Përgjigje e shkurtër
Shumë dijetarë thonë po. Disa letra në Dhiatën e Re pretendojnë se janë nga Pjetri ose Pavli, por ka gjasa që i shkruan të tjerë në emrin e tyre. Rasti më i qartë është 2 Pjetri. Ajo hapet si vepër e Simon Pjetrit, një dëshmitari okular të Jezusit. Megjithatë ajo tashmë i numëron letrat e Pavlit ndër “Shkrimet”, gjë që tregon një kohë të mëvonshme. Shumica e dijetarëve kritikë dyshojnë gjithashtu se Pavli i shkroi 1 dhe 2 Timoteun dhe Titin. Kisha e hershme dinte për letra të falsifikuara në emër të Pavlit, dhe 2 Thesalonikasve paralajmëron kundër njërës prej tyre. Një plak i kishës, libri i të cilit për Pavlin qarkulloi nën emrin e Pavlit, u largua nga detyra për këtë. Pra, nuk shihej si diçka e padëmshme. Kurani i paralajmëron ata që shkruajnë një libër me duart e tyre dhe thonë se është nga Allahu (﷾).
Shpjegimi i plotë
2 Pjetri thotë se është nga Pjetri
Letra hapet me emrin Simon Pjetri, apostull i Jezu Krishtit. Pastaj ngul këmbë se shkruesi i saj ishte dëshmitar okular. Ai thotë se e dëgjoi zërin nga qielli kur ishte me Jezusin në malin e shenjtë.
“Simon Pjetri, shërbëtor dhe apostull i Jezu Krishtit, atyre që kanë marrë një besim po aq të çmuar sa ne, nëpërmjet drejtësisë së Perëndisë dhe të Shpëtimtarit tonë Jezu Krisht:”
“Sepse ne nuk ndoqëm përralla të sajuara me mjeshtëri kur ju bëmë të njohur fuqinë dhe ardhjen e Zotit tonë Jezu Krisht, por ishim dëshmitarë okularë të madhërisë së tij. Sepse ai mori nga Perëndia Atë nder dhe lavdi, kur nga lavdia madhështore i erdhi një zë i tillë: Ky është Biri im i dashur, në të cilin jam kënaqur. Dhe këtë zë që erdhi nga qielli e dëgjuam ne, kur ishim me të në malin e shenjtë.”
I numëron letrat e Pavlit si Shkrime të shenjta
Afër fundit, 2 Pjetri flet për “të gjitha” letrat e Pavlit. Thotë se disa njerëz i shtrembërojnë, “ashtu si bëjnë edhe me Shkrimet e tjera”. Pra, kur u shkrua ajo, letrat e Pavlit ishin mbledhur dhe lexoheshin si Shkrime të shenjta krahas Dhiatës së Vjetër.
“Dhe durimin e Zotit tonë mbajeni për shpëtim, ashtu siç ju ka shkruar edhe vëllai ynë i dashur Pavli sipas diturisë që iu dha; ashtu siç bën edhe në të gjitha letrat e tij, kur flet në to për këto gjëra; në to ka disa gjëra të vështira për t'u kuptuar, të cilat të paditurit dhe të paqëndrueshmit i shtrembërojnë, ashtu si bëjnë edhe me Shkrimet e tjera, për shkatërrimin e tyre.”
Ehrman shkruan se dijetarët debatojnë për autorësinë e 2 Pjetrit më pak se për çdo libër tjetër të Dhiatës së Re që ndonjëherë quhet falsifikim, dhe se, kushdo që ta ketë shkruar, nuk ishte Simon Pjetri. Ai tregon se letra i quan letrat e Pavlit Shkrime të shenjta.
E dyshuar që nga fillimi
Kisha nuk u pajtua për 2 Pjetrin për një kohë të gjatë. Rreth vitit 325, Eusebi, një peshkop dhe historiani i parë i kishës, ende e rendiste ndër librat e kontestuar. Pak dijetarë kritikë sot mendojnë se e shkroi Pjetri. Shumë mbajnë të njëjtin qëndrim për 1 dhe 2 Timoteun dhe Titin, që mbajnë emrin e Pavlit.
Eusebi i ndan shkrimet e krishtera të kohës së tij në ato që pranohen nga të gjithë, ato që kontestohen dhe ato që hidhen poshtë. Ndër të kontestuarat ai rendit letrat e Jakobit dhe të Judës, letrën e dytë të Pjetrit dhe letrën e dytë dhe të tretë të Gjonit.
Ehrman shkruan se dijetarët debatojnë për autorësinë e 2 Pjetrit më pak se për çdo libër tjetër të Dhiatës së Re që ndonjëherë quhet falsifikim, dhe se, kushdo që ta ketë shkruar, nuk ishte Simon Pjetri. Ai tregon se letra i quan letrat e Pavlit Shkrime të shenjta.
Argumenton se 1 dhe 2 Timoteu dhe Titi nuk u shkruan nga Pavli, por nga një ndjekës i mëvonshëm që shkroi në emrin e tij, një pikëpamje që sipas Ehrmanit e mbajnë shumica e dijetarëve kritikë.
| Letra | Mban emrin e | Çfarë tregojnë provat |
|---|---|---|
| 2 Pjetrit | Simon Pjetrit | Ende e kundërshtuar rreth vitit 325; pak studiues kritikë mendojnë se e shkroi Pjetri |
| 1 dhe 2 Timoteut, Titit | Pavlit | Shumica e studiuesve kritikë mbajnë se Pavli nuk i shkroi |
| Drejtuar Laodikasve dhe Aleksandrinëve | Pavlit | Të hedhura poshtë nga një listë e hershme si “të falsifikuara në emër të Pavlit” |
Kisha e hershme dinte për letra të falsifikuara
2 Thesalonikasve i paralajmëron lexuesit e saj të mos shqetësohen “me letër si prej nesh”, një letër e rreme në emër të Pavlit. Ajo mbyllet me përshëndetjen e vetë Pavlit si “shenja në çdo letër”. Një listë e hershme e librave të kishës, Lista e Muratorit, i hedh poshtë letrat drejtuar laodicasve dhe aleksandrinëve “të falsifikuara në emër të Pavlit”.
“Dhe ju lutemi, vëllezër, për ardhjen e Zotit tonë Jezu Krisht dhe për mbledhjen tonë bashkë rreth tij, që të mos tronditeni shpejt në mendje dhe të mos shqetësoheni, as nga ndonjë frymë, as nga ndonjë fjalë, as me letër si prej nesh, sikur dita e Krishtit të jetë afër. Askush të mos ju mashtrojë në asnjë mënyrë, sepse ajo ditë nuk do të vijë pa ardhur më parë rënia dhe pa u shfaqur njeriu i mëkatit, biri i humbjes;”
“Përshëndetja e Pavlit me dorën time, që është shenja në çdo letër: kështu shkruaj unë.”
Një listë e librave që lexoheshin në kishë, shpesh e datuar në fund të shekullit të dytë, megjithëse disa dijetarë e vendosin në të katërtin. Ajo përmend letrat e Pavlit, pastaj thotë se qarkullojnë letra drejtuar laodicasve dhe aleksandrinëve, “të falsifikuara në emër të Pavlit”, dhe se ato dhe disa të tjera nuk mund të pranohen në Kishën Katolike.
Të shkruarit në emrin e një apostulli nuk ishte i padëmshëm
Tertuliani, një shkrimtar i krishterë i rreth vitit 200, tregon për një presbiter, një plak të kishës, në Azi. Ky plak shkroi një libër për Pavlin që qarkulloi nën emrin e Pavlit. Ai tha se e bëri nga dashuria për Pavlin. U zbulua dhe rrëfeu, dhe u largua nga detyra e tij. Pra, kisha e hershme nuk e trajtonte të shkruarit në emrin e një apostulli si zakon të padëmshëm.
Tertuliani thotë se shkrimet që qarkullojnë gabimisht nën emrin e Pavlit dhe që tregojnë për Teklën nuk u japin grave leje të mësojnë dhe të pagëzojnë. Ai tregon se presbiteri në Azi që i kishte hartuar u zbulua, rrëfeu se e kishte bërë nga dashuria për Pavlin dhe u largua nga detyra e tij.
Si përgjigjen të krishterët
Shumë të krishterë thonë se apostujt përdornin sekretarë, që e formësonin shprehjen, kështu që një ndryshim stili nuk tregon një autor tjetër. Letra drejtuar Romakëve përmend njërin: Tercin, që e shkroi letrën. Të tjerë thonë se të shkruarit në emrin e një mësuesi ishte zakon i pranuar, jo mashtrim. Ata shtojnë se kisha i pranoi këto letra si Shkrime të shenjta.
“Unë, Terci, që e shkrova këtë letër, ju përshëndes në Zotin.”
Eusebi i ndan shkrimet e krishtera të kohës së tij në ato që pranohen nga të gjithë, ato që kontestohen dhe ato që hidhen poshtë. Ndër të kontestuarat ai rendit letrat e Jakobit dhe të Judës, letrën e dytë të Pjetrit dhe letrën e dytë dhe të tretë të Gjonit.
Çfarë thotë Kurani
Kurani i paralajmëron ata që e shkruajnë Librin me duart e tyre dhe pastaj thonë se është nga Allahu (﷾). Ai thotë se vetë Allahu (﷾) e ruan mesazhin që zbriti. Kurani u shkrua gjatë jetës së Profetit (ﷺ) nga shkruesit që e merrnin prej tij.
“Mjerë ata që me duart e tyre shkruajnë Librin, e pastaj thonë: “Kjo është prej Allahut” që për këtë të kenë ndonjë dobi të vogël (materiale). Mjerë ata për çfarë kanë shkruar me duart e tyre dhe mjerë ata për çfarë kanë fituar!”
“Sigurisht, Ne e kemi shpallur Kuranin dhe, sigurisht, Ne do ta ruajmë atë.”
Zejd ibn Thabiti transmeton se pasi u vranë në Jemame shumë nga ata që e dinin Kuranin përmendësh, Ebu Bekri i kërkoi ta mblidhte Kuranin në një vëllim të vetëm, duke i kujtuar se ai e shkruante shpalljen për të Dërguarin e Allahut. Zejdi e mblodhi nga copa të shkruara dhe nga kujtesa e njerëzve, dhe kopja e përfunduar kaloi nga Ebu Bekri te Omeri e pastaj te Hafsa.
Përgjigjet e zakonshme
Romakëve 16:22 — kapitulli 16, vargu 22
“Unë, Terci, që e shkrova këtë letër, ju përshëndes në Zotin.”
Cituar për
Terci e shkroi Letrën drejtuar Romakëve për Pavlin. Një sekretar si ai shpjegon pse 2 Pjetri dhe letrat drejtuar Timoteut dhe Titit lexohen ndryshe.
Përgjigjja
Terci e përmend veten, dhe Letra drejtuar Romakëve është qartë e Pavlit. Shkruesi i 2 Pjetrit pretendon se qëndroi me Jezusin në mal, pastaj i numëron të gjitha letrat e Pavlit si Shkrime të shenjta. Një sekretar nuk e shpjegon këtë.
Ku përfundon — Një sekretar ndryshon shprehjen, jo datën e letrës apo emrin e autorit të saj.
Sahih Muslim, Hyrja 32 — Mukaddime (Hyrja), transmetimi 32
Abdullah ibn el-Mubareku (vdiq më 797 e.s.) thotë se zinxhiri i transmetimit është pjesë e fesë, dhe se pa të kushdo mund të thoshte çfarë të donte.
Cituar për
Edhe myslimanët kanë falsifikuar transmetime. Njerëzit sajuan hadithe për Profetin (ﷺ).
Përgjigjja
Po, e bënë, dhe dijetarët myslimanë i hodhën poshtë. Çdo hadith duhej të vinte me zinxhirin e transmetuesve, dhe një transmetim pranohej si i saktë vetëm kur ai zinxhir ishte i lidhur nëpërmjet transmetuesve të drejtë dhe të saktë. Vetë Kurani u shkrua gjatë jetës së Profetit (ﷺ).
Ku përfundon — Dijetarët e Islamit e kontrolluan çdo transmetim dhe i hodhën poshtë falsifikimet. Dhiata e Re ruajti letra autorët e të cilave vetë kisha i vinte në dyshim.
Këndvështrime
Krishterimi tradicional
Pjetri e shkroi 2 Pjetrin dhe Pavli shkroi letrat drejtuar Timoteut dhe Titit. Ndryshimet e stilit vijnë nga sekretarët, dhe kisha i pranoi këto letra si Shkrime të shenjta.
Pavli dhe Pjetri përdornin sekretarë, kështu që ndryshimet e stilit nuk provojnë një autor tjetër.
Kundërpërgjigje
Një sekretar mund ta formësojë shprehjen. Por problemi i 2 Pjetrit nuk është vetëm stili: ajo tashmë i numëron të gjitha letrat e Pavlit si Shkrime të shenjta, dhe kisha e kontestonte ende në kohën e Eusebit.
Të shkruarit në emrin e një mësuesi ishte zakon i pranuar në botën e lashtë, jo mashtrim.
Kundërpërgjigje
Kisha e hershme nuk e pranoi. 2 Thesalonikasve paralajmëron kundër një letre të rreme nga Pavli. Lista e Muratorit i hedh poshtë letrat e falsifikuara në emrin e tij. Dhe Tertuliani tregon për një plak që u largua nga detyra për një libër që qarkulloi nën emrin e Pavlit.
Kisha i pranoi këto letra si Shkrime të shenjta, prandaj vendi i tyre në Bibël është i vendosur.
Kundërpërgjigje
Kisha ishte e ndarë për 2 Pjetrin për shekuj. Eusebi ende e rendiste ndër librat e kontestuar rreth vitit 325. Një votim i mëvonshëm nuk mund ta bëjë Pjetrin autor të një letre që ai nuk e shkroi.
Pikëpamja islame
Disa letra në Dhiatën e Re mbajnë emrin e një apostulli, të marrë nga personi që i shkroi vërtet. Kurani paralajmëron kundër atyre që shkruajnë një libër me duart e tyre dhe thonë se është nga Allahu (﷾).
2 Pjetri paraqitet si vepër e Simon Pjetrit, një dëshmitari okular. Megjithatë i numëron të gjitha letrat e Pavlit si Shkrime të shenjta.
Shumica e dijetarëve kritikë mbajnë se Pjetri nuk e shkroi 2 Pjetrin. Ata mbajnë se Pavli nuk i shkroi 1 dhe 2 Timoteun apo Titin.
Kisha e hershme dinte për letra të falsifikuara në emër të Pavlit dhe i hodhi poshtë. Ajo largoi nga detyra një plak për një libër që qarkulloi nën emrin e Pavlit.
Kurani i paralajmëron ata që e shkruajnë Librin me duart e tyre dhe thonë se është nga Allahu (﷾). Dhe Allahu (﷾) premton ta ruajë mesazhin e Tij.