Иблис е Шејтанот. Тој е еден од џиновите и од гордост одбил да му се поклони на Адам. Оттогаш тој е наш отворен непријател. Секој човек има и карин: придружник од џиновите што шепоти зло. Но ниту еден од нив не може никого да присили да направи што било, а Шејтанот нема власт над оние што веруваат и се потпираат на Аллах (﷾).
Овој водич изложува што велат Куранот и веродостојните хадиси за Иблис и каринот. Опфаќа кои се тие, што можат, а што не можат да направат, и како муслиманот бара засолниште од нив.
„Шејтанот, навистина, е ваш непријател, па за таков и сметајте го!“
(Куран 35:6)
Кој е Иблис
Иблис е името што Куранот му го дава на оној што одбил да му се поклони на Адам. Јасно вели дека тој бил еден од џиновите. Џиновите се скриени суштества што Аллах (﷾) ги создал од оган, а и самиот Иблис го рекол тоа: „мене од оган ме создаде“.
Сатана, на арапски Шејтан, е она што тој станал. Куранот го користи зборот и за секој џин или човек што се бунтува и ги заведува другите. Зборува за „шејтани во вид на луѓе и џини“. Значи има многу ѓаволи, а Куранот зборува за Иблис и неговите потомци.
Иблис накратко
- Еден од џиновите, никогаш ангел. Куран 18:50
- Од гордост одбил да му се поклони на Адам: ‘Јас сум подобар од него.’ Куран 38:76
- Му е дадено време до Денот на одреденото време. Куран 15:37Куран 15:38
- Може да ги повикува луѓето, но нема моќ да ги присили. Куран 14:22
- Тој и оние што го следат завршуваат во Џехенемот. Куран 38:85
Значи Иблис никогаш не бил ангел од каков било вид, ниту паднат ангел. Ангелите никогаш не Му се непослушни на Аллах (﷾). Иблис избрал да биде непослушен, затоа што џиновите, како нас, се слободни да избираат.
Одбил да се поклони
Аллах (﷾) им рекол на ангелите дека ќе создаде човек од глина. Кога ќе го обликува и ќе вдахне во него од Својот дух, тие требало да му се поклонат. Ангелите сите заедно се поклониле. Иблис одбил.
Иблис бил таму со ангелите, и наредбата била и за него. Аллах (﷾) го прашал: „Што те наведе да не му се поклониш со сеџда кога ти наредив?“ Неговиот одговор го покажал неговиот грев: гордоста. Својата вредност ја мерел според тоа од што е создаден.
„Јас сум подобар од него; мене од оган ме создаде, а него од глина.“
(Куран 7:12)
Затоа Аллах (﷾) го истерал. Не му приличело таму да биде горд. Бил отфрлен и проклет, а проклетството е врз него до Судниот ден.
Иблис не побарал да му биде простено. Побарал време до Денот кога мртвите ќе бидат воскреснати, и му било дадено. Потоа се заколнал дека ќе демне на Правиот пат. Ќе им доаѓа на луѓето од пред нив и од зад нив, од нивната десна и од нивната лева страна.
Неговата заклетва
Да ги заведува луѓето од секоја страна, освен искрените Аллахови (﷾) робови.
Адам се вратил, Иблис не
Шејтанот почнал со Адам и неговата сопруга. Им шепотел за дрвото. Им рекол дека е забрането само за да не станат ангели или да не живеат вечно. Се заколнал дека им е искрен советник. Така со измама ги довел до паѓање.
Но Адам и неговата сопруга не одговориле како Иблис. Рекле: ‘Господару наш, самите себеси насилство си сторивме.’ Аллах (﷾) го научил Адам на зборови со кои ќе се врати кон Него, и му простил.
| По грешката | Адам | Иблис |
|---|---|---|
| Грешката | Јадел од дрвото | Одбил да се поклони Куран 7:22Куран 7:11 |
| Што рекол | ‘Самите себеси насилство си сторивме’ | ‘Јас сум подобар од него’ Куран 7:23Куран 7:12 |
| Крајот | Простено му е | Истеран Куран 2:37Куран 7:13 |
Ова е поуката од приказната. Секој греши. Важно е што доаѓа потоа. Гордоста го спречува човекот да побара прошка. Понизноста го враќа кон Аллах (﷾), а Тој простува. Исламот учи дека никој не го носи гревот на Адам: секој одговара само за својот.
Што може, а што не може
Шејтанот има глас што повикува и помошници меѓу џиновите и луѓето. Дава ветувања и разгорува лажни желби. Но Куранот вели дека неговите ветувања не се ништо друго освен измама.
А тој нема власт над оние што веруваат и се потпираат на својот Господар. Аллах (﷾) му го рекол тоа на самиот Иблис. Неговата власт е само над оние што го земаат за заштитник.
„јас никаква власт над вас немав, само ве повикував и вие ми се одѕвивавте; затоа не корете ме мене, туку самите себе“
(Куран 14:22)
Зошто Аллах (﷾) воопшто им дозволува на Иблис и каринот да шепотат? Куранот одговара дека Шејтанот немал власт над луѓето, туку „Ние сакавме да укажеме на тој што верува во оној свет, а кој во него се сомнева“. Самиот живот е испит, за да се покаже кој од нас е најдобар во делата. Значи имањето на овие шепоти и нивното одбивање е дел од тој испит. Тефсирот во читачот на Куранот на страницата го објаснува ајетот на ист начин.
И секое одбивање се смета. Веровесникот (ﷺ) рекол дека кога некој намерава да направи лошо дело, а не го направи, Аллах (﷾) му го запишува како цело добро дело. Само ако го направи, се запишува едно лошо дело.
| Вие | Што се запишува |
|---|---|
| Намерата за зло, а потоа воздржување | Цело добро дело Sahih al-Bukhari 6491 |
| Правење на злото | Едно лошо дело Sahih al-Bukhari 6491 |
Да шепоти во срцето Куран 114:4Куран 114:5
Да го направи злото да изгледа добро Куран 15:39
Да дава лажни ветувања Куран 4:120
Да присили некого да прави зло Куран 14:22
Да владее над оние што се потпираат на Аллах (﷾) Куран 16:99
Да живее подолго од времето што му е дадено Куран 15:38
Значи Шејтанот не е втор бог што се бори против Аллах (﷾) како рамен. Тој живее само според времето што Аллах (﷾) му го дал. Куранот неговото лукавство го нарекува „слабо“.
Како работи
Шејтанот ретко бара најлошото одеднаш. Куранот зборува за неговите ‘стапки’. Тој води чекор по чекор и наредува само она што е срамно и лошо.
Тој ги заплашува луѓето со сиромаштија, за да ги спречи да даваат. Аллах (﷾), вели Куранот во истиот ајет, ветува прошка и благодат.
Неговиот план е да разгори непријателство и омраза меѓу луѓето, со опојни пијалаци и коцкање. Сака да ги спречи да Го спомнуваат Аллах (﷾) и да клањаат. Веровесникот (ﷺ) рекол дека Иблис ги испраќа своите чети да ги искушуваат луѓето. Најблизок му е оној што прави најмногу неволји. Еден доаѓа и вели дека не го оставил еден човек додека не го разделил од неговата сопруга. Иблис го приближува до себе и го фали.
Тој се обидува и да го расипе намазот. Веровесникот (ﷺ) рекол дека Шејтанот бега кога ќе го слушне езанот. Потоа се враќа и шепоти. Го потсетува човекот на нешта што ги заборавил, додека не го изгуби бројот колку клањал. Еден асхаб еднаш му рекол дека Шејтанот се испречува меѓу него и неговиот намаз. Веровесникот (ﷺ) му рекол да бара засолниште кај Аллах (﷾) и три пати лесно да плукне налево. Тој го направил тоа, и тоа го оставило.
Веровесникот (ﷺ) спомнал и други отвори. Кога двајца мажи се скарале, а едниот поцрвенел од гнев, рекол дека има еден збор што би го смирил: ‘Барам засолниште кај Аллах од Шејтанот, проколнатиот.’
Рекол и дека лошиот сон е од Шејтанот. Хадисите не кажуваат кој ѓавол, па не го издвојуваат каринот. Добриот сон, рекол, е од Аллах (﷾). И поучил што да се прави по лош сон, за да не ви наштети.
Барајте засолниште
Три пати замолете Го Аллах (﷾) да ве заштити од Шејтанот и од штетата на сонот.
Добриот сон е поинаков. Благодарете Му на Аллах (﷾) за него и раскажувајте го само на оние што ги сакате.
На крајот тој ги напушта луѓето што ги завел. Куранот вели дека тој му вели на човекот да не верува во Аллах (﷾). Кога човекот ќе го направи тоа, Шејтанот вели: „Јас се одрекувам од тебе“. На Судниот ден ќе им каже на своите следбеници да се обвинуваат самите себе.
Каринот: вашиот придружник од џиновите
Веровесникот (ﷺ) рекол дека на секој од нас му е даден карин, придружник од џиновите. Неговите асхаби прашале дали и тој има. Рекол да, но дека Аллах (﷾) му помогнал против него, па тој му наредува само да прави добро.
Арапскиот збор за она што се случило потоа може да се чита на два начина, а научниците ги задржале двата. Едното читање е дека неговиот придружник се покорил и станал муслиман. Другото е дека Веровесникот (ﷺ) бил заштитен од него. Во секој случај, тоа била помош што Аллах (﷾) му ја дал на Својот Веровесник (ﷺ), а неговиот придружник го повикувал само кон добро.
Една ноќ Аиша почувствувала љубомора кога Веровесникот (ﷺ) излегол. Кога се вратил, видел колку е вознемирена. Ѝ рекол дека нејзиниот ѓавол дошол кај неа. Таа прашала дали со секого има ѓавол. Тој рекол да. Прашала дали има и со него. Рекол да, но неговиот Господар му помогнал против него, па е безбеден.
Не сме оставени сами со него. Во друга верзија на истиот хадис Веровесникот (ﷺ) рекол дека секој човек има придружник од џиновите и придружник од ангелите. Куранот исто така вели дека со секој човек има два ангела што бележат што прави.
| Придружник | Од ангелите | Од џиновите |
|---|---|---|
| Со секој човек | Да | Да Sahih Muslim 2814Sahih Muslim 2814 |
| Што прави | Го бележи секој збор и дело | Шепоти во срцето Куран 50:17Куран 114:5 |
| На Судниот ден | Го донесува записот | Вели дека човекот сам залутал Куран 50:23Куран 50:27 |
Сурата Каф ги прикажува двајцата придружници на Судниот ден. Тефсирот во читачот на Куранот на страницата објаснува кој е кој. Придружникот во ајетот 23 е ангелот, кој го донесува записот. Придружникот во ајетот 27 е ѓаволот. Тој се оправдува и го обвинува човекот: „Господару наш, јас не го заведов со сила, самиот беше во голема осиленост.“
Веровесникот (ﷺ) рекол и дека Шејтанот тече низ човекот како што тече крвта. Го рекол тоа на двајца мажи што го виделе како оди ноќе со една жена. Им рекол дека таа е неговата сопруга Сафија, за Шејтанот да не им стави лоша мисла во срцата. Значи муслиманот ја затвора вратата на сомнежот и мисли добро за другите.
Лошиот придружник во Куранот
Куранот предупредува дека свртувањето од Аллах (﷾) повикува лош придружник. Таквите придружници ги спречуваат луѓето од патот, а тие луѓе мислат дека се на вистинскиот пат.
„Тој што ќе сврти грб на Опомената на Семилосниот, Ние шејтанот ќе му го натовариме, па тој неразделен другар ќе му стане“
(Куран 43:36)
Прво
Човекот се свртува од спомнувањето на Аллах (﷾).
Потоа
Еден зол станува негов близок придружник.
Така
Тој е спречен од патот, а сепак мисли дека е на вистинскиот пат.
На крајот
Посакува меѓу нив да има растојание колку меѓу истокот и западот.
Кога тој човек ќе дојде пред Аллах (﷾), се свртува против својот придружник: „Камо среќа меѓу мене и тебе да имаше раздалеченост колку што има меѓу истокот и западот!“ Делењето на вината нема да им помогне ниту на едниот ниту на другиот тој Ден.
Куранот вели исто и за оние што ја отфрлаат вистината: им биле доделени придружници што нивните зла ги правеле да изгледаат привлечни.
Патот назад е исто толку јасен. Кога ќе дојде мисла за зло од Шејтанот, оние што се плашат од Аллах (﷾) се сеќаваат на Него и веднаш гледаат јасно.
Шепотот не е грев
Многу луѓе се грижат за мислите што им доаѓаат во умот. Веровесникот (ﷺ) рекол дека Аллах (﷾) им ги превидува лошите мисли на неговите следбеници, сè додека не постапат според нив или не ги изговорат.
Некои од неговите асхаби дошле кај него вознемирени. Имале мисли што чувствувале дека се премногу страшни за да се кажат. Ги прашал дали навистина така чувствуваат. Рекле да. Тој рекол: ‘Тоа е очигледна вера.’ Омразата кон таква мисла е знак на вера, а не на нејзина загуба.
Рекол и дека Шејтанот доаѓа кај човекот и прашува кој го создал ова и она. На крајот прашува: ‘Кој го создал твојот Господар?’ Кога ќе се случи тоа, барајте засолниште кај Аллах (﷾) и престанете да ја следите мислата.
Значи вие не сте вашите шепоти. Шепотот не е грев и не е контрола: секој од нас сепак избира што ќе прави. Ако таквите мисли не ве напуштаат и ве оптоваруваат секој ден, разговарајте и со лекар. Ако чувствувате дека би можеле да ве наведат да си наштетите себеси или на некој друг, веднаш јавете се кај лекар или на вашиот локален број за итни случаи. Помошта за ова е вистинска.
Барање засолниште кај Аллах (﷾)
Куранот дава еден одговор на секое наговарање од Шејтанот: барајте засолниште кај Аллах (﷾).
„А ако шејтанот настојува да те натера на зло, ти побарај прибежиште кај Аллах, Тој навистина сè слуша и сè знае.“
(Куран 7:200)
Пред читање на Куранот муслиманите велат Еузу билахи минеш-шејтанир-раџим: барам засолниште кај Аллах (﷾) од Шејтанот, проколнатиот. Куранот ни вели да го правиме тоа.
Куранот дава и кратка молитва: „Јас Тебе, Господару мој, Ти се обраќам за заштита од шејтанските дошепнувања, и Тебе, Господару мој, Ти се обраќам да ме заштитиш од нивното присуство.“
Секој ден
- Барајте засолниште пред читање на Куранот. Куран 16:98
- Кога сте лути, кажете: барам засолниште кај Аллах (﷾) од Шејтанот. Sahih al-Bukhari 6115
- Кажете Бисмиллах кога доаѓате дома и пред јадење. Sahih Muslim 2018
- Учете Ајетул-курсија кога одите на спиење. Sahih al-Bukhari 2311Куран 2:255
- Учете ел-Ихлас, ел-Фелек и ен-Нас навечер. Sahih al-Bukhari 5017
- Учете ја сурата ел-Бекаре во вашиот дом. Sahih Muslim 780
- Спомнете Го Аллах (﷾) кога ќе дојде лоша мисла. Куран 7:201
Последните две сури од Куранот се молитви за засолниште. Последната, ен-Нас, бара засолниште од шепотарот што се повлекува по својот шепот, меѓу џиновите и меѓу луѓето. Секоја ноќ Веровесникот (ﷺ) ги учел ел-Ихлас, ел-Фелек и ен-Нас во своите собрани дланки. Потоа ги поминувал по своето тело, три пати.
Куран 114:1Куран 114:4Куран 114:5Куран 114:6Sahih al-Bukhari 5017
Еден ѓавол еднаш му рекол на Ебу Хурејре дека кој ќе ја прочита Ајетул-курсија кога оди на спиење има чувар од Аллах (﷾) цела ноќ. Веровесникот (ﷺ) рекол дека тоа е вистина, иако оној што го рекол бил лажго.
Веровесникот (ﷺ) рекол дека кога човекот ќе го спомне Аллаховото (﷾) име кога доаѓа дома и пред јадење, Шејтанот им вели на своите: тука немате каде да преноќите ниту што да јадете. Шејтанот бега од куќа во која се учи сурата ел-Бекаре. А кога ќе дојде Рамазан, ѓаволите се врзуваат во синџири.
Смирени, а не исплашени
Ништо од ова не е причина да се живее во страв. Аллах (﷾) е поголем од Иблис и од секој џин. Куранот лукавството на Шејтанот го нарекува слабо и вели дека тој нема власт над оние што веруваат и се потпираат на својот Господар.
Ниту Шејтанот е изговор. На Судниот ден тој ќе каже дека само повикувал, а луѓето избрале да го слушаат. Значи секој од нас одговара за она што го прави, и секој од нас може да се врати кон Аллах (﷾) во секое време, како што направил Адам.
Спомнувајте Го Аллах (﷾), држете се до намазот и кажувајте ги зборовите за засолниште што ги поучувал Веровесникот (ﷺ). Тоа е доволно.
„ти, навистина, нема да имаш никаква власт над робовите Мои!“
(Куран 17:65)