Përgjigje e shkurtër
Islami mëson vlera që shumë familje kineze i çmojnë: mirësjelljen ndaj prindërve, dijen, mbajtjen e fjalës, kujdesin për fqinjët, maturinë dhe mirënjohjen. Shumë i njohin nëpërmjet Konfucit, si në rastin e xiao (devotshmërisë birnore). Në Islam secila është urdhër nga Allahu (﷾), i cili i shpërblen ata që e bëjnë me besim (16:97). Islami ndryshon në rrënjë: adhurimi është vetëm i Allahut (﷾). Një mysliman nuk u lutet kurrë të vdekurve, të cilët nuk mund të përgjigjen as të ndihmojnë. Për një prind që vdiq besimtar, ai i lutet Allahut (﷾) për të. Ai nuk i kërkon Allahut (﷾) falje për ata që vdiqën jashtë Islamit (9:113). Ajeti shton: “pasi u është bërë e qartë se ata janë banorë të Xhehenemit”. Ky rregull është për lutjet e tij, jo vendim për dikë. Allahu (﷾) nuk ndëshkon askënd para se të vijë një i dërguar (17:15), dhe nuk i bën padrejtësi askujt (4:40). Ne nuk e shpallim fatin e askujt. Këto vlera tregojnë tek Ai që i dha.
Shpjegimi i plotë
Vlera që vijnë nga Allahu (﷾)
Islami mëson një mënyrë jetese me detyra të qarta: ndaj prindërve, ndaj dijes, ndaj fjalës së dhënë, dhe ndaj familjes dhe fqinjëve. Çdo detyrë vjen nga Allahu (﷾), Krijuesi i Vetëm, i cili e urdhëron. Kurani i premton “jetë të bukur” kujtdo që bën mirë “duke qenë besimtar”. Shumë familje kineze i mbajnë gjithashtu këto vlera, shpesh të mësuara nga mësimi i Konfucit (Kongzi). Kjo faqe i vendos krah për krah. Çdo herë vjen e para mësimi i Islamit, dhe pastaj vlera me të cilën takohet.
“Cilindo mashkull apo femër që kryen vepra të mira, duke qenë besimtar, Ne do ta bëjmë që të kalojë jetë të bukur dhe do ta shpërblejmë sipas veprave më të mira, që ka bërë.”
Prindërit të parët (xiao)
Kurani e vë mirësjelljen ndaj prindërve pranë adhurimit të Allahut (﷾), në një fjali të vetme. Ai ndalon qoftë edhe një fjalë përbuzjeje ndaj tyre në pleqëri. I thotë fëmijës ta falënderojë Allahun (﷾) dhe prindërit e tij bashkë: “Bëhu falënderues ndaj Meje dhe prindërve të tu”. Një burrë e pyeti Profetin (ﷺ) kush e meriton më shumë shoqërinë e tij të mirë. Ai u përgjigj: nëna jote, tri herë, dhe pastaj babai yt. Shumë familje kineze e njohin këtë detyrë si xiao, devotshmëri birnore: dashuria, respekti dhe kujdesi i një fëmije për prindërit e tij. Në Analektet (Lunyu), Konfuci mësonte se mbajtja e prindërve nuk mjafton pa nderim.
“Zoti yt ka urdhëruar, që të mos adhuroni askënd tjetër përveç Atij dhe, që të silleni mirë me prindërit. Nëse njëri prej tyre ose të dy arrijnë pleqërinë te ti, mos u thuaj atyre as “uh!”, mos i kundërshto, por drejtoju atyre me fjalë respekti. Lësho para tyre krahët e përuljes prej mëshirës dhe thuaj: “O Zoti im, mëshiroji ata, ashtu siç më kanë rritur, kur unë isha i vogël!””
“Ne e kemi urdhëruar njeriun që t’i nderojë prindërit e vet. Nëna e ka mbartur atë, duke duruar mundim pas mundimi, e ndarja e tij (nga gjiri) është brenda dy vjetësh. Ne i thamë atij: “Bëhu falënderues ndaj Meje dhe prindërve të tu! Tek Unë do të ktheheni të gjithë”.”
Ebu Hurejra transmeton se një burrë e pyeti Profetin (ﷺ) kush e meriton më shumë shoqërinë e tij të mirë. Profeti tha: nëna jote. Burri pyeti edhe tri herë kush vjen pas dhe përgjigjja ishte nëna jote, pastaj nëna jote, e pastaj babai yt.
“Devotshmëria birnore e sotme do të thotë mbajtja e prindërve. Por edhe qentë dhe kuajt janë të aftë të japin njëfarë mbajtjeje; pa nderim, çfarë e dallon njërën mbajtje nga tjetra?”
Dashuria për dijen
Ajetet e para të Kuranit që zbritën fillojnë me një urdhër: “Lexo”. Ato e lavdërojnë Allahun (﷾), “i Cili, me anë të penës ia mësoi”. Kurani e mëson besimtarin të lutet: “O Zoti im, shtoma dijeninë!” Ai pyet: “A janë të barabartë ata që dinë dhe ata që nuk dinë”? Profeti (ﷺ) tha se kush ndjek një rrugë në kërkim të dijes, Allahu (﷾) ia lehtëson një rrugë drejt Xhenetit. Edhe mësimi i Konfucit e çmon dijen. Thënia e parë e Analekteve pyet: “A nuk është e këndshme të mësosh me këmbëngulje dhe zell të vazhdueshëm?”
“Lexo me emrin e Zotit tënd, i Cili krijoi (gjithçka), e krijoi njeriun nga një droçkë gjaku! Lexo! Zoti yt është Bujari më i madh, i Cili, me anë të penës ia mësoi, ia mësoi njeriut ato që nuk i dinte.”
Aishja përshkruan shpalljen e parë. Në shpellën e Hirasë engjëlli i tha Profetit (ﷺ) të lexonte, dhe tri herë ai u përgjigj se nuk dinte të lexonte, para se t'i jepeshin ajetet e para të sures el-Alak. Hatixheja e çoi te kushëriri i saj Vereka ibn Neufel, një burrë i moshuar dhe i verbër që ishte bërë i krishterë dhe shkruante pjesë të Ungjillit me shkronja hebraike. Vereka tha se ky ishte engjëlli që Zoti ia kishte dërguar Musait, dhe pas pak ditësh vdiq.
“I Lartësuar qoftë Allahu, Sunduesi i Vërtetë! Mos nxito për ta lexuar Kuranin para se të përfundojë shpallja e tij dhe thuaj: “O Zoti im, shtoma dijeninë!””
“A mund të krahasohet ai që falet natën, duke bërë sexhde dhe duke qëndruar në këmbë e që ruhet prej jetës tjetër dhe shpreson në mëshirën e Zotit të tij (me jobesimtarin)?! Thuaj: “A janë të barabartë ata që dinë dhe ata që nuk dinë?! Vetëm mendarët i pranojnë këshillat!””
Ebu Hurejra transmeton një thënie më të gjatë të Profetit (ﷺ) për veprat e mira dhe shpërblimin e tyre. Ndër to: kush ndjek një rrugë në kërkim të dijes, Allahu ia lehtëson një rrugë drejt Xhenetit; dhe kur njerëzit mblidhen në një xhami për të lexuar Kuranin dhe për ta studiuar së bashku, mbi ta zbret qetësia, i mbulon mëshira dhe i rrethojnë engjëjt. Mbyllet: kë e mbajnë prapa veprat e tij, nuk do ta shtyjë përpara prejardhja e tij.
“A nuk është e këndshme të mësosh me këmbëngulje dhe zell të vazhdueshëm?”
Mbajtja e fjalës
Kurani urdhëron: “përmbushni zotimet. Me të vërtetë, për zotimet do të jeni përgjegjës”. Profeti (ﷺ) përmendi tri shenja të hipokritit. Ai gënjen kur flet, i shkel premtimet dhe e tradhton besimin. Ai tha se sinqeriteti të çon te mirësia, dhe mirësia te Xheneti. Edhe në mësimin e Konfucit fjala e njeriut ka rëndësi. Ai tha: “Nuk e di si mund të ecë përpara një njeri pa vërtetësi.”
“Mos iu qasni pasurisë së jetimit, veçse me qëllim të mirë, derisa të arrijë moshën e pjekurisë. Dhe përmbushni zotimet. Me të vërtetë, për zotimet do të jeni përgjegjës.”
Ebu Hurejra transmeton se Profeti (ﷺ) tha se shenjat e hipokritit janë tri: kur flet gënjen, kur jep premtim e shkel dhe kur i besohet tradhton besimin.
Abdullah ibn Mesudi transmeton se Profeti (ﷺ) tha se sinqeriteti të çon te mirësia dhe mirësia te Xheneti, dhe njeriu vazhdon të thotë të vërtetën derisa bëhet i sinqertë. Gënjeshtra të çon te ligësia dhe ligësia te Zjarri, dhe njeriu vazhdon të gënjejë derisa regjistrohet tek Allahu si gënjeshtar.
“Mjeshtri tha: ‘Nuk e di si mund të ecë përpara një njeri pa vërtetësi. Si mund të vihet në lëvizje një qerre e madhe pa traversën ku mbrehen qetë, ose një qerre e vogël pa pajisjen ku mbrehen kuajt?’”
Familja, mysafirët dhe fqinjët
Kurani e lidh adhurimin e Allahut (﷾) me të bërit mirë ndaj të tjerëve. Ai përmend prindërit, të afërmit, jetimët, të varfrit, dhe “fqinjët e afërt dhe të largët”. Profeti (ﷺ) tha se kush beson në Allahun (﷾) dhe në Ditën e Fundit nuk duhet ta dëmtojë fqinjin e tij. Ai duhet gjithashtu ta nderojë mysafirin e tij. Engjëlli Xhibril e nxiste aq shpesh të sillej mirë me fqinjët sa ai mendoi se fqinjët do të bëheshin trashëgimtarë. Edhe mësimi i Konfucit shikon jashtë shtëpisë. Në Analektet ai thotë se një i ri “duhet të jetë i devotshëm ndaj prindërve, dhe jashtë, i respektueshëm ndaj më të moshuarve”. Ai duhet të jetë “i zellshëm dhe i vërtetë”, dhe të “derdhet në dashuri për të gjithë”.
“Adhuroni Allahun dhe mos i shoqëroni Atij asgjë (në adhurim); silluni mirë me prindërit, të afërmit, jetimët, të varfrit, fqinjët e afërt dhe të largët, me atë që keni pranë, me udhëtarin (që ka mbetur ngushtë) dhe me ata që janë robër nën pushtetin tuaj. Në të vërtetë, Allahu nuk i do njerëzit arrogantë e mburravecë;”
Ebu Hurejra transmeton se Profeti (ﷺ) tha: kush beson në Allahun dhe në Ditën e Fundit nuk duhet ta dëmtojë fqinjin e tij, duhet ta nderojë mysafirin e tij dhe duhet të flasë mirë ose të heshtë.
Ebu Shurejhi transmeton se Profeti (ﷺ) tha: kush beson në Allahun dhe në Ditën e Fundit duhet të jetë bujar me fqinjin e tij dhe bujar me mysafirin e tij.
Aishja transmeton se Profeti (ﷺ) tha se engjëlli Xhibril vazhdonte ta nxiste të silleshin mirë me fqinjët, aq shpesh sa ai mendoi se Xhibrili do t'i bënte fqinjët trashëgimtarë.
“Mjeshtri tha: ‘Një i ri, kur është në shtëpi, duhet të jetë i devotshëm ndaj prindërve, dhe jashtë, i respektueshëm ndaj më të moshuarve. Ai duhet të jetë i zellshëm dhe i vërtetë. Duhet të derdhet në dashuri për të gjithë dhe të kërkojë miqësinë e të mirëve. Kur ka kohë dhe mundësi, pasi t'i ketë kryer këto gjëra, duhet t'i përdorë në studime të kulturës.’”
Maturi, jo shpërdorim
Kurani thotë: “Hani e pini, por mos e teproni, se Ai nuk i do ata që e teprojnë.” Ai lavdëron ata që nuk shpenzojnë as me tepri, as me koprraci, por “i përmbahen të mesmes” midis të dyjave. Paralajmëron kundër dorës së shtrënguar dhe kundër të qenit dorëshpuar. Edhe në mësimin e Konfucit përmbajtja ka vendin e vet. I pyetur çfarë vjen e para në ceremoni, ai tha: “Në ceremonitë festive, është më mirë të jesh i kursyer se sa i shkapërderdhur.” Edhe Tao Te Ching (Daodejing) e çmon përmbajtjen. Nga “tri gjëra të çmuara” të tij, e dyta është “kursimi”, domethënë ekonomia.
“Hani e pini, por mos e teproni, se Ai nuk i do ata që e teprojnë.”
“dhe ata që, kur shpenzojnë, nuk janë as dorëshpuar, as dorështrënguar, por i përmbahen të mesmes;”
“Mos e shtrëngo dorën, as mos u bëj dorëshpuar e të mbetesh i qortuar dhe i mjerë.”
“Në ceremonitë festive, është më mirë të jesh i kursyer se sa i shkapërderdhur.”
“Por unë kam tri gjëra të çmuara që i vlerësoj dhe i mbaj fort. E para është butësia; e dyta është kursimi; dhe e treta është të tërhiqesh nga marrja e përparësisë para të tjerëve.”
Mirënjohja
Kurani thotë: “Ushqehuni me gjërat e lejuara dhe të mira që jua ka dhënë Allahu dhe falënderoni për mirësitë e Allahut”. Profeti (ﷺ) e mësoi një djalë nën kujdesin e tij të përmendte emrin e Allahut (﷾) para se të hante. Falënderimi u detyrohet edhe njerëzve: Kurani e lidh falënderimin për Allahun (﷾) me falënderimin për prindërit. Konfuci mësonte se mirësia duhet shpaguar. Ai tha: “shpaguajeni mirësinë me mirësi.”
“Ushqehuni me gjërat e lejuara dhe të mira që jua ka dhënë Allahu dhe falënderoni për mirësitë e Allahut, nëse vërtet e adhuroni Atë.”
Omer ibn Ebi Seleme transmeton se, si djalë nën kujdesin e Profetit (ﷺ), dora e tij endej nëpër pjatë ndërsa hante. Profeti (ﷺ) i tha të përmendte emrin e Allahut, të hante me dorën e djathtë dhe të hante nga pjesa e pjatës më afër tij. Ai thotë se këtë e ruajti që atëherë e tutje.
“Ne e kemi urdhëruar njeriun që t’i nderojë prindërit e vet. Nëna e ka mbartur atë, duke duruar mundim pas mundimi, e ndarja e tij (nga gjiri) është brenda dy vjetësh. Ne i thamë atij: “Bëhu falënderues ndaj Meje dhe prindërve të tu! Tek Unë do të ktheheni të gjithë”.”
“Dikush tha: ‘Çfarë thoni për parimin që dëmi duhet shpaguar me mirësi?’ Mjeshtri tha: ‘Me çfarë do ta shpaguani atëherë mirësinë? Shpaguajeni dëmin me drejtësi, dhe shpaguajeni mirësinë me mirësi.’”
| Vlera | Në Islam | Në mësimin e Konfucit |
|---|---|---|
| Prindërit të parët | Mirësia ndaj prindërve vjen menjëherë pas adhurimit të Allahut (﷾). | Xiao: mbajtja e prindërve nuk mjafton pa nderim. |
| Dija | Fjala e parë e shpallur ishte “Lexo”. Ata që dinë dhe ata që nuk dinë nuk janë të barabartë. | Analektet hapen me kënaqësinë e të mësuarit. |
| Mbajtja e fjalës | Përmbush çdo zotim. Thyerja e premtimeve është shenjë e hipokritit. | Një njeri pa vërtetësi nuk mund të ecë përpara. |
| Familja dhe fqinjët | Bëju mirë prindërve, të afërmve dhe fqinjëve, dhe nderoje mysafirin. | I devotshëm në shtëpi, i respektueshëm jashtë, dhe plot dashuri për të gjithë. |
| Mesatarja | Mos e tepro, dhe mbaj një ekuilibër të drejtë në shpenzime. | Në ceremoni, më mirë i kursyer se i shkapërderdhur. |
| Mirënjohja | Ji mirënjohës për mirësitë e Allahut (﷾), dhe ndaj prindërve. | Shpaguaje mirësinë me mirësi. |
Në Islam çdo vlerë është urdhër nga Allahu (﷾), dhe adhurimi i shkon vetëm Atij.
Ku ndryshon Islami: adhurimi është vetëm për Allahun (﷾)
Islami ndryshon në rrënjë, dhe kjo ka më shumë rëndësi. Çdo vlerë më lart ka rrënjë në adhurimin e Krijuesit të Vetëm. Lutja, flijimet dhe përkulja në adhurim shkojnë vetëm tek Allahu (﷾). Kurani thotë: “mos iu lutni askujt krahas Allahut”, dhe “bëni sexhde për Allahun i Cili i ka krijuar ato”. Pra, përkulja deri në tokë është vetëm për Allahun (﷾), me çfarëdo emri që t'i jepet. Për ata që thirren krahas Tij, ai thotë se ata “nuk do t’ju përgjigjeshin”. Pra, të vdekurit nuk mund t'u përgjigjen as t'i ndihmojnë ata që i thërrasin. Për një prind që vdiq besimtar, një mysliman i lutet Allahut (﷾): “O Zoti im, mëshiroji ata”. Ajo lutje e arrin prindin. Veprat e njeriut marrin fund me vdekjen, përveç sadakasë së vazhdueshme, dijes së dobishme dhe një fëmije të mirë që lutet për të. Një mysliman nuk i kërkon Allahut (﷾) falje për ata që vdiqën jashtë Islamit. Ajeti i Kuranit për këtë e jep kushtin e vet: “pasi u është bërë e qartë se ata janë banorë të Xhehenemit”. Ky rregull është për lutjet e tij, jo vendim për dikë. Allahu (﷾) nuk ndëshkon askënd derisa të ketë ardhur një i dërguar për t'i paralajmëruar, dhe nuk i bën padrejtësi askujt. Ne nuk e shpallim fatin e askujt; ai i përket vetëm Allahut (﷾). Dhe një mysliman nuk tallet kurrë me të parët, tempullin apo altarin familjar të askujt. Faqja “Si duhet t'i nderojmë të parët tanë?” thotë më shumë.
“Xhamitë i janë kushtuar vetëm Allahut, prandaj mos iu lutni askujt krahas Allahut!”
“Ndër shenjat e Tij janë nata dhe dita, si dhe Dielli dhe Hëna. Mos bëni sexhde as për Diellin, as për Hënën, por, nëse jeni adhurues të Atij, bëni sexhde për Allahun i Cili i ka krijuar ato!”
“Thuaj: “Në të vërtetë, namazi im, kurbani im, jeta ime dhe vdekja ime, i përkasin vetëm Allahut, Zotit të botëve. Ai nuk ka asnjë ortak. Kështu jam urdhëruar dhe unë jam i pari që i nënshtrohem Atij”.”
“Nëse ju u luteni atyre, ata nuk e dëgjojnë lutjen tuaj, por edhe sikur ta dëgjonin, nuk do t’ju përgjigjeshin. Në Ditën e Kiametit, ata do ta mohojnë adhurimin që u bënit atyre. Askush nuk mund të të njoftojë ty (o Muhamed) ashtu si Ai që është i Gjithëdijshëm.”
“Zoti yt ka urdhëruar, që të mos adhuroni askënd tjetër përveç Atij dhe, që të silleni mirë me prindërit. Nëse njëri prej tyre ose të dy arrijnë pleqërinë te ti, mos u thuaj atyre as “uh!”, mos i kundërshto, por drejtoju atyre me fjalë respekti. Lësho para tyre krahët e përuljes prej mëshirës dhe thuaj: “O Zoti im, mëshiroji ata, ashtu siç më kanë rritur, kur unë isha i vogël!””
Ebu Hurejra transmeton se Profeti (ﷺ) tha se kur njeriu vdes, veprat e tij marrin fund përveç tri: sadakaja e vazhdueshme, dija nga e cila njerëzit përfitojnë, dhe një fëmijë i mirë që lutet për të.
“Nuk i takon të Dërguarit dhe besimtarëve që të kërkojnë falje për idhujtarët, qofshin këta edhe të afërmit e tyre, pasi u është bërë e qartë se ata janë banorë të Xhehenemit.”
“Kush zgjedh rrugën e drejtë, e ka për veten e vet e kush i largohet asaj, i largohet në dëm të vetvetes dhe askush nuk e merr të keqen e tjetërkujt. Ne nuk dënojmë asnjë popull, para se të çojmë të dërguar!”
“Vërtet, Allahu nuk dëmton askënd asnjë grimë, por, nëse (dikush) bën mirësi, Allahu ia shumëfishon atë dhe i jep shpërblim të madh.”
“Mos i shani idhujt që ata i adhurojnë në vend të Allahut, në mënyrë që ata të mos e shajnë Allahun armiqësisht nga padija. Kështu, Ne ia paraqesim të bukura çdo populli veprat e veta. Pastaj, ata do të kthehen te Zoti i tyre, i Cili do t’i lajmërojë për gjithçka që kanë bërë.”
Ai që i dha këto vlera
Vlerat sipas të cilave jetoni tashmë tregojnë tek Ai që i dha. Islami është një mënyrë e plotë jetese (din): besimi, adhurimi, familja dhe karakteri bashkë. Kurani thotë: “Sot jua përsosa fenë tuaj”. Ai i thërret besimtarët: “Pranojeni Islamin me të gjitha rregullat e tij”. Mesazhi i tij ishte gjithmonë për çdo popull: “O njerëz, unë jam i Dërguari i Allahut për të gjithë ju”. Kurani kërkon të provohet: nëse dyshoni në të, “hartoni një sure të ngjashme me atë”, domethënë një kapitull si ai. Ai e quan Muhamedin (ﷺ) vulën e profetëve, të fundit prej tyre. Nëse jetoni sipas mësimit të Konfucit, lexoni më tej “Unë ndjek mësimin e Konfucit: pse ta shqyrtoj Islamin?” Nëse jeni taoist, lexoni “Jam taoist: pse ta shqyrtoj Islamin?” Nëse nuk keni fe, lexoni “Jam kinez dhe nuk kam fe: pse ta shqyrtoj Islamin?” Faqja “Çfarë është Islami?” i tregon të gjitha në një vend.
“Sot jua përsosa fenë tuaj, e plotësova dhuntinë Time ndaj jush dhe zgjodha që Islami të jetë feja juaj.”
“O besimtarë! Pranojeni Islamin me të gjitha rregullat e tij dhe mos shkoni gjurmëve të djallit, se ai është armiku juaj i përbetuar.”
“Thuaj (o Muhamed): “O njerëz, unë jam i Dërguari i Allahut për të gjithë ju, i Atij që i përket sundimi i qiejve dhe i Tokës. Nuk ka zot tjetër të vërtetë veç Atij; Ai jep jetë dhe vdekje, prandaj besoni në Allahun dhe në të Dërguarin e Tij, Profetin që nuk di shkrim e lexim e që beson në Allahun dhe Fjalët e Tij! Shkoni pas tij, që të jeni në rrugën e drejtë!””
“Nëse ju dyshoni në atë që ia kemi zbritur robit tonë (Muhamedit a.s.), atëherë hartoni një sure të ngjashme me atë që ia kemi shpallur atij! Thirrni në ndihmë edhe dëshmitarët tuaj (që i adhuroni) në vend të Allahut, nëse jeni të sinqertë.”
“Muhamedi nuk është babai i askujt prej burrave tuaj, por është i Dërguari i Allahut dhe vula e profetëve; Allahu është i Gjithëdijshëm për çdo gjë.”
Pikë për pikë
Analektet 1.6 — libri 1, kapitulli 6
“Mjeshtri tha: ‘Një i ri, kur është në shtëpi, duhet të jetë i devotshëm ndaj prindërve, dhe jashtë, i respektueshëm ndaj më të moshuarve. Ai duhet të jetë i zellshëm dhe i vërtetë. Duhet të derdhet në dashuri për të gjithë dhe të kërkojë miqësinë e të mirëve. Kur ka kohë dhe mundësi, pasi t'i ketë kryer këto gjëra, duhet t'i përdorë në studime të kulturës.’”
Cituar për
Konfuci i mësoi tashmë të gjitha këto. Pse do të më duhej Islami?
Përgjigjja
Islami nuk ju kërkon të ndaloni së nderuari prindërit tuaj apo së mbajturi fjalën. Ai i mëson këto si urdhra nga Ai që ju krijoi, dhe Ai i shpërblen ata që i bëjnë me besim (16:97). Menci thotë se Qielli nuk flet (5A.5); Islami mëson se Allahu (﷾) ka folur, në një Libër. I pyetur për vdekjen, Konfuci e ktheu pyetjen te jeta (11.11). Kurani i përgjigjet (3:185), dhe kërkon të provohet (2:23).
Ku përfundon — Vlerat e përbashkëta janë një pikë takimi. Islami mëson se Allahu (﷾) ka folur: Ai thotë kush na krijoi, si ta adhurojmë dhe çfarë vjen pas vdekjes.
Kurani 9:113 — Sureja Et-Teube, ajeti 113
“Nuk i takon të Dërguarit dhe besimtarëve që të kërkojnë falje për idhujtarët, qofshin këta edhe të afërmit e tyre, pasi u është bërë e qartë se ata janë banorë të Xhehenemit.”
Cituar për
Pra, feja juaj thotë se gjyshërit e mi janë të humbur.
Përgjigjja
Për ata që vdiqën jashtë Islamit, një mysliman nuk i kërkon Allahut (﷾) falje (9:113). Ky është një rregull për lutjet e tij. Nuk është vendim për gjyshërit tuaj. Ajeti e jep kushtin e vet: “pasi u është bërë e qartë se ata janë banorë të Xhehenemit”. Kurani thotë gjithashtu se Allahu (﷾) nuk dënon asnjë popull “para se të çojmë të dërguar” (17:15). Ai “nuk dëmton askënd asnjë grimë” (4:40). Ne nuk e shpallim fatin e askujt; ai i përket vetëm Allahut (﷾).
Ku përfundon — Islami e thotë hapur rregullin e tij për lutjen, dhe fatin e secilit ia lë një Allahu (﷾) që nuk i bën padrejtësi askujt.
Kurani 2:256 — Sureja El-Bekare, ajeti 256
“S’ka detyrim në fe, sepse tashmë është dalluar e drejta nga e shtrembra! Ai që mohon idhujt (dhe gjithçka që adhurohet në vend të Allahut) dhe beson në Allahun, ka siguruar lidhjen më të fortë, e cila nuk këputet kurrë. Allahu dëgjon dhe di gjithçka.”
Cituar për
A po përpiqesh të më konvertosh?
Përgjigjja
Jo. Kjo faqe ju njeh me Islamin në një bisedë miqësore, ashtu si një mik ndan diçka të mirë. Nuk është debat. Askush nuk mund ta bëjë tjetrin të besojë: Kurani i thotë edhe Profetit (ﷺ) se Allahu (﷾) udhëzon kë të dojë. Thotë gjithashtu: “S’ka detyrim në fe”. Pra, zgjedhja është e juaja. Nëse vendosni se Islami nuk është për ju, përgjigjja e Kuranit është: “Ju keni fenë tuaj, ndërsa unë kam fenë time”. Dhe miqësia mbetet.
Ku përfundon — Faqja e ndan Islamin dhe nuk i bën presion askujt. Zgjedhja është e lexuesit, dhe miqësia mbetet.
Kurani 31:15 — Sureja Llukman, ajeti 15
“Nëse ata orvaten, që të më shoqërosh Mua (në adhurim) diçka, për të cilën ti nuk ke dijeni, mos i dëgjo, por sillu mirë me ata në këtë jetë dhe ndiq rrugën e atij që drejtohet tek Unë me devotshmëri; pastaj, tek Unë do të ktheheni dhe Unë do t’ju lajmëroj për atë që keni bërë.”
Cituar për
Nëse do të bëhesha mysliman, a do të më duhej të largohesha nga familja ime?
Përgjigjja
Jo. Kurani thotë se, nëse prindërit e nxisin fëmijën të adhurojë të tjerë krahas Allahut (﷾), ai nuk duhet t'u bindet në këtë. Megjithatë Kurani i thotë: “sillu mirë me ata në këtë jetë”. Ndër veprat më të mira të mirësisë është t'i mbash lidhjet me njerëzit që i donte babai yt, pasi ai të ketë ikur.
Ku përfundon — Islami e mban familjen bashkë. Vetëm adhurimi kthehet vetëm tek Allahu (﷾).
Këndvështrime
Konfucian: vlerat mjaftojnë
Një lexues që jeton sipas mësimit të Konfucit mund të thotë se këto vlera e bëjnë tashmë njeriun të mirë dhe familjen të mirë. Pra, thonë ata, Islami nuk nevojitet.
Konfuci i mësonte këto vlera, dhe Menci (Mengzi) thotë se ato janë në natyrën tonë, se “nuk na futen nga jashtë”. Pra, një familje e mirë nuk ka nevojë për Islamin.
Kundërpërgjigje
Islami mëson se kjo natyrë është vetë vepër e Allahut (﷾): “natyrën fillestare, në të cilën Allahu i ka krijuar njerëzit” (30:30). Por një natyrë nuk i shpjegon urdhrat e Krijuesit të saj, dhe Menci thotë se Qielli nuk flet (5A.5). Islami mëson se Allahu (﷾) ka folur, me fjalë, nëpërmjet të dërguarve të Tij. Ai i urdhëron këto detyra dhe i shpërblen ata që i bëjnë me besim (16:97). I pyetur për vdekjen, Konfuci tha: “Kur nuk e njihni jetën, si mund të dini për vdekjen?” Kurani përgjigjet: çdo shpirt do ta shijojë vdekjen, dhe të gjithë do të shpërblehen plotësisht në Ditën e Gjykimit (3:185). Ai kërkon të provohet (2:23).
Prindërve duhet t'u shërbehet në jetë, dhe të varrosen e t'u bëhen flijime pas vdekjes, sipas mirësjelljes.
Kundërpërgjigje
Islami urdhëron kujdes për prindërit në jetë dhe një varrim të denjë. Ai nuk u bën atyre flijime, sepse flijimi është vetëm për Allahun (﷾) (6:162; 1:5). Për një prind që vdiq besimtar, ai jep në vend të kësaj lutjen drejtuar Allahut (﷾).
Tradita kineze: ritet familjare
Disa familje i nderojnë prindërit dhe të parët e tyre me rite në shtëpi dhe te varret. Ata e shohin lënien e këtyre riteve si mospërmbushje detyre.
Lënia e riteve të familjes do t'i çnderonte prindërit dhe të parët e mi.
Kundërpërgjigje
Islami urdhëron mirësjellje ndaj prindërve edhe kur ata nuk janë myslimanë (31:15). Një mysliman i nderon me kujdes ndërsa jetojnë, dhe duke ruajtur lidhjet e tyre pasi të kenë ikur. Ajo që ndryshon është adhurimi, i cili shkon vetëm tek Allahu (﷾) (17:23).
Islami thotë se gjyshërit e mi janë në xhehenem.
Kundërpërgjigje
Një mysliman nuk i kërkon Allahut (﷾) falje për ata që vdiqën jashtë Islamit. Ajeti e jep kushtin e vet: “pasi u është bërë e qartë se ata janë banorë të Xhehenemit” (9:113). Ky rregull është për lutjet e tij, jo vendim për dikë. Allahu (﷾) nuk ndëshkon askënd para se të vijë një i dërguar (17:15), nuk i bën padrejtësi askujt (4:40), dhe ne nuk e shpallim fatin e askujt.
Një lexues skeptik: kjo është rekrutim
Disa lexues dyshojnë se fjalët për vlerat e përbashkëta janë vetëm një mënyrë e sjellshme për të fituar të konvertuar.
Të tregosh vlerat e përbashkëta është thjesht një mënyrë për të rekrutuar.
Kundërpërgjigje
Jo: kjo faqe ju njeh me Islamin në një bisedë miqësore, jo në një debat, dhe e thotë hapur ku ndryshon Islami. Vetëm Allahu (﷾) udhëzon (28:56), dhe nuk ka detyrim në fe (2:256), kështu që zgjedhja është e juaja. Nëse është jo: “Ju keni fenë tuaj, ndërsa unë kam fenë time” (109:6), dhe miqësia mbetet.
Budist: trajtoji të tjerët si veten
Budizmi kinez mëson dhembshuri për çdo qenie të gjallë: të gjithë i frikësohen dhimbjes dhe vdekjes, prandaj trajtoji të tjerët si veten.
Të gjithë dridhen para shkopit, të gjithë i frikësohen vdekjes; duke i trajtuar të tjerët si veten, as mos vrit, as mos nxit të vritet.
Kundërpërgjigje
Islami mëson të njëjtin kujdes: Profeti (ﷺ) tha se askush prej jush nuk ka besim derisa t'i dëshirojë vëllait të tij atë që dëshiron për vete. Ai shton Atë që i dha jetë çdo krijese, dhe tek i cili kthehen të gjithë.
Taoist: butësia, kursimi dhe përulësia
Tao Te Ching përmend tri thesare: butësinë, kursimin dhe mosshtyrjen e vetes përpara. Shumë kinezë i shohin këto si zemrën e një jete të mirë.
Unë kam tri gjëra të çmuara: butësinë, kursimin dhe tërheqjen nga marrja e përparësisë para të tjerëve.
Kundërpërgjigje
Islami i çmon të treja. Profeti (ﷺ) tha se Allahu (﷾) është i butë dhe e do butësinë. Kurani lavdëron ata që shpenzojnë pa tepri dhe pa koprraci. Ai lavdëron robërit e të Gjithëmëshirshmit që ecin nëpër tokë me përulësi. Dhe shton Atë, robërit e të Cilit janë ata.
Pikëpamja islame
Islami i mëson këto vlera si urdhra të Allahut (﷾), dhe Ai i shpërblen ata që i mbajnë me besim. Adhurimi i përket vetëm Allahut (﷾), dhe fati i çdo njeriu është i Tij për ta gjykuar.
Kurani urdhëron mirësjellje ndaj prindërve pranë adhurimit vetëm të Allahut (﷾). Ai e mëson fëmijën t'i lutet Allahut (﷾) për ta.
Dija, mbajtja e fjalës, kujdesi për fqinjët, maturia dhe mirënjohja urdhërohen në Kuran dhe në mësimin e Profetit (ﷺ).
Allahu (﷾) e shpërblen këdo që bën mirë dhe ka besim.
Lutja, ofertimet dhe përkulja në adhurim i takojnë vetëm Allahut (﷾); ata që thirren në vend të Tij nuk mund të përgjigjen as të ndihmojnë.
Një mysliman nuk i kërkon Allahut (﷾) falje për ata që vdiqën jashtë Islamit. Kushti i ajetit është “pasi u është bërë e qartë se ata janë banorë të Xhehenemit” (9:113). Askush nuk ndëshkohet para se t'i arrijë një i dërguar (17:15), Allahu (﷾) nuk është kurrë i padrejtë (4:40), dhe ne nuk e shpallim fatin e askujt.