Përgjigje e shkurtër
Jo, jo të gjitha, sipas rrëfimit të vetë xhainëve. Dy traditat kryesore xhaine, Svetambarat dhe Digambarat, mësojnë të dyja se katërmbëdhjetë Purvat humbën. Këto ishin mësimi më i vjetër, dhe njohja e tyre u zbeh derisa u shua krejtësisht. Svetambarat thonë se edhe Anga e dymbëdhjetë, e cila i mbante ato, humbi. Digambarat thonë se vetë Angat, librat kryesorë të kanunit, kanë humbur. Pra një pjesë e asaj që mësoi Mahavira, i fundit i Tirthankarëve (mësuesve) xhainë, nuk ekziston më. Pretendimi i Islamit është i ngushtë dhe mund të verifikohet. Kurani u shkrua ashtu siç vinte, dhe Sahabët e mësuan përmendësh, gjatë jetës së Profetit (ﷺ). Allahu (﷾) premton gjithashtu ta ruajë (15:9).
Shpjegimi i plotë
Çfarë thonë traditat xhaine se humbi
Hermann Jacobi, i cili e përktheu Kalpa Sutrën svetambara për Sacred Books of the East, e jep në hyrjen e tij rrëfimin e vetë xhainëve. Svetambarat dhe Digambarat thonë të dyja se dikur kishte katërmbëdhjetë Purva, vepra më të vjetra që qëndronin krahas Angave, librave kryesorë të kanunit. Të dyja thonë se njohja e Purvave u zbeh derisa u shua krejtësisht. Svetambarat thonë se Purvat ishin vendosur në Angën e dymbëdhjetë, Drishtivadën, dhe se ajo humbi para vitit 1000 pas Mahavirës. Jacobi shton se Digambarat i kanë humbur Purvat, dhe po ashtu Angat. Svetambarat i pranojnë Angat që kanë mbijetuar si kanunin e tyre. Digambarat nuk e pranojnë atë kanun.
“si Svetambarat, ashtu edhe Digambarat na thonë se, përveç Angave, ekzistonin vepra të tjera dhe ndoshta më të vjetra, të quajtura Purva, nga të cilat fillimisht ishin katërmbëdhjetë. Njohja e këtyre Purvave humbi gradualisht, derisa më në fund u shua krejtësisht.”
“katërmbëdhjetë Purvat ishin përfshirë në Angën e dymbëdhjetë, Drishtivadën, e cila humbi para vitit 1000 pas Viras.”
“edhe Digambarat i kanë humbur Purvat, dhe për më tepër Angat”
| Teksti | Svetambarat | Digambarët |
|---|---|---|
| Katërmbëdhjetë Purvat | Të humbura | Të humbura |
| Anga e dymbëdhjetë, Drishtivada | E humbur | E humbur |
| Angat e tjera | Të ruajtura, dhe të shkruara në Valabhi | Të humbura |
Shkrimi në Valabhi
Tradita svetambara mban se kanuni u shkrua në koncilin e Valabhit nën Devarddhin. Data është 980 (ose 993) vjet pas Mahavirës (rreth viti 454 ose 467 e.s.). Jacobi vëren se tradita e lidh këtë datë me Kalpa Sutrën §148. Vetë komentuesit nuk ishin të sigurt çfarë shënon data (SBE 22, f. xxxvii dhe f. 270 shën.). Vetë Kalpa Sutra jep vetëm dy shifra, të treguara më poshtë, dhe nuk thotë asgjë për Valabhin apo për shkrimin.
“Redaktimi i kanunit gaina ose i Siddhantës u bë, sipas traditës së njëzëshme, në koncilin e Valabhit, nën kryesinë e Devarddhit.”
“Që nga koha kur vdiq Asketi i Nderuar Mahavira, etj. (deri te) i çliruar nga të gjitha dhimbjet, kanë kaluar nëntë shekuj, dhe nga shekulli i dhjetë ky është viti i tetëdhjetë. Një redaktim tjetër ka vitin e nëntëdhjetë e tretë (në vend të të tetëdhjetit)”
“Me cilat fakte lidhen dy datat në këtë paragraf nuk është e sigurt. Komentuesit pranojnë se nuk kishte traditë të caktuar, dhe sjellin katër faktet e mëposhtme, të cilat u zbatohen sipas dëshirës njërës ose tjetrës datë: 1. Koncili i Valabhit nën kryesinë e Devarddhit, i cili bëri që Siddhanta të shkruhej në libra.”
Si përgjigjen xhainët
Svetambarat mbajnë se Angat e shkruara në Valabhi ende e mbartin mësimin e Xhinës. Jacobi argumentoi se veprat më të vjetra xhaine janë shumë më të vjetra se shkrimi i tyre dhe se xhainët mundën ta ruanin traditën e tyre të lirë nga huazime të mëdha. Digambarat mbajnë se Angat dhe Purvat origjinale kanë humbur. Ata thonë se disa seksione të mësimit të Purvave jetojnë në Shatkhandagama dhe në Kasayapahuda. Secila nga këto përgjigje e pranon humbjen. Asnjëra prej tyre nuk e rikthen atë që tradita thotë se humbi.
Synon të tregojë se veprat më të vjetra gaina u hartuan shumë shekuj para se të shkruheshin, dhe se Gainat mundën ta ruanin besimin dhe traditën e tyre të lirë nga huazime të mëdha nga sisteme të tjera. Në të njëjtat faqe ai shënon traditën svetambara dhe digambara se Purvat humbën.
Jaini shkruan se Svetambarat pranojnë dyzet e pesë tekste ekzistuese si kanonike, megjithëse Sthanakavasit, një sekt svetambara, pranojnë një listë më të shkurtër (f. 49, shën. 12). Digambarat i ruajnë emrat e teksteve Purva dhe Anga, por nuk pranojnë se ndonjëri prej tyre ka mbijetuar në formë autentike (f. 49, shën. 12). Sipas rrëfimit digambara, disa seksione për teorinë e karmës nga Anga e dymbëdhjetë e humbur u përcollën nga mësuesi Dharasena te Pushpadanta dhe Bhutabali, të cilët i shkruan si Shatkhandagama, dhe një tjetër mësues digambara u mbështet në të njëjtin burim për Kasayaprabhrtën; këto janë të vetmet vepra kanonike që kanë Digambarat (f. 50-51). Jaini shton se ata kanë mbajtur vazhdimisht se tekstet Anga ‘humbën krejtësisht’ që në shekullin e dytë e.s., dhe se Svetambarat ruajtën pjesë të mëdha të teksteve Anga, megjithëse humbën Purvat dhe Angën e dymbëdhjetë (f. 51).
“si Svetambarat, ashtu edhe Digambarat na thonë se, përveç Angave, ekzistonin vepra të tjera dhe ndoshta më të vjetra, të quajtura Purva, nga të cilat fillimisht ishin katërmbëdhjetë. Njohja e këtyre Purvave humbi gradualisht, derisa më në fund u shua krejtësisht.”
Një provë që mund ta zbatojë çdo lexues
Një mësim na arrin i plotë vetëm nëse asgjë prej tij nuk ka humbur. Prandaj pyetni për çdo shkrim të shenjtë: a thotë vetë bashkësia e tij se një pjesë e mësimit të mësuesit humbi vërtet mes ndjekësve të tij pasi ai vdiq? Për kanunet xhaine përgjigjja është po. Të dyja traditat e thonë këtë, dhe e përmendin atë që humbi: Purvat, Drishtivadën dhe, për Digambarat, Angat. E njëjta pyetje mund t'i bëhet edhe Kuranit. Myslimanët mësojnë se asgjë prej tij nuk ka humbur, dhe pjesa pasardhëse paraqet dëshmitë nga jeta e Profetit (ﷺ).
“si Svetambarat, ashtu edhe Digambarat na thonë se, përveç Angave, ekzistonin vepra të tjera dhe ndoshta më të vjetra, të quajtura Purva, nga të cilat fillimisht ishin katërmbëdhjetë. Njohja e këtyre Purvave humbi gradualisht, derisa më në fund u shua krejtësisht.”
“katërmbëdhjetë Purvat ishin përfshirë në Angën e dymbëdhjetë, Drishtivadën, e cila humbi para vitit 1000 pas Viras.”
“edhe Digambarat i kanë humbur Purvat, dhe për më tepër Angat”
“Sigurisht, Ne e kemi shpallur Kuranin dhe, sigurisht, Ne do ta ruajmë atë.”
Çfarë thotë Kurani dhe çfarë tregojnë dëshmitë
Kurani thotë se Allahu (﷾) e zbriti Mesazhin dhe do ta ruajë. Thotë se asnjë gënjeshtër nuk mund t'i afrohet nga para apo nga pas. Zejd ibn Thabiti e shkruante shpalljen për Profetin (ﷺ). Xhibrili e rishikonte Kuranin me Profetin (ﷺ) një herë çdo vit, dhe dy herë në vitin kur ai vdiq. Faqja “Si u ruajt Kurani?” paraqet dëshmitë e plota. Xhainët dhe myslimanët pajtohen se çdo shpirt jep llogari për veprat e veta, prandaj ka rëndësi që udhëzimi të na arrijë i plotë. Lexojeni vetë Kuranin, dhe mendoni për Profetin e fundit (ﷺ) përmes të cilit erdhi.
“Sigurisht, Ne e kemi shpallur Kuranin dhe, sigurisht, Ne do ta ruajmë atë.”
“Atij nuk mund t’i afrohet gënjeshtra nga asnjëra anë. Kjo është shpallje prej një të Urti që meriton të gjitha lavdet.”
Zejd ibn Thabiti transmeton se pasi u vranë në Jemame shumë nga ata që e dinin Kuranin përmendësh, Ebu Bekri i kërkoi ta mblidhte Kuranin në një vëllim të vetëm, duke i kujtuar se ai e shkruante shpalljen për të Dërguarin e Allahut. Zejdi e mblodhi nga copa të shkruara dhe nga kujtesa e njerëzve, dhe kopja e përfunduar kaloi nga Ebu Bekri te Omeri e pastaj te Hafsa.
Ebu Hurejra transmeton se Xhibrili e rishikonte Kuranin me Profetin (ﷺ) një herë çdo vit, dhe dy herë në vitin kur ai vdiq.
A humbi edhe Kurani ajete?
Kurani 2:106 — Sureja El-Bekare, ajeti 106
“Për çdo varg (Kurani) që Ne e shfuqizojmë apo që e bëjmë të harrohet, Ne sjellim ndonjë tjetër më të mirë ose të ngjashëm me të. A nuk e di ti se Allahu është i Fuqishëm për (të bërë) çdo gjë?!”
Cituar për
Kritikët thonë se edhe Kurani humbi ajete, përmes shfuqizimit, kështu që myslimanët përballen me të njëjtin problem si xhainët.
Përgjigjja
Te 2:106 Allahu (﷾) thotë se çdo ajet që Ai e shfuqizon ose e bën të harrohet, e zëvendëson me diçka më të mirë ose të ngjashme. Te 87:6-7 Ai i thotë Profetit (ﷺ) se nuk do të harrojë, përveç asaj që do Allahu (﷾). Pra çdo heqje është vepër e vetë Allahut (﷾), e thënë në vetë Librin. Traditat xhaine raportojnë humbje mes ndjekësve, pasi Mahavira kishte vdekur. Zejdi e shkruante shpalljen për Profetin (ﷺ), dhe Xhibrili e rishikonte Kuranin me të çdo vit.
Ku përfundon — Atë që Allahu (﷾) hoqi, e hoqi gjatë jetës së Profetit (ﷺ), me fjalën e Tij. Kjo nuk është mësim i humbur mes ndjekësve pasi mësuesi vdiq.
Sahih el-Buhari 4986 — Kitab Fadail el-Kur'an (Virtytet e Kuranit), hadithi 4986
Zejd ibn Thabiti transmeton se pasi u vranë në Jemame shumë nga ata që e dinin Kuranin përmendësh, Ebu Bekri i kërkoi ta mblidhte Kuranin në një vëllim të vetëm, duke i kujtuar se ai e shkruante shpalljen për të Dërguarin e Allahut. Zejdi e mblodhi nga copa të shkruara dhe nga kujtesa e njerëzve, dhe kopja e përfunduar kaloi nga Ebu Bekri te Omeri e pastaj te Hafsa.
Cituar për
Edhe Ebu Bekri urdhëroi mbledhjen e Kuranit pasi u vranë recituesit, kështu që Kurani u përball me të njëjtin rrezik.
Përgjigjja
Kurani ishte shkruar tashmë në copa ashtu siç vinte, gjatë jetës së Profetit (ﷺ). Omeri kishte frikë se mund të binin edhe më shumë recitues. Prandaj Ebu Bekri urdhëroi që Kurani të mblidhej në një vëllim, nga ato copa të shkruara dhe nga njerëzit që e dinin përmendësh. Traditat xhaine raportojnë diçka tjetër: se Purvat humbën. Faqja “Si u ruajt Kurani?” paraqet dëshmitë.
Ku përfundon — Mbledhja e ruajti Kuranin nga humbja. Traditat xhaine thonë se Purvat dhe Anga e dymbëdhjetë humbën.
Këndvështrime
Xhainë svetambara
Kanuni svetambara, Agamat, u caktua në Valabhi dhe mbart atë që mësoi Xhina. Vetë Svetambarat thonë se Purvat dhe Anga e dymbëdhjetë kanë humbur.
Angat që kanë mbijetuar, të shkruara në Valabhi, ende e mbartin mësimin e Xhinës edhe pse Purvat kanë humbur.
Kundërpërgjigje
Le të pranojmë se mbartin shumë. Sipas rrëfimit të vetë traditës, Purvat dhe Anga e dymbëdhjetë humbën, dhe asgjë nuk i rikthen.
Veprat më të vjetra xhaine janë shumë më të vjetra se shkrimi i tyre, dhe xhainët mundën t'i përcillnin me besnikëri përmes kujtesës.
Kundërpërgjigje
Le të pranojmë se veprat që kanë mbijetuar janë të vjetra. Vjetërsia nuk është plotësi. Të njëjtat faqe shënojnë se Purvat dhe Anga e dymbëdhjetë kanë humbur.
Kujtesa e ruajti mësimin me besnikëri, prandaj shkrimi i mëvonshëm nuk humbi asgjë.
Kundërpërgjigje
Vetë tradita thotë se njohja e Purvave u zbeh derisa u shua, dhe se Anga e dymbëdhjetë humbi. Kujtesa ruajti shumë, por jo ato.
Xhainë digambara
Digambarat nuk e pranojnë kanunin svetambara. Ata mbajnë se Angat dhe Purvat origjinale kanë humbur dhe se disa seksione të mësimit të tyre mbijetojnë në tekste të tjera.
Disa seksione të mësimit të Purvave mbijetojnë në Shatkhandagama dhe në Kasayapahuda.
Kundërpërgjigje
Le ta pranojmë. E njëjta traditë thotë se vetë Purvat dhe Angat kanë humbur, kështu që ajo që mbijeton është një pjesë, jo e tëra.
Të dyja traditat pajtohen për mësimin thelbësor, prandaj veprat e humbura nuk kanë shumë rëndësi.
Kundërpërgjigje
Cili mësim mbijeton? Të dyja traditat nuk pajtohen se cilët libra e mbartin, kështu që nuk ka asnjë regjistër të vetëm me të cilin të krahasohet thelbi. Faqja “Cili kanun xhain i mban fjalët e Mahavirës?” e shtjellon këtë.
Çfarë tregojnë dokumentet
Humbjen e raportojnë vetë traditat xhaine. Shifrat në Kalpa Sutra janë dy data që komentuesit e saj nuk mundën t'i lidhnin me një ngjarje të vetme.
Svetambarat dhe Digambarat thonë të dyja se katërmbëdhjetë Purvat humbën gradualisht derisa njohja e tyre u shua krejtësisht.
Svetambarat thonë se Anga e dymbëdhjetë, Drishtivada, e cila i mbante Purvat, humbi para vitit 1000 pas Mahavirës.
Jacobi shënon se Digambarat i kanë humbur Purvat, dhe po ashtu Angat.
Tradita svetambara e vendos redaktimin e kanunit të saj në koncilin e Valabhit nën Devarddhin.
Kalpa Sutra §148 jep vetëm dy shifra, dhe Jacobi thotë se komentuesit nuk mundën të pajtoheshin se cilat ngjarje shënojnë.
Pikëpamja islame
Kurani u shkrua ashtu siç vinte dhe u rishikua me Xhibrilin gjatë jetës së Profetit (ﷺ). Allahu (﷾) premton ta ruajë.
Kurani thotë se Allahu (﷾) e zbriti Mesazhin dhe do ta ruajë, dhe se asnjë gënjeshtër nuk mund t'i afrohet.
Zejd ibn Thabiti e shkruante shpalljen për Profetin (ﷺ).
Xhibrili e rishikonte Kuranin me Profetin (ﷺ) një herë çdo vit, dhe dy herë në vitin kur ai vdiq.