Përgjigje e shkurtër
Kurani e urdhëroi martesën, për t'i dhënë fund një zakoni të vjetër arab. Zejneb bint Xhahshi ishte vetë kushërira e Profetit (ﷺ). Ai e kishte njohur gjithë jetën. Vetë ai ia kishte rregulluar martesën me Zejdin, robin e tij të liruar dhe djalin e tij të birësuar. Martesa dështoi dhe Zejdi u nda prej saj. Në Arabi një djalë i birësuar llogaritej si djalë i gjakut, prandaj asnjë burrë nuk mund të martohej me ish-gruan e djalit të tij të birësuar. Kurani i dha fund atij zakoni. I tha Profetit (ﷺ) të martohej me Zejnebin, që besimtarët të mos e hasnin më kurrë atë vështirësi. Ai kishte frikë se çfarë do të thoshin njerëzit. Ajeti madje e qorton për frikën nga njerëzit. Aishja, gruaja e tij, tha se po të kishte fshehur ndonjëherë një ajet, do të ishte ky. Pra Islami mëson se martesa ishte urdhër i Allahut (﷾), dhe se ai e përcolli ashtu si e mori.
Shpjegimi i plotë
Kush ishin Zejnebi dhe Zejdi
Zejneb bint Xhahshi ishte bija e hallës së Profetit (ﷺ), prandaj ai e njihte që kur ishte fëmijë. Zejd ibn Harithe ishte robi i tij i liruar, të cilin e kishte birësuar si djalë. Ishte vetë Profeti (ﷺ) që e kërkoi dorën e Zejnebit në emër të Zejdit. Komentuesit klasikë (dijetarët që e shpjeguan Kuranin) transmetojnë se ajo në fillim nuk ishte e gatshme. Thonë se ajo pranoi pasi zbriti ajeti për bindjen ndaj Allahut (﷾) dhe të Dërguarit të Tij. Martesa zgjati rreth një vit para se të prishej.
Ibn Kethiri shpjegon se Zejneb bint Xhahshi ishte bija e hallës së Profetit (ﷺ), Umejme bint Abdul-Muttalibit. Vetë Profeti e kërkoi për martesë në emër të robit të tij të liruar, Zejd ibn Harithes. Martesa zgjati rreth një vit dhe pastaj u prish, dhe Zejdi erdhi te Profeti të ankohej. Ibn Kethiri mban se ajo që fshehu Profeti ishte se Allahu i kishte thënë se Zejnebi do të ishte gruaja e tij, dhe refuzon të përsërisë transmetime të tjera për ajetin sepse nuk janë të sakta.
“Nuk i takon asnjë besimtari apo besimtareje të vërtetë që, kur Allahu dhe i Dërguari i Tij vendosin për një çështje, ata të kenë të drejtë të zgjedhin në atë çështje të tyren. Kush e kundërshton Allahun dhe të Dërguarin e Tij, ai me siguri ka humbur.”
Zakoni i birësimit në Arabi
Në Arabi një djalë i birësuar merrte emrin e babait që e birësoi dhe llogaritej djali i tij në çdo drejtim. Sahabët, ndjekësit e Profetit (ﷺ), e thërrisnin Zejdin, djalin e tij të birësuar, “Zejdi, biri i Muhamedit”. Kurani i dha fund kësaj. Thotë se djemtë e birësuar nuk janë djem të gjakut. U thotë besimtarëve t'i thërrasin me emrat e etërve të tyre. Thotë gjithashtu se Muhamedi (ﷺ) nuk është babai i askujt prej burrave të tyre.
Abdullah ibn Omeri thotë se ata e thërrisnin Zejd ibn Harithen, robin e liruar të Profetit (ﷺ), “Zejdi, biri i Muhamedit”, derisa zbriti ajeti që u thoshte t'i thërrisnin të birësuarit me emrat e etërve të tyre.
“Allahu nuk i ka dhënë asnjë njeriu dy zemra në kraharor. Ai nuk i konsideron gratë, që ju i ndani si nënat tuaja e as fëmijët tuaj të birësuar nuk i konsideron si bij të vërtetë. Këto janë vetëm fjalë që dalin prej gojës suaj, kurse Allahu thotë të vërtetën dhe udhëzon në rrugë të drejtë.”
“Thërritini të birësuarit sipas etërve të tyre! Kjo është më e drejtë në sytë e Allahut. Në qoftë se nuk e dini emrin e etërve të tyre, konsiderojini ata si vëllezërit tuaj të besimit dhe si të mitur nën tutelën tuaj. Nuk është gjynah nëse gaboni, por është gjynah, kur zemrat tuaja bëjnë faj me qëllim. Allahu është Falës dhe Mëshirëplotë.”
“Muhamedi nuk është babai i askujt prej burrave tuaj, por është i Dërguari i Allahut dhe vula e profetëve; Allahu është i Gjithëdijshëm për çdo gjë.”
Ajeti që e urdhëroi martesën
Kur Zejdi u ankua për martesën e tij, Profeti (ﷺ) i tha ta mbante gruan dhe t'i frikësohej Allahut (﷾). Më vonë Zejdi u nda prej saj. Kurani pastaj thotë se Allahu (﷾) ia dha Zejnebin Profetit (ﷺ) për bashkëshorte. E jep arsyen në të njëjtin ajet: që besimtarëve të mos u ndalohej më kurrë martesa me ish-gratë e djemve të tyre të birësuar. Ajeti pasues shton se nuk ka asnjë faj për Profetin (ﷺ) kur bën atë që Allahu (﷾) e bëri detyrë të tij.
“Ti (o Muhamed) i the atij, që Allahu dhe ti vetë i keni bërë mirësi: “Mbaje gruan tënde dhe frikësoju Allahut!” Në të vërtetë, ti po fsheh në vetvete atë që Allahu do ta nxjerrë në shesh dhe ti po u frikësohesh njerëzve, kur më e drejtë është t’i frikësohesh Allahut. E, pasi Zejdi bashkëjetoi me gruan e vet dhe u nda prej saj, Ne ta dhamë ty për bashkëshorte, në mënyrë që besimtarët të mos ngurrojnë që të martohen me gratë e të birësuarve të tyre, pasi ata ta kenë plotësuar dëshirën e tyre dhe të jenë ndarë. Urdhri i Allahut do të përmbushet detyrimisht.”
“S’ka kurrfarë fajësimi për Profetin, kur bën atë që i ka urdhëruar Allahu. Kështu ka qenë ligji i Allahut edhe për ata (profetë) që kanë qenë më parë, - urdhri i Allahut është vendim i detyruar të ndodhë -,”
Enesi transmeton se Zejd ibn Harithe erdhi te Profeti (ﷺ) duke u ankuar për gruan e tij, dhe Profeti vazhdonte t'i thoshte t'i frikësohej Allahut dhe ta mbante. Aishja tha se po ta kishte fshehur Profeti diçka nga shpallja, do ta kishte fshehur këtë ajet. Zejnebi u thoshte grave të tjera të Profetit se familjet e tyre i kishin martuar, kurse atë e kishte martuar Allahu nga mbi shtatë qiejt. Thabiti shton se 33:37 zbriti për Zejnebin dhe Zejdin.
Profeti (ﷺ) kërkon dorën e Zejnebit për Zejdin
Kushërirën e tij, për robin e tij të liruar dhe djalin e birësuar.
Martesa prishet pas rreth një viti
Ai i thotë Zejdit ta mbajë gruan dhe t’i frikësohet Allahut (﷾).
Zejdi e ndan
Kurani i jep fund zakonit të vjetër
Djemtë e birësuar nuk janë djem nga gjaku.
Allahu (﷾) e bashkon Zejnebin me Profetin (ﷺ) në martesë
Që besimtarët të mos ndalohen më kurrë të martohen me ish-gratë e djemve të birësuar.
Një ajet që do ta kishte fshehur po të mundte
Ajeti e qorton Profetin (ﷺ) për frikën se çfarë do të thoshin njerëzit. Aishja, gruaja e tij, nxori mësimin. Ajo tha se po ta kishte fshehur ndonjëherë diçka që i ishte shpallur, do ta kishte fshehur këtë ajet. Ai e lexoi gjithsesi. Vetë Zejnebi u thoshte grave të tjera se familjet e tyre i kishin martuar, kurse atë e kishte martuar Allahu (﷾) nga mbi shtatë qiejt.
Aishja tha se po ta kishte fshehur Muhamedi (ﷺ) diçka që i ishte shpallur, do ta kishte fshehur ajetin që i thoshte se ai i kishte thënë Zejdit “Mbaje gruan tënde dhe frikësoju Allahut!”, ndërsa fshihte në vetvete atë që Allahu do ta shpallte dhe u frikësohej njerëzve, edhe pse Allahu kishte më shumë të drejtë që t'i frikësohej.
Enesi transmeton se Zejd ibn Harithe erdhi te Profeti (ﷺ) duke u ankuar për gruan e tij, dhe Profeti vazhdonte t'i thoshte t'i frikësohej Allahut dhe ta mbante. Aishja tha se po ta kishte fshehur Profeti diçka nga shpallja, do ta kishte fshehur këtë ajet. Zejnebi u thoshte grave të tjera të Profetit se familjet e tyre i kishin martuar, kurse atë e kishte martuar Allahu nga mbi shtatë qiejt. Thabiti shton se 33:37 zbriti për Zejnebin dhe Zejdin.
“Ti (o Muhamed) i the atij, që Allahu dhe ti vetë i keni bërë mirësi: “Mbaje gruan tënde dhe frikësoju Allahut!” Në të vërtetë, ti po fsheh në vetvete atë që Allahu do ta nxjerrë në shesh dhe ti po u frikësohesh njerëzve, kur më e drejtë është t’i frikësohesh Allahut. E, pasi Zejdi bashkëjetoi me gruan e vet dhe u nda prej saj, Ne ta dhamë ty për bashkëshorte, në mënyrë që besimtarët të mos ngurrojnë që të martohen me gratë e të birësuarve të tyre, pasi ata ta kenë plotësuar dëshirën e tyre dhe të jenë ndarë. Urdhri i Allahut do të përmbushet detyrimisht.”
Çfarë thonë kritikët, dhe përgjigjja
Kurani 4:23 — Sureja En-Nisa, ajeti 23
“Ju ndalohet martesa me nënat tuaja, me bijat tuaja, me motrat tuaja, me hallat tuaja, me tezet tuaja, me bijat e vëllezërve dhe bijat e motrave, me nënat (gratë) që ju kanë dhënë gji, me motrat tuaja, që kanë thithur prej një gjiri, me nënat e grave tuaja, me vajzën e gruas suaj që gjendet nën kujdestarinë tuaj, nëse me atë grua keni pasur marrëdhënie bashkëshortore; e, nëse nuk keni pasur marrëdhënie bashkëshortore, atëherë nuk ka pengesa. Ju ndalohet martesa me gratë e bijve tuaj dhe t’i bashkoni dy motra, përveç rasteve që tashmë kanë kaluar. Pa dyshim, Allahu është Falës dhe Mëshirëplotë.”
Cituar për
Kritikët thonë se Profeti (ﷺ) u martua me vetë nusen e djalit të tij, gjë që asnjë burrë i ndershëm nuk do ta bënte. Shtojnë se ai thjesht e ripërcaktoi kuptimin e ‘djalit’ kur i leverdiste.
Përgjigjja
Kurani vërtet e ndalon martesën me “gratë e bijve tuaj”. Kjo do të thotë djemtë e gjakut. Zejdi ishte djalë i birësuar. Kurani thotë se djemtë e birësuar nuk janë djemtë tuaj, dhe Muhamedi (ﷺ) nuk është babai i askujt prej burrave tuaj. Pra Zejnebi kurrë nuk ishte gruaja e djalit të tij të vërtetë. Arabët e trajtonin djalin e birësuar si djalë të vërtetë, dhe Kurani i dha fund atij zakoni. E përmendi këtë martesë si mënyrën për t'i dhënë fund, që besimtarëve të mos u ndaloheshin më kurrë martesa të tilla. Ajeti 33:37 tregon gjithashtu se Profeti (ﷺ) kishte frikë se çfarë do të thoshin njerëzit. Nuk vepron kështu një njeri që i ndryshon rregullat për vete.
Ku përfundon — Zejdi nuk ishte djali i tij i gjakut, dhe martesa ishte mënyra e Kuranit për t'i dhënë fund zakonit që thoshte se ishte.
Kurani 33:37 — Sureja El-Ahzab, ajeti 37
“Ti (o Muhamed) i the atij, që Allahu dhe ti vetë i keni bërë mirësi: “Mbaje gruan tënde dhe frikësoju Allahut!” Në të vërtetë, ti po fsheh në vetvete atë që Allahu do ta nxjerrë në shesh dhe ti po u frikësohesh njerëzve, kur më e drejtë është t’i frikësohesh Allahut. E, pasi Zejdi bashkëjetoi me gruan e vet dhe u nda prej saj, Ne ta dhamë ty për bashkëshorte, në mënyrë që besimtarët të mos ngurrojnë që të martohen me gratë e të birësuarve të tyre, pasi ata ta kenë plotësuar dëshirën e tyre dhe të jenë ndarë. Urdhri i Allahut do të përmbushet detyrimisht.”
Cituar për
Kritikët e lexojnë “ti po fsheh në vetvete” si një dëshirë të fshehur për Zejnebin. Ata mbështeten te tregime, të shënuara në disa histori dhe komente të hershme, se Profeti (ﷺ) e pa atë dhe u mahnit nga bukuria e saj.
Përgjigjja
Vetë ajeti e emërton atë që ishte fshehur: “atë që Allahu do ta nxjerrë në shesh”. Ajo që Allahu (﷾) nxori në shesh ishte martesa, jo një ndjenjë. Ibn Kethiri, një nga komentuesit më të njohur të Kuranit, shpjegon se Allahu (﷾) i kishte thënë Profetit (ﷺ) se Zejnebi do të ishte gruaja e tij. Ibn Kethiri refuzon të përsërisë tregimet e tjera sepse nuk janë të sakta. Zejnebi ishte gjithashtu kushërira e tij. Ai e kishte njohur gjithë jetën dhe vetë e kishte zgjedhur për Zejdin. Po ta kishte dashur, mund të martohej me të para se ajo të martohej ndonjëherë me Zejdin.
Ku përfundon — Ajeti thotë se gjëja e fshehur ishte ajo që Allahu (﷾) do të shpallte, dhe tregimet pas leximit të kritikëve nuk janë të sakta.
Këndvështrime
Pikëpamja islame
Allahu (﷾) e urdhëroi martesën për të shfuqizuar zakonin që e bënte djalin e birësuar djalë të gjakut. Profeti (ﷺ) iu bind një urdhri nga i cili kishte frikë, dhe e lexoi ajetin që e qortonte. Kjo është sjellja e një të dërguari që përcjell atë që i është dhënë.
Kurani thotë se Allahu (﷾) ia dha Zejnebin Profetit (ﷺ) për bashkëshorte. Arsyeja e dhënë është që besimtarët të mos kishin vështirësi të martoheshin me ish-gratë e djemve të tyre të birësuar.
Kurani e shfuqizoi zakonin arab të trajtimit të djalit të birësuar si djalë të gjakut.
Zejnebi ishte kushërira e Profetit (ﷺ), dhe vetë ai ia kishte rregulluar martesën me Zejdin.
Aishja, gruaja e tij, tha se po të kishte fshehur Profeti (ﷺ) ndonjë ajet, do të kishte fshehur këtë.
Një ajet e qorton Profetin (ﷺ) për frikën nga njerëzit. Kjo tregon se ai e përcolli shpalljen ashtu si e mori, edhe kur ishte e vështirë.
Martesa ishte urdhër nga Allahu (﷾), dhe bindja ndaj tij ishte detyra e Profetit (ﷺ).