Kısa cevap
İslam'da evet. Allah (﷾) kıza, anneye ve eşe, bazı durumlarda da kız kardeşe bir pay belirler. Kitab-ı Mukaddes'te yalnızca bazen. İslam'da kız erkek kardeşleriyle birlikte mirasçı olur. Anne çocuğundan mirasçı olur. Eşin kendi payı vardır: dörtte bir, çocuk varsa sekizde bir. Oğul kızın payının iki katını alır, çünkü İslam ailenin masrafını ona yükler. Bir kadının mirastan aldığı yalnızca onundur. Kitab-ı Mukaddes'te Musa'nın Yasası önce oğulları sayar. Kız yalnızca oğul olmadığında mirasçı olur ve dul kadın mirasçılar arasında hiç anılmaz. Öyleyse Kur'an kıza, anneye ve eşe her birine Allah'ın (﷾) belirlediği bir pay verir. Kitab-ı Mukaddes'in Yasası vermez.
Ayrıntılı açıklama
Erkekler için bir pay, kadınlar için bir pay
Kur'an miras hukukunu kadınlara belirlenmiş bir hak vererek açar. Bu, terekenin (ölen kişinin bıraktığı her şeyin) az ya da çok olmasına bakılmaksızın geçerlidir. Sonra payları belirler. Kızlar erkek kardeşleriyle birlikte mirasçı olur. Oğul yoksa tek bir kız terekenin yarısını alır, iki ya da daha fazla kız üçte ikiyi paylaşır. Anne altıda bir ya da üçte bir alır. Eş kocasının terekesinin dörtte birini, kocası çocuk bırakırsa sekizde birini alır. Bu paylar Allah (﷾) tarafından belirlenmiştir. Erkek akrabaların iyi niyetine bırakılmamıştır.
“Ana, baba ve akrabaların (miras olarak) bıraktıklarından erkeklere bir pay vardır. Ana, baba ve akrabaların bıraktıklarından kadınlara da bir pay vardır. Allah, bırakılan malın azından da çoğundan da bunları farz kılınmış birer hisse olarak belirlemiştir.”
“Allah, size çocuklarınız(ın alacağı miras) hakkında bir erkeğe iki kadının payı kadarını emreder. (Çocuklar sadece) ikiden fazla kız iseler, (ölenin geriye) bıraktığının üçte ikisi onlarındır. Eğer kız bir ise (mirasın) yarısı onundur. Ölenin çocuğu varsa, geriye bıraktığı maldan, ana babasından her birinin altıda bir hissesi vardır. Eğer çocuğu yok da (yalnız) ana babası ona varis oluyorsa, anasına üçte bir düşer. Eğer kardeşleri varsa, anasının hissesi altıda birdir.”
“Eğer sizin çocuğunuz yoksa, bıraktığınızın dörtte biri onlarındır. Eğer çocuğunuz varsa, bıraktığınızın sekizde biri onlarındır. (Yine bu paylaştırma) yaptığınız vasiyetin yerine getirilmesinden yahut borçlarınızın ödenmesinden sonradır.”
Oğul neden kızın payının iki katını alır
İslam'da evin masrafını erkek ödemek zorundadır. Eşine mehrini (kocanın evlilikte eşine verdiği hediyeyi) verir. Eşinin, çocuklarının ve muhtaç akrabalarının geçimini de kendi imkânlarından sağlar. Bir kadının, zengin olsa bile, evin masrafını ödeme yükümlülüğü yoktur. Mirastan aldığı, kazandığı ya da mehir olarak aldığı şey onda kalır. İbn Kesir (Kur'an'ı açıklayan on dördüncü yüzyıl âlimi) iki kat payın sebebi olarak bunu verir. Oğlun payı başkalarının geçimini sağlama yüküyle birlikte gelir. İki kat pay her erkek ve kadın için kural değildir. Ölen kişi bir oğul bırakırsa, baba ve anne her biri aynı altıda biri alır. Ve bir erkek ya da kadın ne ana baba ne de çocuk bırakmazsa, 4:12'ye göre bir erkek kardeş ve bir kız kardeş her biri aynı altıda biri alır. Müslüman âlimler bu ayeti anne bir kardeşlerden söz ediyor diye okur.
“İmkânı geniş olan, imkânının genişliğine göre nafaka versin. Rızkı daralmış bulunan da Allah'ın kendisine verdiği kadarından nafaka ödesin. Allah, hiç kimseyi verdiği (imkândan) fazlasıyla yükümlü tutmaz. Allah, zorluğun ardından bir kolaylık verir.”
“Kadınlara mehirlerini gönül hoşluğuyla verin. Eğer kendi istekleriyle o mehrin bir kısmını size bağışlarlarsa, onu da afiyetle yiyin.”
“(Allah’ın sizi, birbirinizden üstün kıldığı (başkalarında olup da sizde olmayanı) hasretle arzu edip durmayın. Erkekler için kazandıklarının bir sevabı olduğu gibi, kadınlar için de kazandıklarının bir sevabı vardır. Allah’ın kendi fazlından (bağışından) isteyin. Şüphesiz Allah, her şeyi hakkıyla bilendir.”
Miras ayeti üzerine İbn Kesir, erkeğin kadının payının iki katını almasının sebebinin, başkalarının geçimini sağlama yükünü, ticaret ve kazanç emeğini ve bunun getirdiği zahmeti taşımak zorunda olması olduğunu açıklar.
“Allah, size çocuklarınız(ın alacağı miras) hakkında bir erkeğe iki kadının payı kadarını emreder. (Çocuklar sadece) ikiden fazla kız iseler, (ölenin geriye) bıraktığının üçte ikisi onlarındır. Eğer kız bir ise (mirasın) yarısı onundur. Ölenin çocuğu varsa, geriye bıraktığı maldan, ana babasından her birinin altıda bir hissesi vardır. Eğer çocuğu yok da (yalnız) ana babası ona varis oluyorsa, anasına üçte bir düşer. Eğer kardeşleri varsa, anasının hissesi altıda birdir.”
“Eğer kendisine varis olunan bir erkek veya bir kadının evladı ve babası olmaz ve bir erkek veya bir kız kardeşi bulunursa, ona altıda bir düşer. Eğer (kardeşler) birden fazla olurlarsa, üçte birde ortaktırlar. (Bu paylaştırma varislere) zarar vermeksizin yapılan vasiyetin yerine getirilmesinden, yahut borcun ödenmesinden sonra yapılır.”
| Mirasçı | Musa'nın Yasası | Kur'an |
|---|---|---|
| Kız | Yalnızca oğul yoksa miras alır (Çölde Sayım 27:8). | Erkek kardeşleri olsun olmasın her zaman miras alır (Kur'an 4:11). |
| Eş | Mirasçılar arasında sayılmaz (Çölde Sayım 27:8-11). | Kocasının malının dörtte biri, çocuk bırakırsa sekizde biri (Kur'an 4:12). |
| Anne | Mirasçılar arasında sayılmaz (Çölde Sayım 27:8-11). | Altıda bir ya da üçte bir (Kur'an 4:11). |
| Miras alan bir kız | Babasının oymağından evlenmelidir (Çölde Sayım 36:8). | Miras aldığı yalnızca kendisinindir. |
Bir oğul kızın payının iki katını alır, çünkü İslam ailenin masrafını ona yükler: eşine, çocuklarına ve muhtaç akrabalarına bakmak zorundadır. Kızın böyle bir yükümlülüğü yoktur.
Musa'nın Yasası'nda mirasçıların sırası
Sayılar 27 Musa'nın Yasası'nda bir adam öldüğünde kimin mirasçı olacağını belirler. Oğulları mirasçı olur. Kız yalnızca oğul yoksa mirasçı olur. Ondan sonra adamın erkek kardeşleri, babasının erkek kardeşleri ve en yakın akrabası (ailesindeki en yakın kişi) gelir. Geride bıraktığı eş listenin hiçbir yerinde anılmaz. Mirasçı olan bir kız babasının oymağı içinde evlenmek zorundaydı. Bu, toprağı onun oymağı içinde tutuyordu.
“Ve İsrail oğullarına şöyle diyeceksin: Bir adam ölür ve oğlu olmazsa, mirasını kızına geçireceksiniz. Ve kızı olmazsa, mirasını kardeşlerine vereceksiniz. Ve kardeşleri olmazsa, mirasını babasının kardeşlerine vereceksiniz. Ve babasının kardeşleri olmazsa, mirasını ailesinden kendisine en yakın akrabasına vereceksiniz ve o onu mülk edinecek: ve bu, RAB'bin Musa'ya buyurduğu gibi, İsrail oğulları için bir hüküm kuralı olacak.”
“Ve İsrail oğullarının herhangi bir oymağında miras sahibi olan her kız, babasının oymağının ailesinden birine eş olacak, İsrail oğullarının her biri atalarının mirasından yararlansın diye.”
Kitab-ı Mukaddes de iki kat pay verir
Musa'nın Yasası ilk oğula kendi erkek kardeşlerine göre iki kat pay verir. Öyleyse iki kat pay Kitab-ı Mukaddes'e yabancı değildir. Fark gerekçededir. Yasa'nın Tekrarı doğum sırasını verir: “ilk oğulluk hakkı onundur”. İslam'da âlimler oğlun payını onun geçim sağlama yükümlülüğüne bağlar.
“Bir adamın biri sevilen, diğeri sevilmeyen iki karısı olur ve hem sevilen hem sevilmeyen ona çocuklar doğurursa; ve ilk oğul sevilmeyeninse: O zaman öyle olacak ki, sahip olduğu şeyi oğullarına miras olarak bıraktığında, gerçekten ilk oğul olan sevilmeyenin oğlunun yerine sevilenin oğlunu ilk oğul yapamaz: Ama sahip olduğu her şeyden ona iki pay vererek sevilmeyenin oğlunu ilk oğul olarak tanıyacak: çünkü o onun gücünün başlangıcıdır; ilk oğulluk hakkı onundur.”
Hristiyanlar nasıl cevap verir
Hristiyanlar erkek kardeşleri olmayan Selofhat'ın kızlarını gösterir. Tanrı (﷾) onların isteğini kabul etti, öyleyse kızlar daha önce sahip olmadıkları bir hak kazandı. Eyüp'ün kızlarına kardeşleri arasında miras verdiğini eklerler. Birçoğu İsrail'in medeni hukukunun Hristiyanları bağlamadığına da inanır. Her noktaya aşağıda cevap verilir.
“Ve İsrail oğullarına şöyle diyeceksin: Bir adam ölür ve oğlu olmazsa, mirasını kızına geçireceksiniz. Ve kızı olmazsa, mirasını kardeşlerine vereceksiniz. Ve kardeşleri olmazsa, mirasını babasının kardeşlerine vereceksiniz. Ve babasının kardeşleri olmazsa, mirasını ailesinden kendisine en yakın akrabasına vereceksiniz ve o onu mülk edinecek: ve bu, RAB'bin Musa'ya buyurduğu gibi, İsrail oğulları için bir hüküm kuralı olacak.”
“Ve bütün ülkede Eyüp'ün kızları kadar güzel kadın bulunmadı: ve babaları onlara kardeşleri arasında miras verdi.”
Satır satır
Çölde Sayım 27:8-11 — Tevrat (Tora), 27. bölüm, 8-11. ayetler
“Ve İsrail oğullarına şöyle diyeceksin: Bir adam ölür ve oğlu olmazsa, mirasını kızına geçireceksiniz. Ve kızı olmazsa, mirasını kardeşlerine vereceksiniz. Ve kardeşleri olmazsa, mirasını babasının kardeşlerine vereceksiniz. Ve babasının kardeşleri olmazsa, mirasını ailesinden kendisine en yakın akrabasına vereceksiniz ve o onu mülk edinecek: ve bu, RAB'bin Musa'ya buyurduğu gibi, İsrail oğulları için bir hüküm kuralı olacak.”
Hangi konuda kaynak
Tanrı Selofhat'ın kızlarına cevap verdi. Yasa kızlara miras verdi ve böylece kadınları korudu.
Cevap
Hüküm babaları oğulsuz öldüğü için verildi. Kızı yalnızca hiç oğul olmadığında mirasçı yaptı. Erkek kardeşi olan bir kız yine hiçbir şey almaz ve dul kadın yine dışarıda kalır. Kur'an kıza erkek kardeşleri olsun ya da olmasın bir pay verir. Sayılar 27'ye göre erkek kardeşi olmayan bir kız bütün terekeyi alır. Ama liste mirasçılar arasında ne dul kadını ne de anneyi anar. Kur'an tek bir kıza yarısını verir ve anne ile eş için de paylar belirler, böylece onlar dışarıda kalmaz.
Vardığı yer — Yasa kızı yalnızca oğul olmadığında korur. Kur'an onu her durumda korur.
Çölde Sayım 27:8-11 — Tevrat (Tora), 27. bölüm, 8-11. ayetler
“Ve İsrail oğullarına şöyle diyeceksin: Bir adam ölür ve oğlu olmazsa, mirasını kızına geçireceksiniz. Ve kızı olmazsa, mirasını kardeşlerine vereceksiniz. Ve kardeşleri olmazsa, mirasını babasının kardeşlerine vereceksiniz. Ve babasının kardeşleri olmazsa, mirasını ailesinden kendisine en yakın akrabasına vereceksiniz ve o onu mülk edinecek: ve bu, RAB'bin Musa'ya buyurduğu gibi, İsrail oğulları için bir hüküm kuralı olacak.”
Hangi konuda kaynak
Bu İsrail'in medeni hukukuydu. Hristiyanlar ona bağlı değildir, öyleyse Sayılar 27 Hristiyan kuralı değildir.
Cevap
O zaman Kitab-ı Mukaddes Hristiyan kadınlara hiçbir miras hukuku vermez. Yeni Ahit bir kız, bir eş ya da bir anne için hiçbir pay belirlemez. Kitab-ı Mukaddes'teki tek mirasçı sırası, onun hüküm kuralı dediği Sayılar 27'dir. Orada kız oğuldan sonra gelir ve dul kadın anılmaz. Kur'an Allah'ın (﷾) emriyle onların her biri için bir pay belirler.
Vardığı yer — Yasa'yı bir kenara koymak Hristiyan kadınları kutsal yazıya dayanan hiçbir paydan yoksun bırakır.
Eyüp 42:15 — Yazılar (Ketuvim), 42. bölüm, 15. ayet
“Ve bütün ülkede Eyüp'ün kızları kadar güzel kadın bulunmadı: ve babaları onlara kardeşleri arasında miras verdi.”
Hangi konuda kaynak
Eyüp kızlarına kardeşleri arasında miras verdi, öyleyse Kitab-ı Mukaddes kızları mirasçı olarak onurlandırır.
Cevap
Ayet bir babanın yapmayı seçtiği şeyi kaydeder. Bir yasa değildir. “RAB'bin Musa'ya buyurduğu gibi” olan hüküm Sayılar 27 olarak kaldı. Kur'an'da kızın payı bir babanın iyiliği değil, Allah'ın (﷾) belirlediği bir yasadır.
Vardığı yer — Tek bir kıssadaki bir babanın hediyesi Yasa'nın mirasçı sırasını değiştirmez.
Bakış açıları
Ana akım Hristiyan
Musa'nın Yasası eski İsrail'e hizmet etti. Sayılar 27 kızları kendi ortamında korudu ve Hristiyanlar İsrail'in medeni hukukuna bağlı değildir.
Tanrı Selofhat'ın kızlarına babalarının mirasını verdi; Hristiyanlar bunu Yasa'nın kızları koruması olarak okur.
Reddiye
Doğru, Tanrı (﷾) onların isteğini kabul etti. Ama hüküm kızı yalnızca oğul olmadığında mirasçı yaptı. Kur'an kıza erkek kardeşleri olsun ya da olmasın bir pay verir (4:11).
Eyüp kızlarına kardeşleri arasında miras verdi.
Reddiye
Bu iyi bir davranıştır, ama ayet bir yasayı değil, bir babanın yaptığı seçimi kaydeder. Yasa Sayılar 27 olarak kaldı. Kur'an'da kızın payı Allah'ın (﷾) belirlediği bir yasadır (4:7).
İslami bakış açısı
Allah (﷾) kadınlar için bizzat bir pay belirledi: erkek kardeşlerinin yanında kız için, anne için ve eş için. Kitab-ı Mukaddes'in Yasası kıza yalnızca oğul olmadığında bir pay verir. Dul kadın için hiçbir pay belirtmez.
Sayılar 27'de kız yalnızca oğul yoksa mirasçı olur ve dul kadın mirasçılar arasında değildir.
Mirasçı olan bir kız babasının oymağı içinde evlenmek zorundaydı.
Kur'an erkeklere ve kadınlara, tereke az olsun çok olsun, belirlenmiş bir pay verir.
Kur'an kızlara erkek kardeşleriyle birlikte bir pay ve anneye bir pay verir. Eşe dörtte bir ya da sekizde bir verir.
Oğlun iki kat payı, kızın taşımadığı bir yük olan evin masrafını ödeme yükümlülüğüne karşılık gelir.
Musa'nın Yasası da ilk oğula erkek kardeşlerine göre iki kat pay verir.