Përgjigje e shkurtër
Sipas rrëfimit të vetë Ungjijve, është thirrja e një njeriu që nuk e dinte pse u la. Ungjijtë thonë se Jezusi thirri: “Perëndia im, Perëndia im, pse më braktise?” (Mateu 27:46). Kjo është një pyetje nga dikush që nuk e sheh arsyen, jo nga Ai që di çdo gjë. Të krishterët thonë se Ati u largua sepse Jezusi mbante mëkatet e botës. Nëse është kështu, Jezusi e dinte arsyen gjatë gjithë kohës dhe nuk do të pyeste pse. Thirrja thotë gjithashtu se Ati e kishte lënë atë që ishte në kryq. E megjithatë Trinia thotë se Ati dhe Biri janë një Perëndi që nuk mund të ndahen kurrë. Natën para kësaj, ai kishte kërkuar të kursehej. Kurani thotë se vetëm u bë që t'u dukej se ai u kryqëzua, dhe Allahu (﷾) e ngriti pranë Vetes.
Shpjegimi i plotë
Thirrja dhe si e lexojnë të krishterët
Mateu dhe Marku e regjistrojnë thirrjen me fjalët që tha Jezusi, me një përkthim. Të krishterët e lexojnë si çastin kur Ati u largua nga Biri, sepse Biri mbante mëkatin e botës. Pavli, një misionar i krishterë i shekullit të parë, thotë se Perëndia e bëri mëkat për ne. Psalmet dhe profetët thonë se mëkati e fsheh fytyrën e Perëndisë dhe e ndalon Atë të dëgjojë.
“Dhe rreth orës së nëntë Jezusi thirri me zë të madh, duke thënë: Eli, Eli, lama sabaktani?, që do të thotë: Perëndia im, Perëndia im, pse më braktise?”
“Dhe në orën e nëntë Jezusi thirri me zë të madh duke thënë: Eloi, Eloi, lama sabaktani?, që përkthyer do të thotë: Perëndia im, Perëndia im, pse më braktise?”
“Sepse atë që nuk njohu mëkat, ai e bëri mëkat për ne, që ne të bëhemi drejtësia e Perëndisë në të.”
“Por paudhësitë tuaja kanë bërë ndarje midis jush dhe Perëndisë suaj, dhe mëkatet tuaja e kanë fshehur fytyrën e tij nga ju, që të mos ju dëgjojë.”
“Po të kisha ushqyer paudhësinë në zemrën time, Zoti nuk do të më kishte dëgjuar.”
“Atëherë do t'i bërtasin ZOTIT, por ai nuk do t'u përgjigjet; në atë kohë do ta fshehë fytyrën e tij prej tyre, sepse kanë kryer vepra të liga.”
Pse të bësh një pyetje së cilës ia di përgjigjen?
‘Pse’ kërkon një arsye. Sipas leximit të krishterë arsyeja dihej tashmë. Vargjet për mëkatin që fsheh fytyrën e Perëndisë ishin në Biblën që lexonte Jezusi. Plani për të mbajtur mëkatin ishte, sipas atij leximi, i tiji që në fillim. Dikush që e ndan gjithë dijen e Perëndisë nuk do të thërriste në kryq duke pyetur pse. Vetë Ungjijtë regjistrojnë gjëra që Biri nuk i dinte, si dita dhe ora e fundit.
“Dhe rreth orës së nëntë Jezusi thirri me zë të madh, duke thënë: Eli, Eli, lama sabaktani?, që do të thotë: Perëndia im, Perëndia im, pse më braktise?”
“Por atë ditë dhe atë orë askush nuk e di, as engjëjt që janë në qiell, as Biri, por vetëm Ati.”
Ati dhe Biri të ndarë
Trinia është mësimi i krishterë për një Perëndi në tre persona. Ajo mban se Ati dhe Biri janë një Perëndi i pandarë që nuk mund të ndahen kurrë. Thirrja thotë të kundërtën. Njëri i thërret tjetrit, ‘Perëndia im’, dhe thotë se është lënë. Sipas leximit të krishterë, Perëndia e braktisi Perëndinë. Te Luka ai e lë frymën e tij në duart e Atit: njëri ia dorëzon veten tjetrit.
“Dhe rreth orës së nëntë Jezusi thirri me zë të madh, duke thënë: Eli, Eli, lama sabaktani?, që do të thotë: Perëndia im, Perëndia im, pse më braktise?”
“Dhe Jezusi, duke thirrur me zë të madh, tha: O Atë, në duart e tua po e dorëzoj frymën time! Dhe, si tha këto, dha frymë.”
Ungjijtë nuk pajtohen për fjalët e fundit
Vetëm Mateu dhe Marku e kanë thirrjen. Luka nuk ka asnjë thirrje braktisjeje. Fjalët e tij të fundit janë një lutje që e lë frymën në duart e Atit. Fjalët e fundit te Gjoni janë “U krye!”. Katër rrëfimet nuk regjistrojnë të njëjtat fjalë të fundit.
“Dhe rreth orës së nëntë Jezusi thirri me zë të madh, duke thënë: Eli, Eli, lama sabaktani?, që do të thotë: Perëndia im, Perëndia im, pse më braktise?”
“Dhe Jezusi, duke thirrur me zë të madh, tha: O Atë, në duart e tua po e dorëzoj frymën time! Dhe, si tha këto, dha frymë.”
“Dhe Jezusi, pasi e mori uthullën, tha: U krye! Dhe, duke ulur kokën, dha frymë.”
| Ungjilli | Fjalët e fundit |
|---|---|
| Mateu | “Perëndia im, Perëndia im, pse më braktise?” |
| Marku | E njëjta britmë |
| Luka | ‘O Atë, në duart e tua po e lë frymën time’ |
| Gjoni | “U krye!” |
Një njeri që u lut të kursehej, dhe u dëgjua
Te Mateu, natën para kësaj, Jezusi ra me fytyrë përdhe në një kopsht të quajtur Gjetsemani dhe kërkoi që kupa të largohej prej tij. Luka thotë gjithashtu se iu shfaq një engjëll nga qielli për ta forcuar. Ai kishte thënë te varri i Llazarit se Perëndia e dëgjon gjithmonë. Letra drejtuar Hebrenjve thotë se ai iu lut me lot atij që mund ta shpëtonte nga vdekja, dhe u dëgjua.
“Dhe pasi shkoi pak më tutje, ra me fytyrë përdhe dhe lutej duke thënë: O Ati im, në qoftë e mundur, le të largohet prej meje kjo kupë; megjithatë jo si dua unë, por si do ti.”
“Atëherë iu shfaq një engjëll nga qielli për ta forcuar.”
“Unë e dija se ti më dëgjon gjithmonë; por e thashë për hir të turmës që rri përreth, që të besojnë se ti më ke dërguar.”
“I cili, në ditët e mishit të tij, mbasi i kushtoi lutje dhe përgjërime me britma të forta dhe me lot atij që mund ta shpëtonte nga vdekja, u dëgjua për shkak të frikës së tij të shenjtë;”
Psalmi që citoi mbaron me shpëtim
Thirrja është rreshti i parë i Psalmit 22. I njëjti psalm vazhdon duke thënë se Perëndia nuk e fshehu fytyrën nga ai që vuante. Thotë se kur ai thirri, Perëndia e dëgjoi. I lexuar i tëri, psalmi flet për një njeri të drejtë që Perëndia e dëgjon dhe e shpëton.
“Perëndia im, Perëndia im, pse më ke braktisur? Pse je kaq larg nga ndihma ime dhe nga fjalët e rënkimit tim?”
“Sepse ai nuk e ka përbuzur as nuk e ka neveritur vuajtjen e të vuajturit; nuk e ka fshehur fytyrën e tij prej tij, por, kur ai i thirri, e dëgjoi.”
Çfarë thotë Kurani se ndodhi
Kurani thotë se ata nuk e vranë Jezusin dhe nuk e kryqëzuan. Vetëm u bë që t'u dukej kështu, dhe ata që grinden për këtë ndjekin hamendjen. Allahu (﷾) e ngriti pranë Vetes. Armiqtë e tij thurën planin e tyre, dhe plani i Allahut (﷾) ishte më i miri. Shumë dijetarë klasikë shpjegojnë se një njeri tjetër u bë t'i ngjante atij. Dy prej tyre janë et-Taberiu, i shekujve të nëntë e të dhjetë, dhe Ibn Kethiri, i shekullit të katërmbëdhjetë.
“dhe për fjalët e tyre: “Ne e vramë Mesihun – Isain, të birin e Merjemes, të dërguarin e Allahut”. Por, ata as e vranë, as e kryqëzuan, por ashtu u është dukur. Ata që nuk u pajtuan për çështjen e tij, me siguri që gjenden në dyshim për të. Ata nuk kanë ditur kurrgjë për të, por vetëm kanë hamendësuar. Ata, në të vërtetë, nuk e kanë vrarë,”
“por, Allahu e ka ngritur pranë Vetes. Allahu është i Plotfuqishëm dhe i Gjithëdijshëm.”
“Dhe ata i përgatitën një kurth, por edhe Allahu u përgatiti kurth (dënim), se Allahu është strategu më i mirë.”
Varg pas vargu
Isaia 59:2 — Profetët (Nevi'im), kapitulli 59, vargu 2
“Por paudhësitë tuaja kanë bërë ndarje midis jush dhe Perëndisë suaj, dhe mëkatet tuaja e kanë fshehur fytyrën e tij nga ju, që të mos ju dëgjojë.”
Cituar për
Mëkati e ndan njeriun nga Perëndia. Jezusi mbajti mëkatin e botës, ndaj Ati u largua prej tij, dhe ai thirri.
Përgjigjja
Atëherë Jezusi e dinte arsyen shumë kohë para kryqit për të cilin flasin të krishterët. Këto vargje ishin në shkrimin e tij, dhe plani, sipas këtij leximi, ishte i tiji. Një njeri që e di arsyen nuk pyet pse. Dhe Ezekieli, një profet hebre i shekullit të gjashtë p.e.s., thotë se askush nuk e mban mëkatin e tjetrit. Biri nuk e mban paudhësinë e atit.
Ku përfundon — Ky lexim shpjegon një ndarje, por jo pyetjen. Sipas tij, Jezusi nuk do të kishte pasur nevojë të pyeste.
Psalmet 22:1 — Shkrimet (Ketuvim), kapitulli 22, vargu 1
“Perëndia im, Perëndia im, pse më ke braktisur? Pse je kaq larg nga ndihma ime dhe nga fjalët e rënkimit tim?”
Cituar për
Jezusi po citonte Psalmin 22, që fillon me ankth dhe mbaron me fitore. Pra thirrja nuk është dëshpërim, por një tregues i gjithë psalmit.
Përgjigjja
Atëherë lexojeni gjithë psalmin. Thotë se Perëndia nuk e fshehu fytyrën nga ai që vuante, dhe kur ai thirri, Perëndia e dëgjoi. Letra drejtuar Hebrenjve thotë të njëjtën gjë për Jezusin: ai iu lut atij që mund ta shpëtonte nga vdekja, dhe u dëgjua.
Ku përfundon — Nëse psalmi është çelësi, ai thotë se Perëndia nuk e fshehu fytyrën nga ai që vuante. Kjo është e kundërta e leximit se Ati u largua.
Mateu 27:46 — kapitulli 27, vargu 46
“Dhe rreth orës së nëntë Jezusi thirri me zë të madh, duke thënë: Eli, Eli, lama sabaktani?, që do të thotë: Perëndia im, Perëndia im, pse më braktise?”
Cituar për
Jezusi i tha këto fjalë në natyrën e tij njerëzore. Si njeri u ndje vërtet i braktisur, ndërsa si Perëndi ende dinte çdo gjë.
Përgjigjja
Atëherë fjalët në kryq janë fjalët e një njeriu që nuk e dinte pse ishte aty. Ai që thirri është ai që vuajti, dhe ai paraqitet duke pyetur, pa ditur.
Ku përfundon — Kjo përgjigje e pranon pikën: thirrja i përket një njeriu, dhe asgjë në të nuk tregon Perëndinë në kryq.
Zanafilla 3:9 — Tevrati (Ligji), kapitulli 3, vargu 9
“Atëherë ZOTI Perëndi thirri Adamin dhe i tha: Ku je?”
Cituar për
Perëndia bën pyetje së cilave ua di përgjigjen, ndaj ‘pse’ nuk tregon padije.
Përgjigjja
Pyetja e Perëndisë drejtuar Adamit e thërret një njeri të japë llogari. Nuk është një thirrje dhimbjeje. Thirrja nga kryqi është një ankesë për braktisje, nga dikush që thotë se është braktisur. Një qenie që është Perëndi nuk mund të braktiset nga Perëndia.
Ku përfundon — Qoftë se e dinte arsyen apo jo, ai që thirri u la nga Perëndia i tij. Ky është një njeri, jo Perëndi.
Këndvështrime
Krishterimi kryesor
Të krishterët thonë se në kryq Jezusi mbajti mëkatin e botës dhe Ati e ktheu fytyrën prej tij. Në natyrën e tij njerëzore ai e ndjeu vërtet atë braktisje. Duke cituar fillimin e Psalmit 22, ai tregoi gjithashtu fundin e psalmit me fitore.
Pavli thotë se Perëndia e bëri Jezusin mëkat për ne. Profetët thonë se mëkati e fsheh fytyrën e Perëndisë. Pra në kryq Ati u largua nga Biri.
Kundërpërgjigje
Le të pranojmë se mëkati e fsheh fytyrën e Perëndisë. Atëherë Jezusi e dinte arsyen nga shkrimi i tij, dhe një njeri që e di arsyen nuk pyet pse. Dhe profeti Ezekiel thotë se askush nuk e mban mëkatin e tjetrit.
Duke cituar rreshtin e parë të Psalmit 22, Jezusi tregoi gjithë psalmin, që mbaron me lavdërim dhe fitore.
Kundërpërgjigje
Atëherë lexojeni gjithë psalmin. Thotë se Perëndia nuk e fshehu fytyrën nga ai që vuante, dhe e dëgjoi kur thirri. Letra drejtuar Hebrenjve thotë të njëjtën gjë për Jezusin: ai iu lut atij që mund ta shpëtonte nga vdekja, dhe u dëgjua.
Pikëpamja islame
Marrë sipas kushteve të vetë Ungjijve, thirrja është pyetja e një njeriu që nuk e dinte pse ishte aty. Ai ishte lutur të kursehej. Nuk mund të jetë zëri i Atij që di çdo gjë. Kurani thotë se Jezusi as nuk u vra, as nuk u kryqëzua, dhe se Allahu (﷾) e ngriti pranë Vetes.
Te Mateu dhe Marku, Jezusi e pyet Perëndinë pse është braktisur.
‘Pse’ e pyet dikush që nuk e di arsyen. Dikush që e ndan gjithë dijen e Perëndisë do ta kishte ditur.
Vetë Ungjijtë thonë se Biri nuk e dinte ditën dhe orën e fundit.
Sipas leximit të krishterë, Ati dhe Biri u ndanë në kryq. Doktrina e Trinisë thotë se kjo nuk mund të ndodhë.
Jezusi u lut të kursehej. Letra drejtuar Hebrenjve thotë se lutja e tij drejtuar atij që mund ta shpëtonte nga vdekja u dëgjua.
Thirrja citon Psalmin 22. Ai psalm thotë se Perëndia nuk e fshehu fytyrën nga ai që vuante, dhe e dëgjoi kur thirri.
Vetëm Mateu dhe Marku e regjistrojnë thirrjen. Luka dhe Gjoni japin fjalë të tjera të fundit.
Kurani mëson se Jezusi as nuk u vra, as nuk u kryqëzua, dhe se Allahu (﷾) e ngriti pranë Vetes.