Përgjigje e shkurtër
Jo. Pavli, një misionar i krishterë i shekullit të parë, nuk e takoi kurrë Jezusin gjatë jetës së tij në tokë. Ai nuk ishte një nga dymbëdhjetë dishepujt. Kur ata zgjodhën një njeri për të zënë vendin e Judës, kërkuan dikë që kishte qenë me ta që nga pagëzimi i Gjonit deri kur Jezusi u mor lart. Pavli nuk e kalon këtë provë. Ai thotë se u thirr në një vegim në rrugën për në Damask. Libri i Veprave e tregon këtë në mënyra që nuk pajtohen. Në një rrëfim burrat që ishin me të e dëgjojnë zërin. Në një tjetër nuk e dëgjojnë. Në njërin qëndrojnë në këmbë. Në tjetrin bien. Veprat thonë se ai lëvizte lirisht në Jeruzalem me burrat që i quan apostuj. Pavli betohet se pa vetëm Pjetrin dhe Jakobin. Islami i përmbahet asaj që mësoi Jezusi, dhe i nderon dishepujt që iu përgjigjën thirrjes së tij.
Shpjegimi i plotë
Pse të krishterët e quajnë Pavlin apostull
Të krishterët e përdorin fjalën apostull për një njeri të dërguar nga Jezusi me mesazhin e tij. Pavli e hap letrën drejtuar Galatasve duke e quajtur veten apostull të bërë jo nga njerëzit, por nga Jezu Krishti dhe Perëndia Atë. I pyet korintasit nëse nuk e ka parë ai Jezu Krishtin, Zotin. Thotë se shenjat e apostullit u kryen midis tyre. Veprat tregojnë për thirrjen e tij në rrugën e Damaskut, dhe e quajnë edhe ato apostull. Të krishterët i pranojnë këto pohime.
“Pavli, apostull (jo nga njerëzit, as me anë të njeriut, por me anë të Jezu Krishtit dhe të Perëndisë Atë, që e ringjalli prej së vdekurish),”
“A nuk jam unë apostull? A nuk jam i lirë? A nuk e kam parë Jezu Krishtin, Zotin tonë? A nuk jeni ju vepra ime në Zotin?”
“Me të vërtetë shenjat e apostullit u kryen midis jush me gjithë durim, me shenja, mrekulli dhe vepra të fuqishme.”
“Kur apostujt Barnaba dhe Pavli e dëgjuan këtë, i grisën rrobat dhe u turrën në mes të turmës, duke bërtitur,”
Prova që vendosën dishepujt
Pasi u largua Juda, njëmbëdhjetë dishepujt zgjodhën një njeri për të zënë vendin e tij. Pjetri e vendosi kushtin. Njeriu duhej të kishte qenë me ta gjatë gjithë kohës që Jezusi hynte e dilte midis tyre, nga pagëzimi i Gjonit deri kur u mor lart. Pjetri tha se një njeri i tillë do të ishte “me ne dëshmitar i ringjalljes së tij”. Pavli nuk ishte me ta asnjë çast të asaj kohe. Ai nuk e takoi kurrë Jezusin gjatë shërbesës së tij. E megjithatë trembëdhjetë nga njëzet e shtatë librat e Dhiatës së Re mbajnë emrin e tij.
“Prandaj, nga këta burra që kanë qenë me ne gjatë gjithë kohës që Zoti Jezus hynte e dilte midis nesh, duke filluar nga pagëzimi i Gjonit e deri në ditën kur u mor lart prej nesh, një duhet të caktohet që të jetë me ne dëshmitar i ringjalljes së tij.”
A e dëgjuan zërin burrat që ishin me Pavlin?
Veprat e tregojnë historinë e thirrjes së Pavlit tri herë, në kapitujt 9, 22 dhe 26. Në kapitullin 9 burrat që ishin me Pavlin qëndruan pa folur, duke dëgjuar zërin, por pa parë njeri. Në kapitullin 22 Pavli thotë se ata e panë dritën, por nuk e dëgjuan zërin. Fjala greke për dëgjimin është e njëjtë në të dy vargjet. NIV, një Bibël moderne angleze, e përkthen të dytin si “did not understand” (nuk e kuptuan), dhe të krishterët e mbrojnë këtë nga gramatika greke. Por Luka, autori tradicional i Veprave, e përdor të njëjtën fjalë në të dyja format e saj për dëgjimin e vetë Pavlit te 9:4 dhe 22:7. Pavli e kuptoi qartë atë zë.
“Dhe njerëzit që udhëtonin me të qëndruan pa folur, duke dëgjuar zërin, por pa parë njeri.”
“Dhe ata që ishin me mua e panë vërtet dritën dhe u trembën, por nuk e dëgjuan zërin e atij që më fliste.”
NIV e jep vargun duke thënë se shokët e Pavlit e panë dritën, por “did not understand” (nuk e kuptuan) zërin e atij që i fliste, aty ku KJV ka se nuk e dëgjuan zërin.
“Dhe ai ra përtokë dhe dëgjoi një zë që i thoshte: Saul, Saul, pse më përndjek?”
“Dhe unë rashë përtokë dhe dëgjova një zë që më thoshte: Saul, Saul, pse më përndjek?”
A qëndruan burrat që ishin me Pavlin apo ranë?
Veprat 9 thonë se burrat që udhëtonin me Pavlin qëndruan pa folur ndërsa fliste zëri. Te Veprat 26 Pavli i thotë mbretit Agripa se ishte kur ata kishin rënë të gjithë përtokë që ai e dëgjoi zërin. Të dy vargjet përshkruajnë të njëjtin çast, çastin kur zëri po fliste. Njëri i ka burrat në këmbë. Tjetri i ka përtokë.
“Dhe njerëzit që udhëtonin me të qëndruan pa folur, duke dëgjuar zërin, por pa parë njeri.”
“Në mesditë, o mbret, pashë në rrugë një dritë nga qielli, më të shndritshme se shkëlqimi i diellit, që ndriti rreth meje dhe rreth atyre që udhëtonin me mua. Dhe, kur ramë të gjithë përtokë, dëgjova një zë që më fliste dhe më thoshte në gjuhën hebraike: Saul, Saul, pse më përndjek? Është e vështirë për ty të godasësh me shqelm kundër hosteve.”
Veprat kundër fjalës së betuar të Pavlit
Veprat thonë se kur Pavli erdhi në Jeruzalem, Barnaba, një prijës i krishterë i shekullit të parë, e çoi te “apostujt”. Veprat thonë se ai hynte e dilte me ta në Jeruzalem. Fliste me guxim në emër të Jezusit dhe diskutonte me hebrenjtë që flisnin greqisht. Letra e vetë Pavlit thotë diçka tjetër. Ai thotë se nuk u ngjit në Jeruzalem “te ata që ishin apostuj para meje”, por shkoi në Arabi. Vetëm pas tre vjetësh shkoi të shihte Pjetrin, dhe qëndroi pesëmbëdhjetë ditë. Për të tjerët thotë: “nuk pashë asnjë nga apostujt e tjerë, përveç Jakobit, vëllait të Zotit”. Shton një betim: “para Perëndisë, nuk gënjej”. Pastaj shkoi në Siri dhe në Kiliki, dhe kishat e Judesë nuk e njihnin nga fytyra. Të krishterët përgjigjen se “apostujt” te Veprat mund të nënkuptojnë vetëm Pjetrin dhe Jakobin. Por Veprat e paraqesin duke lëvizur lirisht midis tyre në Jeruzalem. Pavli betohet se pa vetëm Pjetrin dhe Jakobin. Ose Veprat gabojnë, ose betimi i Pavlit.
“Kur Sauli erdhi në Jeruzalem, u përpoq të bashkohej me dishepujt, por të gjithë kishin frikë prej tij dhe nuk besonin se ishte dishepull. Por Barnaba e mori dhe e çoi te apostujt dhe u tregoi atyre se si e kishte parë Zotin në rrugë dhe se ai i kishte folur, dhe si kishte predikuar me guxim në Damask në emër të Jezusit. Dhe ai ishte me ta, duke hyrë e dalë në Jeruzalem. Dhe fliste me guxim në emër të Zotit Jezus dhe diskutonte me grekët; por ata kërkonin ta vrisnin.”
“as nuk u ngjita në Jeruzalem te ata që ishin apostuj para meje, por shkova në Arabi dhe u ktheva përsëri në Damask. Pastaj, pas tre vjetësh, u ngjita në Jeruzalem për të parë Pjetrin dhe qëndrova me të pesëmbëdhjetë ditë. Dhe nuk pashë asnjë nga apostujt e tjerë, përveç Jakobit, vëllait të Zotit. Dhe në ato që po ju shkruaj, ja, para Perëndisë, nuk gënjej. Pastaj shkova në krahinat e Sirisë dhe të Kilikisë; dhe kishave të Judesë që janë në Krishtin isha i panjohur nga fytyra;”
| Pyetja | Njëri rrëfim | Rrëfimi tjetër |
|---|---|---|
| A e dëgjuan zërin burrat që ishin me Pavlin? | Po. Dëgjuan një zë, por nuk panë askënd (Veprat 9:7). | Jo. E panë dritën, por “nuk e dëgjuan zërin” (Veprat 22:9). |
| A ishin burrat në këmbë apo përtokë kur foli zëri? | ‘Qëndruan të shtangur’ (Veprat 9:7). | ‘Ranë të gjithë përtokë’ (Veprat 26:14). |
| Kë pa Pavli në Jeruzalem? | Veprat: Barnaba e çoi te apostujt, dhe ai hynte e dilte me ta (Veprat 9:26-29). | Pavli: pas tre vjetësh pa vetëm Pjetrin, për pesëmbëdhjetë ditë, dhe Jakobin. Shton: “para Perëndisë, nuk gënjej” (Galatasve 1:18-20). |
Veprat e tregojnë historinë e thirrjes së Pavlit tri herë, dhe rrëfimet nuk përputhen.
Nga thotë Pavli se erdhi mesazhi i tij
Pavli thotë se mesazhin që predikoi nuk e mori nga asnjë njeri, as nuk ia mësoi kush, por i erdhi me zbulesë. E megjithatë Pavli pohon se u dërgua nga Jezusi. Sipas rrëfimit të tij, ai nuk e mësoi mesazhin e tij nga Jezusi gjatë jetës së tij, as nga burrat që kishin ecur me të. Profeti Muhamed (ﷺ) nuk pohoi kurrë se u dërgua nga Jezusi. Ai tha se mesazhi i tij erdhi nga Allahu (﷾), dhe Kurani kërkon të provohet (4:82). Islami i nderon dishepujt që i thanë Jezusit se ishin ndihmës të Allahut (﷾) dhe myslimanë.
“Por ju bëj të ditur, vëllezër, se ungjilli që u predikua nga unë nuk është sipas njeriut. Sepse unë as e mora nga njeriu, as ma mësoi kush, por e mora me anë të zbulesës së Jezu Krishtit.”
“A nuk përsiatin ata për Kuranin! Sikur ai të mos ishte prej Allahut, do të gjenin në të shumë kundërthënie.”
“Kur Isai vuri re mosbesimin e tyre, tha: “Kush janë ndihmuesit e mi në rrugën e Allahut?” nxënësit (e tij) u përgjigjën: Ne jemi ndihmuesit e (fesë së) Allahut. Ne e besojmë Allahun e ti (Isa) dëshmo se ne (i) jemi nënshtruar (Atij).”
Varg pas vargu
Galatasve 1:1 — kapitulli 1, vargu 1
“Pavli, apostull (jo nga njerëzit, as me anë të njeriut, por me anë të Jezu Krishtit dhe të Perëndisë Atë, që e ringjalli prej së vdekurish),”
Cituar për
Pavlit nuk i duhej prova e Veprave 1, sepse Krishti i ringjallur e caktoi drejtpërdrejt.
Përgjigjja
Atëherë thirrja e tij duhet gjykuar nga rrëfimet për të. Dhe Bibla nuk mund ta tregojë atë thirrje në një mënyrë të vetme. Burrat e dëgjuan zërin, dhe nuk e dëgjuan. Qëndruan në këmbë, dhe kishin rënë.
Ku përfundon — Një thirrje e treguar në mënyra që kundërshtojnë njëra-tjetrën nuk mund ta vërtetojë se Pavli u dërgua nga Jezusi.
1 Korintasve 9:1 — kapitulli 9, vargu 1
“A nuk jam unë apostull? A nuk jam i lirë? A nuk e kam parë Jezu Krishtin, Zotin tonë? A nuk jeni ju vepra ime në Zotin?”
Cituar për
Pavli e kishte parë Zotin, që është ajo që i bëri apostuj apostujt e tjerë.
Përgjigjja
Të dymbëdhjetët e panë Jezusin gjatë gjithë shërbesës së tij, prandaj prova e Pjetrit e kërkonte këtë. Veprat e paraqesin Pavlin duke e quajtur atë që pa një vegim qiellor, të parë pasi Jezusi ishte larguar.
Ku përfundon — Të shohësh një vegim nuk është e njëjta gjë me të kesh qenë me Jezusin, që është ajo që kërkonte prova e dishepujve.
Veprat e Apostujve 22:9 — kapitulli 22, vargu 9
“Dhe ata që ishin me mua e panë vërtet dritën dhe u trembën, por nuk e dëgjuan zërin e atij që më fliste.”
Cituar për
Luka përdor një rasë gramatikore të ndryshme në të dy vargjet. Te 9:7 burrat dëgjuan një tingull. Te 22:9 nuk i kuptuan fjalët. NIV e përkthen kështu.
Përgjigjja
Luka e përdor të njëjtën folje me të dyja rasat për dëgjimin e vetë Pavlit të të njëjtit zë, të cilin ai e kuptoi plotësisht. Njëra rasë është te 9:4, tjetra te 22:7. Prandaj gramatika nuk mund ta mbajë ndryshimin që i duhet shpjegimit. Përkthyesit e KJV e dhanë 22:9 ashtu siç është: “nuk e dëgjuan zërin”.
Ku përfundon — Argumenti i mbaresës së rasës bie sipas përdorimit të vetë Lukës, dhe kundërthënia mbetet.
Veprat e Apostujve 9:7 — kapitulli 9, vargu 7
“Dhe njerëzit që udhëtonin me të qëndruan pa folur, duke dëgjuar zërin, por pa parë njeri.”
Cituar për
Burrat ranë përtokë nga drita dhe pastaj u ngritën. Pra te Veprat 9 qëndrojnë në këmbë, dhe te Veprat 26 kishin rënë më herët.
Përgjigjja
Të dy vargjet e caktojnë të njëjtin çast. Veprat 9:7 thonë se ata qëndruan pa folur duke dëgjuar zërin. Veprat 26:14 thonë se ishte kur ata kishin rënë të gjithë përtokë që Pavli e dëgjoi zërin. Në njërin rrëfim zëri flet mbi burra në këmbë. Në tjetrin flet mbi burra të shtrirë përtokë.
Ku përfundon — Secili varg e lidh qëndrimin e burrave me çastin kur foli zëri, prandaj të dy nuk mund të shpërndahen në çaste të ndryshme.
2 Pjetri 3:15-16 — kapitulli 3, vargu 15-16
“Dhe durimin e Zotit tonë mbajeni për shpëtim, ashtu siç ju ka shkruar edhe vëllai ynë i dashur Pavli sipas diturisë që iu dha; ashtu siç bën edhe në të gjitha letrat e tij, kur flet në to për këto gjëra; në to ka disa gjëra të vështira për t'u kuptuar, të cilat të paditurit dhe të paqëndrueshmit i shtrembërojnë, ashtu si bëjnë edhe me Shkrimet e tjera, për shkatërrimin e tyre.”
Cituar për
Vetë Pjetri e quan Pavlin vëlla të dashur dhe i rendit letrat e tij me shkrimet e shenjta. Pavli thotë gjithashtu se prijësit e kishës së Jeruzalemit i dhanë djathtën e bashkësisë.
Përgjigjja
2 Pjetrit ishte vetë një nga librat e kontestuar në kishën e hershme, siç shënon Eusebi, një historian i kishës i shekullit të 4-t. Edhe po ta marrësh ashtu siç është, ajo e quan Pavlin vëlla, jo apostull. Pranon gjithashtu se letrat e tij kanë gjëra “të vështira për t'u kuptuar”. Vetë Galatasve 2:9 thotë se shtrëngimi i duarve e ndau punën: Pavli dhe Barnaba te johebrenjtë, të tjerët te hebrenjtë. Nuk e bëri Pavlin një nga të dymbëdhjetët.
Ku përfundon — Një letër e kontestuar, dhe një shtrëngim duarsh që e ndau punën, nuk mund ta vërtetojnë se dishepujt e Jezusit e llogaritën Pavlin si një prej tyre.
Këndvështrime
Krishterimi kryesor
Të krishterët mbajnë se Krishti i ringjallur e thirri Pavlin drejtpërdrejt në rrugën e Damaskut. Ai është apostull nga ajo thirrje, jo nga rregulli që u përdor për ta zëvendësuar Judën, dhe shenjat që bëri e vërtetojnë këtë.
Pavli thotë se u bë apostull jo nga njerëzit, por nga Jezu Krishti dhe Perëndia Atë.
Kundërpërgjigje
Pavli vërtet e thotë këtë për veten. Por dishepujt zgjodhën një njeri që të ishte dëshmitar bashkë me ta. Pjetri kërkoi dikë që kishte qenë me Jezusin që nga fillimi, dhe Pavli nuk e plotëson këtë provë. Dhe Veprat e tregojnë historinë e thirrjes së tij në mënyra që nuk pajtohen.
Pavli thotë se e kishte parë Zotin dhe se shenjat e apostullit u kryen midis korintasve.
Kundërpërgjigje
Të dymbëdhjetët ishin me Jezusin gjatë gjithë shërbesës së tij, prandaj prova e Pjetrit e kërkonte këtë. Ajo që përshkruan Pavli është një vegim qiellor, i parë pasi Jezusi ishte larguar. Sa për shenjat, prova kishte të bënte me të qenët me Jezusin, jo me bërjen e shenjave.
Pikëpamja islame
Islami nuk e llogarit Pavlin si një njeri të dërguar nga Jezusi. Ai nuk e takoi kurrë Jezusin, nuk e kalon provën që vendosën dishepujt, dhe Bibla nuk mund ta tregojë historinë e thirrjes së tij në të njëjtën mënyrë dy herë. Sipas rrëfimit të tij, mesazhi i tij nuk erdhi nga burrat që ecën me Jezusin.
Sipas provës që vendosën dishepujt te Veprat 1, Pavli nuk mund të llogaritej ndër burrat që dërgoi Jezusi.
Veprat 9:7 thonë se burrat që ishin me Pavlin e dëgjuan zërin, dhe Veprat 22:9 thonë se nuk e dëgjuan. Të dy përdorin të njëjtën folje greke.
Veprat 9:7 i paraqesin burrat që ishin me Pavlin në këmbë ndërsa fliste zëri. Veprat 26:14 i paraqesin të gjithë të rënë përtokë kur ai e dëgjoi.
Veprat e paraqesin Pavlin duke hyrë e dalë me burrat që i quan apostuj në Jeruzalem, duke predikuar me guxim atje. Pavli betohet se pa vetëm Pjetrin dhe Jakobin, dhe se kishat e Judesë nuk e njihnin nga fytyra.
Pavli pohon se u dërgua nga Jezusi. E megjithatë thotë se ungjilli i tij i erdhi me zbulesë, jo nga ndonjë njeri, pra nuk erdhi nga vetë dishepujt e Jezusit.