Përgjigje e shkurtër
Më 632, në haxhin e vetëm që kreu pasi u shpërngul në Medinë, Profeti Muhamed (ﷺ) u foli haxhinjve në Arafat dhe përsëri në Mina. Ai vdiq pak muaj më vonë. Transmetimet në Sahih Muslimin dhe Sahih el-Buhariun regjistrojnë çfarë tha. Jetët, pasuria dhe nderi janë të shenjta. Hakmarrjet për gjak dhe kamata e kohëve të vjetra anulohen, duke filluar me kërkesat e familjes së tij. Burrat duhet t'i frikësohen Allahut (﷾) për mënyrën si i trajtojnë gratë, dhe burri e gruaja kanë secili të drejtat e veta. Ai po u linte Librin e Allahut (﷾): kush mbahet fort pas tij nuk do të humbasë kurrë. Ata nuk duhej të ktheheshin pas tij dhe ta vrisnin njëri-tjetrin. Të pranishmit duhej t'ua përcillnin fjalët e tij të munguarve. Pastaj pyeti nëse e kishte përcjellë mesazhin. Njerëzit thanë po, dhe ai tha: “O Allah, dëshmo”. Atë ditë në Arafat Kurani shpalli se feja ishte përsosur.
Shpjegimi i plotë
Ku dhe kur foli
Më 632 të e.s., në vitin e dhjetë pas Hixhretit (shpërnguljes së tij në Medinë), Profeti (ﷺ) kreu haxhin në Mekë. Ishte haxhi i tij i vetëm pas Hixhretit, dhe myslimanët e quajnë Haxhi i Lamtumirës. Ai u foli haxhinjve në fushën e Arafatit, dhe përsëri në Mina, pranë Mekës, në Ditën e Kurbanit. Fjalët e tij na kanë arritur në disa transmetime. Më i gjati është rrëfimi i Xhabir ibn Abdullahut në Sahih Muslimin. Të tjera, nga Ebu Bekra dhe Ibn Abbasi, janë në Sahih el-Buhariun.
Zejd ibn Erkami transmeton se Profeti (ﷺ) kreu vetëm një haxh pasi emigroi në Medinë, dhe asnjë tjetër pas tij: Haxhin e Lamtumirës.
Tregimi i gjatë i Xhabir ibn Abdullahut për Haxhin e Lamtumirës së Profetit (ﷺ). Në hutben e tij në Arafat Profeti shpalli se jetët dhe pasuritë e njerëzve janë të shenjta, se çdo gjë e Ditëve të Injorancës është e anuluar, dhe se hakmarrjet për gjak të asaj kohe janë të anuluara, duke filluar me një kërkesë të familjes së tij.
Ebu Bekra transmeton hutben e Profetit (ﷺ) në Ditën e Kurbanit. Ai pyeti çfarë dite, çfarë muaji dhe çfarë qyteti ishte, dhe heshti çdo herë derisa ata menduan se do t'i vinte një emër të ri. Pastaj tha se gjaku dhe pasuria e tyre janë po aq të shenjta për njëri-tjetrin sa ajo ditë, në atë muaj, në atë qytet, derisa ta takojnë Zotin e tyre. Pyeti nëse e kishte përcjellë mesazhin; ata thanë po, dhe ai tha: O Allah, dëshmo. U tha të pranishmëve t'ua përcillnin të munguarve, sepse ai të cilit i tregohet mund ta kuptojë më mirë se ai që e dëgjoi, dhe i paralajmëroi të mos ktheheshin pas tij në mohues, duke i prerë qafat njëri-tjetrit.
Ibn Abbasi transmeton se në Ditën e Kurbanit Profeti (ﷺ) i pyeti njerëzit çfarë dite, çfarë qyteti dhe çfarë muaji ishte, dhe ata u përgjigjën se secili ishte i shenjtë. Ai tha se gjaku, pasuria dhe nderi i tyre janë po aq të shenjta për njëri-tjetrin sa ajo ditë, në atë qytet, në atë muaj, dhe e përsëriti shumë herë. Pastaj e ngriti kokën dhe tha: O Allah, a nuk e përcolla? Ibn Abbasi shton se porosia e tij për ummetin e vet ishte që të pranishmit t'ua përcillnin të munguarve, dhe që të mos ktheheshin pas tij në mohues, duke i prerë qafat njëri-tjetrit.
| Çfarë tha | Mësimi |
|---|---|
| Gjaku, pasuria dhe nderi juaj janë të shenjta për njëri-tjetrin | Jeta, pasuria dhe emri i mirë i çdo njeriu janë të mbrojtura |
| Hakmarrjet dhe kamata e kohëve të vjetra shfuqizohen, të familjes sime së pari | Drejtësia fillon me ata që udhëheqin |
| Kini frikë Allahun (﷾) për gratë | Burri dhe gruaja kanë secili të drejta, dhe ai duhet ta mbajë atë |
| Ju lë ndër ju Librin e Allahut (﷾) | Kapuni fort pas Kuranit dhe nuk do të devijoni |
| Mos u ktheni prapa, duke ia prerë qafën njëri-tjetrit | Gjaku i myslimanit është i shenjtë për myslimanët |
| Le t’ua tregojnë të pranishmit të munguarve | Çdo dëgjues duhet ta përcjellë mesazhin |
| “O Allah, dëshmo” | E plotësoi misionin e tij, dhe feja u përsos |
Jeta, pasuria dhe nderi janë të shenjta
Në Mina ai i pyeti njerëzit çfarë dite ishte, çfarë muaji dhe çfarë qyteti. Secila u quajt e shenjtë. Pastaj u tha se gjaku, pasuria dhe nderi i tyre janë po aq të shenjta për njëri-tjetrin sa ajo ditë, në atë muaj, në atë qytet, derisa ta takojnë Zotin e tyre. E tha shumë herë. Kështu jeta, mallrat dhe emri i mirë i çdo njeriu janë të mbrojtura. Askush nuk mund t'ia marrë përveçse me të drejtë.
Ebu Bekra transmeton hutben e Profetit (ﷺ) në Ditën e Kurbanit. Ai pyeti çfarë dite, çfarë muaji dhe çfarë qyteti ishte, dhe heshti çdo herë derisa ata menduan se do t'i vinte një emër të ri. Pastaj tha se gjaku dhe pasuria e tyre janë po aq të shenjta për njëri-tjetrin sa ajo ditë, në atë muaj, në atë qytet, derisa ta takojnë Zotin e tyre. Pyeti nëse e kishte përcjellë mesazhin; ata thanë po, dhe ai tha: O Allah, dëshmo. U tha të pranishmëve t'ua përcillnin të munguarve, sepse ai të cilit i tregohet mund ta kuptojë më mirë se ai që e dëgjoi, dhe i paralajmëroi të mos ktheheshin pas tij në mohues, duke i prerë qafat njëri-tjetrit.
Ibn Abbasi transmeton se në Ditën e Kurbanit Profeti (ﷺ) i pyeti njerëzit çfarë dite, çfarë qyteti dhe çfarë muaji ishte, dhe ata u përgjigjën se secili ishte i shenjtë. Ai tha se gjaku, pasuria dhe nderi i tyre janë po aq të shenjta për njëri-tjetrin sa ajo ditë, në atë qytet, në atë muaj, dhe e përsëriti shumë herë. Pastaj e ngriti kokën dhe tha: O Allah, a nuk e përcolla? Ibn Abbasi shton se porosia e tij për ummetin e vet ishte që të pranishmit t'ua përcillnin të munguarve, dhe që të mos ktheheshin pas tij në mohues, duke i prerë qafat njëri-tjetrit.
Tregimi i gjatë i Xhabir ibn Abdullahut për Haxhin e Lamtumirës së Profetit (ﷺ). Në hutben e tij në Arafat Profeti shpalli se jetët dhe pasuritë e njerëzve janë të shenjta, se çdo gjë e Ditëve të Injorancës është e anuluar, dhe se hakmarrjet për gjak të asaj kohe janë të anuluara, duke filluar me një kërkesë të familjes së tij.
Hakmarrjet e vjetra dhe kamata u anuluan, së pari ato të familjes së tij
Në Arafat ai shpalli se çdo gjë e Ditëve të Injorancës, kohës para Islamit, ishte anuluar. Hakmarrjet për gjak të asaj kohe u anuluan. Kërkesa e parë nga e cila hoqi dorë i përkiste familjes së tij. Edhe kamata e asaj kohe u anulua. Borxhi i parë që fshiu i detyrohej xhaxhait të tij, el-Abbasit. Kurani u kishte thënë tashmë besimtarëve të hiqnin dorë nga ajo që kishte mbetur nga kamata, dhe të merrnin vetëm kapitalin e tyre. Një ligj që fillon me familjen e vetë ligjvënësit nuk është bërë vetëm për të tjerët.
Tregimi i gjatë i Xhabir ibn Abdullahut për Haxhin e Lamtumirës së Profetit (ﷺ). Në hutben e tij në Arafat Profeti shpalli se jetët dhe pasuritë e njerëzve janë të shenjta, se çdo gjë e Ditëve të Injorancës është e anuluar, dhe se hakmarrjet për gjak të asaj kohe janë të anuluara, duke filluar me një kërkesë të familjes së tij.
Në Hutben e Lamtumirës Profeti (ﷺ) shpalli të anuluar kamatën e periudhës paraislame, dhe tha se kamata e parë e popullit të tij që ai anuloi ishte ajo që i detyrohej el-Abbas ibn Abdul-Muttalibit, sepse e gjitha është e anuluar.
“O ju që keni besuar! Ta keni frikë Allahun dhe hiqni dorë nga kamata, nëse jeni besimtarë të vërtetë.”
“Nëse nuk e bëni këtë, atëherë iu është shpallur luftë nga Allahu dhe i Dërguari i Tij. Nëse pendoheni, atëherë ju takon kapitali fillestar. Në këtë mënyrë, nuk dëmtoni askënd e as nuk dëmtoheni vetë.”
Frikësojuni Allahut (﷾) për gratë
Ai u tha burrave t'i frikësoheshin Allahut (﷾) për gratë. I vendosi të drejtat nga të dyja anët. E përmendi detyrën e burrit për t'i dhënë gruas së tij ushqim dhe veshje në mënyrë të përshtatshme. Kurani thotë të njëjtën gjë me fjalët e veta. Burrat duhet të jetojnë me gratë mbi bazën e mirësisë dhe të drejtësisë, dhe gratë kanë të drejta si detyrimet ndaj tyre. Faqja “A i shtyp Islami gratë? A është mizogjin?” e trajton të gjithë pjesën.
Në Hutben e Lamtumirës Profeti (ﷺ) u tha burrave t'i frikësohen Allahut për gratë. Tha se nëse një grua lejon të ulet në shtratin e burrit dikush që burri nuk e do, ai mund ta godasë, por jo rëndë (gajre mubarrih), dhe se sigurimi i ushqimit dhe i veshjes së saj në mënyrë të përshtatshme është detyra e tij ndaj saj.
“O besimtarë! - nuk ju lejohet që t'i merrni në trashëgim gratë me forcë. Mos i trajtoni ato ashpër me qëllimin që t’u merrni një pjesë të dhuratës martesore që u keni dhënë. (Një gjë e tillë ju lejohet) vetëm atëherë kur ato bëjnë imoralitet të hapur. Jetoni e silluni mirë me to! Në qoftë se ato nuk ju pëlqejnë (atëherë duroni sepse), është e mundur që juve të mos ju pëlqejë diçka, por që Allahu t’ju sjellë nëpërmjet saj shumë të mira.”
“Gratë e ndara duhet të presin tri cikle mujore dhe nuk është e lejueshme ta fshehin atë që ka krijuar Allahu në mitrën e tyre, nëse besojnë Allahun dhe Ditën e Kiametit. Burrat e tyre, nëse dëshirojnë mirësi dhe qetësi, kanë të drejtë t’i kthejnë gjatë këtij afati. Gratë kanë aq të drejta sa kanë edhe detyra, sipas arsyes së shëndoshë, ndonëse burrat kanë një shkallë (më shumë përgjegjësie) mbi ato. Allahu është i Plotfuqishëm dhe i Urtë.”
Mbahuni fort pas Librit të Allahut (﷾)
Ai u tha se po linte midis tyre Librin e Allahut (﷾). Nëse mbaheshin fort pas tij, tha ai, nuk do të humbnin kurrë. Vetë Kurani u thotë besimtarëve të mbahen fort, të gjithë bashkë, pas litarit të Allahut (﷾), dhe të mos përçahen. I njëjti Libër u thotë se kush i bindet të Dërguarit (ﷺ) i bindet Allahut (﷾).
Në rrëfimin e Xhabirit për haxhin e lamtumirës, Profeti (ﷺ) tha në hutben e tij: kam lënë midis jush Librin e Allahut, dhe nëse mbaheni fort pas tij nuk do të humbni kurrë. Pastaj i pyeti njerëzit çfarë do të thoshin për të, dhe ata u përgjigjën se ai e kishte përcjellë mesazhin, e kishte kryer amanetin dhe kishte dhënë këshillë të sinqertë.
“Të gjithë mbahuni fort për litarin e Allahut (Kuranin) dhe mos u përçani! Kujtoni dhuntinë e Allahut për ju, sepse, kur ishit në armiqësi, Ai i pajtoi zemrat tuaja e, në saje të dhuntisë së Tij, u bëtë vëllezër. Dhe ju ishit buzë greminës së zjarrit, ndërsa Ai ju shpëtoi prej saj. Kështu, Allahu jua shpjegon shpalljet e Veta, që ju të drejtoheni në udhën e drejtë.”
“Kush i bindet të Dërguarit, i është bindur Allahut. Sa për ata që kthejnë kokën mënjanë, Ne nuk të kemi dërguar që të jesh rojtar i tyre.”
Mos u ktheni pas dhe mos e vrisni njëri-tjetrin
Në Mina ai i paralajmëroi për kohën pasi të ikte. Nuk duhej të ktheheshin në mohues, duke i prerë qafat njëri-tjetrit. E dha këtë paralajmërim në të njëjtën hutbe që e shpalli gjakun e tyre të shenjtë për njëri-tjetrin.
Ebu Bekra transmeton hutben e Profetit (ﷺ) në Ditën e Kurbanit: gjaku, pasuria, nderi dhe trupat e tyre janë po aq të shenjta për njëri-tjetrin sa ajo ditë, në atë muaj, në atë qytet. Pyeti nëse e kishte përcjellë mesazhin, tha: O Allah, dëshmo, dhe u tha të pranishmëve t'ua përcillnin të munguarve, të cilët mund ta kuptonin më mirë. Ebu Bekra shton se kështu ndodhi. Pastaj Profeti (ﷺ) i paralajmëroi të mos ktheheshin pas tij në mohues, duke i prerë qafat njëri-tjetrit.
Ibn Abbasi transmeton se në Ditën e Kurbanit Profeti (ﷺ) i pyeti njerëzit çfarë dite, çfarë qyteti dhe çfarë muaji ishte, dhe ata u përgjigjën se secili ishte i shenjtë. Ai tha se gjaku, pasuria dhe nderi i tyre janë po aq të shenjta për njëri-tjetrin sa ajo ditë, në atë qytet, në atë muaj, dhe e përsëriti shumë herë. Pastaj e ngriti kokën dhe tha: O Allah, a nuk e përcolla? Ibn Abbasi shton se porosia e tij për ummetin e vet ishte që të pranishmit t'ua përcillnin të munguarve, dhe që të mos ktheheshin pas tij në mohues, duke i prerë qafat njëri-tjetrit.
Përcilleni
U tha të pranishmëve t'ua përcillnin fjalët e tij të munguarve. Dikush që i dëgjon më vonë, tha ai, mund t'i kuptojë më mirë se dikush që i dëgjoi prej tij. Ebu Bekra, që e transmetoi, shton se kështu ndodhi. Detyra për ta mbartur mesazhin nuk mbaroi me ata që qëndronin para tij.
Ebu Bekra transmeton hutben e Profetit (ﷺ) në Ditën e Kurbanit. Ai pyeti çfarë dite, çfarë muaji dhe çfarë qyteti ishte, dhe heshti çdo herë derisa ata menduan se do t'i vinte një emër të ri. Pastaj tha se gjaku dhe pasuria e tyre janë po aq të shenjta për njëri-tjetrin sa ajo ditë, në atë muaj, në atë qytet, derisa ta takojnë Zotin e tyre. Pyeti nëse e kishte përcjellë mesazhin; ata thanë po, dhe ai tha: O Allah, dëshmo. U tha të pranishmëve t'ua përcillnin të munguarve, sepse ai të cilit i tregohet mund ta kuptojë më mirë se ai që e dëgjoi, dhe i paralajmëroi të mos ktheheshin pas tij në mohues, duke i prerë qafat njëri-tjetrit.
Ebu Bekra transmeton hutben e Profetit (ﷺ) në Ditën e Kurbanit: gjaku, pasuria, nderi dhe trupat e tyre janë po aq të shenjta për njëri-tjetrin sa ajo ditë, në atë muaj, në atë qytet. Pyeti nëse e kishte përcjellë mesazhin, tha: O Allah, dëshmo, dhe u tha të pranishmëve t'ua përcillnin të munguarve, të cilët mund ta kuptonin më mirë. Ebu Bekra shton se kështu ndodhi. Pastaj Profeti (ﷺ) i paralajmëroi të mos ktheheshin pas tij në mohues, duke i prerë qafat njëri-tjetrit.
Ebu Bekra transmeton se në Ditën e Kurbanit Profeti (ﷺ) i pyeti njerëzit çfarë dite, çfarë muaji dhe çfarë vendi ishte, e pastaj tha: gjaku juaj, pasuria juaj dhe nderi juaj janë të shenjta mes jush, po aq të shenjta sa kjo dita juaj, në këtë muajin tuaj, në këtë qytetin tuaj. U tha të pranishmëve t'ua përcjellin të mungueshmëve, sepse të mungueshmit mund ta kuptojnë më mirë.
“O Allah, dëshmo”
Ai i pyeti njerëzit çfarë do të thoshin kur të pyeteshin për të. Ata u përgjigjën se ai e kishte përcjellë mesazhin, e kishte kryer amanetin dhe kishte dhënë këshillë të sinqertë. E ngriti gishtin drejt qiellit dhe e drejtoi te njerëzit. Tri herë tha: “O Allah, dëshmo”. Omeri kujtoi më vonë se atë ditë në Arafat zbriti ajeti: “Sot jua përsosa fenë tuaj”. Pak muaj më vonë Profeti (ﷺ) vdiq, me misionin e tij të plotësuar.
Në rrëfimin e Xhabirit për haxhin e lamtumirës, Profeti (ﷺ) tha në hutben e tij: kam lënë midis jush Librin e Allahut, dhe nëse mbaheni fort pas tij nuk do të humbni kurrë. Pastaj i pyeti njerëzit çfarë do të thoshin për të, dhe ata u përgjigjën se ai e kishte përcjellë mesazhin, e kishte kryer amanetin dhe kishte dhënë këshillë të sinqertë.
Ebu Bekra transmeton hutben e Profetit (ﷺ) në Ditën e Kurbanit. Ai pyeti çfarë dite, çfarë muaji dhe çfarë qyteti ishte, dhe heshti çdo herë derisa ata menduan se do t'i vinte një emër të ri. Pastaj tha se gjaku dhe pasuria e tyre janë po aq të shenjta për njëri-tjetrin sa ajo ditë, në atë muaj, në atë qytet, derisa ta takojnë Zotin e tyre. Pyeti nëse e kishte përcjellë mesazhin; ata thanë po, dhe ai tha: O Allah, dëshmo. U tha të pranishmëve t'ua përcillnin të munguarve, sepse ai të cilit i tregohet mund ta kuptojë më mirë se ai që e dëgjoi, dhe i paralajmëroi të mos ktheheshin pas tij në mohues, duke i prerë qafat njëri-tjetrit.
Një burrë hebre i tha Omer ibn el-Hattabit se po t'u kishte zbritur hebrenjve ajeti ‘Sot jua përsosa fenë tuaj’, ata do ta kishin mbajtur atë ditë si festë. Omeri u përgjigj se myslimanët e dinë saktësisht kur dhe ku zbriti: një të premte, ndërsa Profeti (ﷺ) qëndronte në Arafat gjatë haxhit.
“Sot jua përsosa fenë tuaj, e plotësova dhuntinë Time ndaj jush dhe zgjodha që Islami të jetë feja juaj.”
Dy pyetje që bëjnë njerëzit
Kurani 49:13 — Sureja El-Huxhurat, ajeti 13
“O njerëz! Në të vërtetë, Ne ju krijuam ju prej një mashkulli dhe një femre dhe ju bëmë popuj e fise, për ta njohur njëri tjetrin. Më i nderuari prej jush tek Allahu është ai që i frikësohet më shumë Atij. Vërtet, Allahu është i Gjithëdijshëm dhe për Atë asgjë nuk është e fshehtë.”
Cituar për
Rreshti më i njohur i hutbes, se asnjë arab nuk është më i mirë se një joarab dhe asnjë i bardhë më i mirë se një i zi përveçse me devotshmëri, nuk gjendet te Buhariu apo Muslimi.
Përgjigjja
Kjo është e vërtetë, dhe kjo faqe nuk e citon si transmetim të tyre; vjen nga përmbledhje të tjera. Mësimi i saj qëndron edhe pa të. Kurani thotë se më i nderuari tek Allahu (﷾) është më i devotshmi, dhe Profeti (ﷺ) tha se Allahu (﷾) nuk shikon fytyrat apo pasurinë, por zemrat dhe veprat.
Ku përfundon — Formulimi vjen nga përmbledhje të tjera; mësimi është i vetë Kuranit.
Sahih Muslim 1218 — Kitab el-Haxh (Haxhi), hadithi 1218
Në Hutben e Lamtumirës Profeti (ﷺ) u tha burrave t'i frikësohen Allahut për gratë. Tha se nëse një grua lejon të ulet në shtratin e burrit dikush që burri nuk e do, ai mund ta godasë, por jo rëndë (gajre mubarrih), dhe se sigurimi i ushqimit dhe i veshjes së saj në mënyrë të përshtatshme është detyra e tij ndaj saj.
Cituar për
Në të njëjtën hutbe Profeti (ﷺ) i lejoi burrat t'i godisnin gratë e tyre.
Përgjigjja
Pjesa hapet duke u thënë burrave t'i frikësohen Allahut (﷾) për gratë. Lejon një goditje vetëm në një rast, kur gruaja lejon dikë që burri nuk e do të ulet në shtratin e tij, dhe vetëm një që nuk është e rëndë; dijetarët klasikë nuk lejojnë asnjë lëndim. Pastaj e përmend detyrën e burrit për ta ushqyer dhe veshur. Gruaja e tij Aishja transmeton se ai nuk goditi kurrë një grua. Myslimanët e respektojnë ligjin e vendit ku jetojnë, dhe në shumë vende çdo goditje e bashkëshortit është krim.
Ku përfundon — Hutbja i vendos në radhë të parë detyrat e burrave, dhe njeriu që e mbajti nuk goditi kurrë një grua.
Këndvështrime
Pikëpamja islame
Në haxhin e tij të fundit, Profeti (ﷺ) e paraqiti thelbin e ligjit të tij në pak fjali. Jeta, pasuria dhe nderi janë të shenjta. Hakmarrjet e vjetra dhe kamata anulohen, duke filluar me familjen e tij. Burrat kanë detyra ndaj grave. Mbahuni fort pas Librit të Allahut (﷾). Myslimanët nuk duhet ta luftojnë njëri-tjetrin. Dhe përcilleni mesazhin. Njerëzit dëshmuan se ai e kishte përcjellë.
Ai shpalli se jetët, pasuria dhe nderi janë të shenjta për njëri-tjetrin.
Ai i anuloi hakmarrjet për gjak dhe kamatën e Ditëve të Injorancës. Filloi me kërkesat e familjes së tij.
U tha burrave t'i frikësoheshin Allahut (﷾) për gratë, dhe e përmendi detyrën e burrit për ta mbajtur gruan e tij.
U la atyre Librin e Allahut (﷾), dhe tha se kush mbahet fort pas tij nuk do të humbasë kurrë.
I ndaloi myslimanët ta luftonin njëri-tjetrin pas tij.
U tha të pranishmëve t'ua përcillnin fjalët e tij të munguarve.
Njerëzit dëshmuan se ai e kishte përcjellë mesazhin. Atë ditë në Arafat, feja u shpall e përsosur.