Përgjigje e shkurtër
Po, në kuptimin e vërtetë të fjalës. ‘Mysliman’ është fjalë arabe për atë që i nënshtrohet Allahut (﷾). Në kopsht Jezusi u lut: “të mos bëhet vullneti im, por yti”. Ai ra me fytyrë përdhe për t'u lutur, siç bëjnë myslimanët. Agjëroi, u rrethpre dhe e zbatoi Ligjin e Musait. Mësoi se Perëndia është një dhe se vetëm Perëndia duhet adhuruar. Kurani thotë se dishepujt e tij deklaruan: “ne (i) jemi nënshtruar (Atij)”, që në arabisht është ‘muslimun’, myslimanë. Thotë se edhe Ibrahimi ishte “i përulur ndaj Allahut”. Profeti Muhamed (ﷺ) tha se profetët janë vëllezër, dini (mënyra e jetës) i të cilëve është një. Kjo nuk do të thotë se Jezusi ndoqi ligjin që iu dha më vonë Muhamedit (ﷺ). Do të thotë se ai iu nënshtrua Allahut (﷾). Ai nënshtrim është Islami, e gjithë mënyra e jetës që i jepet Allahut (﷾).
Shpjegimi i plotë
Çfarë do të thotë fjala mysliman
Mysliman nuk është emri i një kombi, race apo fisi. Është një fjalë arabe për atë që ia nënshtron veten Allahut (﷾), dhe Islami është ai nënshtrim. Kurani e përdor për besimtarët shumë kohë para Profetit Muhamed (ﷺ). Thotë se Allahu (﷾) i quajti besimtarët myslimanë më parë dhe tani. Thotë se Ibrahimi nuk ishte as hebre, as i krishterë, por dikush që ia përuli vullnetin Allahut (﷾). Pra pyetja e vërtetë është nëse Jezusi ia nënshtroi veten Perëndisë.
“Luftoni në rrugën e Allahut, ashtu si duhet luftuar. Ai ju ka zgjedhur dhe nuk ju ka vënë asnjë barrë në fenë tuaj, fenë e babait tuaj, Ibrahimit. Ai ju ka quajtur ju myslimanë qysh më parë (në Shkrimet e Shenjta) dhe në këtë (Kuran), me qëllim që i Dërguari të jetë dëshmitar mbi ju dhe që ju të jeni dëshmitarë mbi njerëzit e tjerë. Andaj, faleni namazin, jepni zekatin dhe mbështetuni tek Allahu! Ai është Mbrojtësi juaj. Sa Mbrojtës dhe Ndihmës i mrekullueshëm është Ai!”
“Ibrahimi nuk ka qenë as hebre, as i krishterë, por ka qenë besimtar i vërtetë (monoteist) i përulur ndaj Allahut dhe nuk ka qenë nga politeistët.”
Jo vullneti im, por yti
Në orën më të rëndë të jetës së tij Jezusi u lut që të bëhej vullneti i Atit, jo i tiji. Kjo fjali është vetë përkufizimi i fjalës mysliman. Mateu dhe Marku thonë gjithashtu si u lut: ra me fytyrë përdhe, në tokë. Kjo është sexhdja që bën një mysliman në çdo namaz. Në Biblën hebraike, Ibrahimi, Musai dhe Haruni, si dhe Jozueu, luteshin në të njëjtën mënyrë.
“duke thënë: O Atë, në qoftë se do, largoje këtë kupë prej meje; megjithatë, të mos bëhet vullneti im, por yti.”
“Dhe pasi shkoi pak më tutje, ra me fytyrë përdhe dhe lutej duke thënë: O Ati im, në qoftë e mundur, le të largohet prej meje kjo kupë; megjithatë jo si dua unë, por si do ti.”
“Dhe shkoi pak përpara, ra përtokë dhe u lut që, në qoftë e mundur, ora të kalonte prej tij.”
“Atëherë Abrami ra me fytyrë përdhe dhe Perëndia i foli duke thënë:”
“Atëherë Moisiu dhe Aaroni u larguan nga prania e asamblesë, shkuan te hyrja e çadrës së mbledhjes dhe ranë me fytyrë përdhe; dhe lavdia e ZOTIT iu shfaq atyre.”
“Atëherë Jozueu i grisi rrobat e tij dhe ra me fytyrë përdhe para arkës së ZOTIT deri në mbrëmje, ai dhe pleqtë e Izraelit, dhe hodhën pluhur mbi kokat e tyre.”
Agjëroi, u rrethpre dhe e zbatoi Ligjin
Jezusi agjëroi dyzet ditë. I mësoi ndjekësit e tij të agjëronin vetëm për Perëndinë, pa u shfaqur. Myslimanët agjërojnë muajin e Ramazanit çdo vit. Ai u rrethpre ditën e tetë pas lindjes. Edhe myslimanët i bëjnë synet djemtë e tyre. Ai jetoi nën Ligjin e Musait, që e quan derrin të papastër. Tha se asnjë jotë apo pikë (shenjat më të vogla të shkrimit të Ligjit) nuk do të kalonte. Kurani thotë se ai erdhi për ta vërtetuar atë Ligj, dhe për të lejuar disa gjëra që më parë i ishin ndaluar Izraelit. Çdo ndryshim i tillë erdhi nga Allahu (﷾), nëpërmjet profetit të Tij.
“Dhe, mbasi agjëroi dyzet ditë e dyzet net, në fund e mori uria.”
“Dhe kur agjëroni, mos u bëni të vrenjtur si hipokritët, sepse ata e shfytyrojnë fytyrën e tyre për t'u dukur njerëzve se agjërojnë. Në të vërtetë po ju them: Ata e kanë marrë shpërblimin e tyre. Por ti, kur agjëron, lyeje kokën dhe laje fytyrën, që të mos u dukesh njerëzve se agjëron, por Atit tënd që është në fshehtësi; dhe Ati yt, që sheh në fshehtësi, do të të shpërblejë haptazi.”
“Kur u mbushën të tetë ditët pas të cilave fëmija duhej rrethprerë, i vunë emrin Jezus, emri që i ishte dhënë nga engjëlli para se të ngjizej në bark.”
“Mos mendoni se unë erdha të shfuqizoj ligjin ose profetët; nuk erdha të shfuqizoj, por të përmbush. Sepse në të vërtetë po ju them: Derisa të kalojë qielli dhe toka, as edhe një presje a një pikë nuk do të kalojë nga ligji, derisa të përmbushet gjithçka.”
“Prandaj ai që do të shkelë një nga këto urdhërime më të vogla dhe do t'u mësojë njerëzve të bëjnë kështu, do të quhet më i vogli në mbretërinë e qiejve; ndërsa ai që do t'i zbatojë dhe do t'i mësojë, do të quhet i madh në mbretërinë e qiejve.”
“Dhe derri, sepse e ka thundrën të çarë dhe këmbën të ndarë, por nuk ripërtyp, do ta konsideroni të papastër.”
“Dhe (kam ardhur te ju) për t’ju vërtetuar Teuratin, që është para meje dhe që t’ju lejoj disa gjëra që i keni pasur të ndaluara. Ju kam sjellë një provë nga Zoti juaj, prandaj kijeni frikë Allahun dhe bindmuni!”
Përshëndeste me paqe
Jezusi u tha dishepujve të tij se fjalët e para kur hyjnë në çdo shtëpi duhet të jenë: paqe kësaj shtëpie. Në gjuhën që fliste Jezusi, ishte një përshëndetje paqeje. Ky është kuptimi i es-selamu alejkum, përshëndetja e çdo myslimani.
“Në çfarëdo shtëpie që të hyni, thoni më parë: Paqe kësaj shtëpie!”
Ai shpalli se Perëndia është një
I pyetur për urdhërimin e parë nga të gjithë, Jezusi recitoi kredon e një Perëndie të vetëm. I tha Satanit se vetëm Perëndia duhet adhuruar dhe vetëm Atij duhet t'i shërbehet. I lutej Perëndisë gjithë natën dhe i mësoi dishepujt e tij t'i luteshin Atit. E përkufizoi jetën e përjetshme si njohjen e të vetmit Perëndi të vërtetë dhe të atij që Ai dërgoi. Një Perëndi i vërtetë dhe një i dërguar që Ai dërgoi: kjo është forma e dëshmisë myslimane të besimit, që përmend një Zot dhe të Dërguarin e Tij. Jezusi e vendosi veten në pjesën e dytë.
“Dhe Jezusi iu përgjigj: I pari nga të gjitha urdhërimet është: Dëgjo, o Izrael: Zoti, Perëndia ynë, është i vetmi Zot;”
“Atëherë Jezusi i tha: Largohu, Satan, sepse është shkruar: Adhuro Zotin, Perëndinë tënd, dhe shërbeji vetëm atij.”
“Dhe ndodhi në ato ditë që ai doli në një mal për t'u lutur dhe e kaloi gjithë natën duke iu lutur Perëndisë.”
“Ju, pra, lutuni kështu: Ati ynë që je në qiej, u shenjtëroftë emri yt.”
“Dhe kjo është jeta e përjetshme: të njohin ty, të vetmin Perëndi të vërtetë, dhe Jezu Krishtin që ti ke dërguar.”
| Praktika | Çfarë shënojnë Ungjijtë | Çfarë bëjnë myslimanët |
|---|---|---|
| Nënshtrimi | Jezusi u lut: “të mos bëhet vullneti im, por yti”. | Mysliman është ai që ia nënshtron vullnetin e vet Zotit. |
| Lutja | Ra me fytyrë për t’u lutur. | Myslimanët bëjnë sexhde, me fytyrën përdhe, në çdo namaz. |
| Agjërimi | Agjëroi dyzet ditë, dhe mësoi agjërimin vetëm për Zotin, pa shfaqje. | Myslimanët agjërojnë çdo vit muajin e Ramazanit. |
| Synetia | U synetua ditën e tetë. | Myslimanët i synetojnë djemtë e tyre. |
| Përshëndetja | U tha dishepujve të thoshin ‘Paqe kësaj shtëpie’. | Myslimanët përshëndesin me es-selamu alejkum, ‘paqja qoftë mbi ju’. |
| Një Zot | Mësoi se Zoti është një, dhe se vetëm Zoti duhet adhuruar. | Myslimanët adhurojnë vetëm Allahun (﷾). |
| Zoti dhe i dërguari i Tij | E quajti jetë të përjetshme njohjen e Perëndisë së vetëm të vërtetë, dhe të atij që Ai dërgoi. | Forma e dëshmisë myslimane të besimit: një Zot, dhe një i dërguar që Ai dërgoi. |
Kjo nuk do të thotë se Jezusi e ndoqi ligjin që iu dha më vonë Muhamedit (ﷺ). Do të thotë se ai iu nënshtrua Zotit, dhe kjo është ajo që do të thotë fjala mysliman.
Fjala për Perëndinë në gjuhën e Jezusit
Jezusi fliste aramaisht, një gjuhë e afërt me hebraishten dhe arabishten. Fjalët Eloah dhe Elohim (hebraisht), elah (aramaisht) dhe ilah (arabisht) vijnë nga një rrënjë. Aramaishtja e bën ‘Perëndia’ të shquar duke shtuar -a në fund, dhe jep Alaha. Arabishtja e vë nyjen në fillim, dhe shumica e studiuesve e marrin Allah (﷾) si el + ilah, ‘Zoti’. Rrëfimi i Markut për kryqëzimin e ruan formën aramaike Eloi, ‘Perëndia im’. Përmendet këtu vetëm për fjalën: Kurani mëson se nuk ishte Jezusi ai që u kryqëzua. Peshita, Bibla e lashtë e kishave lindore siriakishtfolëse, ende lexon Alaha. Siriakishtja është një formë e mëvonshme e aramaishtes. Të krishterët arabishtfolës e quajnë Perëndinë Allah (﷾) në Biblat dhe kishat e tyre.
“Dhe në orën e nëntë Jezusi thirri me zë të madh duke thënë: Eloi, Eloi, lama sabaktani?, që përkthyer do të thotë: Perëndia im, Perëndia im, pse më braktise?”
“dhe për fjalët e tyre: “Ne e vramë Mesihun – Isain, të birin e Merjemes, të dërguarin e Allahut”. Por, ata as e vranë, as e kryqëzuan, por ashtu u është dukur. Ata që nuk u pajtuan për çështjen e tij, me siguri që gjenden në dyshim për të. Ata nuk kanë ditur kurrgjë për të, por vetëm kanë hamendësuar. Ata, në të vërtetë, nuk e kanë vrarë,”
Peshita, Bibla e kishave siriakishtfolëse të Lindjes, fillon: “Në fillim Alaha krijoi qiejt dhe tokën”. Alaha është fjala e saj për Perëndinë kudo.
Bibla arabe më e përdorur nga të krishterët arabishtfolës fillon: “Në fillim Allahu krijoi qiejt dhe tokën”. Allah është fjala e saj për Perëndinë kudo.
Si e quanin veten dishepujt e tij
Kurani regjistron vetë dishepujt e Jezusit që iu përgjigjën thirrjes së tij: ne e besojmë Allahun (﷾), dëshmo se ne jemi myslimanë. Profeti (ﷺ) tha se profetët janë vëllezër nga një baba, dhe se feja e tyre është një. Dhiata e Re nuk e paraqet kurrë Jezusin duke përdorur fjalën i krishterë. Fjala del vetëm tri herë. Përdoret për herë të parë për dishepujt në Antioki (një qytet në Turqinë e sotme), vite pasi Jezusi kishte ikur. Ajo që ka rëndësi nuk është etiketa, por kuptimi: dikush që i nënshtrohet Allahut (﷾).
“Kur Isai vuri re mosbesimin e tyre, tha: “Kush janë ndihmuesit e mi në rrugën e Allahut?” nxënësit (e tij) u përgjigjën: Ne jemi ndihmuesit e (fesë së) Allahut. Ne e besojmë Allahun e ti (Isa) dëshmo se ne (i) jemi nënshtruar (Atij).”
“dhe se si kur i urdhërova dishepujt: “Besomëni Mua dhe të Dërguarit Tim!” - ata u përgjigjën: “Ne besojmë, prandaj dëshmo se Ty të jemi dorëzuar!””
Ebu Hurejra transmeton se Profeti (ﷺ) tha se ai është më i afërti i të gjithë njerëzve me Jezusin, birin e Marias, në këtë botë dhe në tjetrën; profetët janë vëllezër nga një baba dhe nga nëna të ndryshme, dhe feja e tyre është një.
“Dhe kur e gjeti, e solli në Antiokia. Dhe ndodhi që për një vit të tërë u mblodhën me kishën dhe mësuan shumë njerëz. Dhe dishepujt u quajtën për herë të parë të krishterë në Antiokia.”
Varg pas vargu
Galatasve 5:2 — kapitulli 5, vargu 2
“Ja, unë, Pavli, po ju them se, nëse rrethpriteni, Krishti nuk do t'ju vlejë asgjë.”
Cituar për
Pas kryqit, rrethprerja dhe Ligji nuk i detyrojnë më besimtarët. Praktika hebraike e Jezusit i përket besëlidhjes së vjetër, ndaj nuk thotë asgjë për atë që duhet të jenë ndjekësit e tij.
Përgjigjja
Ai çlirim erdhi pasi Jezusi kishte ikur, nga Pavli dhe kisha që e ndoqi, jo nga vetë Jezusi. Jezusi u rrethpre. Tha se asnjë jotë apo pikë nuk do të kalonte nga Ligji. Tha se kush shkel urdhërimin më të vogël do të jetë më i vogli në mbretëri. Praktika që u la mënjanë më vonë është praktika që mbajti Jezusi.
Ku përfundon — E matur me atë që bëri dhe mësoi vetë Jezusi, adhurimi i tij përputhet me atë të myslimanit, jo me praktikën që u mësua pas tij.
Marku 7:19 — kapitulli 7, vargu 19 (WEB)
“sepse nuk hyn në zemrën e tij, por në stomak, e pastaj në nevojtore, duke i bërë të pastra të gjitha ushqimet?””
Cituar për
Te Marku 7:19 Jezusi i shpalli të pastra të gjitha ushqimet, ndaj nuk i zbatonte ligjet e ushqimit.
Përgjigjja
Versioni King James lexon “duke pastruar të gjitha ushqimet” si pjesë e përshkrimit të Jezusit për tretjen. World English Bible gjithashtu i mban fjalët në fjalinë e tij. Shumë përkthime moderne i shtypin si koment të vetë Markut, ‘ai i shpalli të pastra të gjitha ushqimet’. Sido që të jetë, ato nuk janë urdhër që dha Jezusi. Në rrëfimin e Mateut për të njëjtën skenë, Jezusi mbaron duke thënë se pika e tij ishte të ngrënit me duar të palara. Dhe vite më vonë Pjetri, që ishte i pranishëm, thoshte ende se nuk kishte ngrënë kurrë asgjë të papastër.
Ku përfundon — Jezusi nuk regjistrohet kurrë duke ngrënë diçka që e ndalon Ligji, dhe Pjetri, që e dëgjoi, i zbatonte ende ligjet e ushqimit.
Këndvështrime
Krishterimi kryesor
Të krishterët thonë se Jezusi ishte hebre që e zbatoi Ligjin gjatë jetës së tij. Thonë se ai është Biri i Perëndisë, jo ndjekës i një feje të mëvonshme. Pas kryqit, Pavli, një misionar i krishterë i shekullit të parë, mësoi se besimtarët nuk janë nën Ligj. Pra praktika hebraike e Jezusit nuk i detyron të krishterët.
Pavli mëson se besimtarët nuk janë nën Ligj, por nën hir, dhe i paralajmëron galatasit kundër rrethprerjes.
Kundërpërgjigje
Pavli e mësoi vërtet këtë, pasi Jezusi kishte ikur. Por Jezusi e zbatoi ligjin që dha Perëndia në kohën e tij, u rrethpre dhe tha se asnjë jotë e tij nuk do të kalonte. Bindja ndaj ligjit që jep Perëndia është ajo që do të thotë ‘mysliman’.
Të krishterët mbajnë se praktika e vetë Jezusit për Ligjin i përkiste besëlidhjes së vjetër dhe nuk e përcakton adhurimin e krishterë.
Kundërpërgjigje
Kjo mund të përshkruajë atë që bëjnë të krishterët sot, por pyetja është nëse Jezusi iu nënshtrua Perëndisë. Ai u lut ‘jo vullneti im, por yti’, ra me fytyrë përdhe dhe mësoi se Perëndia është një. Një ndryshim i mëvonshëm në praktikën e krishterë nuk e ndryshon atë që bëri ai.
Pikëpamja islame
Çdo profet iu nënshtrua Allahut (﷾), dhe ai nënshtrim është ajo që do të thotë Islami. Sipas kësaj mase Ibrahimi, Musai dhe Jezusi ishin myslimanë, dhe Profeti (ﷺ) tha se të gjithë profetët kanë një fe. Jezusi nuk e ndoqi ligjin që iu dha më vonë Muhamedit (ﷺ), i cili ende nuk ishte shpallur. Çdo profeti iu dha një ligj për popullin dhe kohën e tij.
Jezusi u lut që të bëhej vullneti i Perëndisë dhe jo i tiji, gjë që është kuptimi i fjalës mysliman.
Jezusi ra me fytyrë përdhe për t'u lutur, siç bënin profetët e Biblës hebraike dhe siç bëjnë myslimanët.
Jezusi agjëroi, u rrethpre ditën e tetë dhe tha se asnjë jotë e Ligjit nuk do të kalonte.
Jezusi mësoi se Perëndia është një dhe se vetëm Perëndia duhet adhuruar.
Kurani thotë se dishepujt e Jezusit dëshmuan se ishin myslimanë, dhe se Ibrahimi ia përuli vullnetin Allahut (﷾).
Profeti (ﷺ) tha se profetët janë vëllezër feja e të cilëve është një.
Jezusi nuk e përdor kurrë fjalën i krishterë; në Dhiatën e Re ajo përdoret për herë të parë për dishepujt në Antioki.