови од ламби. Овој водич изложува што навистина велат Куранот и веродостојните изреки на веровесникот Мухамед (ﷺ), смирено и без страв. Ги разгледува и приказните што ги раскажуваат луѓето и зошто она што се нарекува дух може да е џин.
На прв поглед
- Зборот џин доаѓа од арапски корен што значи ‘да се скрие’. Тие се вистински суштества што Аллах (﷾) ги создал од оган без чад, пред да ги создаде луѓето.
- Како нас, тие имаат слободна волја. Некои веруваат, а некои не. Иблис (Шејтанот) бил еден од нив.
- Тие не го знаат невидливото, а Шејтанот нема власт над оние што се потпираат на Аллах (﷾).
- Куранот вели дека мртвите не се враќаат: пред нив стои преграда, берзахот, до Денот кога ќе бидат воскреснати. Она што луѓето го нарекуваат духови, привиденија или полтергајсти може да се џинови. Не секој чуден настан е џин, а за болеста треба лекар.
- Приказните за џинот од ламбата се фолклор. Муслиманите се свртуваат кон Куранот и веродостојните хадиси, а никогаш кон гатачите.
Кои се џиновите
Зборот џин доаѓа од арапски корен што значи да се скрие. Џиновите се суштества што вообичаено не ги гледаме. Аллах (﷾) ги создал, како што ги создал луѓето и ангелите. Верувањето во невидливото е дел од самата вера. Ерканул-иманКуран 2:3
Куранот вели дека Аллах (﷾) го создал човекот од глина, а џиновите ги создал претходно, од оган. Куран 15:26Куран 15:27
а џините од пламен оган
(Куран 55:15)
Веровесникот (ﷺ) рекол дека ангелите се создадени од светлина, џиновите од оган, а Адам од она што Куранот го опишал. Значи џиновите не се ангели. Ангелите никогаш не Му се непослушни на Аллах (﷾), а некои џинови се. Sahih Muslim 2996Куран 66:6Адам
Како нас, џиновите имаат слободна волја и ќе одговараат. Некои веруваат, а некои не, а Куранот им дава самите да го кажат тоа. Куран 72:14Куран 72:15Куран 6:130
А меѓу нас има и добри и такви коишто тоа не се, нè има различни видови;
(Куран 72:11)
Аллах (﷾) ги создал и луѓето и џиновите за да Го обожуваат. Иблис, кој се нарекува и Шејтан, бил еден од џиновите. Од гордост одбил да му се поклони на Адам. Тој и џиновите што го следат се ѓаволите од џиновите. Значи кога исламот зборува за Шејтанот, зборува за некој што избрал да се побуни. Не вели дека сите џинови се зли. Куран 51:56Куран 18:50Куран 2:34Куран 6:112Иблис и каринот
Џиновите во Куранот
Сурата 72, ел-Џинн, е именувана по нив. Почнува со група џинови што го слушнале Куранот и поверувале. Друга сура, ел-Ахкаф, раскажува како слушале во тишина, а потоа се вратиле кај својот народ да го предупредат. Куран 72:1Куран 46:29Куран 46:30Куран 46:31
кој на Вистинскиот пат упатува – и ние во него поверувавме и веќе никого нема на Господарот наш рамен да Му сметаме
(Куран 72:2)
Џиновите се појавуваат и во приказната за веровесникот и цар Сулејман (Соломон). Еден ифрит меѓу нив, џин со голема сила, понудил да му донесе нешто пред тој да стане од своето место. Но џиновите не го знаат невидливото. Кога Сулејман умрел, не знаеле за тоа сè додека неговиот стап не попуштил под него. Куран 27:39Куран 34:14Сулејман
Куранот вели и дека џиновите порано се обидувале да прислушуваат на небесата, а сега се држат настрана од тоа. Џиновите самите го велат тоа, во сурата ел-Џинн. Куран 72:8Куран 72:9Дали ѕвездите што паѓаат се проектили против шејтаните (Куран 67:5)?
Куранот вели дека Шејтанот и неговото племе нè гледаат, а ние не можеме да ги видиме. Го вели тоа како предупредување за Шејтанот, кој е наш непријател. Тоа не значи дека сме на милост и немилост на џиновите, како што објаснува последниот дел. Куран 7:27
Тој ве гледа, тој и војските негови, од каде што вие нив не ги гледате.
(Куран 7:27)
На крајот, Куранот им зборува на џиновите и луѓето заедно. И од двете се бара да веруваат, двете се одговорни, и ниту едните ниту другите не можат да избегаат од Аллаховиот (﷾) дофат. Заедно не би можеле да донесат нешто слично на Куранот. Куран 6:130Куран 55:33Куран 17:88
Џиновите во веродостојните хадиси
Веродостојните изреки на Веровесникот (ﷺ) додаваат неколку нешта. Тие не ја хранат љубопитноста. Нè учат како смирено да живееме покрај она што не можеме да го видиме.
Им рекол на своите асхаби дека секој од нив има придружник од џиновите. Прашале дали и тој има. Рекол да, но дека Аллах (﷾) му помага против тој придружник, па е безбеден од него, а тој му наредува само да прави добро. Куранот нè учи да бараме засолниште кај Аллах (﷾) од шепотарот, меѓу џиновите и меѓу луѓето. Шепотот не е контрола: секој од нас сепак избира што ќе прави. Sahih Muslim 2814Куран 114:4Куран 114:5Куран 114:6Иблис и каринот
Една ноќ асхабите не можеле да го најдат. Наутро им кажал дека дошол пратеник од џиновите и го повикал. Отишол со него и им учел Куран. Sahih Muslim 450Куран 46:29
Поучувал и едноставни навики за вечерта. Кога ќе се стемни, држете ги децата блиску до себе некое време. Затворете ги вратите и спомнете го Аллаховото (﷾) име. Покријте ги садовите и спомнете го Аллаховото (﷾) име. Тоа се разумни нешта, и секое е поврзано со спомнувањето на Аллах (﷾). Sahih al-Bukhari 3280
Духови, привиденија и полтергајсти
Луѓето во секое време и секоја земја опишуваат нешта што не можат да ги објаснат. Зборуваат за чекори во празна куќа, присуство во соба и предмети што изгледа дека се движат. Зборовите се различни: духови, привиденија, полтергајсти. Многу такви доживувања имаат обични причини. Исламот не бара од нас да веруваме во секоја приказна што ќе ја чуеме.
Но исламот не вели дека душите на мртвите талкаат меѓу живите. По смртта, вели Куранот, има берзах: преграда, раздел, до Денот кога ќе бидат воскреснати. Куранот опишува некого при смртта што моли да биде вратен за да поправи нешто. Одговорот е не. Куран 23:99Куран 23:100Што се случува по смртта во исламот?
пред нив препрека ќе има сè до Денот кога ќе бидат оживеани.
(Куран 23:100)
Па, што опишуваат луѓето? Ако зад она што го нарекуваат духови, привиденија или полтергајсти стои нешто вистинско, може да се џинови: скриени суштества што го делат нашиот свет. Куранот вели дека Шејтанот, кој е еден од џиновите, и неговото племе нè гледаат кога ние не можеме да ги видиме. Ова не е тврдење дека некоја одредена приказна е вистинита. Тоа е одговорот што одговара на она што исламот го учи за сè што е вистинско во нив: не мртвите, туку џиновите. Куран 7:27Куран 18:50
И не секој чуден настан е џин. Заморот, стресот, тагата, треската и лошиот сон можат да направат луѓето да видат, чујат или почувствуваат нешто што го нема. Тоа можат и болестите на телото или умот. За нив треба лекар, а не приказна. Веровесникот (ﷺ) рекол дека нема болест што Аллах (﷾) ја создал без да ѝ создаде и лек. Значи болниот човек треба да го бара тој лек. Sahih al-Bukhari 5678
Џиновите во фолклорот
Џиновите биле дел од арапскиот живот долго пред исламот: верувањето во нив тогаш било вообичаено во Арабија. Куранот вели дека некои луѓе барале засолниште кај џиновите и дека тоа само ги довело до безумие. Некои дури ги правеле џиновите рамни на Аллах (﷾) и ги обожувале. Encyclopaedia BritannicaКуран 72:6Куран 6:100Куран 34:40Куран 34:41
За поетите и гатачите од тоа време се велело дека се инспирирани од џиновите. Затоа кога Веровесникот (ﷺ) го донел Куранот, некои од неговите непријатели го нарекле поет или рекле дека е опседнат. Куранот одговара на двете. Тоа не е збор на поет, а оној што го донел не е опседнат. Encyclopaedia BritannicaКуран 37:36Куран 69:41Куран 81:22Дали Мухамед (ﷺ) сам го напишал Куранот?
Во фолклорот на Северна Африка, Египет, Сирија, Персија и Турција џиновите станале омилени кај раскажувачите, најпознато во Илјада и една ноќ. Англискиот веќе го имал зборот ‘genie’ за дух заштитник, од францускиот génie. Францускиот превод на тие приказни го користел génie за арапскиот џини, затоа што двата збора случајно звучат слично. Така џинот од ламбата го добил своето сегашно значење. Џинот што исполнува три желби е измислица на раскажувачите, а не исламско учење. Encyclopaedia BritannicaOnline Etymology Dictionary: genie
Фолклорот додава многу повеќе. Раскажува каде живеат џиновите и како го казнуваат секој што ќе им наштети, дури и случајно. Раскажува како предизвикуваат болести и секаков вид несреќи. Исламот не ги зема своите верувања од такви приказни. Нашите извори се Куранот и веродостојните хадиси, а го изоставаме она што не се наоѓа во нив. Encyclopaedia Britannica
Заштита, без страв
Ништо од ова не е причина за страв. Џиновите се созданија, како нас, под Аллахова (﷾) наредба, а Аллах (﷾) е поголем од сите нив. Куранот вели дека Шејтанот нема власт над оние што веруваат и се потпираат на својот Господар. Куран 15:42Куран 16:100
тој навистина нема никаква власт над тие што веруваат и кои се потпираат на Господарот свој
(Куран 16:99)
Веровесникот (ﷺ) потврдил една едноставна заштита. Ебу Хурејре еднаш фатил крадец што земал од садаката што ја чувал. Крадецот му рекол дека кој ќе ја прочита Ајетул-курсија, Ајетот за Престолот (2:255), кога оди на спиење, има чувар од Аллах (﷾). Рекол и дека ниту еден ѓавол не му се приближува на тој човек до утрото. Веровесникот (ﷺ) рекол дека тоа е вистина, иако оној што го рекол бил лажго: тоа бил ѓавол. Sahih al-Bukhari 2311Куран 2:255
Секоја ноќ, кога одел на спиење, ги собирал дланките. Учел во нив сура ел-Ихлас, ел-Фелек и ен-Нас (сурите 112, 113 и 114) и благо дувал. Потоа ги поминувал рацете по телото колку што можел, три пати. Sahih al-Bukhari 5017Куран 112:1Куран 113:1Куран 114:1
Рекол и дека Шејтанот бега од куќа во која се учи сурата ел-Бекаре. Им рекол на своите луѓе да не ги прават своите домови како гробишта. Куранот вели дека срцата наоѓаат мир во спомнувањето на Аллах (﷾). Дом во кој се спомнува Аллах (﷾) е мирен дом. Нашиот водич за довата, молењето на Аллах (﷾) со свои зборови, е добро место за почеток. Sahih Muslim 780Куран 13:28Дова
Уште едно нешто што изворите го учат јасно: не одете кај гатачи ниту кај некој што тврди дека го знае невидливото. Куранот вели дека самите џинови не го знаат невидливото. Веровесникот (ﷺ) предупредил дека кога некој ќе оди кај гатач и ќе го праша за што било, неговиот намаз не се прима четириесет ноќи. Кога Аиша му рекла дека гатачите им кажувале нешта што се оствариле, тој објаснил дека џинот грабнува еден вистинит збор. Џинот го фрла во увото на својот пријател, гатачот, а на него се додаваат сто лаги. Куран 34:14Sahih Muslim 2230Sahih Muslim 2228
Ако нешто ве вознемирува, разговарајте со вашиот лекар, со луѓе на кои им верувате и со квалификуван учен. Свртете се кон Аллах (﷾), Оној Кој е поголем од сè што не можеме да видиме.
Што можеме да научиме
Невидливото е вистинско, но Аллах (﷾) е поголем од сето тоа, па нема од што да се плашиме и нема потреба од гатачи.
- Невидливото е вистинско, а Аллах (﷾) е поголем од сето тоа. Веруваме во она што Аллах (﷾) ни го кажал. Не треба да се плашиме од тоа.
- Секое создание избира. Џиновите имаат слободна волја како нас. Некои веруваат, некои се бунтуваат, и секој одговара за она што го избира.
- Останете смирени и проверете. Не секој чуден настан е џин. Уморен ум, болно тело или стара куќа можат да објаснат многу. Одете на лекар кога сте болни.
- Земајте го знаењето од изворите. Куранот и веродостојните хадиси велат малку, и го велат јасно. Фолклорот вели многу, и не може да му се верува.
- Свртувајте се кон Аллах (﷾), никогаш кон гатачите. Спомнувањето на Него е заштитата што ја поучувал Веровесникот (ﷺ).
Група џинови го слушнале Куранот и поверувале. Се вратиле кај својот народ и им рекле да се одѕвијат на оној што повикува кон Аллах (﷾). Ако суштества што не можеме да ги видиме биле трогнати од оваа книга, ние, што можеме да ја читаме, можеме да го направиме истото. Куран 46:29Куран 46:31