Përgjigje e shkurtër
Sepse Islami kërkon që ajo që dëgjojmë, si ajo që themi dhe bëjmë, të na afrojë te Allahu (﷾), jo të na largojë prej Tij. Ai nuk është kundër gëzimit apo një zëri të bukur. Profeti (ﷺ) i la vajzat të këndonin dhe t'i binin defit, një dajreje, në Bajram dhe në një dasmë (Muslim 892b; Buhari 5147), dhe poeti i tij recitonte në xhaminë e tij (Buhari 3212). Islami largohet nga dy gjëra. E para janë fjalët që thërrasin në mëkat, ose që i japin dikujt atë që i përket vetëm Allahut (﷾). Kur një vajzë këndoi se Profeti (ﷺ) e dinte çfarë do të ndodhte nesër, ai e ndaloi, sepse vetëm Allahu (﷾) e di të fshehtën (27:65). E dyta janë veglat muzikore. Profeti (ﷺ) i përmendi ato midis gjërave që disa nga ndjekësit e tij do t'i bënin gabimisht të lejuara (Buhari 5590), dhe katër medhhebet e ligjit islam i mbajnë të ndaluara. Prandaj myslimanët i drejtohen zërit: nashideve, poezisë dhe, mbi të gjitha, leximit të Kuranit. Dashuria për muzikën nuk është pengesë për Islamin.
Shpjegimi i plotë
Çfarë thanë Kurani dhe Profeti (ﷺ)
Kurani flet për njerëzit “që sajojnë tregime të kota, për të shmangur (të tjerët) nga rruga e Allahut me paditurinë e tyre” (31:6). Kjo është thelbi i çështjes: ajo që e largon njeriun nga Allahu (﷾). Sahabiu Abdullah ibn Mes'udi u pyet për këtë ajet. Ai tha, për Allahun (﷾), se ka të bëjë me këngën, dhe e përsëriti tri herë (Ibn Kethiri). Profeti (ﷺ) foli për njerëz që do të vinin midis ndjekësve të tij. Ata do t'i quanin të lejuara seksin e ndaluar, mëndafshin për burrat, pijet dehëse dhe veglat muzikore (Buhari 5590). Për këtë arsye katër medhhebet e ligjit islam mbajnë se kënga me vegla muzikore është e ndaluar.
“Ka disa njerëz që sajojnë tregime të kota, për të shmangur (të tjerët) nga rruga e Allahut me paditurinë e tyre e për t’u tallur me të. Njerëz të tillë i pret dënimi poshtërues.”
Për ata që blejnë fjalë të kota për të shmangur nga rruga e Allahut, Ibn Kethiri thotë se ata largohen nga Kurani drejt veglave muzikore dhe këngës. Ai transmeton se Abdullah ibn Mes'udi, i pyetur për ajetin, tha: për Allahun, ai ka të bëjë me këngën, dhe e përsëriti tri herë.
Ebu Amiri ose Ebu Maliku el-Esh'ariu transmeton se Profeti (ﷺ) tha se do të ketë njerëz nga ndjekësit e tij që do t'i quajnë të lejuara marrëdhëniet seksuale të ndaluara, mëndafshin për burrat, pijet dehëse dhe veglat muzikore.
Për dëgjimin e këngëve në katër medhhebet. Thotë se kënga me vegla muzikore është e ndaluar me pajtimin e katër medhhebeve, duke cituar një vepër standarde të secilit: Radd el-Muhtar e Ibn Abidinit (hanefi), që e numëron të ndaluar dëgjimin e defit, të fyellit dhe të ngjashmeve; el-Sherh el-Kebir e ed-Derdirit (maliki); Esna el-Metalib e Zekerija el-Ensariut (shafi'i); dhe el-Mugni e Ibn Kudames (hanbeli). Veprat shafi'ite dhe malikite që citon e numërojnë këngën pa vegla si të papëlqyeshme (mekruh).
Fjalët që thërrasin në mëkat ose në shirk
Para melodisë, Islami shikon fjalët. Një vajzë në një dasmë këndoi se Profeti (ﷺ) e dinte çfarë do të ndodhte nesër. Ai e ndaloi te ai varg dhe i tha të vazhdonte me atë që po këndonte më parë (Buhari 5147). Vetëm Allahu (﷾) e di të fshehtën: “Askush, përveç Allahut, në qiell apo në Tokë, nuk i di të fshehtat” (27:65). Prandaj një këngë është e ndaluar nëse i jep një njeriu apo një shenjtori atë që i përket vetëm Allahut (﷾), si njohja e së fshehtës, ose nëse i thërret në ndihmë dikujt tjetër përveç Tij: “mos iu lutni askujt krahas Allahut!” (72:18). E njëjta gjë vlen për fjalët që e bëjnë mëkatin tërheqës ose tallen me fenë, ato ‘tregime të kota’ për të shmangur njerëzit nga rruga e Allahut (﷾) (31:6). Me vegla apo pa vegla, fjalë të tilla janë të ndaluara.
Er-Rubejji' bint Muavvidh transmeton se pas dasmës së saj Profeti (ﷺ) erdhi dhe u ul me të, ndërsa vajza të reja i binin defit dhe këndonin vargje vajtimi për të atin e saj, të vrarë në Bedr. Njëra prej tyre këndoi: midis nesh është një Profet që di çfarë do të ndodhë nesër. Ai tha: lëre këtë, dhe vazhdo me atë që thoshe më parë.
“Thuaj: “Askush, përveç Allahut, në qiell apo në Tokë, nuk i di të fshehtat dhe as nuk do ta dijë se kur do të ringjallet”.”
“Xhamitë i janë kushtuar vetëm Allahut, prandaj mos iu lutni askujt krahas Allahut!”
“Ka disa njerëz që sajojnë tregime të kota, për të shmangur (të tjerët) nga rruga e Allahut me paditurinë e tyre e për t’u tallur me të. Njerëz të tillë i pret dënimi poshtërues.”
Çfarë lejohet: zëri dhe defi
Në një ditë Bajrami dy vajza të reja këndonin në shtëpinë e Aishes. Kur Ebu Bekri protestoi, Profeti (ﷺ) tha: çdo popull ka Bajramin e vet, dhe ky është Bajrami ynë (Buhari 952). Në një transmetim tjetër për të njëjtën ditë, vajzat po i binin defit, një dajreje (Muslim 892b). Në një dasmë ai pyeti nëse nuk kishte ndonjë argëtim, sepse Ensarëve u pëlqente (Buhari 5162). Në një tjetër, vajza të reja i binin defit dhe këndonin ndërsa ai rrinte me nusen (Buhari 5147). Pra, fjalët e pastra të kënduara me zë lejohen. Po ashtu edhe defi në ditë gëzimi si Bajrami dhe dasmat. Disa dijetarë e lejojnë defin edhe në raste të tjera. Për këtë, myslimani pyet një dijetar të kualifikuar.
Aishja transmeton se në një ditë Bajrami ishin te ajo dy vajza të reja nga Ensarët, duke kënduar atë që recitonin Ensarët për Ditën e Buathit, dhe ato nuk ishin këngëtare. Ebu Bekri protestoi për veglat muzikore të Shejtanit në shtëpinë e të Dërguarit të Allahut (ﷺ), dhe Profeti (ﷺ) tha: O Ebu Bekr, çdo popull ka Bajramin e vet, dhe ky është Bajrami ynë.
I njëjti transmetim nga Aishja për dy vajzat në ditën e Bajramit, me një zinxhir tjetër, ku fjalët janë se dy vajzat po i binin defit, një dajreje.
Aishja transmeton se ajo përgatiti një nuse për një burrë nga Ensarët, dhe Profeti (ﷺ) tha: O Aishe, a nuk keni ndonjë argëtim? Ensarëve u pëlqen argëtimi.
Er-Rubejji' bint Muavvidh transmeton se pas dasmës së saj Profeti (ﷺ) erdhi dhe u ul me të, ndërsa vajza të reja i binin defit dhe këndonin vargje vajtimi për të atin e saj, të vrarë në Bedr. Njëra prej tyre këndoi: midis nesh është një Profet që di çfarë do të ndodhë nesër. Ai tha: lëre këtë, dhe vazhdo me atë që thoshe më parë.
Poezia, nashidet dhe leximi i bukur
Profeti (ﷺ) i donte fjalët e mira të thëna bukur. Poeti i tij Hasan ibn Thabiti recitonte poezi në xhami, dhe Profeti (ﷺ) u lut për të. Ai tha: o Allah (﷾), mbështete me Shpirtin e Shenjtë, domethënë me engjëllin Xhibril (Buhari 3212). Kurani i qorton poetët që thonë “atë që kurrë s’e bëjnë”, “Përveç atyre (poetëve) që besojnë, bëjnë vepra të mira, e përmendin shumë Allahun” (26:224-227). Profeti (ﷺ) e lavdëroi zërin e bukur të Ebu Musës kur lexonte Kuranin (Buhari 5048). Nashidet, këngë besimi të kënduara vetëm me zë, e vazhdojnë këtë traditë. Disa këngëtarë myslimanë nxjerrin versione vetëm me zë të këngëve të tyre, si albumi i Maher Zain-it Thank You Allah (Vocals Only). Disa medhhebe e numërojnë ende këngën pa vegla si të papëlqyeshme (mekruh), që është më pak se e ndaluar (Islamweb). Prandaj myslimani e mban në vendin e saj, dhe Kurani vjen i pari.
Seid ibn el-Musejjebi transmeton se Omeri hyri në xhami ndërsa Hasan ibn Thabiti po recitonte poezi, dhe nuk e miratoi. Hasani tha se ai recitonte poezi aty në praninë e dikujt më të mirë se Omeri, dhe Ebu Hurejra vërtetoi se Profeti (ﷺ) i kishte thënë Hasanit: përgjigju në emrin tim; o Allah, mbështete me Shpirtin e Shenjtë.
“Poetët ndiqen nga njerëzit e humbur. Vallë, a nuk e sheh ti, që ata bredhin në çdo luginë (të fjalës së kotë), duke folur atë që kurrë s’e bëjnë? Përveç atyre (poetëve) që besojnë, bëjnë vepra të mira, e përmendin shumë Allahun dhe mbrohen, vetëm pasi u është bërë padrejtësi. Sigurisht, të padrejtët do ta shohin se në çfarë mundimi do të kthehen (pas vdekjes).”
Ebu Musa transmeton se Profeti (ﷺ) i tha: O Ebu Musa, ty të është dhënë një nga zërat e ëmbël (mezamir) të familjes së Davudit. Libri e vendos atë midis transmetimeve për leximin e bukur të Kuranit.
Një version i albumit të parë të Maher Zain-it, Thank You Allah (2009), i kënduar vetëm me zëra dhe pa vegla.
Për dëgjimin e këngëve në katër medhhebet. Thotë se kënga me vegla muzikore është e ndaluar me pajtimin e katër medhhebeve, duke cituar një vepër standarde të secilit: Radd el-Muhtar e Ibn Abidinit (hanefi), që e numëron të ndaluar dëgjimin e defit, të fyellit dhe të ngjashmeve; el-Sherh el-Kebir e ed-Derdirit (maliki); Esna el-Metalib e Zekerija el-Ensariut (shafi'i); dhe el-Mugni e Ibn Kudames (hanbeli). Veprat shafi'ite dhe malikite që citon e numërojnë këngën pa vegla si të papëlqyeshme (mekruh).
| Çfarë | Vendimi |
|---|---|
| Fjalë që thërrasin në gjynah ose në shirk | E ndaluar, me apo pa instrumente |
| Instrumentet muzikore | Të ndaluara në katër shkollat |
| Defi në Bajram dhe në dasma | E lejoi Profeti (ﷺ) |
| Fjalë të pastra të kënduara vetëm me zë | Jo e ndaluar; disa shkolla e quajnë të papëlqyeshme |
| Poezia me fjalë të mira | E lejuar |
| Leximi i bukur i Kuranit | I lavdëruar |
Kavali
Kavali është këngë devotshmërie nga Azia Jugore. Këndohet në faltore dhe tubime shpirtërore me harmonium, tabla dhe daulle dholak (Wikipedia). Këndohet nga devotshmëria, por veglat e saj janë pjesa që katër medhhebet e mbajnë të ndaluar. Disa vargje i thërrasin në ndihmë një shenjtori, ose i japin dikujt tjetër përveç Allahut (﷾) njohjen e së fshehtës. Fjalë të tilla janë të gabuara në vetvete, si vargu që ndaloi Profeti (ﷺ) (Buhari 5147; 72:18). Fjalët e lavdërimit për Allahun (﷾) dhe të Dërguarin e Tij (ﷺ), të kënduara vetëm me zë, e ruajnë devotshmërinë dhe nuk humbin asgjë.
Kavali është një lloj kënge devotshmërie nga Azia Jugore, e kënduar mbi të gjitha në faltore dhe tubime sufi. Një grup kavali këndon me harmonium, tabla dhe daulle dholak, me duartrokitje.
Për dëgjimin e këngëve në katër medhhebet. Thotë se kënga me vegla muzikore është e ndaluar me pajtimin e katër medhhebeve, duke cituar një vepër standarde të secilit: Radd el-Muhtar e Ibn Abidinit (hanefi), që e numëron të ndaluar dëgjimin e defit, të fyellit dhe të ngjashmeve; el-Sherh el-Kebir e ed-Derdirit (maliki); Esna el-Metalib e Zekerija el-Ensariut (shafi'i); dhe el-Mugni e Ibn Kudames (hanbeli). Veprat shafi'ite dhe malikite që citon e numërojnë këngën pa vegla si të papëlqyeshme (mekruh).
Er-Rubejji' bint Muavvidh transmeton se pas dasmës së saj Profeti (ﷺ) erdhi dhe u ul me të, ndërsa vajza të reja i binin defit dhe këndonin vargje vajtimi për të atin e saj, të vrarë në Bedr. Njëra prej tyre këndoi: midis nesh është një Profet që di çfarë do të ndodhë nesër. Ai tha: lëre këtë, dhe vazhdo me atë që thoshe më parë.
“Xhamitë i janë kushtuar vetëm Allahut, prandaj mos iu lutni askujt krahas Allahut!”
Cat Stevens: pse e la muzikën, dhe pse u kthye
Këngëtari i famshëm Cat Stevens u bë mysliman në dhjetor 1977 dhe mori emrin Jusuf Islam. Më 1979 i shiti në ankand kitarat e tij për bamirësi dhe e la muzikën për t'iu kushtuar arsimit dhe bamirësisë. Kur regjistroi përsëri në vitet 1990, nuk përdori vegla përveç atyre me goditje, dhe më 2000 bëri albumin për fëmijë “A Is for Allah”. Më 2006 u kthye te muzika pop me “An Other Cup” (Wikipedia). Ai i ka dhënë arsyet e tij. Pas sulmeve të 11 shtatorit 2001 ndjeu se duhej të ndërtonte ura midis njerëzve, dhe ishte djali i tij ai që e solli përsëri një kitarë në shtëpi. Ai thotë se beson se ka muzikë haram dhe muzikë hallall (Al Jazeera, 2012). Katër medhhebet nuk e ndajnë mendimin e tij për veglat, dhe myslimani ndjek provat, jo një emër të famshëm. Megjithatë, vetë fjalët e tij pajtohen me pikën e parë të kësaj faqeje: disa muzikë është haram.
Cat Stevens u bë mysliman në dhjetor 1977 dhe vitin tjetër mori emrin Jusuf Islam. Më 1979 i shiti në ankand kitarat e tij për bamirësi dhe la karrierën muzikore për t'iu kushtuar arsimit dhe bamirësisë midis myslimanëve. Kur regjistroi përsëri në vitet 1990, ishte për tema islame, pa vegla përveç atyre me goditje; albumi për fëmijë “A Is for Allah” doli më 2000. Më 2006 ai u kthye te muzika pop me albumin “An Other Cup”, i pari i tij pas 28 vjetësh.
Jusuf Islami, dikur këngëtari Cat Stevens, thotë se pasi u bë mysliman ai pushoi së bëri muzikë për shumë vjet. Pas sulmeve të 11 shtatorit 2001 ndjeu se duhej të ndërtonte ura midis njerëzve, dhe ishte djali i tij ai që e solli përsëri një kitarë në shtëpi. Ai thotë se në Kuran nuk ka fjalë për muzikën, dhe se beson se ka muzikë haram dhe muzikë hallall.
Për dëgjimin e këngëve në katër medhhebet. Thotë se kënga me vegla muzikore është e ndaluar me pajtimin e katër medhhebeve, duke cituar një vepër standarde të secilit: Radd el-Muhtar e Ibn Abidinit (hanefi), që e numëron të ndaluar dëgjimin e defit, të fyellit dhe të ngjashmeve; el-Sherh el-Kebir e ed-Derdirit (maliki); Esna el-Metalib e Zekerija el-Ensariut (shafi'i); dhe el-Mugni e Ibn Kudames (hanbeli). Veprat shafi'ite dhe malikite që citon e numërojnë këngën pa vegla si të papëlqyeshme (mekruh).
Nëse e doni muzikën
Askush nuk duhet të heqë dorë nga asgjë para se të bëhet mysliman. Islami e fshin atë që ishte para tij, dhe myslimani i ri mëson dhe ndryshon hap pas hapi. Ajo që Islami ofron në vend të muzikës nuk është heshtja. Është përmendja e Allahut (﷾), dhe Kurani thotë: “Vërtet, zemrat qetësohen me përmendjen e Allahut!” (13:28).
Amr ibn el-Asi, afër vdekjes, tha se para Islamit askush nuk i ishte më i urryer se Profeti (ﷺ), dhe se kishte dashur ta vriste. Ai tregoi si erdhi te Profeti për ta pranuar Islamin. I kërkoi Profetit ta shtrinte dorën e djathtë që t'i jepte besën, pastaj e tërhoqi dorën e vet. I pyetur pse, ai tha se donte një kusht: që t'i falej. Profeti e pyeti nëse nuk e dinte se Islami fshin gjithçka që ishte para tij.
“ata që besojnë dhe zemrat e të cilëve, kur përmendet Allahu, qetësohen. Vërtet, zemrat qetësohen me përmendjen e Allahut!”
Këndvështrime
Islami është kundër muzikës dhe gëzimit
Muzika është një art i padëmshëm që u sjell njerëzve gëzim. Ndalimi i saj është i zymtë, mbështetet në prova të dobëta, dhe madje edhe muzikantë të famshëm myslimanë nuk e marrin parasysh.
Islami e ndalon çdo muzikë dhe këngë.
Kundërpërgjigje
Nuk e ndalon. Profeti (ﷺ) i la vajzat të këndonin dhe t'i binin defit në Bajram dhe në një dasmë (Buhari 952; 5147), dhe poeti i tij recitonte në xhaminë e tij (Buhari 3212). Ajo që ndalohet janë veglat e tjera, dhe fjalët që thërrasin në mëkat ose në shirk.
Provat kundër veglave janë të dobëta dhe të diskutueshme.
Kundërpërgjigje
Hadithi gjendet në Sahih el-Buhari (5590), dhe katër medhhebet pajtohen për vendimin. Disa pak dijetarë, si Ibn Hazmi, i lejuan veglat, dhe el-Albaniu shkroi një libër në përgjigje të tyre.
Edhe Cat Stevens u kthye te muzika.
Kundërpërgjigje
U kthye, për arsye që i ka shpjeguar, dhe ende thotë se ka muzikë haram dhe muzikë hallall (Al Jazeera). Vendimi mbështetet te Kurani, te Profeti (ﷺ) dhe te katër medhhebet, jo te zgjedhjet e ndonjë njeriu.
Pikëpamja islame
Islami kërkon që ajo që dëgjojmë të na afrojë te Allahu (﷾). Ai e mirëpret zërin e bukur, poezinë, Kuranin e lexuar dhe defin në ditë gëzimi. Ai largohet nga fjalët e mëkatit ose të shirkut, dhe nga veglat muzikore, të cilat katër medhhebet i mbajnë të ndaluara.
Profeti (ﷺ) paralajmëroi për njerëz që do t'i bënin të lejuara veglat muzikore, dhe Ibn Mes'udi tha se 31:6 ka të bëjë me këngën.
Katër medhhebet pajtohen se kënga me vegla është e ndaluar.
Profeti (ﷺ) ndaloi një varg që i jepte atij njohjen e së fshehtës.
Fjalët e pastra të kënduara me zë, dhe defi në Bajram dhe në dasma, lejohen.