Paano itinatala ng Diyos ang mabubuti at masasamang gawa?

“[Banggitin] kapag tumatanggap ang dalawang [tagatalang anghel na] tagatanggap sa gawing kanan at sa gawing kaliwa habang nakaupo [na nagtatala]. Wala siyang binibigkas na anumang pagkakasabi malibang sa tabi niya ay may isang [anghel] mapagmasid na nakalaan [na magtala].”

“Tunay na sa inyo ay talagang may mga tagapag-ingat, na mararangal na mga tagasulat. Nakaaalam sila sa anumang ginagawa ninyo.”

Sinabi ng Propeta (ﷺ) na itinala ni Allah ang mabubuti at masasamang gawa. Ang sinumang magbalak ng isang mabuting gawa at hindi ito ginawa ay pinagsusulatan ng isang buong mabuting gawa; kung gagawin niya ito, sampu hanggang pitong daang mabuting gawa o higit pa ang isinusulat. Ang sinumang magbalak ng isang masamang gawa at hindi ito ginawa ay pinagsusulatan ng isang buong mabuting gawa; kung gagawin niya ito, isang masamang gawa ang isinusulat. Idinaragdag ng isa pang kawing ng parehong hadith na maaari pa itong burahin ni Allah.

Idinaragdag ng ikalawang kawing ng parehong hadith na maaaring burahin ni Allah kahit ang masamang gawang nagawa na, at na walang sinumang napapahamak sa harap ni Allah maliban sa taong determinadong ipahamak ang kanyang sarili.

Isinalaysay ni Ibn Abbas na ang Propeta (ﷺ), sa pagsasalaysay ng sinabi ng kanyang Panginoon, ay nagturo: ang mabuting gawang binalak ngunit hindi ginawa ay isinusulat bilang isang buong mabuting gawa; kapag ginawa ito, isinusulat ito nang sampu hanggang pitong daang ulit, o higit pa; ang masamang gawang binalak ngunit hindi ginawa ay isinusulat bilang isang buong mabuting gawa; kapag ginawa ito, isinusulat ito bilang iisang masamang gawa lamang. Nasa Sahih Muslim 131 din.

Isinalaysay ni Abu Huraira na sinabi ng Propeta (ﷺ) na sinasabi ni Allah sa mga anghel: kung magbalak ang Aking alipin ng isang masamang gawa, huwag ninyo itong isulat malibang gawin niya ito, at saka ninyo isulat ito kung ano ito; kung talikuran niya ito alang-alang sa Akin, isulat ninyo ito bilang isang mabuting gawa. Kung magbalak siya ng isang mabuting gawa at hindi niya ito ginawa, isulat ninyo ang isang mabuting gawa; kung gagawin niya ito, isulat ninyo ito bilang sampu, hanggang pitong daan.

“Ang sinumang naghatid ng magandang gawa ay ukol sa kanya ang sampung tulad nito, at ang sinumang naghatid ng masagwang gawa ay hindi siya gagantihan maliban ng tulad nito; at sila ay hindi lalabagin sa katarungan.”

“Ang paghahalintulad sa mga gumugugol ng mga salapi nila sa landas ni Allāh ay gaya ng paghahalintulad sa isang butil na nagpatubo ng pitong puso, na sa bawat puso ay may isandaang butil. Si Allāh ay nagpapaibayo para sa sinumang niloloob Niya. Si Allāh ay Malawak, Maalam.”

Narinig ni Umar ibn al-Khattab ang Propeta (ﷺ) na nagsasabing ang mga gawa ay hinahatulan ayon sa mga layunin nito, at ang bawat tao ay tumatanggap ng kanyang nilayon. Ang isang lalaking lumikas para sa makamundong pakinabang o upang pakasalan ang isang babae ay mayroon lamang ng dahilan ng kanyang paglikas.

Isinalaysay ni Abu Huraira na sinabi ng Propeta (ﷺ) na pinatawad ni Allah sa kanyang mga tao ang masasamang kaisipang dumaraan sa kanilang isip, hangga't hindi nila ito sinasabi o ginagawa.

“Magpanatili ka ng pagdarasal sa dalawang dulo ng maghapon at sa bahagi ng gabi. Tunay na ang mga magandang gawa ay nag-aalis sa mga masagwang gawa. Iyon ay isang paalaala para sa mga tagapag-alaala.”

“[Sila] ang mga hindi nananalangin kasama kay Allāh sa isang diyos na iba pa, hindi pumapatay ng taong ipinagbawal ni Allāh malibang ayon sa karapatan, at hindi nangangalunya. Ang sinumang gumawa niyon ay makatatagpo siya ng kaparusahan sa kasalanan: pag-iibayuhin para sa kanya ang pagdurusa sa Araw ng Pagbangon at mamalagi siya roon na hinahamak, maliban sa sinumang nagbalik-loob, sumampalataya, at gumawa ng gawang maayos sapagkat ang mga iyon ay papalitan ni Allāh ng mga gawang maganda ang mga gawang masagwa nila. Laging si Allāh ay Mapagpatawad, Maawain.”

Sinabi ni Amr ibn al-As, nang malapit na siyang mamatay, na bago ang Islam ay walang sinumang higit na kinamumuhian niya kaysa sa Propeta (ﷺ), at nais niyang patayin ito. Isinalaysay niya kung paano siya lumapit sa Propeta upang tanggapin ang Islam. Hiniling niya sa Propeta na iunat ang kanang kamay nito upang siya ay makapanumpa, at pagkatapos ay binawi niya ang sarili niyang kamay. Nang tanungin kung bakit, sinabi niyang may gusto siyang kondisyon: na siya ay patawarin. Itinanong ng Propeta kung hindi ba niya alam na binubura ng Islam ang lahat ng nauna rito.

“Sabihin mo [O Propeta na sinabi Ko]: “O mga lingkod Ko na nagpakalabis laban sa mga sarili nila, huwag kayong masiraan ng loob sa awa ni Allāh; tunay na si Allāh ay nagpapatawad sa mga pagkakasala nang lahatan. Tunay na Siya ay ang Mapagpatawad, ang Maawain.””

“Nagsisising bumalik kayo sa Panginoon ninyo at magpasakop kayo sa Kanya bago pa pumunta sa inyo ang pagdurusa, pagkatapos hindi kayo maiaadya.”

“Sa bawat tao ay nagdikit Kami ng gawain niya sa leeg niya at magpapalabas Kami para sa kanya sa Araw ng Pagbangon ng isang talaang masusumpungan niyang nakabuklat. [Sasabihin:] Basahin mo ang talaan mo; nakasapat ang sarili mo ngayong araw laban sa iyo bilang mapagtuos.”

“Ilalagay ang talaan saka makikita mo ang mga salarin habang mga nababagabag dahil sa nasaad dito at magsasabi sila: “O kapighatian sa amin; ano ang mayroon sa talaang ito na hindi lumilisan sa isang maliit ni isang malaki malibang inisa-isa nito iyon.” Matatagpuan nila ang anumang ginawa nila na nakadalo. Hindi lumalabag sa katarungan ang Panginoon mo sa isa man.”

“Kaya ang sinumang gumawa ng kasimbigat ng isang katiting na kabutihan ay makikita niya iyon, at ang sinumang gumawa ng kasimbigat ng isang katiting na kasamaan ay makikita niya iyon.”

“Ngunit kung ang masama ay tumalikod sa lahat ng kanyang mga kasalanang kanyang ginawa, at ingatan ang lahat ng aking mga palatuntunan, at gawin ang matuwid at tama, siya'y tiyak na mabubuhay, siya'y hindi mamamatay. Ang lahat ng kanyang mga pagsalangsang na kanyang ginawa, ay hindi aalalahanin laban sa kanya: sa kanyang katuwirang kanyang ginawa ay mabubuhay siya.”