Përgjigje e shkurtër
Xhihad do të thotë përpjekje, ose angazhim, në rrugën e Allahut (﷾). Nuk do të thotë ‘luftë e shenjtë’. Fjala arabe për luftën është harb, që është fjalë tjetër. Asnjë shprehje arabe që do të thotë ‘luftë e shenjtë’ nuk gjendet në Kuran ose në thëniet e Profetit (ﷺ). Ai i tha një burri që donte të shkonte të luftonte ta bënte xhihadin e tij duke u shërbyer prindërve. Ai e llogariste xhihad edhe ngritjen e zërit kundër së keqes. Lufta është një formë e xhihadit. Ajo lejohet vetëm brenda kufijve që ka caktuar Allahu (﷾), dhe vetëm një autoritet i ligjshëm mund të shpallë luftë. Askush nuk mund ta marrë ligjin në dorë.
Shpjegimi i plotë
Çfarë do të thotë fjala
Xhihad vjen nga një rrënjë arabe që do të thotë angazhim dhe përpjekje. Kurani e përdor për përpjekje të çdo lloji në rrugën e Allahut (﷾). Pra, lufta e një myslimani kundër të metave të veta, kundër varfërisë ose kundër padrejtësisë mund të jenë të gjitha xhihad. Sureja el-Furkan është një kapitull i shpallur në Mekë, para se lufta të lejohej ndonjëherë. Në të Profetit (ﷺ) i thuhet të përpiqet fort kundër mohuesve “nëpërmjet këtij (Kurani)”, pra me mesazhin e tij. Një ajet tjetër u premton udhëzim të gjithë atyre që përpiqen në rrugën e Allahut (﷾). Një tjetër thotë se kushdo që përpiqet, përpiqet për të mirën e vetes.
“Mos i dëgjo mohuesit, por luftoji ata me forcë nëpërmjet këtij (Kurani).”
“Ata që luftojnë për çështjen Tonë, sigurisht, Ne do t’i udhëzojmë drejt udhëve Tona. Vërtet, Allahu është me punëmirët!”
“Kush përpiqet, përpiqet vetëm për të mirën e vetvetes, se Allahu, në të vërtetë nuk ka nevojë për asgjë.”
“Luftoni në rrugën e Allahut, ashtu si duhet luftuar. Ai ju ka zgjedhur dhe nuk ju ka vënë asnjë barrë në fenë tuaj, fenë e babait tuaj, Ibrahimit. Ai ju ka quajtur ju myslimanë qysh më parë (në Shkrimet e Shenjta) dhe në këtë (Kuran), me qëllim që i Dërguari të jetë dëshmitar mbi ju dhe që ju të jeni dëshmitarë mbi njerëzit e tjerë. Andaj, faleni namazin, jepni zekatin dhe mbështetuni tek Allahu! Ai është Mbrojtësi juaj. Sa Mbrojtës dhe Ndihmës i mrekullueshëm është Ai!”
Xhihadi me fjalët e vetë Profetit (ﷺ)
Profeti (ﷺ) i dha fjalës një kuptim të gjerë. Ai e ktheu në shtëpi një vullnetar që ta bënte xhihadin e tij duke u kujdesur për prindërit. Ai tha se kushdo që përpiqet kundër keqbërësve me gjuhën e tij është besimtar. Ai u tha gjithashtu grave se xhihadi më i mirë për to është një haxh i kryer mirë (haxhi, pelegrinazhi në Mekë).
Abdullah ibn Amri transmeton se një burrë i kërkoi Profetit (ﷺ) leje të shkonte në xhihad. Profeti e pyeti nëse prindërit e tij ishin gjallë. Kur ai tha po, Profeti i tha: atëherë bëje xhihadin tënd duke u shërbyer atyre.
Abdullah ibn Mesudi transmeton se Profeti (ﷺ) tha se çdo profet para tij kishte dishepuj që ndiqnin rrugën e tij; pastaj erdhën pasardhës që thoshin atë që nuk bënin dhe bënin atë që nuk u ishte urdhëruar. Kush përpiqet kundër tyre me dorën e tij është besimtar, kush përpiqet kundër tyre me gjuhën e tij është besimtar, dhe kush përpiqet kundër tyre me zemrën e tij është besimtar.
Aishja transmeton se ajo tha se xhihadi shihej si vepra më e mirë dhe pyeti nëse edhe gratë nuk duhej të luftonin. Profeti (ﷺ) u përgjigj se xhihadi më i mirë për to është një haxh i kryer mirë dhe i pranuar.
| Forma | Çfarë u tha |
|---|---|
| Me Kuranin | Në Mekë, para se të lejohej lufta: përpiqu fort me mesazhin e tij |
| Shërbimi ndaj prindërve | Një vullnetar për betejë u kthye në shtëpi që ta bënte xhihadin e tij duke u shërbyer atyre |
| Ngritja e zërit | Kush përpiqet kundër keqbërësve me gjuhën e tij është besimtar |
| Haxhi | Për gratë, xhihadi më i mirë është një haxh i kryer mirë |
| Lufta | Vetëm brenda kufijve, dhe e shpallur vetëm nga një sundues i ligjshëm |
Nga vjen ‘lufta e shenjtë’
Arabishtja ka fjalën e saj për luftën, harb, dhe Kurani e përdor atë, si te 8:57. Shprehja ‘luftë e shenjtë’ (el-harb el-mukaddese) nuk gjendet askund në Kuran ose në hadith (thëniet dhe veprat e shënuara të Profetit (ﷺ)). Një përkthim i njohur anglisht i Sahih Muslimit 1731 i përkthen urdhrat e Profetit (ﷺ) drejtuar komandantëve të tij si ‘bëni luftë të shenjtë’. Por fjala arabe atje është ugzu, që do të thotë ‘dilni në fushatë’. Fjala ‘e shenjtë’ u shtua nga përkthyesi.
“Nëse ti i ndesh ata në luftë, shpartalloji, që të vënë mend ata që vijnë pas tyre.”
Në këtë përkthim anglisht shumë të përdorur të Sahih Muslimit, urdhri i Profetit (ﷺ) drejtuar komandantëve të tij në hadithin 1731, arabishtja ugzu (dilni në fushatë), përkthehet ‘Make a holy war’ (Bëni luftë të shenjtë). Arabishtja nuk ka asnjë fjalë që do të thotë ‘e shenjtë’.
Burejde transmeton se, kur Profeti (ﷺ) caktonte një komandant, i thoshte t'i frikësohej Allahut dhe të ishte i mirë me njerëzit e tij, të mos vidhte nga plaçka, të mos e shkelte besën, të mos i gjymtonte të vdekurit dhe të mos vriste fëmijë. Para çdo luftimi armikut duhej t'i ofroheshin tri zgjedhje: të pranonte Islamin; nëse jo, të paguante xhizjen, dhe atëherë myslimanët duhej të përmbaheshin prej tyre; dhe vetëm nëse refuzoheshin të dyja, të luftohej.
Si e bënë lajmet ‘xhihadin’ fjalë goje
Në anglisht fjala ka rrëshqitur. Fjalori i Kembrixhit e përkufizon xhihadin së pari si një luftë fetare kundër së keqes në veten ose në shoqëri. Tani ai jep edhe një përdorim të dytë: luftë ose terrorizëm i kryer nga disa ekstremistë myslimanë. Lajmet kanë bërë shumë për ta përhapur këtë përdorim të dytë. Një studim i Universitetit të Kardifit për gazetat britanike nga viti 2000 deri në 2008 gjeti se 36% e lajmeve për myslimanët britanikë ishin për terrorizmin. Emrat që përdoreshin më shpesh për myslimanët britanikë ishin terrorist, ekstremist, islamist, sulmues vetëvrasës dhe militant. Në raportime të tilla ‘xhihad’ u bë një fjalë e shpejtë për një sulm. Ky përdorim është i gabuar dhe i keqinformuar. Ai merr një formë të xhihadit, luftën, i heq kufijtë që Islami i vë dhe ua dorëzon fjalën pikërisht atyre që i shkelin ata kufij.
E përkufizon xhihadin së pari si, në Islam, një luftë fetare kundër së keqes në veten ose në shoqëri. Ai e jep fjalën edhe si të përdorur për luftën ose terrorizmin e kryer nga disa ekstremistë myslimanë kundër njerëzve që ata besojnë se janë kërcënim për fenë e tyre.
Një studim i gazetave kombëtare britanike nga viti 2000 deri në 2008. Ai gjeti se 36% e lajmeve për myslimanët britanikë ishin për terrorizmin ose për luftën kundër terrorit, se emrat që përdoreshin më shpesh në lidhje me myslimanët britanikë ishin terrorist, ekstremist, islamist, sulmues vetëvrasës dhe militant, me shumë pak emra pozitivë si dijetar, dhe se mbiemrat më të zakonshëm ishin radikal, fanatik, fundamentalist, ekstremist dhe militant.
Lufta: e lejuar, por brenda kufijve
Lufta është një formë e xhihadit. Në librat e së drejtës islame, kapitulli i quajtur Libri i Xhihadit është ligji i luftës, dhe është një ligj kufijsh që e ndalon terrorizmin në të gjitha format e tij të shëmtuara. Leja e parë për të luftuar iu dha njerëzve që po sulmoheshin dhe po padrejtësoheshin. Çdo luftë është e lidhur me urdhrin për të mos i kapërcyer kufijtë. Profeti (ﷺ) ndaloi vrasjen e grave dhe të fëmijëve. Ai i tha çdo komandanti të mos e shkelte besën dhe të mos i gjymtonte të vdekurit. Disa njerëz nuk kanë luftuar kundër myslimanëve për shkak të besimit të tyre, as nuk i kanë dëbuar nga shtëpitë e tyre. Ndaj tyre Kurani lejon mirësinë dhe drejtësinë, sepse Allahu (﷾) i do të drejtët. Ligji i plotë i luftës dhe ndalimi i terrorizmit nga Islami paraqiten në faqet e tyre.
“Atyre që janë sulmuar, u lejohet (që të mbrohen), sepse u është bërë padrejtësi dhe, në të vërtetë, Allahu është i Fuqishëm, që t’i ndihmojë”
“Luftoni në rrugën e Allahut ndaj atyre që luftojnë kundër jush, por mos e kaloni kufirin, se Allahu nuk i do ata që e kalojnë kufirin.”
Ibn Omeri transmeton se gjatë njërës nga fushatat e Profetit (ﷺ) u gjet e vrarë një grua, dhe Profeti ndaloi vrasjen e grave dhe të fëmijëve.
Burejde transmeton se, kur Profeti (ﷺ) caktonte një komandant, i thoshte t'i frikësohej Allahut dhe të ishte i mirë me njerëzit e tij, të mos vidhte nga plaçka, të mos e shkelte besën, të mos i gjymtonte të vdekurit dhe të mos vriste fëmijë. Para çdo luftimi armikut duhej t'i ofroheshin tri zgjedhje: të pranonte Islamin; nëse jo, të paguante xhizjen, dhe atëherë myslimanët duhej të përmbaheshin prej tyre; dhe vetëm nëse refuzoheshin të dyja, të luftohej.
“Allahu nuk ju ndalon të silleni mirë dhe të jeni të drejtë ndaj atyre që nuk luftojnë kundër jush për shkak të fesë dhe që nuk ju dëbojnë prej shtëpive tuaja. Me të vërtetë, Allahu i do të drejtët.”
Vetëm nën një autoritet të ligjshëm
Lufta në Islam nuk shpallet nga individë ose grupe. Profeti (ﷺ) e quajti sunduesin një mburojë pas së cilës luftojnë myslimanët. Juristët myslimanë (dijetarët e së drejtës islame) mendojnë se vendimi për të shkuar në luftë i përket sunduesit të ligjshëm. I vetmi përjashtim është mbrojtja kundër një sulmi të papritur kur nuk ka kohë për ta pyetur. Ata mendojnë gjithashtu se gjykimi dhe dënimi i përkasin një gjykate të ligjshme me një gjykatës të kualifikuar. Asnjë individ nuk mund të vendosë kë të vrasë ose të ndëshkojë.
Ebu Hurejra transmeton se Profeti (ﷺ) tha: kush i bindet sunduesit, më bindet mua, dhe kush nuk i bindet atij, nuk më bindet mua. Sunduesi (imami) është mburojë: lufta bëhet pas tij dhe mbrojtja kërkohet nëpërmjet tij. Nëse ai urdhëron devotshmërinë dhe sundon me drejtësi, shpërblehet, dhe nëse jo, barra është mbi të.
Ibn Kudame, jurist hanbelit, mendon se çështja e xhihadit i besohet sunduesit (imamit) dhe gjykimit të tij, dhe se njerëzit duhet t'i binden atij në këtë. Ai bën një përjashtim: nëse një armik sulmon papritur dhe nuk ka kohë për ta pyetur sunduesin, njerëzit mund të mbrohen pa lejen e tij. Ai mendon gjithashtu se një mysliman që hyn në një vend jomysliman me premtim sigurie (eman) nuk mund t'i tradhtojë banorët e tij as t'u marrë pasurinë, sepse siguria u dha me kuptimin se ai nuk do t'i tradhtonte, edhe nëse kjo nuk u tha me fjalë.
Ibn Kudame, jurist hanbelit, mendon se, si rregull, askush nuk mund ta zbatojë një dënim të caktuar (hadd) përveç sunduesit (imamit) ose atij që ai cakton të veprojë në emër të tij. I vetmi përjashtim që lejon është një vendim i vjetër për zotërinë dhe robin e tij, që nuk ka zbatim sot.
Grupet që e keqpërdorin fjalën
Disa grupe të armatosura e kanë vënë fjalën në emrat e tyre. Ndër to janë Xhihadi Islam Egjiptian, Xhihadi Islam Palestinez dhe Unioni i Xhihadit Islam. Britania i ndalon që të treja si organizata terroriste. Ata e kanë gabim që e përdorin fjalën për atë që bëjnë, sepse Islami e ndalon terrorizmin. Profeti (ﷺ) ndaloi vrasjen e grave dhe të fëmijëve. Ai tha se kushdo që ngrihet kundër bashkësisë së tij, duke goditur njëlloj të mirët dhe të këqijtë, nuk ka lidhje me të. Në vitin 2014, më shumë se 120 dijetarë myslimanë i shkruan prijësit të grupit që e quan veten Shteti Islamik. Ndër ta ishte Myftiu i Madh i Egjiptit. Ata i thanë se vrasja e të pafajshmëve është e ndaluar në Islam. Një grup nuk mund ta kthejë në xhihad atë që Islami e ndalon duke i vënë vetes atë emër.
Lista e qeverisë së MB-së e organizatave të ndaluara sipas Ligjit për Terrorizmin 2000. Ajo përfshin Xhihadin Islam Egjiptian dhe Xhihadin Islam Palestinez (të dyja të ndaluara në mars 2001), Unionin e Xhihadit Islam (korrik 2005) dhe Harakat-ul-Jihad-ul-Islami (tetor 2005).
Ibn Omeri transmeton se gjatë njërës nga fushatat e Profetit (ﷺ) u gjet e vrarë një grua, dhe Profeti ndaloi vrasjen e grave dhe të fëmijëve.
Ebu Hurejra transmeton se Profeti (ﷺ) tha: kushdo që sulmon bashkësinë e tij, duke goditur njëlloj të mirët dhe të këqijtë, pa kursyer as besimtarët dhe pa mbajtur besën ndaj atyre që u është dhënë premtimi i sigurisë, nuk ka lidhje me mua dhe unë nuk kam lidhje me të.
Një letër e hapur nga dijetarë, myftinj dhe imamë myslimanë nga e gjithë bota drejtuar prijësit të grupit që e quan veten Shteti Islamik. Ndër nënshkruesit e saj janë Shauki Allam, Myftiu i Madh i Egjiptit, dhe Abdullah bin Bejjah, me dijetarë dhe prijës nga Nigeria, Pakistani, Indonezia dhe Amerika e Veriut. Përmbledhja e saj rendit atë që, sipas saj, është e ndaluar në Islam, ndër të tjera: vrasjen e të pafajshmëve; vrasjen e të dërguarve, pra edhe të gazetarëve dhe punonjësve të ndihmës; shpalljen e njerëzve jomyslimanë, përveç rastit kur ata shpallin hapur mosbesimin; dëmtimin ose keqtrajtimin e të krishterëve ose të çdo ithtari të Librit; detyrimin e njerëzve të ndërrojnë fenë; torturimin e njerëzve; dhe shpërfytyrimin e të vdekurve. Ajo shton se rikthimi i skllavërisë është i ndaluar në Islam, sepse u shfuqizua me konsensus universal, dhe e dënon marrjen prej tij të grave si konkubina si ringjallje të përçarjes dhe të korrupsionit.
Kjo e dëmton Islamin dhe nuk funksionon
Dëmtimi i njerëzve të pafajshëm, qofshin gra, fëmijë ose të tjerë që nuk luftojnë, shkon kundër sheriatit. Ai i jep gjithashtu Islamit një emër të keq, i largon njerëzit që po mendonin të bëheshin myslimanë dhe u jep një armë atyre që e urrejnë Islamin. Ata që e urrejnë Islamin dhe ekstremistët duan të dy që një mysliman të bëhet i dhunshëm, në mënyrë që të fajësohet çdo mysliman: mos bini në kurthin e tyre. Terrori rrallë ka fituar atë për të cilën pretendonte se luftonte. Një mysliman që ndihet i padrejtësuar duhet të ngrejë zërin, të bojkotojë, të protestojë paqësisht, të votojë ose të kandidojë, brenda ligjit, dhe kurrë të mos marrë vetë dhunën në dorë.
Ibn Omeri transmeton se gjatë njërës nga fushatat e Profetit (ﷺ) u gjet e vrarë një grua, dhe Profeti ndaloi vrasjen e grave dhe të fëmijëve.
Rebah ibn Rebiu transmeton se gjatë një fushate Profeti (ﷺ) gjeti njerëz të mbledhur rreth një gruaje që ishte vrarë. Ai tha se ajo nuk ishte nga ata që duhej të luftoheshin. Ai i dërgoi fjalë Halid ibn Velidit, që udhëhiqte pararojën: mos vrit grua as punëtor me mëditje.
Xhabiri transmeton se gjatë një fushate Abdullah ibn Ubejji, një prijës i hipokritëve, kërcënoi se më të nderuarit do t'i dëbonin më të poshtrit nga Medina. Omeri i kërkoi Profetit (ﷺ) leje t'ia priste kokën atij njeriu. Profeti (ﷺ) tha: lëre, që njerëzit të mos thonë se Muhamedi i vret shokët e tij.
Enes ibn Maliku transmeton se Profeti (ﷺ) tha: lehtësojuni njerëzve gjërat dhe mos ua vështirësoni; jepuni lajme të mira dhe mos i largoni.
Emërton ‘ekstremizmin kumulativ’: mënyrën se si një formë ekstremizmi mund të ushqehet nga format e tjera dhe t'i zmadhojë ato. Shkrimtarët e mëvonshëm e përdorin për grupet e ekstremit të djathtë dhe për ekstremistët e dhunshëm që pretendojnë Islamin, secili duke u rritur nga veprimet e tjetrit.
Një studim i 648 grupeve terroriste aktive midis viteve 1968 dhe 2006, nga të cilat 268 kishin përfunduar. Nga ato që përfunduan, 43 për qind u kthyen në procesin politik dhe 40 për qind u përfunduan nga puna e policisë dhe e inteligjencës. Forca ushtarake përfundoi pak, dhe vetëm rreth një në dhjetë fitoi.
Tarik ibn Shihabi transmeton se një burrë e pyeti Profetin (ﷺ), ndërsa ai vinte këmbën në yzengji, se cili xhihad është më i miri. Ai tha: një fjalë e vërtetë e thënë para një sunduesi të padrejtë.
Këndvështrime
Kundërshtimi i zakonshëm: xhihadi është luftë e shenjtë
Shumë kritikë thonë se xhihad do të thotë luftë e shenjtë: një detyrë fetare për të luftuar jobesimtarët derisa të nënshtrohen.
Kritikët thonë se xhihad do të thotë luftë e shenjtë, një detyrë për të luftuar jobesimtarët derisa të nënshtrohen.
Kundërpërgjigje
Kurani e përdor xhihadin për përpjekje të çdo lloji, madje edhe për përpjekjen me vetë Kuranin në Mekë, para se të lejohej ndonjë luftë. Profeti (ﷺ) e quajti xhihad shërbimin ndaj prindërve. Në një përkthim të njohur anglisht, fjala ‘e shenjtë’ u shtua nga përkthyesi. Aty ku xhihadi do të thotë luftë, vendimi i përket sunduesit të ligjshëm. Dhe çdo luftë është e lidhur me urdhrin për të mos i kaluar kufijtë. Pamja e një lufte të shenjtë i detyrohet shumë lajmeve, ku xhihadi u bë një fjalë e shpejtë për terrorizmin. Një studim i Universitetit të Kardifit gjeti se 36% e lajmeve të shtypit britanik për myslimanët britanikë ishin për terrorizmin.
Kritikët tregojnë grupet e armatosura që e quajnë veten ‘Xhihad Islam’ si provë të asaj që do të thotë fjala.
Kundërpërgjigje
Një emër nuk e bën të ligjshëm një akt. Britania i ndalon si grupe terroriste Xhihadin Islam Egjiptian, Xhihadin Islam Palestinez dhe Unionin e Xhihadit Islam, dhe Islami e ndalon atë që bëjnë ata. Profeti (ﷺ) ndaloi vrasjen e grave dhe të fëmijëve. Dhe ai e mohoi këdo që godet njëlloj të mirët dhe të këqijtë. Në vitin 2014, më shumë se 120 dijetarë myslimanë, ndër ta Myftiu i Madh i Egjiptit, shkruan se vrasja e të pafajshmëve është e ndaluar në Islam. Këto grupe e kanë gabim që e përdorin fjalën. Dhe lajmet e kanë gabim që e marrin përdorimin e tyre si kuptimin e saj.
Pikëpamja islame
Xhihad do të thotë përpjekje në rrugën e Allahut (﷾). Ajo mund të jetë kundër të metave të veta, për prindërit, ose kundër keqbërjes me gjuhë. Kur një autoritet i ligjshëm shpall luftë, ajo mund të jetë në betejë, gjithmonë brenda kufijve që ka caktuar Allahu (﷾). Profeti (ﷺ) e lidhi çdo luftë me kufij që asnjë mysliman nuk mund t'i kapërcejë.
Kurani e përdor xhihadin për përpjekje të çdo lloji. Kjo përfshin përpjekjen me vetë Kuranin në Mekë, para se të lejohej ndonjë luftë.
Profeti (ﷺ) e quajti forma të xhihadit shërbimin ndaj prindërve dhe ngritjen e zërit kundër keqbërësve. Ai e quajti një haxh të mirë xhihadin më të mirë për gratë.
Harb është fjala e Kuranit për luftën.
Në një përkthim të njohur anglisht të Sahih Muslimit 1731, fjala ‘e shenjtë’ u shtua nga përkthyesi. Fjala arabe ugzu do të thotë dilni në fushatë.
Leja për të luftuar iu dha atyre që u sulmuan dhe u padrejtësuan. Çdo luftë është e lidhur me urdhrin për të mos i kapërcyer kufijtë.
Profeti (ﷺ) ndaloi vrasjen e grave dhe të fëmijëve, shkeljen e besës dhe gjymtimin e të vdekurve.
Vendimi për të shkuar në luftë i përket sunduesit të ligjshëm, jo individëve ose grupeve. I vetmi përjashtim është mbrojtja kundër një sulmi të papritur.
Grupet që e vënë ‘xhihadin’ në emrat e tyre për akte terrorizmi e keqpërdorin fjalën. Profeti (ﷺ) ndaloi vrasjen e grave dhe të fëmijëve. Dhe ai e mohoi këdo që godet njëlloj të mirët dhe të këqijtë.