Përgjigje e shkurtër
Myslimanët hanë mish lope sepse Allahu (﷾) e bëri të lejuar, por Islami nuk e detyron askënd ta hajë. Kurani u thotë besimtarëve të mos ndalojnë atë që Allahu (﷾) e ka lejuar. Një mysliman mund ta lërë mënjanë mishin e lopës nga mirësjellja, dhe duhet ta mbajë ligjin e vendit ku jeton. Myslimanët duhet ta respektojnë dashurinë hindu për lopën dhe të mos e tallin kurrë. Veda, shkrimi më i lartë hindu, gjithashtu e shënon mishin e lopës. Rig Veda flet për dema të gatuar si oferta. Librat e hershëm të ligjit hindu e lejojnë mishin e lopëve dhe të qeve për mysafirët dhe për ceremonitë fetare. Swami Vivekananda, një mësues hindu, tha se sipas rregullave të vjetra një hindu i mirë duhej të hante mish lope në raste të caktuara. Pra, ndalimi i plotë erdhi pas Vedës. Rregulli i Islamit për mishin e lopës nuk ka ndryshuar që nga Profeti (ﷺ). Mishi i lopës është i lejuar, kurrë i detyrueshëm, dhe kafshës duhet t’i kursehet vuajtja.
Shpjegimi i plotë
Mishi i lopës është i lejuar, por askush nuk është i detyruar ta hajë
Kurani i përmend bagëtitë mes dhuratave të Allahut (﷾): prej tyre vijnë ngrohtësia dhe shumë dobi, dhe “Prej tyre ju ushqeheni”. U thotë gjithashtu besimtarëve: “Mos ia ndaloni vetes gjërat e mira, të cilat Allahu jua ka lejuar”. Prandaj asnjë mysliman nuk mund ta quajë mishin e lopës të ndaluar. Por asnjë mysliman nuk është i detyruar ta hajë. Njëherë Profetit (ﷺ) iu shërbye një hardhucë e pjekur, dhe ai nuk e hëngri. Kur u pyet nëse ishte e ndaluar, tha jo; thjesht nuk ishte ushqimi i popullit të tij. Një mysliman që e lë mënjanë mishin e lopës e ndjek atë shembull, për sa kohë që nuk pretendon se Allahu (﷾) e ndaloi. Profeti (ﷺ) flijoi lopë për gratë e tij në Haxh, pelegrinazhin në Mekë. Për festën ai theri dy desh me duart e veta. Prandaj një mysliman në Indi mund ta mbajë Kurban Bajramin, festën e kurbanit, me një dhi ose një dele.
“Kafshët Ai i ka krijuar për ju. Nëpërmjet tyre ju siguroni rroba të ngrohta dhe dobi të tjera. Prej tyre ju ushqeheni”
“O besimtarë! Mos ia ndaloni vetes gjërat e mira, të cilat Allahu jua ka lejuar dhe mos e kaloni kufirin! Vërtet, Allahu nuk i do ata që e kapërcejnë kufirin.”
Halid ibn Velidi transmeton se Profetit (ﷺ) iu shërbye një hardhucë e pjekur (dabb) në shtëpinë e Mejmunes. Ai e tërhoqi dorën, dhe Halidi pyeti nëse ishte e ndaluar. Profeti (ﷺ) tha jo; nuk gjendej në vendin e popullit të tij, prandaj nuk i pëlqente. Pastaj Halidi e hëngri ndërsa Profeti (ﷺ) shikonte.
Aishja transmeton se në Mina gjatë Haxhit iu soll mish lope. Kur pyeti çfarë ishte, iu tha se Profeti (ﷺ) kishte flijuar lopë për gratë e tij.
Enesi transmeton se për festën e kurbanit Profeti (ﷺ) flijoi dy desh me brirë, bardhezi. I theri me duart e veta, duke përmendur emrin e Allahut dhe duke thënë ‘Allahu është më i Madhi’ mbi ta.
Pse hindusët e nderojnë lopën
Për shumicën e hindusëve sot lopa është gau mata, ‘nëna lopë’. Ajo jep qumësht dhe punë dhe nuk kërkon asgjë në këmbim. Ky respekt ka rrënjë të vjetra. Në disa vende Rig Veda e quan lopën aghnjā, ‘që nuk duhet vrarë’. Një varg e quan lopën Aditi, “të pamëkatshmen”, dhe thotë se nuk duhet lënduar (mā gām ... vadhiṣṭa). Shatapatha Brahmana, një libër vedik që i shpjegon flijimet, ia ndalon njeriut të shenjtëruar për flijimin Soma të hajë lopë ose ka. Flijimi Soma është një rit, ose ceremoni, vedike. Arsyeja që jepet është: “lopa dhe kau pa dyshim e mbajnë gjithçka këtu në tokë”. Manusmriti, një libër ligjor hindu, e detyron vrasësin e një lope të jetojë mes lopëve për tre muaj, duke u shërbyer dhe duke i strehuar. Swami Vivekananda, një murg hindu, i tha një auditori amerikan më 1900 se hindusët, sado që ndryshojnë, janë një në atë që nuk hanë kurrë mish lope. Myslimanët duhet ta respektojnë këtë ndjenjë dhe të mos e tallin kurrë.
Te “Mamsa” (mish), Macdonelli dhe Keithi shkruajnë se ngrënia e mishit shfaqet si krejt e rregullt në tekstet vedike, dhe se therja e një kau të madh ose e një cjapi të madh për një mysafir ishte rregullisht e përshkruar (Shatapatha Brahmana 3.4.1.2). Ndonjëherë mishi ndalohej, si për një njeri që mbante një zotim. Ata vënë re se lopa ishte tashmë në rrugë drejt një shenjtërie të veçantë në Rig Veda, siç e tregon emri i saj aghnja, ‘që nuk duhet vrarë’. Një shënim e numëron fjalën gjashtëmbëdhjetë herë në Rig Veda, dhe pranon se një kuptim tjetër, ‘e vështirë për t’u mposhtur’, është krejt i mundshëm. Por ata mbajnë se emri nuk mund të tregojë që ngrënia e mishit në përgjithësi dënohej. Vënë re mitet që e njësojnë lopën me tokën ose me Aditin, të cilat i quajnë shumë më tepër se zgjuarsi priftërore. Përveç tyre, thonë ata, vlera e saj e madhe për qëllime të tjera përveç ngrënies mjafton për ta shpjeguar shenjtërinë e saj. Fillimet e saj i çojnë në kohët indo-iraniane.
“Nëna e Rudrave, Bija e Vasuve, qendra e nektarit, Motra e Aditjave— Njerëzve që kuptojnë do t’ua shpall—mos e lëndo Aditin, Lopën, të pamëkatshmen.”
“Ai (Adhvarju) pastaj e fut në sallë. Le të mos hajë (mishin) as të lopës, as të kaut; sepse lopa dhe kau pa dyshim e mbajnë gjithçka këtu në tokë. Perënditë thanë: ‘Me të vërtetë, lopa dhe kau e mbajnë gjithçka këtu: ejani, t’u japim lopës dhe kaut çfarëdo fuqie që u përket llojeve të tjera!’ Prandaj u dhanë lopës dhe kaut çfarëdo fuqie që u përkiste llojeve të tjera (të kafshëve); dhe prandaj lopa dhe kau hanë më shumë. Prandaj, nëse dikush do të hante (mishin) e një kau ose të një lope, do të ishte, si të thuash, një ngrënie e gjithçkaje, ose, si të thuash, një shkuarje deri në fund (ose, drejt shkatërrimit). Një i tillë me të vërtetë do të kishte gjasa të lindte (përsëri) si një qenie e çuditshme, (si dikush për të cilin ka) nam të keq, si ‘ai ka nxjerrë një embrion nga një grua’, ‘ai ka bërë një mëkat’; prandaj le të mos hajë (mishin) e lopës dhe të kaut. Megjithatë Jaxhnavalkja tha: ‘Unë, për veten time, e ha, me kusht që të jetë i butë.’”
“Ai që ka bërë një shkelje të vogël duke vrarë një lopë (ose dem) do të pijë gjatë muajit (të parë) (një zierje) kokrrash elbi; pasi të ketë rruar të gjitha flokët, dhe duke u mbuluar me lëkurën (e lopës së vrarë), duhet të jetojë në një ahur lopësh.”
“Në raste të caktuara ai duhet të flijojë një dem dhe ta hajë. Kjo është e neveritshme tani.”
“Mos i shani idhujt që ata i adhurojnë në vend të Allahut, në mënyrë që ata të mos e shajnë Allahun armiqësisht nga padija. Kështu, Ne ia paraqesim të bukura çdo populli veprat e veta. Pastaj, ata do të kthehen te Zoti i tyre, i Cili do t’i lajmërojë për gjithçka që kanë bërë.”
Çfarë thotë Rig Veda për bagëtitë
Rig Veda është shruti, shtresa më e lartë e shkrimit hindu. Në një varg perëndia Indra thotë se për të “një njëzetëshe demash përgatitin”, dhe se ai e ha dhjamin. Sanskritishtja është ukṣṇo ... pacanti, që do të thotë gatuajnë dema. Një varg tjetër e lavdëron Agnin, perëndinë e zjarrit, si atë të cilit i ofrohen “kuajt, demat, qetë, dhe lopët shterpe, dhe deshtë”. Dy përkthyes me gati dyzet vjet larg njëri-tjetrit pajtohen se këto vargje flasin për bagëti të gatuara dhe të ofruara. Griffithi (1897) ka dema dhe lopë shterpe. H. H. Wilsoni e mbaroi përkthimin e tij gati tridhjetë vjet para se të botohej më 1888. Ai e ndoqi Sajanën, komentuesin hindu të shekullit të katërmbëdhjetë. Wilsoni ka pesëmbëdhjetë (dhe) njëzet dema dhe “lopë shterpe dhe dele si flijime të djegura”. Një shënim në botimin e Wilsonit jep leximin e Jaxhur Vedës për të dytin nga këto dy vargje.
“Pesëmbëdhjetë në numër, pastaj, për mua një njëzetëshe demash përgatitin, Dhe unë e gëlltis dhjamin e tyre: ma mbushin barkun plot me ushqim. Indra është suprem mbi të gjithë.”
“Ai në të cilin kuajt, demat, qetë, dhe lopët shterpe, dhe deshtë, kur ndahen siç duhet, ofrohen,— Agnit, të spërkatur me Soma, pirësit të lëngut të ëmbël, Rregulluesit, me zemrën time i sjell një himn të bukur.”
“I ofroj lavdërim të hijshëm me gjithë zemër Agnit, pirësit të ujit, shpina e të cilit është spërkatur me Soma, rregulluesit (të ritit), të cilit i dorëzohen kuaj të fuqishëm dhe dema dhe lopë shterpe dhe dele si flijime të djegura.”
Brahmana: një ka për mysafirin, dhe përgjigjja e Jaxhnavalkjes
Edhe Shatapatha Brahmana i përket Vedës. Një rit e shpjegon me shembullin e mikpritjes: “për një mbret ose një brahman do të gatuante dikush një ka të madh ose një cjap të madh”. Në një vend tjetër jep rregullin që hindusët me të drejtë e përmendin. Thuhet në shenjtërimin për flijimin Soma: ai njeri nuk duhet të hajë mishin e lopës ose të kaut. Arsyeja që jep është e përgjithshme: lopa dhe kau e mbajnë gjithçka në tokë. Por i njëjti pasazh mbaron me Jaxhnavalkjen, të urtin dhe mësuesin e Brihadaranjaka Upanishadit. Ai thotë se e ha nëse është i butë. Rregulli dhe mospajtimi tregohen bashkë më poshtë, siç i përktheu Eggelingu më 1885. Pra, Veda e jep rregullin dhe mospajtimin e një të urti krah për krah.
“Tani pse quhet ‘ofertë për mysafirin’. Ai, Soma e blerë, me të vërtetë vjen si mysafir i tij (i flijuesit),—atij (i ofrohet) ajo (pritje mikpritëse): ashtu si për një mbret ose një brahman do të gatuante dikush një ka të madh ose një cjap të madh—sepse ky është ushqim njerëzor (që i ofrohet një mysafiri), dhe oferta është ajo e perëndive—kështu ai i përgatit atij atë ofertë për mysafirin.”
“Ai (Adhvarju) pastaj e fut në sallë. Le të mos hajë (mishin) as të lopës, as të kaut; sepse lopa dhe kau pa dyshim e mbajnë gjithçka këtu në tokë. Perënditë thanë: ‘Me të vërtetë, lopa dhe kau e mbajnë gjithçka këtu: ejani, t’u japim lopës dhe kaut çfarëdo fuqie që u përket llojeve të tjera!’ Prandaj u dhanë lopës dhe kaut çfarëdo fuqie që u përkiste llojeve të tjera (të kafshëve); dhe prandaj lopa dhe kau hanë më shumë. Prandaj, nëse dikush do të hante (mishin) e një kau ose të një lope, do të ishte, si të thuash, një ngrënie e gjithçkaje, ose, si të thuash, një shkuarje deri në fund (ose, drejt shkatërrimit). Një i tillë me të vërtetë do të kishte gjasa të lindte (përsëri) si një qenie e çuditshme, (si dikush për të cilin ka) nam të keq, si ‘ai ka nxjerrë një embrion nga një grua’, ‘ai ka bërë një mëkat’; prandaj le të mos hajë (mishin) e lopës dhe të kaut. Megjithatë Jaxhnavalkja tha: ‘Unë, për veten time, e ha, me kusht që të jetë i butë.’”
Librat e ligjit: mish lope për mysafirët, mish në rite
Librat e ligjit janë smriti, shtresa poshtë Vedës që e rregullon praktikën hindu. Kapitulli i Apastambës për ushqimin fillimisht e ndalon mishin e “bagëtive”. Pastaj shton se “(Por mishi) i lopëve qumështore dhe i qeve mund të hahet”. Lopët qumështore janë lopë të mbajtura për qumështin e tyre. I njëjti libër ligjor citon edhe Vedën: “mishi i demit është i përshtatshëm për oferta”. Vasishtha i lejon një njeriu të gatuajë “një ka të rritur” për një mysafir të nderuar. Manu shkon më tej. Në një rit të shenjtë, njeriu që “refuzon të hajë mish, bëhet pas vdekjes kafshë gjatë njëzet e një ekzistencave”. Ky është kushti i plotë: “duke qenë i angazhuar siç duhet (për të shërbyer ose për të ngrënë në një rit të shenjtë)”. Manu mëson gjithashtu se i Vetekzistuari “i krijoi kafshët për hir të flijimeve”, kështu që therja për flijim “nuk është therje”. Georg Bühleri, një dijetar gjerman, i përktheu të tre librat midis 1879 dhe 1886.
“(As mishi) i kafshëve me një thundër, i deveve, i gajalit, i derrave të fshatit, i sharabhave, dhe i bagëtive. (Por mishi) i lopëve qumështore dhe i qeve mund të hahet. Vaxhasanejaka shpall se ‘mishi i demit është i përshtatshëm për oferta.’”
“Tani ai mund të gatuajë gjithashtu një ka të rritur ose një cjap të rritur për një mysafir brahman ose kshatrija; në këtë mënyrë i ofrojnë mikpritje (një njeriu) të tillë.”
“Por një njeri që, duke qenë i angazhuar siç duhet (për të shërbyer ose për të ngrënë në një rit të shenjtë), refuzon të hajë mish, bëhet pas vdekjes kafshë gjatë njëzet e një ekzistencave.”
“Vetë Svajambhu (I Vetekzistuari) i krijoi kafshët për hir të flijimeve; flijimet (janë vendosur) për të mirën e gjithë kësaj (bote); prandaj therja (e kafshëve) për flijime nuk është therje (në kuptimin e zakonshëm të fjalës). Barishtet, pemët, bagëtitë, shpendët dhe kafshët (e tjera) që janë shkatërruar për flijime, marrin (duke rilindur) ekzistenca më të larta. Kur i ofrohet përzierja e mjaltit (një mysafiri), në një flijim dhe në ritet për nder të shpirtrave të të parëve, por vetëm në këto raste, mund të vritet një kafshë; këtë (rregull) e shpalli Manu. Një njeri i dylindur që, duke e ditur kuptimin e vërtetë të Vedës, vret një kafshë për këto qëllime, e fut veten dhe kafshën në një gjendje shumë të bekuar.”
Si ndryshoi rregulli
Edhe Manu nuk e numëron vrasjen e një lope mes mëkateve të mëdha. “Vrasja e lopëve” qëndron në listën e tij të shkeljeve të vogla, që i kushtojnë njeriut kastën. Pranë saj qëndrojnë lënia e studimit të Vedës dhe lënia pas dore e zjarrit të shtëpisë. Pendesa zgjat tre muaj. Vrasësi vesh lëkurën e lopës së vrarë, jeton në një ahur lopësh, dhe i ndjek, u shërben dhe i strehon lopët. Në fund u jep dhjetë lopë dhe një dem brahmanëve të ditur në Vedë. Më vonë ndalimi u rrit në atë që është sot. Swami Vivekananda, një nga mësuesit hindu më të njohur të kohëve moderne, e tha këtë haptazi më 1900. Sipas ceremonive të vjetra, tha ai, një njeri nuk ishte hindu i mirë nëse nuk hante mish lope. “Në raste të caktuara ai duhet të flijojë një dem dhe ta hajë. Kjo është e neveritshme tani.” Vargjet e Vedës nuk kanë ndryshuar. Ajo që ndryshoi është praktika e ndërtuar mbi to.
“Vrasja e lopëve, flijimi për ata që nuk janë të denjë të flijojnë, tradhtia bashkëshortore, shitja e vetes, braktisja e mësuesit, e nënës, e babait ose e birit, lënia e studimit (të përditshëm) të Vedës, dhe lënia pas dore e zjarrit (të shenjtë të shtëpisë),”
“Ai që ka bërë një shkelje të vogël duke vrarë një lopë (ose dem) do të pijë gjatë muajit (të parë) (një zierje) kokrrash elbi; pasi të ketë rruar të gjitha flokët, dhe duke u mbuluar me lëkurën (e lopës së vrarë), duhet të jetojë në një ahur lopësh.”
“Në raste të caktuara ai duhet të flijojë një dem dhe ta hajë. Kjo është e neveritshme tani.”
Bagëtitë si shenjë, kurbani si bamirësi, dhe mëshira në therje
Kurani thotë se te bagëtitë ka “shenja për të mësuar prej tyre”: nga trupat e tyre Allahu (﷾) nxjerr “qumësht të pastër dhe të shijshëm për ata që e pinë”. I jep çdo populli rite flijimi, që ta përmendin Allahun (﷾) mbi kafshët që Ai ua dha. Mishi duhet ngrënë dhe u jepet të varfërve, “nevojtarin e varfër”. Dhe Kurani e thotë qartë për çfarë është kurbani: “Tek Allahu nuk arrin as mishi, as gjaku i tyre, por arrin përkushtimi juaj.” Profeti (ﷺ) tha se Allahu (﷾) e ka përshkruar përsosmërinë në çdo gjë. Prandaj ai që ther duhet ta mprehë thikën dhe t’ia kursejë kafshës vuajtjen.
“Në fakt, edhe te bagëtitë ju keni shenja për të mësuar prej tyre. Ne ju japim atë që kanë në barkun e tyre prej ushqimit të përpunuar dhe gjakut: qumësht të pastër dhe të shijshëm për ata që e pinë.”
“Për çdo popull, Ne kemi caktuar një ritual, që ata të përmendin emrin e Allahut gjatë flijimit të kafshëve, që Ai ua ka dhuruar për ushqim. Zoti juaj është një Zot i vetëm, prandaj vetëm Atij përuljuni. Dhe jepu lajme të mira atyre që janë të përulur,”
“që të dëshmojnë dobitë e tyre dhe të përmendin Emrin e Allahut në ditët e caktuara mbi kafshët (për kurban), të cilat ua ka dhuruar Ai. Hani nga ato (mishin) dhe ushqeni nevojtarin e varfër!”
“Devetë dhe gjedhët i kemi bërë për ju si një nga ritet e Allahut për flijim dhe ju keni dobi nga ato. Prandaj, përmendeni emrin e Allahut mbi ato, ndërsa i radhisni në këmbë (për t’i therur). Kur ato të bien në tokë, hani prej (mishit të) tyre dhe ushqeni edhe atë që lyp, edhe atë që nuk lyp. Kështu pra, Ne i kemi vënë ato në shërbimin tuaj, që ju të jeni mirënjohës.”
“Tek Allahu nuk arrin as mishi, as gjaku i tyre, por arrin përkushtimi juaj. Kështu, Ai i ka vënë ato në shërbimin tua,j që ju ta madhëroni Allahun sepse ju ka udhëzuar. Dhe, jepu lajmin e mirë, punëdrejtëve!”
Shaddad ibn Evsi transmeton se Profeti (ﷺ) tha se Allahu ka caktuar përsosmërinë në çdo gjë. Prandaj, kur therni, therni mirë: mprehni teshën dhe kursejeni kafshën nga vuajtja.
Respekti, dhe mbajtja e ligjit
Kurani u ndalon myslimanëve të shajnë atë që të tjerët e mbajnë të shenjtë. Prandaj përgjigjja myslimane ndaj nderimit të lopës është mirësjellja, kurrë tallja. Myslimanët në Indi duhet ta mbajnë ligjin e shtetit të tyre, siç e kërkon Islami. Të jetosh nën mbrojtjen e një shteti është një marrëveshje me të, dhe Kurani i urdhëron besimtarët t’i përmbushin detyrimet e tyre. Profeti (ﷺ) u tha myslimanëve t’u binden atyre që kanë autoritet, përveç rastit kur urdhërohen të bëjnë mëkat. Një ligj kundër vrasjes së lopëve nuk urdhëron asnjë mëkat, sepse asnjë mysliman nuk është i detyruar të hajë mish lope ose të flijojë një lopë. Myslimanët mund ta lënë mënjanë mishin e lopës edhe për të mos fyer. Shembulli i vetë Profetit (ﷺ) tregon se lënia mënjanë e një ushqimi të lejuar nuk është mëkat. Ajo që një mysliman nuk mund të bëjë është të thotë se Allahu (﷾) e ndaloi mishin e lopës. Pyetja më e thellë është nga vjen një rregull. Sipas rrëfimit të Vivekanandës, i njëjti veprim kaloi nga detyrë në diçka që hindusët e shmangin sot, ndërsa shkrimi mbeti i njëjtë. Ligji i Islamit për ushqimin nuk ka lëvizur që nga Profeti (ﷺ): mishi i derrit i ndaluar, mishi i lopës i lejuar, dhe mëshira ndaj kafshës e detyrueshme.
“Mos i shani idhujt që ata i adhurojnë në vend të Allahut, në mënyrë që ata të mos e shajnë Allahun armiqësisht nga padija. Kështu, Ne ia paraqesim të bukura çdo populli veprat e veta. Pastaj, ata do të kthehen te Zoti i tyre, i Cili do t’i lajmërojë për gjithçka që kanë bërë.”
“O besimtarë! Plotësoni detyrimet!”
Abdullah ibn Omeri transmeton se Profeti (ﷺ) tha se myslimani duhet të dëgjojë dhe t'u bindet atyre që kanë autoritet, i pëlqen apo jo, përveç rastit kur urdhërohet të mos i bindet Allahut. Nëse urdhërohet të bëjë mëkat, nuk ka as dëgjim, as bindje.
Halid ibn Velidi transmeton se Profetit (ﷺ) iu shërbye një hardhucë e pjekur (dabb) në shtëpinë e Mejmunes. Ai e tërhoqi dorën, dhe Halidi pyeti nëse ishte e ndaluar. Profeti (ﷺ) tha jo; nuk gjendej në vendin e popullit të tij, prandaj nuk i pëlqente. Pastaj Halidi e hëngri ndërsa Profeti (ﷺ) shikonte.
“O besimtarë! Mos ia ndaloni vetes gjërat e mira, të cilat Allahu jua ka lejuar dhe mos e kaloni kufirin! Vërtet, Allahu nuk i do ata që e kapërcejnë kufirin.”
“Në raste të caktuara ai duhet të flijojë një dem dhe ta hajë. Kjo është e neveritshme tani.”
Shaddad ibn Evsi transmeton se Profeti (ﷺ) tha se Allahu ka caktuar përsosmërinë në çdo gjë. Prandaj, kur therni, therni mirë: mprehni teshën dhe kursejeni kafshën nga vuajtja.
A është mishi i lopës i lejuar?
A duhet ta hajë myslimani?
A mund ta lërë myslimani mënjanë nga mirësjellja?
A mund të thotë myslimani se Allahu (﷾) e ndaloi?
A duhet ta respektojë myslimani ligjin e vendit ku jeton?
A duhet kursyer kafsha nga vuajtja?
A mund ta tallë myslimani dashurinë hindu për lopën?
Përgjigjet, të kundërpërgjigjura
Rig Veda 8.101.15 — Mandala 8, himni 101, vargu 15
“Nëna e Rudrave, Bija e Vasuve, qendra e nektarit, Motra e Aditjave— Njerëzve që kuptojnë do t’ua shpall—mos e lëndo Aditin, Lopën, të pamëkatshmen.”
Cituar për
Veda e quan lopën aghnja, ‘që nuk duhet vrarë’, dhe këtu thotë “mos e lëndo Aditin, Lopën, të pamëkatshmen”. Prandaj vetë Veda e ndalon vrasjen e lopëve, dhe mishi i lopës nuk ishte kurrë vedik.
Përgjigjja
Aghnja është një emër i vërtetë vedik për lopën, dhe ky varg e nderon si Aditi. Macdonell dhe Keith, dijetarët që përpiluan Indeksin Vedik, e numërojnë emrin gjashtëmbëdhjetë herë në Rig Veda. E marrin si shenjë se lopa po fitonte një shenjtëri të veçantë. Por shtojnë se ai nuk tregon që ngrënia e mishit në përgjithësi dënohej. Dhe e njëjta Vedë flet për dema dhe qe të gatuar dhe të ofruar. Indra thotë se për të gatuhen dema, dhe Agni merr dema, qe dhe lopë shterpe. Librat e ligjit të ndërtuar mbi Vedën e lejojnë mishin e lopëve qumështore dhe të qeve, dhe një ka të gatuar për një mysafir. Edhe Manu e rendit vrasjen e një lope si shkelje të vogël, që i kushton kastën dhe kërkon pendesë, jo si mëkat të madh.
Ku përfundon — Veda e nderon lopën, por shënon gjithashtu bagëti të ofruara dhe të ngrëna. Ndalimi i plotë është më i vonë se Veda.
Rig Veda 10.86.14 — Mandala 10, himni 86, vargu 14
“Pesëmbëdhjetë në numër, pastaj, për mua një njëzetëshe demash përgatitin, Dhe unë e gëlltis dhjamin e tyre: ma mbushin barkun plot me ushqim. Indra është suprem mbi të gjithë.”
Cituar për
Këto janë përkthime të gabuara nga dijetarë perëndimorë. Fjalë si ukṣan mund të thonë diçka tjetër, si një bimë, dhe Vedat nuk e kishin kurrë për qëllim vrasjen e bagëtive.
Përgjigjja
Sajana, komentuesi hindu i shekullit të katërmbëdhjetë, e shpjegon ukṣṇaḥ këtu si vṛṣabhān, ‘dema’, që adhuruesit i gatuajnë për Indrën. Wilsoni e përktheu leximin e Sajanës. Griffithi, gati dyzet vjet më vonë, ndryshon nga Sajana vetëm për atë se kush janë ‘pesëmbëdhjetë’; edhe ai ka dema të përgatitur që Indra t’i hajë. Te 10.91.14 fjala qëndron në një listë me kuaj, dema, lopë shterpe dhe desh, të gjitha kafshë të ofruara në zjarr. Librat e ligjit nuk kanë nevojë për hamendje: Apastamba i Bühlerit thotë qartë se mishi i lopëve qumështore dhe i qeve mund të hahet. Shatapatha e Eggelingut ka kaun e gatuar për një mysafir. Dhe Vivekananda, një murg hindu që fliste për traditën e vet, tha se rregullat e vjetra e kërkonin mishin e lopës.
Ku përfundon — Një komentues hindu, katër përkthyes gjatë gati dyzet vjetëve, dhe një mësues hindu i lexojnë të gjithë këto tekste si tekste që flasin për bagëti të ofruara dhe të ngrëna.
Shatapatha Brahmana 3.1.2.21 — kanda 3, adhjaja 1, brahmana 2, kandika 21
“Ai (Adhvarju) pastaj e fut në sallë. Le të mos hajë (mishin) as të lopës, as të kaut; sepse lopa dhe kau pa dyshim e mbajnë gjithçka këtu në tokë. Perënditë thanë: ‘Me të vërtetë, lopa dhe kau e mbajnë gjithçka këtu: ejani, t’u japim lopës dhe kaut çfarëdo fuqie që u përket llojeve të tjera!’ Prandaj u dhanë lopës dhe kaut çfarëdo fuqie që u përkiste llojeve të tjera (të kafshëve); dhe prandaj lopa dhe kau hanë më shumë. Prandaj, nëse dikush do të hante (mishin) e një kau ose të një lope, do të ishte, si të thuash, një ngrënie e gjithçkaje, ose, si të thuash, një shkuarje deri në fund (ose, drejt shkatërrimit). Një i tillë me të vërtetë do të kishte gjasa të lindte (përsëri) si një qenie e çuditshme, (si dikush për të cilin ka) nam të keq, si ‘ai ka nxjerrë një embrion nga një grua’, ‘ai ka bërë një mëkat’; prandaj le të mos hajë (mishin) e lopës dhe të kaut. Megjithatë Jaxhnavalkja tha: ‘Unë, për veten time, e ha, me kusht që të jetë i butë.’”
Cituar për
Vetë Shatapatha e ndalon ngrënien e lopës dhe të kaut, dhe e jep arsyen: ata e mbajnë gjithçka në tokë. Ky është mësimi i vërtetë vedik.
Përgjigjja
Rregulli është i vërtetë, dhe tregohet i plotë më sipër. Jepet në shenjtërimin për ritin Soma, kur njeriu hyn në sallë, ndonëse arsyeja e tij thuhet në terma të përgjithshëm. Dhe i njëjti pasazh mbyllet me Jaxhnavalkjen: “Unë, për veten time, e ha, me kusht që të jetë i butë.” Më vonë në të njëjtin libër (3.4.1.2), gatimi i një kau të madh për një mbret ose një brahman merret si mikpritje e zakonshme.
Ku përfundon — Shatapatha e kufizon mishin e lopës në shenjtërimin Soma, shënon se i urti i saj më i madh e hante, dhe e trajton si ushqim normal për mysafirët.
Manusmriti 5.48 — kapitulli 5, vargu 48
“Mishi nuk mund të merret kurrë pa dëmtuar krijesat e gjalla, dhe dëmtimi i qenieve që ndiejnë është i dëmshëm për (arritjen e) lumturisë qiellore; prandaj le ta shmangë (përdorimin e) mishit.”
Cituar për
Manu u thotë njerëzve ta shmangin mishin, sepse nuk mund të merret pa dëmtim. Ligji hindu e lavdëron vegjetarianin, prandaj mishi ishte gjithmonë vetëm një lëshim.
Përgjigjja
Manu 5.48 e thotë këtë. Por i njëjti kapitull thotë se një njeri i angazhuar në një rit të shenjtë që refuzon mishin bëhet kafshë për njëzet e një lindje. Thotë gjithashtu se therja për flijim “nuk është therje”. Bühleri gjeti një formë më të vjetër të 5.48 te Vasishtha. E mori atë pasazh si të ardhur nga një libër ligjor më i vjetër i shkollës së Manut. Atje vargu mbaron duke thënë se therja në një flijim nuk është therje. Bühleri arriti në përfundimin se fundi i Manut ishte ndryshuar për t’iu përshtatur doktrinës së mosdëmtimit (ahimsa).
Ku përfundon — Manu i mban të dy mësimet krah për krah sepse rregulli po ndryshonte: e lavdëron përmbajtjen, e megjithatë prapë e kërkon mishin në rite.
Swami Vivekananda, "Buddhistic India", Shakespeare Club, Pasadena, 2 shkurt 1900
“Në raste të caktuara ai duhet të flijojë një dem dhe ta hajë. Kjo është e neveritshme tani.”
Cituar për
Ndryshimi ishte rritje morale. Hindusët me të drejtë e vunë ahimsën, mosdëmtimin, mbi flijimet e vjetra. Siç tha Vivekananda, flijimet e lashta kanë ikur, dhe India moderne ndjek pjesën shpirtërore të Vedave.
Përgjigjja
Islami pajtohet se askush nuk është i detyruar të hajë mish, dhe urdhëron mëshirë kur vritet një kafshë. Një hindu që e shmang mishin e lopës nga mirësia nuk bën asgjë që Islami e dënon. Por ta quash ndryshimin rritje morale ka një kosto. Shankara, mësuesi hindu i rreth shekullit të tetë, e mban Vedën të përjetshme. Manu thotë se as Veda, as librat e ligjit nuk duhen vënë në dyshim. E megjithatë Manu e kërkon mishin në rite, dhe sipas rrëfimit të Vivekanandës ceremonitë e vjetra kërkonin që një dem të flijohej dhe të hahej në raste të caktuara. Nëse kjo ishte e gabuar, atëherë mësuesit e mëvonshëm e kanë gjykuar Vedën dhe e kanë gjetur të mangët. Ndalimi i tyre atëherë është gjykimi i tyre, jo i Vedës. Kurani thotë se Allahu (﷾) i vuri kafshët në shërbim të njerëzve që ata të jenë mirënjohës, dhe ai rregull ka qëndruar që kur u shpall.
Ku përfundon — Edhe Islami e nderon mirësinë ndaj kafshëve, por një ndalim që i shfuqizon vetë ritet e Vedës nuk mund ta pretendojë autoritetin e Vedës.
Swami Vivekananda, "Buddhistic India", Shakespeare Club, Pasadena, 2 shkurt 1900
“Në raste të caktuara ai duhet të flijojë një dem dhe ta hajë. Kjo është e neveritshme tani.”
Cituar për
Therja e lopëve i plagos ndjenjat e qindra milionë hindusëve. Po t’i respektonin fqinjët e tyre, myslimanët do ta linin mishin e lopës.
Përgjigjja
Islami nuk e kërkon mishin e lopës. Profeti (ﷺ) e la mënjanë një ushqim të lejuar pa e ndaluar, dhe vetë flijoi desh, prandaj myslimanët mund ta shmangin mishin e lopës aty ku fyen. Ata duhet ta mbajnë ligjin e shtetit ku jetojnë, siç e kërkon Islami. Nuk duhet ta tallin kurrë atë që hindusët e nderojnë. Ajo që respekti nuk mund ta kërkojë është që një mysliman të thotë se Allahu (﷾) e ndaloi atë që e lejoi. Vetë fjalët e Vivekanandës tregojnë se refuzimi i mishit të lopës erdhi më vonë, ndërsa shkrimi mbeti i njëjtë.
Ku përfundon — Myslimanët mund ta nderojnë ndjenjën hindu në praktikë pa e ndryshuar ligjin e Allahut (﷾).
Kurani 6:108 — Sureja El-En'am, ajeti 108
“Mos i shani idhujt që ata i adhurojnë në vend të Allahut, në mënyrë që ata të mos e shajnë Allahun armiqësisht nga padija. Kështu, Ne ia paraqesim të bukura çdo populli veprat e veta. Pastaj, ata do të kthehen te Zoti i tyre, i Cili do t’i lajmërojë për gjithçka që kanë bërë.”
Cituar për
Disa myslimanë, mes tyre edhe sundimtarë, therën lopë për t’i poshtëruar hindusët. Në Indi, mishi i lopës ka qenë një mënyrë për të treguar përbuzje, jo për t’iu bindur Allahut.
Përgjigjja
Kushdo që theri një lopë për t’i plagosur hindusët e shkeli Kuranin; nuk e mbajti. Kurani u ndalon myslimanëve të shajnë atë që të tjerët adhurojnë, që fyerja të mos u kthehet. Thotë se as mishi, as gjaku i një kurbani nuk arrin te Allahu (﷾), vetëm devotshmëria. Një therje që synon të fyejë nuk ka devotshmëri në të. Asnjë mysliman nuk është i detyruar të hajë mish lope, prandaj askush nuk ka nevojë për një lopë për ta mbajtur fenë e tij. Islami i gjykon sundimtarët me ligjin e vet; nuk gjykohet prej tyre.
Ku përfundon — Vrasja e një lope për t’i poshtëruar hindusët ndalohet nga vetë Kurani, prandaj nuk mund t’i ngarkohet Islamit.
Manusmriti 5.48 — kapitulli 5, vargu 48
“Mishi nuk mund të merret kurrë pa dëmtuar krijesat e gjalla, dhe dëmtimi i qenieve që ndiejnë është i dëmshëm për (arritjen e) lumturisë qiellore; prandaj le ta shmangë (përdorimin e) mishit.”
Cituar për
Kurban Bajrami është mizor. Vrasja e mijëra kafshëve në emër të Zotit është dhunë, dhe nuk mund ta kënaqë Atë.
Përgjigjja
Vetë adhurimi vedik ishte ndërtuar mbi flijimin e kafshëve. Manu thotë se i Vetekzistuari i krijoi kafshët për flijim, dhe se therja e tyre në rite e çon edhe therësin edhe kafshën në “një gjendje shumë të bekuar”. Rig Veda e lavdëron Agnin për demat, qetë, lopët shterpe dhe deshtë që i ofrohen atij. Në Islam kurbani është falënderim për ushqimin që dha Allahu (﷾). Kurani thotë se mishi dhe gjaku nuk arrijnë tek Ai; vetëm devotshmëria. Mishi hahet dhe ndahet me të varfrit, dhe kafsha duhet vrarë me thikë të mprehtë dhe t’i kursehet dhimbja e panevojshme.
Ku përfundon — Kurbani është më i vjetër se të dyja: Kurani thotë se Allahu (﷾) i dha çdo populli rite flijimi. Islami shton mëshirën ndaj kafshës dhe ushqim për të varfrit.
Kurani 4:43 — Sureja En-Nisa, ajeti 43
“O besimtarë! Mos u falni kur jeni të dehur, prisni të kthjelloheni e të dini se ç’flisni; as kur jeni të papastër (xhunub) - përveçse nëse jeni duke udhëtuar, derisa të laheni. Dhe, nëse jeni të sëmurë ose gjendeni në rrugë ose keni kryer nevojën natyrore, ose keni bërë marrëdhënie me gra dhe nuk gjeni ujë, atëherë fërkoni fytyrën dhe duart tuaja me dhé të pastër. Allahu, me të vërtetë, është Shlyes dhe Falës i gjynaheve.”
Cituar për
Edhe Islami e ndryshoi ligjin e vet. Në fillim vera vetëm mbahej larg namazit, dhe më vonë u ndalua. Prandaj një rregull hindu që ndryshon me kohën nuk është ndryshe.
Përgjigjja
Hapat e Kuranit për verën erdhën brenda vetë misionit të Profetit (ﷺ), me shpallje, dhe të gjithë drejtoheshin në një drejtim. Para ndalimit përfundimtar ai kishte thënë tashmë se vera sjell “dëme të mëdha (gjynahe)”. Fjala përfundimtare ka qëndruar e pandryshuar për katërmbëdhjetë shekuj. Ndryshimi hindu e përmbysi vetë rregullin: ajo që dikur ishte detyrë në rite tani shmanget. Erdhi gjatë shekujve përmes librave të mëvonshëm të ligjit dhe zakonit, ndërsa vargjet vedike mbetën në Vedë.
Ku përfundon — Një ndalim i shpallur me hapa brenda një misioni nuk është praktikë e një shkrimi e përmbysur nga zakoni i mëvonshëm.
Këndvështrime
Nderimi i lopës
Lopa është e shenjtë. Veda e quan Aditi dhe ndalon dëmtimin e saj. Brahmana e jep arsyen: lopa dhe kau e mbajnë gjithçka. Ajo jep qumësht dhe punë dhe nuk kërkon asgjë në këmbim, dhe përfaqëson ahimsën, që do të thotë mosdëmtimin e qenieve të gjalla. Vetë Krishna ishte bari lopësh, Gopala. Hindusët e çdo shkolle e kanë refuzuar prej kohësh mishin e lopës. Flijimet e vjetra kanë kaluar, dhe hinduizmi modern ndjek pjesën shpirtërore të Vedave.
Nderimi i Vedës për Aditin, rregulli i Shatapathës, dhe praktika hindu sot
Një varg i Rig Vedës e quan lopën Aditi dhe thotë se nuk duhet lënduar.
Kundërpërgjigje
Edhe Islami i nderon bagëtitë: Kurani thotë se te ato ka “shenja për të mësuar prej tyre”. Por e njëjta Vedë thotë se dema gatuhen për Indrën dhe dema, qe dhe lopë shterpe i ofrohen Agnit. Dijetarët Macdonell dhe Keith e lexojnë emrin aghnja si shenjtëri në rritje, jo si ndalim të të gjithë mishit.
Shatapatha Brahmana ia ndalon flijuesit të shenjtëruar të hajë lopë ose ka, sepse ata e mbajnë gjithçka në tokë.
Kundërpërgjigje
Rregulli është i vërtetë. E detyron njeriun që është veçuar për flijimin Soma. Por i njëjti pasazh mbaron me Jaxhnavalkjen që thotë: “Unë, për veten time, e ha, me kusht që të jetë i butë.” Dhe i njëjti libër e trajton gatimin e një kau të madh për një mbret ose një brahman si mikpritje të zakonshme.
Vivekananda tha se hindusët, sado që ndryshojnë, janë një në atë që nuk hanë kurrë mish lope. Dhe tha se flijimet e lashta kanë ikur.
Kundërpërgjigje
Kjo është e vërtetë për hindusët sot, dhe myslimanët duhet ta respektojnë. Por i njëjti folës tha se sipas ceremonive të vjetra një njeri duhej të flijonte një dem dhe ta hante në raste të caktuara. Pra, ndalimi i plotë erdhi pas riteve të Vedës, jo bashkë me to.
Manu i thotë njeriut ta shmangë mishin, sepse mishi nuk mund të merret pa dëmtuar krijesat e gjalla.
Kundërpërgjigje
Manu e thotë këtë. Edhe Islami nuk e detyron askënd të hajë mish, ndonëse askush nuk mund ta quajë të ndaluar (5:87). Por i njëjti kapitull thotë se një njeri i angazhuar në një rit të shenjtë që refuzon mishin bëhet kafshë për njëzet e një lindje. Thotë gjithashtu se therja për flijim “nuk është therje”.
Mbrojtja e lopës është detyrë fetare.
Kundërpërgjigje
Për hindusët sot është detyrë. Myslimanët duhet ta respektojnë këtë, dhe ta mbajnë ligjin e vendit ku jetojnë. Por Manu e rendit vrasjen e një lope si shkelje më të vogël, me një pendesë. Dhe librat e hershëm të ligjit e lejojnë mishin e lopës. Islami nuk e ndalon atë që Allahu (﷾) e ka bërë të lejuar (5:87). Megjithatë, një mysliman është i lirë ta lërë mënjanë mishin e lopës.
Çfarë shënojnë shkrimet
Rig Veda, Shatapatha Brahmana dhe librat e hershëm të ligjit shënojnë bagëti të ofruara, të gatuara dhe të ngrëna. E lejojnë mishin e lopës për mysafirët dhe në rite. Ligji i mëvonshëm e bëri vrasjen e një lope shkelje. Dhe zakoni i mëvonshëm e bëri ngrënien e mishit të lopës të paimagjinueshme.
Rig Veda flet për dema të gatuar për Indrën dhe për dema, qe dhe lopë shterpe të ofruara për Agnin.
Shatapatha Brahmana e trajton gatimin e një kau të madh për një mbret ose një brahman si mikpritje të zakonshme. Dhe shënon se Jaxhnavalkja hante mish lope.
Apastamba dhe Vasishtha e lejojnë mishin e lopëve qumështore dhe të qeve, dhe një ka të gatuar për një mysafir.
Manu e ndëshkon refuzimin e mishit në një rit të shenjtë. Dhe e rendit vrasjen e një lope si shkelje më të vogël, që i kushton njeriut kastën, me një pendesë për ta shlyer.
Një mësues hindu i shquar tha se rregullat e vjetra e detyronin një hindu të mirë të hante mish lope herë pas here. Dhe tha se hindusët tani e shmangin.
Pikëpamja islame
Mishi i lopës është i lejuar sepse Allahu (﷾) e bëri të lejuar, dhe asnjë mysliman nuk mund ta quajë të ndaluar. Asnjë mysliman nuk është i detyruar ta hajë. Myslimanët duhet ta mbajnë ligjin e vendit ku jetojnë, dhe duhet ta respektojnë nderimin e fqinjëve të tyre. Bagëtitë janë një shenjë e Allahut (﷾), kurbani është për devotshmëri dhe për të varfrit, dhe kafshës duhet t’i kursehet vuajtja.
Kurani u ndalon besimtarëve ta bëjnë të ndaluar atë që Allahu (﷾) e ka bërë të lejuar.
Profeti (ﷺ) e la pa ngrënë një ushqim të lejuar pa e quajtur të ndaluar.
Profeti (ﷺ) flijoi lopë për gratë e tij, dhe theri dy desh me duart e veta. Prandaj Kurban Bajrami, festa e kurbanit, nuk ka nevojë për mish lope.
Kurani i nderon bagëtitë si shenjë dhe thotë se vetëm devotshmëria, jo mishi ose gjaku, arrin te Allahu (﷾).
Profeti (ﷺ) urdhëroi mëshirë në therje: një thikë të mprehtë dhe asnjë vuajtje të panevojshme.
Një mysliman duhet t’u bindet atyre që kanë autoritet, përveç rastit kur urdhërohet të bëjë mëkat, prandaj e mban një ligj kundër vrasjes së lopëve.
Kurani e ndalon sharjen e asaj që të tjerët e mbajnë të shenjtë.