Përgjigje e shkurtër
Islami e ndalon kamatën sepse Allahu (﷾) e ndaloi, dhe edhe Bibla e ndaloi mes popullit të Zotit. Kurani thotë se “Allahu e ka lejuar tregtinë, kurse kamatarinë e ka ndaluar”, që do të thotë dhënia hua e parave me kamatë. U thotë huadhënësve të marrin përsëri vetëm shumën fillestare: “nuk dëmtoni askënd e as nuk dëmtoheni vetë”. Profeti (ﷺ) e numëroi ngrënien e kamatës ndër shtatë mëkatet që e shkatërrojnë njeriun. Tevrati, Ligji i Moisiut, u ndalon izraelitëve t'i japin hua njëri-tjetrit me kamatë. Profeti Ezekiel e numëron dhënien hua me kamatë ndër mëkatet e një njeriu që “me siguri do të vdesë”. Për shekuj me radhë Kisha e quajti kamatarinë mëkat të rëndë. Në vitet 1311-1312 Koncili i Vienne-s, një mbledhje e udhëheqësve të Kishës, urdhëroi që kushdo që e mohonte këtë me kokëfortësi të ndëshkohej si heretik. Sot kishat kryesore e pranojnë kamatën e moderuar. Kurani ende e ndalon, ashtu si e ndaloi në shekullin e shtatë.
Shpjegimi i plotë
Çfarë thotë Kurani
Disa njerëz thoshin se tregtia është njësoj si kamataria (dhënia hua e parave me kamatë). Kurani u përgjigjet: Allahu (﷾) e ka lejuar tregtinë dhe e ka ndaluar kamatarinë. U urdhëron besimtarëve të heqin dorë nga çdo kamatë që u detyrohet ende. Ata që refuzojnë i paralajmëron me luftë nga Allahu (﷾) dhe i Dërguari i Tij (ﷺ). Një huadhënës që ndalet mund ta mbajë kapitalin e tij, shumën që dha hua fillimisht, dhe asgjë më shumë. Pra ndalimi përfshin çdo kamatë mbi një hua, jo vetëm normat e larta. Riba është fjala arabe për këtë fitim.
“Ata që marrin fajde, do të ringjallen (në Ditën e Gjykimit) si ai që djalli e ka çmendur me prekjen e vet, sepse ata thonë se tregtia është njëlloj si kamataria. Porse Allahu e ka lejuar tregtinë, kurse kamatarinë e ka ndaluar. Ai të cilit i vjen këshilla nga Zoti i tij dhe i shmanget kamatës, le ta mbajë atë që tashmë ka fituar dhe fati i tij është në duart e Allahut. Ndërsa ata që i kthehen kamatës sërish, do të jenë banorë të Zjarrit, ku do të qëndrojnë përgjithmonë.”
“O ju që keni besuar! Ta keni frikë Allahun dhe hiqni dorë nga kamata, nëse jeni besimtarë të vërtetë.”
“Nëse nuk e bëni këtë, atëherë iu është shpallur luftë nga Allahu dhe i Dërguari i Tij. Nëse pendoheni, atëherë ju takon kapitali fillestar. Në këtë mënyrë, nuk dëmtoni askënd e as nuk dëmtoheni vetë.”
Çfarë mësoi Profeti (ﷺ)
Profeti (ﷺ) e përmendi ngrënien e ribasë ndër shtatë mëkatet shkatërruese. Të tjerat përfshijnë shoqërimin e ortakëve me Allahun (﷾) dhe vrasjen e padrejtë. Ai ndaloi edhe marrjen edhe pagimin e kamatës. Në Haxhin e Lamtumirës, haxhin e tij të fundit, ai shpalli të anuluar kamatën e viteve pagane. E para që anuloi ishte kamata që i detyrohej xhaxhait të tij, el-Abbasit. Ndalimi vlen për çdo mysliman. Nuk kufizohet te të varfrit apo te normat e larta.
Ebu Hurejra transmeton se Profeti (ﷺ) u tha njerëzve t'u shmangen shtatë mëkateve shkatërruese. Ndër to ai përmendi shoqërimin e të tjerëve me Allahun, magjinë, vrasjen e padrejtë, ngrënien e ribasë (kamatës) dhe ngrënien e pasurisë së jetimit.
Ebu Xhuhajfe transmeton se Profeti (ﷺ) ndaloi, ndër të tjera, edhe marrjen edhe dhënien e ribasë (kamatës).
Në Hutben e Lamtumirës Profeti (ﷺ) shpalli të anuluar kamatën e periudhës paraislame, dhe tha se kamata e parë e popullit të tij që ai anuloi ishte ajo që i detyrohej el-Abbas ibn Abdul-Muttalibit, sepse e gjitha është e anuluar.
Çfarë thotë Bibla
Tevrati ndalon dhënien hua me kamatë një të varfri nga populli i Zotit dhe një vëllai. Levitiku thotë të mos merret kamatë, “por ki frikë nga Perëndia yt”. Psalmet, këngët-lutje hebraike, e përshkruajnë njeriun që mund të banojë me Zotin si një që nuk i jep paratë e tij me kamatë. Ezekieli, një profet i shekullit të 6-të p.e.s., e rendit kamatën ndër neveritë e një njeriu që “me siguri do të vdesë”. Aty ku Jezusi flet për dhënien hua, ai thotë të jepet hua “pa shpresuar asgjë në këmbim”.
“Në qoftë se i jep hua para dikujt nga populli im që është i varfër pranë teje, mos u sill me të si kamatar dhe mos i vë kamatë.”
“Mos merr prej tij kamatë as fitim, por ki frikë nga Perëndia yt, që vëllai yt të jetojë me ty. Nuk do t'i japësh paratë e tua me kamatë, as nuk do t'i japësh hua ushqimet e tua për fitim.”
“Ai që nuk i jep paratë e tij me kamatë dhe nuk pranon dhurata kundër të pafajmit. Ai që bën këto gjëra nuk do të lëkundet kurrë.”
“Ka dhënë hua me kamatë dhe ka marrë fitim: a do të jetojë ai, pra? Ai nuk do të jetojë; ka bërë gjithë këto neveri; me siguri do të vdesë; gjaku i tij do të jetë mbi të.”
“Por ju duani armiqtë tuaj, bëni mirë dhe jepni hua pa shpresuar asgjë në këmbim; dhe shpërblimi juaj do të jetë i madh, dhe do të jeni bijtë e Shumë të Lartit, sepse ai është dashamirës me mosmirënjohësit dhe me të ligjtë.”
Çfarë mësonte dikur Kisha
Për pjesën më të madhe të Mesjetës Kisha e dënoi dhënien hua me kamatë si mëkat të rëndë. Në vitet 1311-1312 Koncili i Vienne-s vendosi që kushdo që mbante me kokëfortësi se kamataria nuk është mëkat të ndëshkohej si heretik. Heretik është dikush që mohon me kokëfortësi një mësim të besimit të Kishës. Të njëjtat vende tani funksionojnë me kamatë, dhe kishat kryesore e pranojnë kamatën e moderuar. Kurani e ndaloi në shekullin e shtatë dhe e ndalon ende.
Këshilli vendos që kushdo që këmbëngul se praktikimi i kamatarisë nuk është mëkat duhet të ndëshkohet si heretik.
“Ata që marrin fajde, do të ringjallen (në Ditën e Gjykimit) si ai që djalli e ka çmendur me prekjen e vet, sepse ata thonë se tregtia është njëlloj si kamataria. Porse Allahu e ka lejuar tregtinë, kurse kamatarinë e ka ndaluar. Ai të cilit i vjen këshilla nga Zoti i tij dhe i shmanget kamatës, le ta mbajë atë që tashmë ka fituar dhe fati i tij është në duart e Allahut. Ndërsa ata që i kthehen kamatës sërish, do të jenë banorë të Zjarrit, ku do të qëndrojnë përgjithmonë.”
| Burimi | Për kamatën |
|---|---|
| Tevrati | Asnjë kamatë mbi huatë midis popullit të Perëndisë |
| Ezekieli | Fajdeja është ndër mëkatet e njeriut që “me siguri do të vdesë” |
| Jezusi | Jepni hua “pa shpresuar asgjë në këmbim” |
| Koncili i Vienës, 1311-1312 | Kushdo që mohon me kokëfortësi se fajdeja është mëkat dënohet si heretik |
| Kishat kryesore sot | Kamata e moderuar pranohet |
| Kurani | Tregtia është e lejuar dhe kamata e ndaluar; huadhënësi merr mbrapsht vetëm kapitalin e tij |
Varg pas vargu
Ligji i Përtërirë 23:19-20 — Tevrati (Ligji), kapitulli 23, vargu 19-20
“Vëllait tënd nuk do t'i japësh hua me kamatë: kamatë për para, kamatë për ushqime, kamatë për çdo gjë që jepet hua me kamatë. Të huajit mund t'i japësh hua me kamatë, por jo vëllait tënd, që ZOTI, Perëndia yt, të të bekojë në të gjitha ato ku vë dorë në vendin ku po hyn për ta pushtuar.”
Cituar për
Të krishterët e lexojnë këtë si tregues se ndalimi kishte të bënte vetëm me izraelitët e tjerë, prandaj kamata nuk është e gabuar në vetvete.
Përgjigjja
Vargu megjithatë e ndalon kamatën midis vëllezërve mes popullit të Zotit. Kisha mesjetare e lexonte ‘vëlla’ si çdo të krishterë. Ajo e dënoi kamatarinë mes të krishterëve si mëkat të rëndë. Koncili i Vienne-s urdhëroi që kushdo që e mohonte këtë me kokëfortësi të ndëshkohej si heretik. Ndalimi i Kuranit nuk përmend asnjë përjashtim për të huajt. U thotë besimtarëve të heqin dorë nga çdo kamatë që u detyrohet ende dhe të marrin përsëri vetëm kapitalin e tyre.
Ku përfundon — Edhe këtu Tevrati e ndalon kamatën mes popullit të Zotit. Ndalimi i Kuranit nuk përmend asnjë përjashtim të tillë.
Mateu 25:26-27 — kapitulli 25, vargu 26-27
“Dhe zotëria e tij duke u përgjigjur i tha: Shërbëtor i keq dhe përtac, ti e dije se unë korr aty ku nuk kam mbjellë dhe mbledh aty ku nuk kam shpërndarë; prandaj duhej t'ua kishe dhënë paratë e mia bankierëve, dhe kur të kthehesha, do të merrja timen me kamatë.”
Cituar për
Të krishterët e lexojnë shëmbëlltyrën e talentëve si pranim nga Jezusi se paratë mund të fitojnë kamatë.
Përgjigjja
Në shëmbëlltyrë zotëria e gjykon shërbëtorin me fjalët e vetë shërbëtorit. Në versionin e Lukës ai thotë: “Nga goja jote do të të gjykoj”. E quan gjithashtu veten një njeri që korr atë që nuk ka mbjellë. Një histori për një zotëri të ashpër nuk është vendim për dhënien hua. Aty ku Jezusi mëson drejtpërdrejt për dhënien hua, ai thotë të jepet hua “pa shpresuar asgjë në këmbim”.
Ku përfundon — Shëmbëlltyra i përdor kushtet e vetë shërbëtorit kundër tij. Nuk jep asnjë mësim se kamata është e ligjshme.
Këndvështrime
Krishterimi kryesor
Ndalimi i Biblës i mbronte izraelitët e varfër nga shfrytëzimi prej fqinjëve të tyre. Kamata e moderuar mbi huatë tregtare është gjë tjetër dhe nuk është mëkat. Vetëm kamata e tepruar ose shfrytëzuese është e gabuar.
Tevrati i lejonte izraelitët t'i merrnin kamatë një të huaji, prandaj kamata nuk është e gabuar në vetvete.
Kundërpërgjigje
Le të pranojmë se Ligji i Përtërirë e lejon një izraelit t'i japë hua me kamatë një të huaji. Të njëjtat vargje e ndalojnë megjithatë midis vëllezërve, prandaj Tevrati e trajton si të gabuar mes popullit të Zotit. Kisha mesjetare e lexonte ‘vëlla’ si çdo të krishterë. Ajo që dëmton një vëlla dëmton edhe një të huaj, dhe ndalimi i Kuranit nuk përmend asnjë përjashtim.
Në shëmbëlltyrën e talentëve të Jezusit, zotëria thotë se shërbëtori duhej të kishte fituar kamatë me paratë e tij.
Kundërpërgjigje
Le të pranojmë se zotëria e thotë këtë. Ai e gjykon shërbëtorin me fjalët e vetë shërbëtorit, dhe në versionin e Lukës e thotë këtë. Një histori për një zotëri të ashpër nuk është vendim për dhënien hua. Aty ku Jezusi mëson drejtpërdrejt për dhënien hua, ai thotë të jepet hua “pa shpresuar asgjë në këmbim”.
Pikëpamja islame
Kamata është e ndaluar sepse Allahu (﷾) e ndaloi. Kurani dhe Profeti Muhamed (ﷺ) ia ndalojnë çdo myslimani, dhe Kurani nuk përmend asnjë përjashtim dhe asnjë afat skadimi. Edhe Bibla e ndaloi, por kishat kryesore tani e pranojnë kamatën e moderuar.
Katër medhhebet pajtohen se çdo shtesë e rënë dakord mbi një hua është riba dhe është e ndaluar.
Kurani e lejon tregtinë dhe e ndalon kamatarinë, dhe i lejon huadhënësit vetëm kapitalin e tij.
Profeti (ﷺ) e numëroi ngrënien e ribasë ndër shtatë mëkatet shkatërruese.
Tevrati ndalon dhënien hua me kamatë mes popullit të Zotit. Ezekieli e rendit kamatën ndër mëkatet e një njeriu të dënuar me vdekje.
Koncili i Vienne-s vendosi që kushdo që mohonte me kokëfortësi se kamataria është mëkat të ndëshkohej si heretik.
Vetëm Allahu (﷾) mund ta ndryshojë ligjin e Tij, nëpërmjet profetëve të Tij. Zakonet e një shoqërie nuk mundin.