Jam kinez dhe nuk kam fe: pse ta shqyrtoj Islamin?

Më 2023 Qendra Kërkimore Pew, një organizatë kërkimore, botoi një raport për fenë në Kinën kontinentale. Ndër anketa të tjera, ai u mbështet në Anketën e Përgjithshme Sociale Kineze (CGSS) të vitit 2018, një anketë e madhe e të rriturve atje. Në atë anketë, vetëm 10% e të rriturve u identifikuan me ndonjë fe. E megjithatë tri të katërtat kishin vizituar varrin e një pjesëtari të familjes të paktën një herë gjatë vitit të kaluar. Dhe 24% kishin vizituar një vend, zakonisht një tempull ose faltore, gjatë vitit të kaluar për t'u lutur për pasuri ose fat të mirë. Këto shifra tregojnë se ‘nuk kam fe’ dhe zakonet familjare shpesh shkojnë bashkë.

Një familje që pastron një varr po kujton dikë që e donte. Vizita ngre gjithashtu një pyetje. Ku është ai njeri tani? Dikush që lutet në një tempull për fat të mirë po kërkon ndihmë. Kjo ngre një pyetje të dytë. Kush e dëgjon lutjen, dhe kush vendos çfarë vjen? Pas të dyjave qëndron një pyetje e tretë. Nëse çdo jetë mbaron, për çfarë është një jetë? Këto nuk janë pyetje vetëm për njerëzit fetarë. Çdo njeri që mendon i has, shpesh në një varrim apo në një vit të vështirë. Të thuash ‘nuk kam fe’ nuk u përgjigjet atyre. I lë të hapura. Islami thotë se ato kanë përgjigje, dhe se përgjigjet mund të provohen.

Shumë njerëz e quajnë veten praktikë. Ata u besojnë asaj që funksionon dhe asaj që mund të verifikohet. Ky është një rregull i mirë, dhe Islami kërkon të gjykohet me të. Një njeri praktik nuk e hedh poshtë një pohim pa e dëgjuar. Ai i peshon arsyet. Tri vija arsyetimi tregojnë nga një Krijues i botës. Çdo gjë në univers varet nga diçka tjetër. Provat tregojnë nga një fillim: universi po zgjerohet nga një gjendje e hershme e nxehtë dhe e dendur. Dhe ai ka një rend që mendja jonë mund ta lexojë. Faqet “A mund ta dimë nëse Allahu ekziston?” dhe “Pse ka diçka në vend që të mos ketë asgjë?” i peshojnë këto arsye. Kurani pyet të njëjtën gjë: “A mos vallë, ata janë krijuar nga hiçi apo mos janë ata krijues të vetvetes?!” (52:35). Një Krijues i urtë që krijoi qenie të afta të pyesin pse janë këtu do të pritej t'u përgjigjej. Kjo është pritje, jo provë. Por e bën çdo mesazh që pretendon se është i Tiji të vlejë për t'u provuar.

Përgjigjja e Islamit është se një Allah (﷾) i vetëm e dëgjon çdo lutje. Ai thotë: “i përgjigjem lutjeve të lutësit, kur ai më lutet Mua” (2:186). Nuk nevojitet asnjë tempull apo ndërmjetës. Një njeri mund ta thërrasë Atë në kinezisht, në çdo orë, me fjalët e veta. Vetëm Allahu (﷾) e di atë që është e fshehtë, madje edhe atë që vjen (27:65). Prandaj Islami çdo lutje për ndihmë ia drejton vetëm Atij: “Vetëm Ty të adhurojmë dhe vetëm prej Teje ndihmë kërkojmë” (1:5). Për ata që thirren në vend të Tij, Kurani thotë: “edhe sikur ta dëgjonin, nuk do t’ju përgjigjeshin” (35:14). Dhe thotë: “Allahu i mjafton kujtdo që mbështetet tek Ai” (65:3).

Islami mëson se çdo njeri jeton një jetë në tokë. Allahu (﷾) dha jetë aty ku nuk kishte. Ai do të sjellë vdekjen, do të japë jetë përsëri, dhe tek Ai është kthimi (2:28). Jeta është provë. Allahu (﷾) “i ka krijuar jetën dhe vdekjen, për t’ju provuar se kush prej jush do të veprojë më mirë” (67:2). Kurani pyet nëse u krijuam kot, dhe nuk do të ktheheshim tek Allahu (﷾) për llogari (23:115). Çdo shpirt do ta shijojë vdekjen, dhe do të shpërblehet plotësisht në Ditën e Gjykimit (3:185). Kurani përshkruan një njeri që, në vdekje, kërkon të kthehet për të bërë të mirën që e la pas dore. Përgjigjja është jo: “Prapa (vdekjes së) tyre do të ketë një (kohë) ndarëse, deri në ditën kur do të ringjallen.” (23:99-100). Ndarja (berzahu) është pengesa midis vdekjes dhe Ditës së Gjykimit. Pra, të vdekurit nuk rilindin në jetë të reja, dhe nuk ka cikël rilindjesh. Çdo shpirt shkon drejt Gjykimit. Kjo është përgjigjja e Islamit për besimin në rilindje. Dikush pyeti njëherë kush mund t'u jepte jetë eshtrave të thata. Kurani u përgjigj: “Do t’i ngjallë Ai që i krijoi ato për herë të parë” (36:79).

Islami e ruan kujtimin dhe ndryshon kërkesën. Myslimani mund t'i vizitojë varret e familjes (Muslim 977). Ai qëndron afër njerëzve që i donte babai i tij (Muslim 2552). Ajo që ndryshon është adhurimi. Lutja dhe flijimi janë vetëm për Allahun (﷾) (6:162). Kurani thotë: “mos iu lutni askujt krahas Allahut” (72:18). Për një prind që vdiq besimtar, fëmija i lutet Allahut (﷾) për të dhe jep sadaka për të (Muslim 1631; Buhari 1388). Myslimani nuk i kërkon Allahut (﷾) falje për ata që vdiqën jashtë Islamit. Ajeti e jep kushtin e vet: “pasi u është bërë e qartë se ata janë banorë të Xhehenemit” (9:113). Ky rregull është për lutjet e tij, jo vendim për dikë. Allahu (﷾) nuk dënon askënd “para se të çojmë të dërguar” (17:15). Ai “nuk dëmton askënd asnjë grimë” (4:40). Asnjë mysliman nuk mund ta shpallë fatin e ndonjë personi të caktuar. Kjo i përket vetëm Allahut (﷾). Faqet “Si duhet t'i nderojmë të parët tanë?” dhe “Çfarë ndodh me njerëzit që nuk kanë dëgjuar kurrë për Islamin apo për Jezusin?” e shpjegojnë këtë me kujdes.

Islami nuk i kërkon askujt të besojë pa shikuar. Ai thotë se Kurani është vetë fjala e Allahut (﷾), dhe fton për një provë. I sfidon dyshuesit të hartojnë një kapitull (sure) si ai (2:23). I kërkon lexuesit të kërkojë kundërthënie në të. “Sikur ai të mos ishte prej Allahut, do të gjenin në të shumë kundërthënie.” (4:82). Faqja “A e ka përmbushur dikush sfidën e Kuranit për të shkruar një sure si ajo?” e paraqet provën. Një lexues praktik mund të fillojë aty.

Islami është më shumë se një etiketë apo një varg besimesh. Kurani e quan Islamin din: një mënyrë të plotë jetese nën Krijuesin. Thotë se Allahu (﷾) e përsosi këtë fe për besimtarët dhe zgjodhi Islamin si fenë e tyre (5:3). I thërret besimtarët: “Pranojeni Islamin me të gjitha rregullat e tij” (2:208). Besimi, adhurimi, familja, ushqimi, tregtia e ndershme dhe karakteri shkojnë bashkë. Gjuha dhe familja juaj mbeten tuajat. Njeriu më i nderuar është më i devotshmi, jo ndonjë komb (49:13). Mirësia ndaj prindërve mbetet detyrë, edhe nëse ata nuk bëhen kurrë myslimanë (31:15). Faqja “Çfarë është Islami?” e tregon gjithë këtë mënyrë jetese në një vend. Faqja “Nëse bëhem mysliman, a e humbas kulturën time kineze?” tregon çfarë mbetet dhe çfarë ndryshon.

Islami kërkon dy gjëra së bashku. Adhuroni vetëm Allahun (﷾), dhe ndiqni Muhamedin (ﷺ). Kurani e quan atë i Dërguari i Allahut (﷾) dhe Vula e Profetëve, i fundit prej tyre (33:40). I thotë të thotë: “O njerëz, unë jam i Dërguari i Allahut për të gjithë ju” (7:158). E quan të dërguar “për të gjithë njerëzimin” (34:28), ndaj mesazhi i tij është edhe për lexuesit kinezë. Filloni aty ku fillon një njeri praktik. Lexojeni Kuranin në një përkthim që i besoni, dhe provojeni. Kërkojini Allahut (﷾) udhëzim me fjalët tuaja. Kurani premton: “Ata që luftojnë për çështjen Tonë, sigurisht, Ne do t’i udhëzojmë drejt udhëve Tona.” (29:69).

Një lexues mund të thotë se nuk ka fe dhe se është njeri praktik. Ai mund t'i vizitojë ende varret e familjes, dhe nganjëherë të lutet në një tempull për fat të mirë, por i quan këto zakone, jo besime. Mund të thotë gjithashtu se askush nuk mund ta dijë nëse ka Perëndi, ose se Islami kërkon shumë.